Hưởng ứng công cuộc đổi mới trong giáo dục ở nước ta hiện nay mà trọng tâm của đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông là tập trung đổi mới phương pháp dạy học, chuyển
Trang 1MỤC LỤC
Trang
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm: 4
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: 5
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề: 6
2.3.1 Một số ưu điểm của nguồn tư liệu gốc 6
2.3.2 Nội dung kiến thức cơ bản Bài 17… 7
2.3.3 Một số biện pháp sử dụng tư liệu gốc … 7
2.3.4 Một số lưu ý đối với giáo viên khi sử dụng tư liệu gốc…
2.4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
17
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài:
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ
Trang 2học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động
xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học…” Để thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần có nhận thức đúng
về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học
Môn lịch sử ở trường phổ thông có vị trí chức năng và nhiệm vụ quan trọng trong việc đào tạo và giáo dục thế hệ trẻ Tuy nhiên, Lịch sử là một môn học đặc thù với những chuỗi sự kiện, diễn biến đã diễn ra trong quá khứ Vì vậy, nhiệm vụ của dạy học lịch sử là khôi phục lại bức tranh quá khứ để từ đó rút ra bài học từ quá khứ, vận dụng nó vào trong cuộc sống hiện tại và tương lai
Hưởng ứng công cuộc đổi mới trong giáo dục ở nước ta hiện nay mà trọng tâm của đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông là tập trung đổi mới phương pháp dạy học, chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học, biết vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các tình huống thực tiễn nảy sinh, từ đó phát triển tư duy độc lập, phát triển năng lực, tạo niềm tin và vui thích trong học tập cho học sinh, nhất là đối với học tập môn Lịch
sử - môn góp phần dạy chữ và dạy người
Vậy làm thế nào phát triển được năng lực, sự thích thú, muốn tìm tòi, khám phá của học sinh trong quá trình học tập môn Lịch sử? Đó là điều bản thân tôi hết sức trăn trở Trong những năm vừa qua trong quá trình công tác, bản thân tôi đã có nhiều đổi mới trong phương pháp dạy học nhằm phát huy năng lực học tập của học sinh, nhất là phát huy năng lực chủ động lĩnh hội kiến thức trong quá trình khai thác, sử dụng các tư liệu Lịch sử, đặc biệt là nguồn tư liệu gốc để học tập
Với lí do đó tôi mạnh dạn đưa ra: Một số biện pháp sử dụng nguồn tư liệu gốc khi dạy Bài 17 Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 - Lịch sử lớp 12 – THPT, nhằm phát huy năng lực chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Khi tiến hành nghiên cứu, tôi đã đặt ra mục tiêu cho đề tài là:
- Phải thay đổi được thực trạng dạy và học môn Lịch sử ở trường Trung học phổ thông hiện nay
- Phải phát triển được tối đa năng lực chủ động học tập, chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh trong quá trình học tập môn Lịch sử
Trang 3- Nâng cao được kết quả học tập môn Lịch sử ở trường Trung học phổ thông.
- Tạo động lực để thúc đảy đổi mới phương pháp dạy và học môn Lịch sử ở trường phổ thông
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đưa ra “Một số biện pháp sử dụng nguồn
tư liệu gốc khi dạy Bài 17 Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 - Lịch sử lớp 12 – THPT, nhằm phát huy năng lực chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh.”
