Tích hợp giáo dục giới tính vào bài nghị luận về một hiện tượng đời sống trong chương trình ngữ văn 12

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT CHUYÊN LAM SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÍCH HỢP GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀO BÀI “NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG” TRONG CHƯƠNGTRÌNH NGỮ VĂN 12

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT CHUYÊN LAM SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÍCH HỢP GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀO BÀI

“NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG”

TRONG CHƯƠNGTRÌNH NGỮ VĂN 12

Người thực hiện: Lê Thị Hương Giang

Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Ngữ Văn

THANH HÓA, NĂM 2021

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG NHẬN

DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GDGT: Giáo dục giới tính

GDPT: Giáo dục phổ thông

THPT: Trung học phổ thông

LGBT: Viết tắt của Lesbian (đồng tính luyến ái nữ), Gay (đồng tính luyến ái

nam), Bisexua (song tính luyến ái), Transgender (chuyển giới)

1.1.2 Lí do chủ quan

Lí do tôi chọn đề tài này cũng xuất phát từ thực tế học sinh các trườngTHPT sao nhãng học tập vì yêu đương, bỏ học vì lỡ mang thai và có em khôngthể có thai sau khi kết hôn vì đã nạo phá thai nhiều lần trước đó Tôi nhận ra các

em thiếu kiến thức về giới tính hoặc nếu có thì cũng chỉ là kiến thức vụn vặtthậm chí sai lệch Tôi thiết nghĩ, không thể cấm các em yêu đương, cấm các emquan hệ tình dục trước hôn nhân mà chỉ có thể trao đổi, giáo dục những kiếnthức về giới tính để các em có nhận thức và hành động đúng đắn Vì vậy, là mộtgiáo viên dạy môn Ngữ văn, tôi cố gắng lồng ghép, tích hợp kiến thức giáo dụcgiới tình vào những bài học cụ thể, phù hợp

Trước vấn đề đặt ra nêu trên, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: Tích hợp

giáo dục giới tính vào bàiNghị luận về một hiện tượng đời sống trong

chương trình Ngữ văn 12.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua hoạt động dạy học trên lớp, vừa giúp học sinh tiếp thu kiếnthức nền tảng, vừa kết hợp giáo dục giới tính Từ đó, học sinh có nhận thức đúngđắn về giới tính, tạo cơ hội cho học sinh khám phá các giá trị, chuẩn mực vănhóa của xã hội; hình thành kỹ năng sống cho học sinh

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứuhiểu biết về giới tính của học sinh lớp 12 Tôi đã áp dụng đềtài này với học sinh lớp 12 tôi dạy tại trường THPT Yên Định 1(tháng 9 năm2020) trước khi tôi chuyển về công tác tại THPT chuyên Lam Sơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1

Phối hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, trong đó chủ yếu sử dụng 2phương pháp:

1.4.1 Về nghiên cứu lý luận

Làm việc trong phòng, tham khảo và đọc tài liệu có liên quan đến đề tài

1.4.2 Về nghiên cứu thực tiễn

Soạn giáo án, tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp

2 Nội dung

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề

- Căn cứ quyết định số 1222/QĐ-SGDĐT ngày 11 tháng 09 năm 2020,Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành kế hoạch công tác củangành Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa năm học 2020-2021;

- Căn cứ hướng dẫn 2927/SGDĐT-GDTrH ngày16 tháng 09 năm 2020hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2020- 2021;

- Căn cứ nội dung chuyên đề tập huấn Giáo dục giới tính, tình dục toàn diện, bình đẳng giới, bạo lực trên cơ sở giớido sở GDĐT triển khai;

- Căn cứ tình hình thực tiễn sự thiếu hiểu biết của học sinh về giới tính, tìnhdục toàn diện, bình đẳng giới, bạo lực trên cơ sở giới để tiến hành nghiên cứu đềtài

