Lí do chọn đề tài Như chúng ta đã biết, thiết bị giáo dục là một bộ phận của cơ sở vật chất trường học, bao gồm những đối tượng vật chất được thiết kế sư phạm mà Giáo viên sử dụng để điề
Trang 11 - MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết, thiết bị giáo dục là một bộ phận của cơ sở vật chất trường học, bao gồm những đối tượng vật chất được thiết kế sư phạm mà Giáo viên sử dụng để điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh; đồng thời là nguồn tri thức là phương tiện giúp học sinh lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng đảm bảo cho việc thực hiện mục tiêu dạy học
Trong việc đổi mới phương pháp dạy học thì thiết bị dạy học là yếu tố đặc biệt quan trọng, giữ vai trò không thể thiếu trong quá trình này Trong báo cáo của BCH TW Đảng khóa VIII được trình bày tại đại hội Đảng toàn quốc lần thứ
XI có đoạn: “Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hóa nhà trường, lớp học, sân chơi, bãi tập, máy tính nối mạng internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại, thư viện ” và “ Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay”
Hiện nay các nước trong khu vực và các nước phát triển trên thế giới đều rất quan tâm, đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục cho hệ thống Trường THPT Nhà nước ta đã cố gắng trang bị cho các trường THPT tương đối đầy đủ các loại thiết bị dạy học tối thiểu cho các môn học Bởi vì yêu cầu cấp bách về chất lượng giáo dục đào tạo không cho phép kéo dài tình trạng cơ sở vật chất nghèo nàn, thiết bị dạy học thiếu thốn Vì vậy, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học trở thành một hệ thống hữu hiệu, một yếu tố chủ yếu nhằm đổi mới phương pháp dạy học, đưa việc dạy học và học lên một tầm chất lượng mới
Trường THPT Thạch Thành 4 được thành lập vào ngày 14 tháng 6 năm
2006 – tiền thân là cơ sở 2 của trường THPT Thạch Thành 2 nên phần lớn cơ sở vật chất và thiết bị dạy học còn thiếu thốn Vì vậy, việc xây dựng quản lý và sắp xếp đồ dùng thiết bị dạy học còn gặp nhiều khó khăn Là một cán bộ quản lý thiết bị tôi luôn tự hỏi: “ Làm thế nào để mình quản lý tốt tài sản?; Làm thế nào
để sắp xếp đồ dùng dạy học một cách khoa học, hợp lý, dễ tìm, dễ lấy” Đó là một điều mà tôi luôn trăn trở Vì vậy, cán bộ quản lý thiết bị đóng một vai trò hết sức quan trọng trong trường học
Trong mỗi năm học tôi lại có thêm cho mình một ý tưởng và tôi đã học hỏi đồng nghiệp cũng như tìm tòi học hỏi thêm qua sách, báo, qua mạng internet để có thể quản lí, sắp xếp một cách hợp lí, khoa học các loại thiết bị,
đồ dùng dạy học Vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải pháp quản
lý, sử dụng, bảo quản thiết bị dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học
ở trường THPT Thạch Thành 4”
Trang 21.2 Mục đích nghiên cứu
- Đối với giáo viên:
+ Dễ dàng trong việc chuẩn bị thiết bị dạy học
+ Trong quá trình dạy học, tránh được sự nhàm chán, tẻ nhạt, tạo được niềm vui, hứng thú của học sinh với nội dung bài học
+ Giúp cho giáo viên dễ dàng triển khai cho học sinh học tập theo nhóm dưới sự giám sát của giáo viên, học sinh vừa có thể học lí thuyết, vừa có thể học thực hành thông qua việc sử dụng thiết bị dạy học
+ Giúp cho giáo viên không ngừng trau rồi kiến thức, kĩ năng thực hành, làm đồ dùng dạy học để bổ sung cho giáo án của mình thêm sinh động và đa dạng kiến thức
- Đối với học sinh:
+ Giúp học sinh ham mê, yêu thích môn học
+ Giúp cho học sinh có ý thức tự giác hơn trong quá trình học tập và quản
lí thiết bị dạy học
+ Phát huy được tính tích cực của học sinh trong quá trình học tập, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng
+ Giúp cho học sinh có thể tiếp nhận kiến thức qua việc đọc tài liệu, quan sát thí nghiệm, thực hành trên thiết bị dạy học, tiếp nhận kiến thức bằng việc trao đổi, tranh luận qua việc học tập hợp tác theo nhóm, tạo hứng thú học tập cho học sinh, biến học sinh từ thế bị động sang thế chủ động trong quá trình nhận thức, giúp cho hiệu quả của quá trình dạy học được tốt hơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Cách quản lý, sắp xếp hợp lí đồ dùng, thiết bị dạy học ở phòng thực hành, phòng thiết bị