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Để nghiên cứ đề tài tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp phân tích, giải thích, tổng hợp
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp thống kê xử lí số liệu
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Dạy học môn Lịch sử theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong nhà trường THPT là mục tiêu đổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay Tuy nhiên để đạt được kết quả như mong muốn, đòi hỏi giáo viên phải tìm tòi, đầu tư nghiên cứu, đặc biệt phải biết lựa chọn và vận dụng phù hợp, sáng tạo các phương pháp, kĩ
Trang 4thuật dạy học với từng nội dung, từng đối tượng học sinh Làm được việc này sẽ kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực của nhiều học sinh, sẽ nâng cao được hiệu quả học tập bộ môn, đặc biệt sẽ phát huy được tối đa năng lực
Có nhiều biện pháp khác nhau trong dạy học lịch sử nhằm phát triển năng lực, nhất là năng lực chủ động lĩnh hội kiến thức cho học sinh, trong đó tư liệu gốc
có vị trí và vai trò quan trọng trong công tác học tập và lĩnh hội kiến thức lịch sử
Tư liệu gốc là “dữ liệu” cần thiết để học sinh có thể khôi phục lại bức tranh quá khứ một cách khoa học và chính xác nhất, là nguồn kiến thức quan trọng giúp học sinh có biểu tượng chân thực, sinh động, cụ thể về các sự kiện hiện tượng lịch sử, tránh việc “hiện đại hóa lịch sử” Bên cạnh đó, qua quá trình tiếp xúc, làm việc, tìm tòi, khám phá tư liệu gốc dưới sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên, học sinh sẽ chủ động nắm kiến thức, giải quyết những bài tập nhận thức mà giáo viên đưa ra,
từ đó các em có các cách nhìn nhận, đánh giá khác nhau về lịch sử Đặc biệt, việc
sử dụng tư liệu lịch sử gốc trong dạy học lịch sử theo hướng phát huy tính tích cực học tập của học sinh, sẽ giúp học sinh nắm vững, nhìn nhận các sự kiện hiện tượng lịch sử một cách chính xác, khoa học, khách quan và sâu sắc
Tuy nhiên, một thực tế đang diễn ra với bộ môn Lịch sử, hiện nay nhiều giáo viên dạy học còn thiên về “truyền thụ tri thức” Học sinh tiếp cận lịch sử chủ yếu thông qua sách giáo khao theo kiểu “thầy đọc trò chép”, coi đó là thứ bất di, bất dịch Đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh “chán học sử”, “sợ học sử”, thậm chí chán ghét và quay lưng lại với bộ môn Lịch sử Thực trạng trên đã đặt ra yêu cầu đối với giáo viên bộ môn phải không ngừng đổi mới phương pháp dạy học để vừa tạo hứng thú cho học sinh trong học tập lịch sử, vừa đáp ứng được yêu cầu định hướng phát triển năng lực đầu ra
Vậy sự thay đổi đó thể hiện như thế nào? Sự thay đổi đó là: Trước hết giáo viên từ chỗ là người chủ động truyền tải cho học sinh tất cả những tri thức đã được chuẩn bị sẵn, còn học sinh thì chăm chú để tiếp thu những tri thức mà thầy đã truyền cho; sang chỗ giáo viên là người đóng vai trò chỉ đạo, định hướng nội dung học tập cho học sinh, còn học sinh là người được chủ động khám phá, chiếm lĩnh nguồn tri thức và vận dụng tri thức tiếp thu được vào giải quyết các vấn đề thực tiễn hiện nay Tiếp theo là sự thay đổi về cách thức làm bài thi của học sinh: từ chỗ học sinh phải học thuộc, nhớ máy móc các năm tháng sự kiện sang chỗ học sinh nắm được bản chất các sự kiện, vấn đề, hiểu được mối quan hệ logic giữa các vấn
đề, sự kiện lịch sử, hiểu được quy luật phát triển của lịch sử Rồi từ đó, rút ra các bài học vận dụng giải quyết các vấn đề thực tiễn hiện nay
Tóm lại, đề tài sẽ thay đổi hai vấn đề trọng tâm đó là: Thứ nhất là thay đổi từ chỗ Thầy dạy cái gì? Học trò nắm được gì? sang việc Thầy tổ chức cho học sinh học tập như thế nào? Học trò phải và sẽ làm gì? Thứ hai là sử dụng các phương pháp dạy học nào, các tư liệu Lịch sử nào để phát huy được năng lực chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh, năng lực chủ động học tập của học sinh?