2.2 Thực trạng của vấn đề

So với các môn học khác trong trường THPT thì môn Ngữ Văn là mộtmôn học có nhiều thế mạnh về GDGT cho học sinh Việc tích hợp nội dungGDGT qua môn học là một hoạt động giáo dục trong nhà trường phổ thôngnhằm giúp học sinh có những hiểu biết thông thường về giới tính, sức khỏe tìnhdục Trên cơ sở đó, tạo cơ hội cho học sinh khám phá các giá trị, chuẩn mựcvăn hóa của xã hội, hình thành kỹ năng sống

Thực tế giảng dạy tại trường THPT Yên Định 1 nhiều năm qua, tôi nhậnthấy, hiện nay, một bộ phận không nhỏ HS chưa có kiến thức,thiếu hiểu biết sâusắc về giới tính, tình dục toàn diện Bên cạnh đó, vẫn còn nhiều phụ huynh họcsinh, một số giáo viên cho rằng vấn đề giáo dục giới tính là vấn đề tế nhị nênthường tránh đề cập với con trẻ Từ đó mà dẫn đến hiện tượng, nhiều học sinh

sa sút học tập, bỏ học, nạo phá thai, vô sinh, liên quan đến vấn đề về giới

Thực tế trên đã đặt ra yêu cầu cần thiết cho hoạt động GDGTở nhàtrường, trong đó có môn Ngữ văn Vì lí do trên, tôi đã có ý thức và hành động cụthể tích hợp GDGTvào những tiết dạy và những hoạt động giáo dục khác mộtcách phù hợp Trong phạm vi nghiên cứu của bài viết, tôi xin trình bày cụ thể

cách tích hợp GDGT cho học sinh lớp 12 vào bài Nghị luận về một hiện tượng

đời sống

2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện

Dưới đây là tiến trình dạy học tích hợp GDGTvào nội dung bàiNghị luận

về một hiện tượng đời sống trong chương trình Ngữ văn 12.

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG

( Tiết 10 – Theo kế hoạch giáo dục năm học 2020 – 2021)

- Thông hiểu:Xác định đúng vấn đề cần nghị luận trong văn bản nghị luận

về một hiện tượng đời sống

- Vận dụng:Xây dựng được dàn ý cho bài văn nghị luận về một hiệntượng đời sống

- Vận dụng cao:Viết được đoạn văn, bài vănnghị luận về một hiện tượngđời sống có bố cục mạch lạc, logic

1.2 Kĩ năng:

- Biết làm: Nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Thông thạo: Cấu trúc bài nghị luận xã hội

1.3 Thái độ:

- Hình thành thói quen: Phân tích đề, lập dàn ý

- Hình thành tính cách: Tự tin khi trình bày vấn đề về hiện tượng xã hội

- Hình thành nhân cách: Nhận thức và hành động đúng đắn

- Có ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

1.4 Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:

- Năng lực viết văn bản nghị luận xã hội

- Năng lực đọc – hiểu một văn bản nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Các năng lực chung như: thu thập kiến thức xã hội có liên quan; nănglực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực giao tiếp,…

1.5 Tích hợp nội dung giáo dục giới tính:

- Trang bị cho HS những nhận thức đúng đắn về giới tính như: quanniệm về giới, quan hệ tình cảm, quan hệ tình dục, sức khỏe sinh sản,…

- Mức độ tích hợp: Tích hợp từng phần trong bài

2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

2.1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Phương pháp phân tích, thuyết trình kết hợp trao đổi thảo luận

- SGK, Giáo án, đọc tài liệu tham khảo

2.2 Chuẩn bị của học sinh:

- Chủ động tìm hiểu kiến thức; chuẩn bị kiến thức, bài học được giáo viênyêu cầu; soạn bài học qua các câu hỏi SGK,…

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

- Bước 1: GV tổ chức hoạt động khởi động

bằng trò chơi “Khám phá chiếc hộp bí ẩn”

Trong hộp, chuẩn bị những câu hỏi nhanh

liên quan đến vấn đề nghị luận xã hội,

những câu có nội dung tích hợp giáo dục

giới tính

Câu 1: Đề văn nào dưới đây không thuộc

loại văn nghị luận xã hội?