- Áp dụng cho các bộ môn học Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Lịch sử và Địa lý ở Trường THPT Thạch Thành 4
- Từng bước nâng cao chất lượng và hiệu quả trong quá trình dạy học
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này thì tôi dùng các phương pháp sau:
- Phương pháp quan sát sư phạm, hoạt động thực tiễn
- Phương pháp thực hành, thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm của học sinh
- Phương pháp nghiên cứu thông tin
- Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề
Trang 32 - NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận
Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, khối lượng kiến thức của nhân loại tăng nhanh chóng và chúng ta đang sống trong thời đại công nghệ thông tin - khoa học kỹ thuật Giáo dục là nền tảng của sự phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội hiện đại, trong đó trí tuệ là điều kiện của mỗi quốc gia
Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục, trước hết mỗi chúng ta -những nhà giáo dục, đặc biệt là đội ngũ giáo viên phải luôn trau rồi trí thức, rèn luyện nghiệp vụ chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm, đổi mới phương pháp giảng dạy để đáp ứng với yêu cầu của giáo dục
Trong đổi mới phương pháp dạy học thì thiết bị dạy học là yếu tố không thể thiếu được Thiết bị dạy học là công cụ hỗ trợ giáo viên truyền thụ kiến thức
và làm cho bài giảng thêm sinh động, phát huy khả năng sáng tạo của giáo viên
và tính tích cực tiếp thu kiến thức của học sinh
Điều đó đã được thể hiện rõ thông qua Nghị quyết Số 29-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng ngày 04 tháng 11 năm 2013 “Về đổi mới căn bản toàn diện Giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế” đã được hội nghị Trung ương 8 khóa XI thông qua Trong đó có quan điểm chỉ đạo:
“ Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”
Tại Đại hội X, Đảng chủ trương: Đổi mới toàn diện Giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao Có những điểm cần chú ý:
- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lí, nội dung, phương pháp dạy và học; thực hiện “Chuẩn hóa, hiện đại hóa,
xã hội hóa” chấn hưng nề giáo dục Việt Nam
- Bảo đảm đủ số lượng, nâng cao chất lượng đội ngũ Giáo viên ở tất cả các cấp học, bậc học Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp Giáo dục, phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều Hoàn thiện hệ thống, đánh giá và kiểm định chất lượng Giáo dục Cải tiến nội dung và phương pháp thi cử nhằm đánh giá đúng trình độ tiếp thu tri thức, khả năng học tập Khắc phục những mặt yếu kém và tiêu cực trong giáo dục
Chương IV Điều lệ trường trung học về quy chế thiết bị giáo dục trường học quy định cụ thể việc quản lý, sử dụng thiết bị dạy học: “ Tất cả các thiết bị giáo dục của một cơ sở giáo dục, phải được sắp xếp khoa học, dễ sử dụng và phải có các phương tiện bảo quản ( tủ, giá, hộp,… ), vật che phủ, phương tiện
Trang 4chống ẩm, chống mối mọt, dụng cụ phòng chống cháy” “ Thiết bị giáo dục phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng các yêu cầu về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục ” “Thiết bị dạy học phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng, định kỳ bảo dưỡng, bổ sung phụ tùng, linh kiện, vật tư tiêu hao” “ Hàng năm phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của nhà nước về quản lý tài sản”
Như vậy, để đạt được mục tiêu như trên, ngoài những lí do khách quan, thì công tác quản lý, sắp xếp hợp lí thiết bị dạy học trong các nhà trường đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của cơ sở vật chất nói chung và thiết bị dạy học nói riêng để nâng cao hiệu quả dạy và học
