Và học sinh có thể theo dõi nhiều bài giảng theo phương thức online hoặc offline, trao đổi với giáo viên- học sinh khác, tạo chủ đề thảo luận trong forum, thực hiện các bài kiểm tra,… Do
Trang 1I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Hiện nay, trong tình hình dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp, đối với các nhà trường, dạy học trực tuyến là giải pháp hữu hiệu để thực hiện phương châm “Tạm dừng đến trường nhưng không ngừng việc học”
E-Learning là một hình thức giáo dục, học tập dựa trên sự kết nối của
Internet Giáo viên và học sinh đều có thể tham gia học và đào tạo trên hệ thống E-learning trên máy tính, máy tính bảng, hoặc điện thoại thông minh có kết nối Internet Thông qua E-learning giáo viên có thể trực tiếp giảng dạy cho học sinh hoặc gửi, lưu trữ những bài giảng, dữ liệu bài học trên hệ thống bằng các hình ảnh, video, âm thanh Và học sinh có thể theo dõi nhiều bài giảng theo phương thức online hoặc offline, trao đổi với giáo viên- học sinh khác, tạo chủ đề thảo luận trong forum, thực hiện các bài kiểm tra,…
Do E-learning không rào cản về địa lý và thời gian, chính vì vậy học sinh
có thể linh động sắp xếp thời gian học tập cho phù hợp với nhu cầu cuộc sống của mình Vì việc học E-learning không có sự ép buộc và thối thúc của thầy cô Người học sẽ tự chủ động tham gia học và lên kế hoạch học tập linh động và hiệu quả
Các khóa học E-learning cho phép học sinh tiếp cận không giới hạn
nguồn tài nguyên, các tài liệu có sẵn, và những tài liệu luôn được cập nhật liên tục Vì vậy, khi cần bất cứ kiến thức nào bổ trợ, hay cần ôn bài, cần xem lại bài thì học sinh có thể truy cập và sử dụng bất cứ lúc nào Ngoài ra, không giống như một buổi học một lần, khóa học elearning có sẵn trên mạng, bạn có thể học lại nhiều lần cho đến khi nắm vững kiến thức
Để tạo bài giảng E-learning , tôi sử dụng phần mềm Ispring Suitel Việt hóa iSpring Suite là một trong những phần mềm chuyên dụng dùng để thiết
kế bài giảng E-Learning Phần mềm có tất cả các tính năng cần thiết cho một
bài giảng E-Learning chuyên nghiệp và đặc biệt còn có thanh công cụ tích hợp vào chương trình PowerPoint
Tôi đã khai thác nhiều tính năng trong phần mềm Ispring, Việt hóa phần mềm để tạo ra bộ câu hỏi trắc nghiệm với giao diện tiếng Việt cho học sinh dễ dàng thực hiện và hoàn thành được bài học của mình
Trên thực tế bộ môn Tin học THPT thường ít được học sinh quan tâm, yêu thích vì nó không thuộc tổ hợp môn thi ĐH nào Nhất là Tin học lớp 11, một nội dung kiến thức cần rất nhiều sự tư duy sâu và khả năng sáng tạo Mặt khác học sinh dễ nhận thấy tin học 10, 12 thường là các chương trình ứng dụng, dễ hiểu,
dễ vận dụng, dễ hình dung, còn Tin học 11 thường rất ít ứng dụng dễ thấy, do vậy khó tiếp cận, khó gần gũi đối với các em học sinh Trong nhiều năm giảng dạy, tôi thấy việc tạo hứng thú cho học sinh yêu thích môn tin học, đặc biệt là Tin học 11 là một việc làm rất cần thiết và cần đầu tư
Đối với nội dung Tin học 11, học sinh được làm quen với ngôn ngữ lập trình bậc cao Thông qua đó học sinh có thể lập trình cho những bài toán cụ thể Khi học về ngôn ngữ lập trình, học sinh được học về ba cấu trúc lệnh: tuần tự, rẽ nhánh và lặp Trong đó lệnh lặp là lệnh hoạt động phong phú và cho kết quả tuyệt vời nhất, nhưng đồng thời nó cũng là lệnh khó nhất đối với học sinh và
Trang 2cũng là lệnh được áp dụng nhiều nhất để giải quyết các bài toán trong Tin học.