A Anh/ chị suy nghĩ như thế nào về hiện

tượng phân biệt đối xử, kỳ thịvới cộng

đồng LGBT?

B Anh/ chị suy nghĩ như thế nào về câu

khẩu hiệu của UNESCO: Học để biết, học

để làm, học để chung sống, học để tự

khẳng định mình.

 C Anh/ chị suy nghĩ như thế nào về câu

nói của Viên Mai: Làm người thì không

nên có cái tôi nhưng làm thơ thì không

thể không có cái tôi?

D Qua bài thơ Vội vàng, anh(chị) hãy trình

bày suy nghĩ của mình về quan niệm sống

của nhà thơ Xuân Diệu

Câu 2: Bài văn nghị luận về một hiện

tượng đời sống có yêu cầu gì về mặt nội

đúng – sai, lợi – hại, chỉ ra nguyên nhân và

bày tỏ thái độ, ý kiến của người viết về

hiện tượng xã hội đó

B Nghị luận làm sáng tỏ các vấn đề đúng

– sai, lợi – hại của hiện tượng xã hội

C Cả A và B đều đúng

D Cả A và B đều sai

Câu 3: Trình bày một số hiện tượng trong

đời sống đang được xã hội quan tâm hiện

- Bước 4: GV nhận xét: Văn nghị luận nói

chung, nghị luận về một hiện tượng đời

sống nói riêng là kiểu bài chúng ta thường

gặp trong đời sống hằng ngày, trên báo chí

và các phương tiện truyền thông đại chúng

khác Hơn nữa, ở bậc THCS, chúng ta

cũng đã nghiên cứu khá kĩ kiểu bài này

- GV dẫn vào bài mới:

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức(15 phút)

1 Mục đích: HS biết cách tìm hiểu đề,cách lập dàn ý, cách làm bài nghị luận về

một hiện tượng đời sống, hình thành các năng lực chung như: thu thập kiến thức

xã hội có liên quan, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giaotiếp bằng tiếng Việt,…

2 Phương pháp:Làm việc cá nhân/ nhóm, thảo luận, phát vấn, thuyết trình

3 Hình thức tổ chức hoạt động:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Thao tác 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu

đề.

- Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ yêu

cầu HS đọc kĩ đề bài và câu hỏi SGK trang

66, từ hiểu biết về vấn đề qua tìm hiểu trên

các phương tiện truyền thông, trao đổi thảo

I Tìm hiểu đề và lập dàn ý

Đề bài: Hãy bày tỏ ý kiến của

anh/chị về hiện tượng được nêu

trong bài viết Chia chiếc bánh của mình cho ai?

1 Tìm hiểu đề

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

luận, ghi kết quả vào phiếu học tập (ý khái

quát, ngắn gọn) và đại diện nhóm trình bày

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ (HS làm

việc theo nhóm-4 nhóm thực hiện yêu cầu)

- Bước 3: Đại diện của từng nhóm HS báo

- Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ dựa

vào phần tìm hiểu đề để lập dàn ý(Yêu cầu

- Có thể triển khai bài viết theocác ý cơ bản: (1) Khẳng địnhnhững phẩm chất, lối sống đẹpcủa Nguyễn Hữu Ân; (2) Khẳngđịnh những hiện tượng tích cựcnhư Nguyễn Hữu Ân trong đờisống hiện nay; (3) Phê phánnhững hiện tượng tiêu cực: Lốisống vô cảm, thờ ơ, thiếu tráchnhiệm với gia đình, người thân vàcộng đồng; (4) Nêu những trảinghiệm và định hướng của chínhngười viết về vấn đề này (thôngqua một số sự việc cụ thể, sinhđộng)

