Đối với học sinh cấp 3, đây là thời điểm cơ thể đang phát triển và hoàn thiện cho nên sự phát triển sức mạnh đối với các em là nhu cầu cần thiết, nhưng trên thực tế thông qua quá trình d
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRIỆU SƠN 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
THÔNG QUA 1 SỐ HÌNH ẢNH NHẰM HƯỚNG DẪN HỌC SINH LUYỆN TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH ĐỂ NÂNG CAO THÀNH TÍCH ĐẨY TẠ KIỂU “LƯNG HƯỚNG NÉM” CHO HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 3
Người Thực hiện: Lê Xuân Phương Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn Đơn vị công tác: Trường THPT Triệu Sơn 3 SKKN thuộc môn: Thể dục
THANH HOÁ, NĂM 2021
Trang 21 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận rõ tầm quan trọng và thiết thực của TDTT nên trên cương vị Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam độc lập, Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 14 ngày 31/1/1946 thành lập Nha Thể dục TW trong
Bộ Thanh Niên, Người hiểu rõ vấn đề thể dục rất cần thiết để tăng bổ sức khoẻ quốc dân và cải tạo nòi giống Việt Nam" Cuối tháng 3/1946 tự tay Bác Hồ viết
“lời kêu gọi toàn dân tập thể dục” và tự Bác ngày nào cũng dậy sớm để tập ít phút thể dục Lời kêu gọi này lần đầu tiên được đăng trên báo Cứu Quốc số ra ngày 27/3/1946 Đó là cội nguồn khởi phát của phong trào "khoẻ vì nước" được Nha thể dục TW phát động sôi nổi khắp đất nước ta trong năm 1946
Hiện nay trong mục tiêu, chiến lược phát triển giáo dục của Chính phủ cũng đã và đang yêu cầu đào tạo ra những con người phát triển toàn diện: “Đức
- trí - thể - mỹ” tức là một con người vừa có đạo đức, có trí tuệ, có sức khỏe, thể lực, có thẩm mỹ, có khả năng, kĩ năng lao động Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 BCH TW Đảng khoá VIII, “nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị vǎn hoá của dân tộc, có nǎng lực tiếp thu tinh hoa vǎn hoá nhân loại; phát huy tiềm nǎng của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại,
có tư duy sáng tạo, có kỹ nǎng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính
tổ chức kỷ luật; có sức khoẻ, là những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội
vừa hồng vừa chuyên như lời dặn của Bác Hồ”
Chính vì lẽ đó mà bên cạnh việc chú trọng về phát triển trí tuệ chúng ta còn cần chú ý đến phát triển thể chất cho học sinh Đặc biệt đối với học sinh cấp
3 các em đang trên đà phát triển nên việc tập luyện TDTT là điều kiện tất yếu với nhu cầu đó
Đối với học sinh cấp 3, đây là thời điểm cơ thể đang phát triển và hoàn thiện cho nên sự phát triển sức mạnh đối với các em là nhu cầu cần thiết, nhưng trên thực tế thông qua quá trình dạy học tôi nhận thấy do lượng học tập lý thuyết của các em là rất nhiều nên thời gian các em tập luyện và phát triển sức mạnh là rất ít, nhất là đối với các động tác trong giậm nhảy cao, nhảy xa, các môn ném đẩy…một số cá biệt còn không thực hiện được kĩ thuật động tác
Trong nội dung môn học kỹ thuật đẩy tạ kiểu “lưng hướng ném” ở lớp 12
là nội dung học tự chọn nhưng hầu hết các trường THPT trong tỉnh lại lựa chọn làm nội dung học bắt buộc vì đây là nội dung rễ học và phát huy được nhu cầu phát triển thể lực cho học sinh Tôi thường thấy rất nhiều thầy cô giáo thường dạy theo hình thức thuyết trình, làm mẫu là chủ yếu vì thế học sinh tiếp thu thụ động nên về nhà các em không còn nhớ đến những bài tập mà giáo viên giảng dạy trên lớp để luyện tập Với thời điểm hiện nay, dạy học theo công nghệ thông tin đang được khuyến khích cho nên tôi đã tiến hành tìm tòi tập hợp hình
Trang 3ảnh mang tính khách quan trình chiếu trong tiết dạy để các em quan sát và nhìn thấy thực tế những kĩ thuật động tác, sự tác động của bài tập đến các cơ trên cơ thể và đồng thời để các em nắm chắc các bài tập và tiến hành tập luyện tại trường, tại nhà Với lí do như vậy tôi mạnh dạn đưa ra đề tài nghiên cứu:
“Thông qua 1 số hình ảnh nhằm hướng dẫn học sinh luyện tập phát triển sức mạnh để nâng cao thành tích đẩy tạ kiểu “lưng hướng ném” cho học sinh lớp 12 trường THPT Triệu Sơn 3”.