Từ việc thay đổi được cách dạy và học như trên có thể khẳng định học sinh không chỉ nắm vững hơn kiến thức, kĩ năng mà quan trọng nhất là đã tạo điều kiện
Trang 5cho học sinh phát huy được tối đa những năng lực của bản thân, qua đó sẽ thay đổi được tư duy để giải quyết tốt hơn các tình huống trong thực tiễn cuộc sống
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Làm thế nào để học sinh chủ động học tập, lĩnh hội tri thức Lịch sử? Đó là câu hỏi thường được đặt ra đối với mỗi học sinh, nhất là khi học sinh tham gia kì thi Tốt nghiệp THPT để làm căn cứ vừa công nhận tốt nghiệp bậc THPT, vừa xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng
Trong quá trình giảng dạy bộ môn Lịch sử tại trường THPT Triệu Sơn 3, tôi thấy rằng: mặc dù các thầy cô đã có nhiều đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn, song việc sử dụng phổ biến và có hiệu quả nguồn tư liệu gốc để phát huy tính chủ động, tích cực trong việc học tập, lĩnh hội tri thức Lịch sử của học sinh còn rất nhiều hạn chế Nguồn tư liệu đó rất ít được khai thác, nhất là nguồn tư liệu viết như các Chỉ thị, Nghị quyết, các bài đánh giá, tổng kết các giai đoạn, sự kiện Lịch sử
Vậy nguyên nhân vì sao? Các Thầy Cô cần phải điều chỉnh những gì khi dạy
bộ môn Lịch sử để phát huy được năng lực chủ động học tập, chủ động lĩnh hội kiến thức Lịch sử cho học sinh? Để từ đó năng cao chất lượng học tập môn Lịch sử
Từ thực trạng nêu trên, cho thấy:
Vấn đề đặt ra đối với giáo viên dạy học môn Lịch sử ở trường Trung học phổ thông là cần phải làm gì, làm thế nào để thay đổi cách học, cách tiếp nhận tri thức của học sinh một cách chủ động, sáng tạo, không lệ thuộc hoàn toàn vào Thầy Cô? Việc áp dụng đề tài “Một số biện pháp sử dụng nguồn tư liệu gốc khi dạy Bài 17 Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 - Lịch sử lớp 12 – THPT, nhằm phát huy năng lực chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh.” vào thực tiễn dạy học sẽ thay đổi cách dạy của Thầy và cách học của Trò Trong đó, Thầy là người tổ chức, định hướng các hoạt động học tập cho học sinh, Trò là người được tự lực, chủ động trong việc tìm kiếm, chiếm lĩnh nguồn tri thức; nguồn tri thức không còn bị gò bó chỉ là sách giáo khoa Từ thay đổi trên học sinh sẽ phát huy được tối đa năng lực của bản thân trong học tập
và phát huy được năng lực của học sinh trong việc chủ động lĩnh hội kiến thức, học sinh có được nguồn tri thức với những góc nhìn đa dạng hơn, phong phú hơn
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
2.3.1 Một số ưu điểm của nguồn tư liệu gốc
Tư liệu gốc gồm tư liệu tranh ảnh, tư liệu viết là những văn kiện, tài liệu ra đời vào thời điểm xảy ra các sự kiện Lịch sử Đây là nguồn tư liệu đóng vai trò hết
Trang 6sức quan trọng trong công tác nghiên cứu và học tập Lịch sử, bởi nó có những đặc điểm sau:
Tư liệu gốc mang tính khách quan, chân thực: Tư liệu gốc là những mảnh
vỡ, bằng chứng của quá khứ, được ra đời trong thời điểm xảy ra sự kiện, hiện tượng Lịch sử đó Là nguyên gốc, truy nguyên về văn bản, chưa thông qua một lăng kính chủ quan nào nên có sự khách quan, chân thực hơn so với các tư liệu, tài liệu Lịch sử khác