- Sử dụng dẫn chứng từ đời sốngthực tế, các tấm gương tiêu biểu

- Vận dụng các thao tác lập luận:Phân tích, chứng minh, bình luận,bác bỏ

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

- Bước 4: GV nhận xét, bổ sung, khái quát

kiến thức

Hữu Ân đã dành hết thời gian củamình cho những người ung thưgiai đoạn cuối

- Phân tích hiện tượng:

+ Hiện tượng Nguyễn Hữu Ânchứng tỏ thanh niên Việt Nam đã,

đang phát huy truyền thống lá lành đùm lá rách, tinh thần tương thân tương áicủa ông cha xưa

+ Hiện tượng này tiêu biểu cho lốisống đẹp, tình yêu thương conngười của thanh niên ngày nay.+ Lấy dẫn chứng một số tấmgương tương tự

- Bình luận:

+ Đánh giá chung về hiện tượng:

Đa số thanh niên Việt Nam có ýthức tốt, có hành vi ứng xử đúngđắn, có tấm lòng nhân đạo, baodung

+ Phê phán hiện tượng tiêu cực

hoang phí chiếc bánh thời gian

vào những việc vô bổ + Kêu gọi thanh niên, học sinhngày nay hãy noi gương NguyễnHữu Ân để thời gian sống khônghoài phí

c Kết bài:

- Bày tỏ suy nghĩ riêng của ngườiviết đối với hiện tượng

Thao tác 3: GV hướng dẫn HS khái quát

lại phương pháp làm bài nghị luận về

một hiện tượng đời sống.

- Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

Yêu cầu học trả lời câu hỏi: Bài văn nghị

luận về một hiện tượng đời sống thường có

những nội dung nào?

II Cách làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống

1 Mở bài: Giới thiệu, nêu rõ hiện

tượng, vấn đề cần nghị luận

2 Thân bài:

- Phân tích sơ lược hiện tượng đờisống được nêu trong đề bài

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ(HS làm

việc cá nhân)

- Bước 3: HS báo cáo sản phẩm.

- Bước 4: GV nhận xét, bổ sung, khái quát

kiến thức

GV bổ sung:Từ nội dung cần có của bài

văn nghị luận về một hiện tượng đời sống,

ta có thể vận dụng để viết đoạn văn, đáp

ứng yêu cầu đổi mới của kỳ thi THPT

+ Về hình thức đoạn: Chữ đầu đoạn viết

hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm

xuống dòng

+ Về nội dung đoạn: Diễn đạt một ý tương

đối trọn vẹn.(Với đoạn nghị luận về một

hiện tượng đời sống, yêu cầu làm rõ hiện

tượng đời sống; sử dụng linh hoạt nhiều

thao tác lập luận)

- Nêu rõ thực trạng, các biểu hiện

và ảnh hưởng của hiện tượng đờisống

- Lí giải nguyên nhân dẫn đếnhiện tượng đời sống, đưa ra cácnguyên nhân nảy sinh vấn đề

- Đề xuất giải pháp để giải quyếthiện tượng đời sống

3 Kết bài:

- Khái quát lại vấn đề đang nghịluận, bày tỏ thái độ của bản thân

Hoạt động 3: Luyện tập(10 phút)

1 Mục đích: Rèn luyện, củng cố cho HS kỹ năng tìm hiểu đề; lập dàn ý; cách

viết bài, viết đoạn nghị luận về một hiện tượng đời sống; hình thành các nănglực chung như: thu thập kiến thức xã hội có liên quan; năng lực giải quyết vấnđề; năng lực sáng tạo; năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt; năng lực làm chủ cảmxúc,…Đặc biệt lồng ghép giáo dục giới tính cho học sinh về vấn đề giới và sứckhỏe sinh sản

2 Phương pháp: Làm việc cá nhân, thảo luận, phát vấn, thuyết trình.

3 Hình thức tổ chức hoạt động:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Thao tác 1: GV hướng dẫn HS luyện tập

bài tập 1( Sgk trang 67 – 68)