1.2 Mục đích nghiên cứu: Giúp học sinh quan sát trực tiếp những hình
ảnh về các loại bài tập phát triển sức mạnh Các em biết được kĩ thuật, cách thực hiện động tác và sự tác động của bài tập đến phát triển các nhóm cơ trên cơ thể
để tiến hành luyện tập đạt hiệu quả cao
1.3 Đối tượng nghiên cứu: Để thực hiện được đề tài này tôi đã chọn hai
lớp thực nghiệm là 12A35, 12B35 và hai lớp đối chứng là 12C35, 12D35 Các lớp được chọn tham gia nghiên cứu cho đề tài có nhiều điểm tương đồng nhau về tỉ lệ giới tính, ý thức học tập Ở những tiết dạy có nội dung đẩy tạ đối với 2 lớp thực nghiệm tôi sẽ áp dụng hình thức dạy học đặt câu hỏi, phân nhóm, giảng giải, phân tích, làm mẫu và kết hợp sử dụng hình ảnh về những loại bài tập phát triển sức mạnh và cho học sinh luyện tập tại trường với kết hợp luyện tập ở nhà Trong quá trình sử dụng hình ảnh tôi kết hợp phân tích giảng giải sự tác động của bài tập đến
sự phát triển của các cơ Với nhóm đối chứng tôi dạy theo hình thức đặt câu hỏi, cho các em nêu lên những loại bài tập phát triển sức mạnh mà các em biết và các
em đã thực hiện những bài tập nào, cách thức thực hiện ra sao Sau đó tôi tổng hợp củng cố, đưa thêm các loại bài tập mà các em chưa biết và hướng dẫn các em luyện tập ở nhà Thông qua hai hình thức dạy học như vậy khi kiểm tra kĩ thuật đẩy tạ kiểu “lưng hướng ném” tôi thấy nhóm thực nghiệm đạt kết quả tốt hơn hẳn
vì các em đã hiểu và nắm vững các loại bài tập phát triển sức mạnh về nhà tập luyện có hiệu quả và tập luyện đúng kĩ thuật động tác vì các em đã được quan sát những hình ảnh ở trên lớp Còn nhóm đối chứng các em về nhà cũng tiến hành tập luyện nhưng hiệu quả không cao vì các em nhớ không hết động tác và hiểu vẫn chưa rõ sự tác động của bài tập nào đến nhóm cơ nào đồng thời nhiều động tác thực hiện chưa đúng kĩ thuật
1.4 Phương pháp nghiên cứu: Để nghiên cứu đề tài này tôi đã tiến hành
các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu (SGK lớp 12 Tạp chí, Internet)
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp toán học thống kê, xử lý số liệu
Sau khi tiến hành chình chiếu các bài tập thì những tiết tiếp theo có nội dung đẩy tạ và liên quan đến loại bài tập phát triển sức mạnh, tôi cho các nhóm tiến hành luyện tập đồng thời tôi cũng hướng dẫn hai nhóm về tập luyện thêm ở nhà sau đó tiến hành kiểm tra sự tác động của các bài tập sức mạnh lên bản thân các em thông qua kiểm tra kỹ thuật đẩy tạ kiểu “lưng hướng ném” Nhận thấy kết quả có sự chênh lệch rõ rệt của nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm
Trang 42 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Theo quy định số 53/2008/QĐ-BGDĐT ngày 18 tháng 9 năm 2008 của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về việc đánh giá xếp loại thể lực học sinh sinh viên với mục đích đánh giá kết quả rèn luyện thể lực toàn diện của người học trong nhà trường Điều chỉnh nội dung, phương pháp giáo dục thể chất phù hợp các trường ở các cấp học và trình độ đào tạo Đẩy mạnh việc thường xuyên luyện tập, nâng cao sức khoẻ để học tập, xây dựng và bảo vệ tổ quốc cho học sinh sinh viên trong quá trình hội nhập quốc tế
Trong đó sức mạnh là một trong các tố chất thể lực có nhiều bài tập được đánh giá xếp loại thể lực cho học sinh, đó là khả năng tạo ra lực cơ học bằng sự
nỗ lực của cơ bắp Nói cách khác là năng lực khắc phục lực cản bên ngoài bằng chống lại sự co rút của cơ bắp