Tư liệu gốc đáng tin cậy và thông tin chính xác hơn các loại tư liệu, tài liệu khác Tư liệu gốc ra đời đồng thời, gần nhất với sự kiện lịch sử diễn ra vì thế sẽ được ghi lại rõ ràng, chi tiết và sống động nhất Mặt khác, tư liệu Lịch sử gốc là sản phẩm của con người sống trong xã hội đương thời Đó không phải là những tài liệu viết theo trí nhớ, trí tưởng tượng hình dung theo các lời kể lại, vì the bản thân các tài liệu này mang tính tin cậy và có độ chính xác cao
Tư liệu gốc cho ta những nhận thức, những thông tin trực tiếp về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật Lịch sử như nhận thức về không gian, thời gian sự kiện, hiện tượng, những số liệu hay những bảng thống kê chi tiết, những câu nhận xét, miêu
tả về nhân vật lịch sử của người đương thời Đó là những thông tin mà khi nghiên cứu, học tập và giảng dạy người nghiên cứu cần phải làm việc, xử lý trực tiếp để thu thập thông tin cần thiết
Tư liệu gốc không phải là một tư liệu tổng hợp tất cả các khía cạnh của đời sống xã hội, mà nó chỉ phản ánh một khía cạnh, một chi tiết nào đó của biến cố Lịch sử Vì vậy, cần sử dụng nhiều loại tư liệu gốc khác nhau để có cái nhìn toàn diện và đầy đủ hơn về vấn đề Lịch sử cần tìm hiểu
Tư liệu gốc ra đời cùng với thời điểm và địa điểm xảy ra sự kiện lịch sử, do đó
có những hạn chế nhất định về mặt ngôn ngữ, văn bản, số lượng Đây là tư liệu khó khai thác, nội dung đơn lẻ nên khi học sinh làm việc với tư liệu này sẽ vấp phải nhiều khó khăn, giáo viên cần chú ý lựa chọn các tư liệu lịch sử gốc phù hợp với nội dung và đối tượng học sinh
2.3.2 Nội dung kiến thức cơ bản Bài 17 Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 - Lịch sử lớp 12 – THPT.
Bài 17 Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 Lịch sử lớp 12 – THPT, nằm trong giai đoạn Lịch sử 1945
-1954 thuộc Chương III phần Lịch sử Việt Nam, bao gồm những nội dung cơ bản sau:
- Những thuận lợi và khó khăn của nước ta sau Cách mạng tháng 8 năm 1945
- Những chủ trương, biện pháp của Đảng và Chính phủ nhằm giải quyết khó khăn về đối nội, đối ngoại trong năm đầu sau Cách mạng tháng 8 năm 1945
2.3.3 Một số biện pháp sử dụng tư liệu gốc nhằm phát huy năng lực chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh.
Trang 72.3.3.1 Sử dụng tư liệu gốc để tạo tình huống có vấn đề và xác định nhiệm vụ học tập.
Như chúng ta đã biết, phát hiện vấn đề là năng lực hoạt động trí tuệ của học sinh khi đứng trước những nhiệm vụ học tập cụ thể, đòi hỏi học sinh phải huy động kiến thức đã học kiến thức mới và những thao tác của tư duy để chủ động tìm ra giải pháp cho vấn đề cần giải quyết
Có nhiều con đường khác nhau để phát huy tính tích cực học tập của học sinh như trao đổi, đàm thoại, phản biện Trong đó, việc giáo viên sử dụng các tư liệu Lịch sử gốc để tạo tình huống có vấn đề, xác định nhiệm vụ học tập là một biện pháp đem lại hiệu quả cao Vì việc xác định nhiệm vụ học tập có tác dụng định hướng nội dung cơ bản cần nắm cho học sinh, đồng thời làm cho các em thấy hấp dẫn, cuốn hút vào bài học, muốn được tìm hiểu khám phá những kiến thức Lịch sử chứa đựng trong tư liệu