Vì vậy, đối với bài “Cấu trúc lặp” với thời lượng trên lớp là bốn lăm phút có thể học sinh vẫn chưa đủ để vận dụng cấu trúc lặp trong việc giải quyết các bài toán thực tiễn, nên học sinh có thể xem lại bài học bất cứ lúc nào, có thể học lại nhiều lần cho đến khi nắm vững kiến thức
Từ những vấn đề đã dẫn ra ở trên, xuất phát từ thực tiễn giảng dạy tại trường THPT THƯỜNG XUÂN 2 tôi thấy rằng, để đạt hiệu quả cao trong mỗi phần học, tiết học cần có cách thiết kế bài giảng cho phù hợp với nội dung kiến thức; phương pháp, phương tiện dạy học phải phù hợp với từng đối tượng học sinh Để qua mỗi phần học, tiết học học sinh thích thú với kiến thức mới, qua đó hiểu được kiến thức đã học trên lớp, đồng thời học sinh thấy được tầm quan trọng của vấn đề và việc ứng dụng của kiến thức trước hết để đáp ứng những yêu cầu môn học, sau đó việc ứng dụng của nó vào công việc thực tiễn đời sống
xã hội Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài Thiết kế bài giảng E-Learning bằng phần mềm iSpring Suite cho bài “Câu trúc lặp” (SGK – Tin học 11) nhằm nâng cao tính tự học cho học sinh trường THPT Thường Xuân 2.
2 Mục đích nghiên cứu
- Nâng cao chất lượng dạy và học môn Tin học trong trường phổ thông, đặc biệt
là dạy học lập trình ở Tin học lớp 11
- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ thông nói chung và môn Tin học nói riêng
- Giúp học sinh bước đầu tiếp cận với bài giảng E – Learning, tiếp cận với cách dạy và học trực tuyến
- Nâng cao tính tự học, tự nghiên cứu của học sinh
3 Đối tượng nghiên cứu
- Bài cấu trúc lặp (SGK – Tin học 11)
4 Phương pháp nghiên cứu
- Dựa trên cơ sở lý thuyết của môn Toán, là môn học cơ sở cho sự phát triển tư duy lập trình trong Tin học
- Dựa trên cơ sở lý thuyết của Ngôn ngữ lập trình Pascal Sự hoạt động tuần tự từng bước của máy tính khi thực hiện chương trình
- Phân tích đánh giá mức độ học sinh hiểu vận dụng, giải được các bài toán trong Tin học, từ đó xây dựng, giới thiệu các bài toán phù hợp với từng đối tượng học sinh
II Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Lý thuyết và thực tiễn đã cho thấy vai trò quan trọng của giáo dục đối với
sự phát triển của quốc gia Giáo dục thực hiện sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực thông qua 2 phương thức chủ yếu: đào tạo truyền thống (mặt đối mặt) và đào tạo
từ xa Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với vai trò trung tâm của công nghệ thông tin trong việc kết hợp các công nghệ với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật
lý, kỹ thuật số và sinh học, đã tạo ra những thay đổi đột phá về tư duy và phương thức giáo dục, đặc biệt là giáo dục đại học
Giáo dục 4.0 hướng tới khai thác tiềm năng công nghệ số và nguồn dữ liệu lớn để tạo ra xu hướng mới, đó là xã hội học tập và thực hiện sứ mạng học
Trang 3tập suốt đời nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu cho công nghiệp 4.0, nơi mà con người và máy móc cùng kiến tạo nên một thế giới mới, người học sẽ học tập theo đam mê chứ không không cố nhồi nhét kiến thức vào đầu và phải quyết định những gì cần học để dễ dàng chuyển đổi nghề nghiệp, thích ứng với nền công nghiệp hiện đại theo hướng tư duy sáng tạo Xã hội học tập và học tập suốt đời cũng là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam, đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai trong thời gian qua Nghị quyết số 29/NQ-TW Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (Khóa XI) đã chỉ rõ một trong các nhiệm vụ, giải pháp cơ bản thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam là
“hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập” E-learning là xu thế tất yếu để hiện thực hoá chủ trương này, bổ sung cho các phương thức đào tạo truyền thống, nhờ tính tương tác cao dựa trên truyền thông đa phương tiện, tạo điều kiện cho việc “cá nhân hoá” nội dung học tập phù hợp với khả năng và sở thích của người học, cho phép người học tiếp cận tối đa với thế giới hiện đại và tri thức nhân loại, tạo cơ hội tham gia học tập mọi lúc, mọi nơi theo tiến trình phát triển của CNTT với chi phí hiệu quả Nhìn chung, các nghiên cứu trên thế giới như đã trình bày trong phần trên cho thấy vai trò của E-learning trong sự phát triển đất nước trong thời đại số Đó là một giải pháp mang tính chiến lược trong phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 bao gồm nâng cao chất lượng đào tạo, gia tăng khả năng tiếp cận giáo dục, phục vụ đào tạo lại và đào tạo nâng cao cũng như phát triển năng lực số (digital literacy) của nguồn nhân lực Đối tượng của E-learning bao gồm giáo dục phổ thông, giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp sau ra trường Trong đó, nếu áp dụng E-learning trong giáo dục phổ thông chủ yếu phải dựa trên đầu tư nhà nước, áp dụng E-learning trong giáo dục nghề nghiệp dựa vào đóng góp của người học và doanh nghiệp, thì E-learning trong giáo dục đại học đòi hỏi một hệ thống chính sách phù hợp để tối ưu hóa nguồn kinh phí đầu tư từ nhà nước và huy động nguồn lực tối đa từ xã hội
Ngày nay, việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ thông đang rất được nhà nước và xã hội quan tâm Giáo viên phải chuyển dần từ phương pháp dạy học truyền thống (giáo viên giữ vai trò trung tâm) sang phương pháp dạy học tích cực – lấy học sinh làm trung tâm của hoạt động dạy
và học để có thể phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tạo cho học sinh hứng thú trong học tập Ngoài ra, giáo viên còn phải bồi dưỡng cho học sinh kĩ năng nhận biết bản chất vấn đề, có năng lực tư duy độc lập và vận dụng sáng tạo kiến thức đã học vào thực tiễn Để đạt mục tiêu trên, giáo viên phải tăng cường việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong quá trình dạy
học vì những lí do sau:
- Thứ nhất, nó phù hợp với yêu cầu của thời đại Trong hệ thống giáo dục
của phương Tây, công nghệ thông tin chính thức được đưa vào chương trình học phổ thông từ rất sớm Người ta nhanh chóng nhận ra rằng nội dung về công nghệ thông tin đã có ích cho tất cả các môn học khác nhau Do đó, việc ứng dụng nó vào dạy học ở trường phổ thông Việt Nam là phù hợp với quy luật phát triển của thời đại
Trang 4- Thứ hai, công nghệ thông tin đã góp phần hiện đại hóa các phương tiện
dạy học, các phần mềm dạy học như Activestudio, Powerpoint, Violet, iSpring
Suite …sẽ giúp giáo viên tạo bài giảng phù hợp nhu cầu của học sinh, giúp học
sinh có nhiều phương pháp tiếp thu kiến thức Đặc biệt, nó sẽ giúp cho giáo viên
tạo ra một lớp học mang tính tương tác hai chiều: giáo viên – học sinh và ngược lại Do đó, ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp học sinh tiếp nhận thông tin
bài học hiệu quả hơn và sẽ biến những thông tin đó thành kiến thức của mình Đồng thời, nó cũng phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, khai thác nhiều giác quan của người học để lĩnh hội tri thức
-Thứ ba, học sinh có thể dễ dàng hình dung và có khái niệm chính xác về
các hình ảnh, sự vật, hiện tượng khi tiếp xúc với chúng bằng những hình ảnh trực quan (hình tư liệu, bản đồ, những đoạn phim tư liệu …) Như vậy, ngày nay việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học là một nhu cầu cấp thiết đối với
hệ thống giáo dục Việt Nam vì nó giúp giáo viên có nhiều thời gian hơn để dẫn dắt học sinh nắm bắt vấn đề, tạo tình huống có vấn đề để kích thích sự tư duy sáng tạo của học sinh Mặt khác, nó cũng sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong quá trình lĩnh hội tri thức khi được tiếp xúc với nhiều nguồn tư liệu khác nhau
Từ đó, hình thành cho người học kĩ năng tự tiếp thu tri thức, độc lập trong tư duy và hứng thú, hăng say trong học tập
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trong lập trình, điều thú vị nhất là vận dụng các câu lệnh để máy tính thực hiện đưa ra kết quả theo mong muốn của người lập trình Các ngôn ngữ lập trình bậc cao đưa ra ba cấu trúc lệnh: tuần tự, rẽ nhánh, lặp Như đã nêu ở phần
lí do, lệnh lặp là lệnh hoạt động phong phú và cho kết quả tuyệt vời nhất, nhưng đồng thời nó cũng là lệnh khó nhất đối với học sinh, và cũng là lệnh được áp dụng nhiều nhất để giải quyết các bài toán trong Tin học