Tập luyện sức mạnh thường xuyên thì sự cung cấp máu cho cơ bắp sẽ được tăng cường, quá trình trao đổi chất trong cơ thể cao hơn lúc bình thường Nhờ đó mà cơ bắp nở nang, xương tăng độ dày và phát triển vững chắc, nhất là
ở độ tuổi 15 - 18 cơ thể đang trên đà phát triển và hoàn thiện đòi hỏi phải tập luyện nhiều về sức mạnh để nâng cao sức khỏe và phát triển về thể lực Tập luyện sức mạnh còn góp phần nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống thần kinh - cơ và rèn luyện ý chí (nhờ phối hợp các bộ phận của hệ thống thần kinh
và cơ bắp trong vận động) Tập luyện nâng cao sức mạnh của cơ bắp là tiền đề thuận lợi cho việc học, hoàn thiện các kĩ năng vận động cơ bản và các kĩ thuật thể thao, là cơ sở nâng cao thành tích thể thao và nâng cao năng suất lao động Ngoài ra tập luyện sức mạnh cũng làm tiêu hao lượng mỡ thừa, tạo cho cơ thể có vóc dáng khoẻ, đẹp
Trường THPT Triệu Sơn 3 - Triệu Sơn - Thanh Hóa nơi tôi đang công tác
là một trường có kết quả rất tốt đối với môn văn hoá Nhưng không vì thế nhà trường coi nhẹ công tác giáo dục thể chất Trong những năm học vừa qua giáo dục thể chất, hoạt động TDTT còn được cấp ủy chi bộ và Ban giám hiệu nhà trường đặc biệt quan tâm cho rằng việc thực hiện công tác TDTT là một hoạt động bề nổi không thể thiếu của nhà trường và cũng đúng với yêu cầu, hướng dẫn của sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa
Tuy nhiên để các em yêu thích, hứng thú với môn thể dục thì giáo viên cần phải lựa chọn những nội dung phù hợp với sở thích, năng khiếu và các điều kiện của học sinh để giảng dạy thì mới có hiệu quả
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy nhiều học sinh THPT rất thích tập bài tập phát triển sức mạnh vì lứa tuổi này các em đang trên đà phát triển về thể chất
“Tuổi 17 bẻ gẫy sừng trâu” và để có thân hình cân đối, sức khoẻ tốt thì các em phải tập luyện sức mạnh Đồng thời việc tập luyện các bài tập phát triển sức mạnh cũng rất dễ tập, không cần sân bãi rộng, không cần dụng cụ tập đắt tiền, không cần nhiều bạn tập mà chỉ cần một không gian bình thường, dụng cụ tập đơn giản và một mình tập luyện cũng có thể đạt được kết quả tốt
Trang 5Tuy là môn rất dễ tập và không tốn kém nhưng các bài tập phát triển sức mạnh lại cần đến kĩ thuật động tác chính xác cao, lượng vận động hợp lý và tuân thủ đúng nguyên tắc tập luyện nếu không thì dễ dẫn đến những chấn thương không đáng có hoặc tác động của bài tập đến sự phát triển của cơ thể không đúng do vậy giáo viên trên lớp cần hướng dẫn chi tiết các loại bài tập mà hình thức sử dụng hình ảnh kết hợp làm mẫu và phân tích kĩ thuật động tác để học sinh quan sát các bài tập, tư thế động tác, kĩ thuật động tác…là đạt hiệu quả nhất
Trước thực trạng đó tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Thông qua 1 số hình ảnh
nhằm hướng dẫn học sinh luyện tập phát triển sức mạnh để nâng cao thành tích đẩy tạ kiểu “lưng hướng ném” cho học sinh lớp 12 trường THPT Triệu Sơn 3” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của bản thân trong năm học 2020-2021.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Xã hội của chúng ta ngày nay đã và đang phát triển mạnh mẽ với nền kinh
tế thị trường và hội nhập quốc tế, đời sống vật chất, văn hóa tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt Ngoài việc ăn no, mặc ấm đại đa số người dân Việt Nam hiện nay đang hướng tới các hoạt động văn hóa, văn nghệ, TDTT, vui chơi giải trí nhằm cải tạo và nâng cao sức khỏe đời sống tinh thần Trong đó các loại bài tập phát triển sức mạnh là một trong những môn thể thao được nhiều người chọn để rèn luyện nâng cao sức khỏe và làm đẹp thẩm mỹ