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu

cầu HS đọc văn bản, trả lời các câu hỏi của

bài tập 1 phần luyện tập, Sgk trang 67 - 68

(Yêu cầu HS làm việc cá nhân)

- Bước 2: Cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ

III Luyện tập

1 Bài tập 1: ( Sgk trang 67 – 68)

a Trong văn bản, lãnh tụ Nguyễn

Ái Quốc đã bàn về hiện tượng:

- Nhiều thanh niên, sinh viên ViệtNam du học nước ngoài dành quánhiều thời gian cho việc chơi bời

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

- Bước 3: HS báo cáo sản phẩm

- Hiện tượng ấy diễn ra vào đầu thế

kỷ XX Trong xã hội nước ta ngàynay, hiện tượng ấy vẫn còn tồn tại

b Nguyễn Ái Quốc đã dùng cácthao tác lập luận:

- Thao tác lập luận phân tích: mải chơi bời, không làm gì cả, sống già cỗi,thiếu tổ chức,…rất nguy hại cho

tương lai của đất nước

- Thao tác lập luận so sánh: nêuhiện tượng thanh niên, sinh viênTrung Hoa học chăm chỉ cần cù

- Thao tác lập luận bác bỏ: Thế thì thanh niên của chúng ta đang làm gì? Nói ra thì buồn, buồn lắm: Họ không làm gì cả.

c Cách dùng từ, viết câu và nghệthuật diễn đạt độc đáo, tính thuyếtphục cao:

- Dùng từ, nêu dẫn chứng xác thực,

cụ thể

- Sử dụng đa dạng, linh hoạt, kếthợp nhuần nhuyễn các câu trầnthuật, câu nghi vấn, câu cảm thán

d Những bài học rút ra cho bảnthân:

- Xác định lí tưởng, cách sống; mụcđích, thái độ học tập đúng đắn

- Dù học tập ở bất kì đâu cũng luôn

nỗ lực, phấn đấu học tập tốt

2 Bài tập 2: Bàn về hậu quả của

việc nạo,phá thai trong học sinh,sinh viên hiện nay

a Tìm hiểu đề

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

cầu HS tìm hiểu đề, lập dàn ý cho bài tập

2.(Yêu cầu HS làm việc cá nhân)

- Bước 2: Cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ

- Bước 3: HS báo cáo sản phẩm.

- Vấn đề nghị luận là một hiệntượng đời sống: Hậu quả của việcnạo, phá thai trong học sinh, sinhviên hiện nay

- Có thể triển khai bài viết theo các

ý cơ bản: (1) Khẳng định nạo, pháthai trong học sinh, sinh viên đang

để lại một hậu quả vô cùng nghiêm

trọng; (2) Giải thích thuật ngữ nạo phá thai; (3) Trình bày thực trạng

báo động trong việc nạo, phá thai;(4) Phân tích hậu quả nghiêm trọngcủa hiện tượng này; (5) Nêu nhữngcảm nhận và định hướng của chínhngười viết về vấn đề

- Sử dụng dẫn chứng từ đời sốngthực tế

- Vận dụng các thao tác lập luận:giải thích, phân tích, chứng minh,bình luận, bác bỏ

b Lập dàn ý

* Mở bài:

- Giới thiệu hậu quả của hiện tượngnạo, phá thai trong học sinh, sinhviên hiện nay

*Thân bài:

- Giải thích thuật ngữ nạo phá thai.

(Là phương pháp đình chỉ thainghén bằng thủ thuật để loại bỏphôi thai hay bào thai và nhau thai

ra khỏi tử cung hoặc sử dụng thuốcphá thai)

- Trình bày thực trạng báo độngtrong việc nạo, phá thai (đưa ranhững số liệu thống kê đáng báođộng: Trung bình mỗi năm cả nước

có khoảng 3000.000 ca nạo, phá