Nếu học sinh không nắm được lệnh này thì:
+ Đa số các bài toán các em không viết được chương trình
+ Các kiểu dữ liệu có cấu trúc như kiểu mảng, kiểu xâu học sinh không vận dụng được
Muốn hiểu được câu lệnh lặp đòi hỏi học sinh phải có tư duy logic tốt Đối với học sinh khá giỏi thì đây là lệnh khó, còn đối với học sinh trung bình và yếu, nếu giáo viên không có phương pháp phù hợp để các em có thể hiểu được thì đây thực sự là mê cung đối với các em
Trên thực tế, ở trường THPT Thường Xuân 2, học sinh trung bình, yếu, kém chiếm tỉ lệ khá cao (khoảng 80%) nên câu lệnh lặp là kiến thức thực sự khó với các em Khi dạy bài này, để học sinh hiểu rõ bản chất của cấu trúc lặp và vận dụng để giải quyết các bài toán cụ thể không phải chỉ trong thời lượng bốn lăm phút trong một tiết học học sinh hiểu ngay được Chỗ nào còn chưa rõ, học sinh
có thể xem lại bài giảng E-Learning ở phần đó để thực hiện được nhiệm vụ học tập
Và đặc biệt trong việc ứng dụng phần mềm Ispring để soạn bài giảng E-Learning có nhiều công cụ phong phú giúp học sinh hứng thú học tập hơn
Trong đó có tính năng chèn Bài trắc nghiệm Khi chọn “Chèn trắc nghiệm”
chương trình sẽ kích hoạt phần mềm iSpring QuizMaker cho phép soạn bài trắc
Trang 5nghiệm hoặc phiếu khảo sát Đây là một ưu điểm rất mạnh của ISpring Suite Chương trình soạn bài tập trắc nghiệm này cho phép soạn 11 kiểu câu hỏi trắc nghiệm và 12 kiểu câu khảo sát khác nhau như câu hỏi đúng/sai, đa lựa chọn, điền khuyết… Sau khi làm bài chương trình sẽ chấm và hiển thị điểm số của người làm đồng thời gửi kết quả về email hoặc máy chủ của giáo viên nếu ứng dụng trực tuyến Giao diện thanh công cụ của trình soạn đề trắc nghiệm của ISpring Suite cũng hoàn toàn bằng tiếng Việt và thiết kế rất đơn giản, dễ sử dụng trong khi nếu chỉ dùng PowerPoint thì giáo viên không thể soạn được bài kiểm tra trắc nghiệm theo chuẩn e-learning được
Để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu dạy bài “Cấu trúc lặp” với tình hình thực tế dạy nội dung này ở trường THPT THƯỜNG XUÂN 2, tôi chọn đề tài:
Thiết kế bài giảng E-Learning bằng phần mềm iSpring Suite cho bài “Câu trúc lặp” (SGK – Tin học 11) nhằm nâng cao tính tự học cho học sinh trường THPT Thường Xuân 2.
3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
3.1 Giới thiệu cách cài đặt phần mềm iSpring Suite
- Tải phần mềm iSpring Suite tại
https://taimienphi.vn/download-ispring-suite-15887
- Nháy đúp chuột vào biểu tượng vừa tải, tuần tự theo các bước sẽ cho kết quả thành công
- Tiến hành việt hóa phần mềm Ispring Suite tham khảo tại link sau
https://blogchiasekienthuc.com/thu-thuat-hay/cach-viet-hoa-phan-mem-ispring-suite.html
Sau khi cài đặt nháy chuột vào chữ Ispring trên Menu của powerpoint kết quả hiện ra như sau
3.2 Các bước sử dụng iSpring Suite để tạo bài giảng E-Learning
Bước 1: Thiết kế bài giảng trên powerpoint
Khởi động phần mềm PowerPoint và thực hiện soạn bài giảng trên phần mềm này như bình thường
Bước 2: Sử dụng các tính năng của iSpring Suite để hoàn thiện nội dung bài
giảng
Để tạo bài trắc nghiệm làm theo các bước sau:
- Chọn slide cần chèn, trên thanh công cụ của Powerpoint, chọn iSpring Suite =>
Trang 6chọn Quiz
- Khi xuất hiện cửa sổ chương trình iSpring QuizMaker mở tệp chứa bài khảo sát hoặc bài kiểm tra cần chèn ở phần Recent Quiz (nếu đã có sẵn)
Hoặc có thể tạo trực tiếp các bài trắc nghiệm trên iSpring trong phần Servey
- Khi đã tải lên xong/ tạo xong chọn Save and Return to Course để kết thúc
Để quay màn hình, làm theo các bước sau:
- Chọn iSpring Suite 9 => chọn Screen Recording
- Trên cửa sổ iSpring Cam Pro xuất hiện =>chọn vào New Recording
- Khi hộp thoại Recording Settings xuất hiện bạn có thể tùy chọn một số kiểu quay dưới đây
+ Screen: Chỉ quay màn hình
+ Camera: Quay hình thông qua webcam
+ Screen and Camera: Quay màn hình và quay hình thông qua webcam
- Chọn vào nút Start a new recording để bắt đầu quay màn hình
- Bấm phím F10 => cửa sổ iSpring Cam Pro xuất hiện
Trang 7- Vào Home => chọn Save and Return to Course là xong.