Trường THPT Triệu Sơn 3 (nơi tôi đang công tác) là một trường nằm ở khu vực bán sơn địa, trình độ dân trí, kinh tế những năm gần đây đã có nhiều chuyển biến tốt song vẫn chưa đồng đều và còn thấp so với các vùng lân cận Nhiều em học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn: như mồ côi, bố mẹ đi làm
ăn xa phải ở với ông bà, chú, bác nên các em không có điều kiện để phát triển năng khiếu TDTT đặc biệt là những dụng cụ tập luyện đắt tiền đồng thời các em cũng không được quan sát trực tiếp các bài tập sức mạnh do các vận động viên tập luyện hay các câu lạc bộ thẩm mỹ hướng dẫn, có những em nhà không có ti
vi hoặc mạng internet để truy cập và tìm hiểu các kĩ thuật động tác để tập luyện thêm ở nhà Mặt khác ở trên lớp môn thể dục chủ yếu là dạy ngoài trời nên giáo viên cũng ít tìm tòi thêm phương pháp dạy học ngoài một số phương pháp và kĩ thuật dạy học thường áp dụng như kĩ thuật đặt câu hỏi (em nào cho thầy biết có những loại bài tập phát triển sức mạnh nào, em hãy kể tên Ở nhà em thường tập những bài tập nào ?), hoặc giáo viên làm mẫu động tác sau đó chia lớp thành 2-4 nhóm để tiến hành luyện tập hình thức dạy học này hiệu quả không cao vì giáo viên không thể làm mẫu hết các loại bài tập phát triển sức mạnh để cho học sinh quan sát chẳng hạn giáo viên không thể làm mẫu động tác bài tập treo co duỗi tay hoặc bài tập chống xà kép co duỗi tay vì hầu như các trường không có xà đơn hay xà kép để làm mẫu
Trước tình hình đó để học sinh nắm chắc bài hơn và quan sát được những động tác, những bài tập và thực hiện kĩ thuật không bị sai lệch trong quá trình tập luyện, tôi đã tiến hành hình thức dạy học hết hợp giảng giải phân tích, làm mẫu, đặt câu hỏi, học sinh trả lời, phân nhóm thảo luận, nhận xét bổ sung đồng thời sử dụng những tranh ảnh cụ thể, đặc sắc với từng loại bài tập phát triển sức mạnh để
Trang 6học sinh nắm vững bài và về nhà tập luyện chính xác bài tập, kĩ thuật động tác để thực hiện kỹ thuật đẩy tạ kiểu “lưng hướng ném” đạt hiệu quả cao
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Trong nội dung học kĩ thuật đẩy tạ kiểu “lưng hướng ném” lớp 12 nhằm phát triển sức mạnh cho học sinh tôi chia ra làm 3 phần:
Phần a: Các nguyên tắc trong tập luyện sức mạnh
Phần b: Các loại bài tập phát triển sức mạnh
Phần c: Phương pháp xác định lượng vận động trong tập luyện sức mạnh Tôi tiến hành các bước của nội dung bài mới như sau:
2.3.1 Các nguyên tắc trong tập luyện sức mạnh
Trước mỗi tiết dạy có nội dung đẩy tạ giáo viên sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi tìm hiểu các nguyên tắc trong quá trình tập luyện sức mạnh
Giáo viên yêu cầu 1 số học sinh trả lời, 1số khác nhận xét, bổ sung
Giáo viên kết luận: Có 3 nguyên tắc cần tuân thủ khi tập luyện sức mạnh: Thứ nhất: Bài tập sức mạnh cần tạo ra kính thước lớn đối với hoạt động của cơ (tạo sự tăng cơ tối đa) Để tạo sự căng cơ tối đa có thể có 3 cách:
Cách 1: Sử dụng lực đối kháng tối đa với số lần lặp lại nhỏ nhất
Cách 2: Sử dụng lực đối kháng trung bình với số lần lặp lại tối đa
Cách 3: Sử dụng lực đối kháng trung bình hoặc lớn với tốc độ thực hiện tối đa Thứ hai: Cần tập luyện để phát triển toàn diện sức mạnh của tất cả các nhóm cơ, tránh chỉ tập vào một số nhóm cơ, có như vậy mới bảo đảm phát huy sức mạnh ở mức cao nhất