2.2 Thực trạng nghiên cứu
2.2.1 Cơ sở vật chất, Thiết bị DH ở trường THPT Thạch Thành 4.
Trường THPT Thạch Thành 4 được thành lập 14/06/2006 theo Quyết định
số 1665/QĐ-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa - Tiền thân là cơ sở 2 trường THPT Thạch Thành 2 Quy mô là trường công lập loại I, với tổng số từ
18 lớp trở lên
Bộ máy Nhà trường gồm có: Ban giám hiệu, 4 tổ chuyên môn và 1 tổ văn phòng Hiện nay có tổng số 20 lớp với 814 học sinh; là trường công lập hạng 1
Tổng số cán bộ, giáo viên, CNV: 52 người, trong đó CBQL: 3, GV: 35 người, NV: 6 người tính cả bảo vệ Đủ về số lượng, cơ cấu hợp lý, phẩm chất chính trị tốt; năng lực chuyên môn khá, giỏi; 100% đạt chuẩn và trên chuẩn, có
07 GV dạy giỏi cấp trường, 3 giáo viên dạy giỏi cấp Tỉnh, có 01 quản lí đạt trình
độ Thạc sĩ, 04 giáo viên có trình độ Thạc sĩ, có 04 GV có trình độ trung cấp LLCT
Đặc biệt năm học 2015-2016 nhà trường có một giáo viên được Đảng, Nhà nước tin tưởng bầu làm Đại biểu Quốc hội nhiệm kì 2015 2021 Đây là một thành quả vô cùng to lớn đới với trường THPT Thạch Thành 4
Cơ sở vật chất, thiết bị nhà trường đến nay đã được xây dựng tương đối đầy đủ, được xây dựng theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa; được bảo quản và
sử dụng hiệu quả lâu dài
Số lượng các lớp học và số lượng học sinh thực hiện nghiêm túc theo định biên của Sở GD&ĐT và UBND Tỉnh Thanh Hóa quy định Với quy hoạch lâu dài của nhà trường là ổn định 20 lớp với số lượng 814 học sinh, tuy nhiên do trường năm trên địa ban vùng kinh tế 135 đặc biệt khó khăn, trình độ dân trí của người dân thấp, nên tình trạng học sinh không đi học cũng tương đối nhiều đã ảnh hưởng đến việc tuyển sinh đầu vào của nhà trường, và đến nay nhà trường đang từng bước đi vào ổn định số lượng lớp và số lượng học sinh Cụ thể:
+ Năm học 2018 – 2019 Trường có 18 lớp với 739 học sinh
Trang 5+ Năm học 2020 – 2021 Trường có 20 lớp với 814 học sinh.
Được sự quan tâm, đầu tư của Tỉnh, Sở GD & ĐT Thanh Hóa, Huyện Thạch Thành; bằng nguồn tiết kiệm của nhà trường và huy động xã hội hóa giáo dục, chỉ sau 10 năm cơ sở vật chất nhà trường tương đối đầy đủ, khang trang gồm: Một khu nhà hiệu bộ đủ phòng làm việc; 20 phòng học kiên cố, cao tầng
và một số phòng học chức năng
Năm học 2018 – 2019 nhà trường đã xây thêm khu nhà để xe cho giáo viên và học sinh đã đưa vào sử dụng hiệu quả; xây mới tường rào, cổng, tu sửa khuôn viên với kinh phí lên tới hàng trăm triệu đồng, bồn hoa trong trường được quy hoạch một cách hợp lí, thoáng mát, sạch đẹp có tính thẩm mỹ cao, đảm bảo
môi trường "Xanh- Sạch - Đẹp" và thân thiện.
Phong trào tự làm đồ dùng dạy học: Được nhà trường phát động thường xuyên để đáp ứng với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, tổng số đồ dùng dạy học sử dụng hàng năm lên tới cả trăm đồ dùng, dụng cụ dạy học Trường đã phát động đến nay 100% CBGV có máy tính xách tay dùng cho giảng dạy và công tác
Sử dụng và bảo quản CSVC: Luôn luôn đảm bảo tốt Từng bước, từng năm được đầu tư nâng cấp, trang thiết bị được bổ sung tương đối đầy đủ đáp ứng yêu cầu dạy và học của nhà trường
Hình ảnh: khuôn viên nhà trường
Trang 6Mặc dù Trường mới được thành lập được 10 năm, hệ thống cơ sở vật chất tuy còn nghèo nàn nhưngcơ bản đủ để phục vụ cho quá trình dạy học, tuy nhiên
để đáp ứng với mục tiêu giáo dục hiện nay thì nhà trường đang từng bước bổ sung về cơ sở vật chất, mua sắm thêm trang thiết bị và đặc biệt là khâu quản lí, sắp xếp khoa học để thuận tiện cho quá trình dạy và học
Một số hình ảnh về cơ sở vật chất của nhà trường:
Hình ảnh: Khuôn viên Trường THPT Thạch Thành 4 năm học 2018 - 2019
Hình ảnh: Khu hiệu bộ nhà trường
Hình ảnh: Học sinh trong buổi lễ tổng kết
Trang 7Hình ảnh hoạt động thư viện nhà trường
Hình ảnh phòng thư viện
Trang 8Hình ảnh phòng đựng đồ thí nghiệm
Trang 9Hình ảnh: Phòng thực hành tin
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu giáo dục như ngày nay thì nhà trường còn gặp một số khó khăn trong quá trình giảng dạy như sau:
- Đa số các TB thực hành các bộ môn đã hết khấu hao, hóa chất đã hết hạn không còn sử dụng được, một số mới cấp thì không đủ các thành phần hóa chất theo yêu cầu, các bộ thí nghiệm không còn nguyên vẹn, nam châm hết từ tính, các dụng cụ thí nghiệm vỡ hỏng nhiều, vì là những thiết bị hỏng nhiều, vì
là những thiết bị đặc thù nên tìm mua cũng rất khó (không mua bổ sung được)
- Có nhiều thiết bị còn mới nhưng không phù hợp vì qua quá trình thay sách giáo khoa đã bị lỗi thời
- Chưa có đầy đủ phòng học bộ môn nên để tiến hành một bài thực hành còn khá vất vả, nhiều khi còn phải mang lên lớp vì phòng chức năng chưa đầy
đủ Đây cũng là một khó khăn lớn đối với nhà trường
Một số hình ảnh về các TB ĐDDH học trong phòng thí nghiệm, thực hành:
H/a: các TB phòng thực hành vật lý sắp xếp chưa được hợp lí, đang còn lộn xộn
Trang 10Hình ảnh phòng thiết bị khi chưa được sắp xếp khoa học
Hình ảnh phòng đựng thiết bị môn Hóa – Sinh chưa được sắp xếp khoa học
2.2.2 Về phía giáo viên
Trong quá trình giảng dạy, nhiều giáo viên thường không chú trọng nhiều đến việc sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học, máy chiếu, giáo viên chỉ mang tính chất đối phó khi kiểm tra, thanh tra hồ sơ, cụ thể như sau:
- Sử dụng đồ dùng học tập còn mang tính hình thức, đối phó, hoặc sử dụng một cách chưa triệt để… vì vậy chưa phát huy được tính tích cực của học sinh trong quá trình dạy học
- Giáo viên dành nhiều thời gian dạy lý thuyết, thực hành thí nghiệm thì chưa có chủ động chuẩn bị
- Khi dạy thực hành trên phòng thí nghiệm xong thì giáo viên chưa tự giác nhắc nhở học sinh dọn vệ sinh phòng thực hành và vệ sinh dụng cụ thực hành Giáo viên bộ môn chưa thực hiện đúng nội quy của phòng thự hành thí nghiệm
- Việc lên lịch báo giảng còn chậm chễ
Trang 11- Giáo viên viết phiếu mượn thiết bị còn chậm chễ, chưa đúng thời gian quy định
2.2.3 Về phía học sinh
- Do Trường học thuộc khu vực miền núi của huyện Thạch Thành, đời
sống người dân khó khăn, trình độ dân trí thấp kém dẫn đến tình trạng học sinh
bỏ học nhiều, đã ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển về mọi mặt của nhà trường
- Ý thức tự giác của nhiều học sinh không cao, nhiều em chưa chú ý trong quá trình học tập, còn mải chơi, nghịch ngợm, có khi làm hư hỏng các thiết bị dạy và học
- Do các em đang trong quá trình phát triển, thích khám phá, tìm tòi, nếu như giáo viên không định hướng cho các em một cách đúng đắn, sát sao thì có thể làm cho các tiết dạy sẽ không thành công
- Một số phụ huynh chưa thực sự để ý đến con em mình, còn ỷ lại cho nhà trường nên ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập của học sinh
2.3 Giải pháp
2.3.1 Các giải pháp thực hiện
- Xác định rõ việc quản lí, sắp xếp hợp lí thiết bị đồ dùng dạy học trong nhà trường là một trong những nội dung thiết yếu để nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục
- Xác định rõ việc sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học là vấn đề thường xuyên và liên tục trong quá trình dạy và học của giáo viên và học sinh
- Phải xây dựng cho Giáo viên và học sinh có ý thức tự giác và chủ động trong quá trình dạy và học, đặc biệt là việc sử dụng, bảo quản có hiệu quả các thiết bị đồ dùng dạy học
- Công tác kiểm tra đánh giá cơ sở vật chất, các thiết bị đồ dùng dạy học cần được thực hiện thường xuyên, để đảm bảo cho việc quản lí thiết bị, đồ dùng dạy học có hiệu quả, khoa học, có nề nếp, quy củ, có kế hoạch
2.3.2 Một số biện pháp thực hiện nâng cao hiệu quả quản lý, sắp xếp
đồ dùng thiết bị dạy học ở trường THPT Thạch Thành 4.
2.3.2.1 Lập sổ “ Sổ thiết bị giáo dục”
Hàng năm các đồ dùng thiết bị được bổ sung từ các nguồn như: được cấp,
tự mua sắm, tự làm, được tặng,…Những đồ dùng thiết bị này đều được vào sổ “
Sổ thiết bị giáo dục”
Sổ thiết bị giáo dục được phân ra theo từng khối, từng môn như: Môn Vật
lý – Công nghệ, Hóa - Sinh, Toán - Tin, ….và thiết bị giáo dục dùng chung Để quản lý đồ dùng thiết bị dạy học theo tôi nghĩ là phải lập sổ “Sổ thiết bị giáo dục”