Tư liệu lịch sử gốc là nguồn kiến thức đã được giáo viên thẩm định, lựa chọn phù hợp với nội dung bài giảng trên lớp Do đó, việc sử dụng tư liệu Lịch sử gốc
để tạo tình huống có vấn đề sẽ giúp học sinh biết được nhiệm vụ học tập ngay từ đầu tiết học, tạo hứng thú học tập và sự tập trung chú ý của các em vào bài giảng
Ví dụ: Khi dạy tiết 1, Bài 17: “Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946”, để xây dựng bài tập nhận thức, giáo viên sử dụng “kĩ thuật mảnh ghép”, lần lượt đưa ra 5 bức ảnh Lịch sử tư liệu gốc không có ghi chú như sau:
Hình 1: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập tại
Quảng trường Ba Đình – Hà Nội
Trang 8Hình 2: Quân Trung Hoa dân quốc đến Hải phòng Hình 3: Quân Anh đến Sài Gòn
Hình 4: Nạn đói 1945 Hình 5: Nạn dốt 1945
Giáo viên chiếu lần lượt từng mảnh ghép, yêu cầu học sinh cho biết nội dung
của từng mảnh ghép và trả lời câu hỏi: Những hình ảnh này phản ánh giai đoạn nào của lịch sử dân tộc? Sau khi học sinh trả lời câu hỏi, giáo viên đặt câu hỏi: Em hãy cho biết những hiểu biết của em về giai đoạn lịch sử này? Học sinh trình bày
hiểu biết của mình
Giáo viên giới thiệu 5 mảnh ghép: Hình 1: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình – Hà Nội; Hình 2: Quân Trung Hoa dân quốc và Hải Phòng; Hình 3: Quân Anh đến sài Gòn; Hình 4: Nạn đói 1945; Hình 5: Nạn dốt 1945 Từ đó, giáo viên dẫn dắt vào bài mới: đây là những tư liệu gốc phản ánh những sự kiện tiêu biểu của Lịch sử Việt Nam trong năm đầu sau cách mạng tháng 8/1945 Vậy tình hình cách mạng nước ta trong năm đầu sau cách mạng tháng 8/1945 có những thuận lợi và khó khăn gì? Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những chính sách nào để giải quyết những khó khăn của cách mạng nước ta trong năm đầu sau cách mạng tháng 8/1945? Chúng ta cùng tìm
hiểu Bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946
Với việc tạo tình huống có vấn đề như trên, học sinh sẽ chú ý vào bài học
Trang 9ngay từ đầu Những hình ảnh tư liệu gốc sẽ tạo được hứng thú cho học sinh, kích thích được sự tò mò, thắc mắc cho các em rằng: Những hình ảnh ấy là gì? Ở đâu?
Ra đời trong hoàn cảnh thời gian nào? Nếu như học sinh đã từng nhìn thấy, được đọc, hay thậm chí đã đọc trước sách giáo khoa ở nhà sẽ lập tức nảy sinh những phỏng đoán, suy luận, những mâu thuẫn trong nhận thức về những hình ảnh sự kiện mới mà các em chưa biết, học sinh có mong muốn được giải đáp thắc mắc và giải quyết vấn đề giáo viên đặt ra, muốn biết tư liệu đó là gì? Khi giáo viên dẫn dắt vào vấn đề bằng những câu hỏi mở một mặt thu hút được sự chú ý từ học sinh, mặt khác giúp học sinh biết được những nội dung sẽ tìm hiểu của bài học Đây chính là bước giáo viên xác định nhiệm vụ học tập, nhận thức cho học sinh, hướng dẫn các
em suy nghĩ và tiếp nhận bài học, xác định kiến thức trọng tâm, nhiệm vụ cần tìm hiểu đối với bài học