Để Ghi âm/ghi hình và đồng bộ thực hiện như sau:
- Chọn slide cần ghi hình/ghi âm => Tạo hiệu ứng xuất hiện cho các đối tượng trong slide
- Vào tab iSpring Suite 9 => chọn Record Video (nếu muốn ghi hình), chọn Record Audio (nếu muốn ghi âm)
- Khi chọn Record Video => Hộp thoại Record Video Narration sẽ xuất hiện bạn chọn Start Record => chọn Next Animation => chọn OK
- Khi chọn Record Audio => Hộp thoại Record Audio Narration sẽ xuất hiện bạn chọn Start Record => chọn Next Animation => chọn OK
Bước 3: Thêm thông tin giáo viên và nhà trường
Thêm các thông tin về giáo viên, người soạn bài giảng, nhà trường trong bài soạn bằng cách:
- Chọn Presentation Resources => Presenters => chọn “Add” sẽ xuất hiện hộp thoại Edit Presenter Info
- Nhập đầy đủ các thông tin vào như Name, Title, Email, Wed site, Phone, Info
=> Chọn OK để kết thúc
Trang 8Bước 4: Thiết lập thuộc tính cho slide
- Vào iSpring Suite 9 => chọn Slide Properties
- Cửa sổ Slide Properties xuất hiện với các chức năng tương ứng là
+ Thẻ “Title” thay đổi tiêu đề của slide
+ Thẻ “Advance” giúp đặt tính năng chuyển slide: với 2 chế độ On-Click (chuyển sang slide tiếp bằng tay) hoặc Auto (tự động chuyển slide) hoặc có thể chọn cả hai
+ Thẻ “Lock” cho phép khóa slide lại và tại slide bị khóa thì không thẻ kéo thanh trước để bỏ qua hoặc chọn”< TRƯỚC” hoặc chọn “TIẾP THEO >” được + Thẻ “Layout” cho phép tùy chỉnh bố cục của từng slide
Trang 9Bước 5: Xuất bản bài giảng
- Vào iSpring Suite 9 => chọn Publish => Xuất hiện hộp thoại Publish Presentation Chọn một trong các kiểu xuất bản:
+ My Computer: Xuất bản trên máy tính
+ iSpring Cloud: Xuất bản đến đám mây iSpring (phải mua bản quyền của
Ispring thì mới dùng được dạng này)
+ iSpring Learn: Xuất bản đến LMS của iSpring tương tự như iSpring Cloud,
(có thể chia sẻ cộng đồng)
+ LMS: Xuất bản dạng chuẩn Learning, tương thích với các website
E-Learning theo chuẩn AICC, SCORM
+ YouTube: Xuất bản đến YouTube.
3.3 Tổ chức cho học sinh tự học bài giảng E-Learning
Để nâng cao tính tự học cho học sinh, tôi đã tiến hành cho học sinh tự học qua bài giảng E-Learning rồi đánh giá năng lực tự học, khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh qua hệ thống câu hỏi tương tác của phần mềm Ispring Suite như sau:
Phần chuẩn bị:
- Giáo viên soạn bài giảng E-Learning theo hướng dẫn ở mục 3.2
- Giáo viên chép bài giảng đến từng máy học sinh trên phòng bộ môn
Tiến trình bài dạy:
- Học sinh tự học qua bài giảng (20-30 phút), mỗi máy 2 học sinh trao đổi trả lời các câu hỏi tương tác của bài giảng
- Giáo viên đánh giá khả năng tự học, tiếp thu kiến thức của học sinh qua hệ thống câu hỏi tương tác trong bài giảng: giáo viên ghi nhận thang điểm đạt được của từng nhóm học sinh
- Giáo viên hệ thống lại kiến thức của bài học
- Học sinh ghi nhận kiến thức
Trang 103.4 Minh họa bài giảng E-Learning
Sile giới thiệu
Sile kiểm tra bài cũ