Thứ 3: Cần kết hợp tập luyện nâng cao sức mạnh với tập luyện để phát triển các tố chất thể lực khác, nhất là sức bền và sức nhanh
2.3.2 Các loại bài tập phát triển sức mạnh
Tiết 1 và tiết 2 và đầu các tiết học có nội dung đẩy tạ thì giáo viên thực hiện các bước như sau:
Bước 1 : Tiết 1 chia lớp thành 4 nhóm để thảo luận ( ghi vào tờ giấy A4)
Nhóm 1, nhóm 2 cùng thảo luận và kể tên các bài tập khắc phục trọng lượng bản thân (cơ thể)
Nhóm 3, nhóm 4 cùng thảo luận và kể tên các bài tập khắc phục trọng lượng bên ngoài
Sau khi thảo luận xong giáo viên gọi đại diện nhóm 1, nhóm 3 trình bày kết quả Nhóm 2, nhóm 4 nhận xét, bổ sung
Giáo viên kết luận, bổ sung các bài tập
Bước 2: Đầu tiết học từ tiết 2 trở đi giáo viên sử dụng hình ảnh lần lượt các
loại bài tập phát triển sức mạnh kết hợp giảng giải, phân tích kĩ thuật động tác
Học sinh quan sát hình ảnh, rút ra kết luận các loại bài tập phát triển sức mạnh
2.3.2.1 Bài tập khắc phục trọng lượng bản thân (cơ thể)
2.3.2.1.1 Bài tập nằm sấp co duỗi tay
Là bài tập phổ biến với nhiều công dụng có lợi cho sức khoẻ và phát triển các vùng cơ bắp khác nhau
Trang 7TTCB: Nằm chống sấp, hai chân giạng tự nhiên, tì trên mũi bàn chân, hai tay chống thẳng, khoảng cách giữa hai bàn tay rộng bằng vai, thân người duỗi thẳng
Thực hiện: Co tay, hạ thân sát đất sau đó duỗi thẳng tay, thân thẳng Tốc
độ thực hiện động tác vừa phải
Tác dụng: Chủ yếu phát triển nhóm cơ tay, cơ vai
2.3.2.1.2 Bài tập treo co duỗi tay
TTCB: Treo ở xà đơn, hai tay nằm ngửa, rộng bằng vai, thân và chân duỗi thẳng Thực hiện: Co tay đưa thân lên trên cằm ngang tay xà, sau đó duỗi thẳng tay, hạ thân về TTCB Tốc độ thực hiện động tác vừa phải
Tác dụng: Chủ yếu phát triển nhóm cơ tay, cơ vai, cơ lưng
2.3.2.1.3 Bài tập chống xà kép co duỗi tay
TTCB: Chống thẳng tay trên xà kép, thân và chân duỗi thẳng
Thực hiện: Co tay, gập hết khớp khuỷu tay, hạ thân sâu xuống dưới, sau
đó duỗi thẳng tay, thân thẳng Tốc độ thực hiện động tác vừa phải
Tác dụng: Chủ yếu phát triển nhóm cơ tay, cơ vai, cơ lưng, cơ ngực, cơ bụng
Trang 82.3.2.1.4 Bài tập nằm ngửa cố định chân – nâng thân vuông góc với chân TTCB: Nằm ngửa trên chiếu hoặc thảm, duỗi thẳng thân, hai chân khép, hai tay để sau gáy hoặc duỗi thẳng, hoặc song song trước ngực
Thực hiện: Nâng thân vuông góc với chân, gối thẳng, sau đó hạ thân về TTCB Tốc độ thực hiện động tác vừa phải Hoặc dùng sức nâng hai chân lên cao hết mức, chân thẳng, sau đó hạ chân về TTCB
Tác dụng: Chủ yếu phát triển nhóm cơ lưng, cơ bụng
2.3.2.1.5 Bài tập nhảy lò cò một chân…
TTCB: Đứng thẳng trên một chân, chân kia co tự nhiên, hai tay thả lỏng sát thân
Thực hiện: Lò cò liên tục về phía trước hoặc thực hiện tại chỗ Tốc độ thực hiện vừa phải
Tác dụng: Chủ yếu phát triển nhóm cơ chân
2.3.2.2 Bài tập khắc phục trọng lượng bên ngoài.
2.3.2.2.1 Bài tập với các dụng cụ cầm tay (vật nặng)
Dạng bài tập này có tác dụng chủ yếu phát triển nhóm cơ tay, cơ vai, cơ ngực
Trang 92.3.2.2.2 Bài tập với các dụng cụ có tính đàn hồi (co giãn).
Dạng bài tập này có tác dụng chủ yếu phát triển nhóm cơ tay, cơ chân, cơ
vai, cơ ngực
2.3.2.2.3 Bài tập với đòn tạ (nâng tạ, đẩy khi cử tạ …)
Dạng bài tập này có tác dụng chủ yếu phát triển nhóm cơ tay, cơ vai, cơ lưng, cơ ngực, cơ bụng, cơ chân
Trang 102.3.2.2.4 Bài tập với người cùng tập.
Dạng bài tập này có tác dụng chủ yếu phát triển nhóm cơ tay, cơ vai, cơ bụng, cơ lưng, cơ chân