2.3.3.2 Sử dụng tư liệu gốc để làm rõ bản chất của sự kiện Lịch sử.
Nếu như hiện thực Lịch sử mang tính khách quan, thì nhận thức Lịch sử lại mang tính chủ quan, phản ánh lập trường, tư tưởng, quan điểm của người nhận thức Cùng một sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử nhưng có nhiều nguồn tư liệu phản ánh dưới nhiều góc độ khác nhau Vì vậy, trong quá trình dạy học, giáo viên cần phải định hướng học sinh nhìn nhận vấn đề, nhân vật, sự kiện, hiện tượng Lịch
sử một cách toàn diện, khách quan, khao học Trong đó, việc sử dụng tư liệu Lịch
sử gốc là một trong những lợi thế để học sinh nhìn nhận đánh giá vấn đề Lịch sử,
sự kiện Lịch sử, nhân vật Lịch sử một cách toàn diện, khách quan, khoa học, chính xác hơn Qua các tư liệu gốc, giáo viên cho học sinh thảo luận, tranh luận với nhau
từ đó giáo viên gợi mở cho học sinh suy nghĩ, đánh giá về một sự kiện, hiện tượng, nhân vật Lịch sử Qua đó không chỉ giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức một cách chủ động, độc lập, mà còn phát triển năng lực tư duy giải quyết vấn đề, và tư duy biện chứng cho các em
Ví dụ: Khi dạy Bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 Phần II 3 Giải quyết nạn dốt (Lịch sử 12),
để học sinh nhận thức được bối cảnh lịch sử, chủ trương của Đảng trong việc diệt giặc dốt, giáo viên cung cấp tư liệu gốc:
Lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch để chống nạn thất học
“Quốc dân Việt Nam!
Khi xưa Pháp cai trị nước ta, chúng thi hành chính sách ngu dân Chúng hạn chế mở trường học, chúng không muốn cho dân ta biết chữ để dễ lừa dối dân ta và bóc lột dân ta.
Số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95 phần trăm, nghĩa là hầu hết người Việt nam mù chữ Như thế thì tiến bộ làm sao được!
Nay chúng ta đã giành được quyền độc lập, một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc lúc này, là năng cao dân trí.
Trang 10Chính phủ đã ra hạn trong một năm, tất cả mọi người Việt Nam đều phải biết chữ Quốc ngữ Chính phủ lập một Nha Bình dân học vụ để trông nom việc học của dân chúng
Quốc dân Việt Nam!
Muốn giữ vững nền độc lập,
Muốn làm cho dân mạnh nước giàu,
Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết chữ Quốc ngữ.
Những người đã biết chữ dạy cho những người chưa biết chữ, hãy góp sức mình vào bình dân học vụ, như các anh chị em trong sáu, bảy năm nay đã gây dựng phong trào truyền bá chữ Quốc ngữ, giúp đồng bào thất học.
Những người chưa biết chữ hãy gắng sức học cho biết đi Vợ chưa biết thì chồng bảo, cha mẹ không biết thì con bảo, em chưa biết thì anh bảo, người ăn người làm chưa biết thì chủ nhà bảo, các người giàu có thì mở lớp học ở tư gia dạy cho những người không biết chữ ở hàng xóm láng giềng, các chủ ấp, chủ đồn điền, chủ hầm mỏ, nhà máy thì mở lớp học cho những tá điền, những người làm của mình.
Phụ nữ lại càng phải học, đã lâu chị em bị kìm hãm, đây là lúc chị em phải cố gắng để kịp nam giới, để xứng đáng mình là một phần tử trong nước, có quyền bầu
cử và ứng cử
Công việc này mong anh chị em thanh niên sốt sắng giúp sức.
Chủ tịch
Chính phủ nhân dân lâm thời
Hồ Chí Minh”
(Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 4, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr 36)
Sau khi cung cấp đoạn tư liệu gốc “Lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch để chống nạn thất học” giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận bằng các câu hỏi: Lí do vì
sao ta phải tiến hành giải quyết nạn dốt ngay sau khi cách mạng tháng 8/1945 thành công? Để giải quyết nhiệm vụ đó Đảng, Chính phủ đã có những chủ trương gì? Em có nhận xét gì về chủ trương của Đảng và Chính phủ trong việc giải quyết nạn dốt ngay sau khi Cách mạng tháng 8/1945 thành công?
Dựa vào tư liệu gốc, sách giáo khoa học sinh thảo luận trả lời các câu hỏi định hướng của giáo viên, học sinh nhận thức được:
- Sau khi Cách mạng tháng 8/1945 thành công, ta đã giành được chính quyền
về tay nhân dân, nhân dân ta đã được làm chủ đất nước, làm chủ thân phận mình Nhưng đất nước phải đối mặt với vô vàn khó khăn, trong đó có khó khăn đó là phổ