PHUONG PHAP TRUC QUAN TRONG DAY HOC TOAN O LOP 3

Phöông phaùp tröïc quan trong daïy hoïc toaùn ôû lôùp 3 cuûa tröôøng tieåu hoïc nghóa laø giaùo vieân toå chöùc, höôùng daãn hoïc sinh hoaït ñoäng tröïc tieáp, caùc hieän töôïng, söï vaä[r]

MỤC LỤC

Tra

ng

A PHẦN MỞ ĐẦU : ……… 2

I Lời nói đầu ……… 2

II Ý nghĩa và tác dụng của đề tài ……… 4

III Lý do chọn đề tài ……… ……… 6

IV Phạm vi và đối tượng nghiên cứu ……… 8

V Phương pháp nghiên cứu ……… 9

VI Cấu trúc đề tài ………

10 B PHẦN NỘI DUNG: …

12 Chương I : Những vấn đề chung ……….

12 I Phương pháp trực quan là gì ………

12 II Sự cần thiết phải dùng phương pháp trực quan trong dạy học………

12 III Các phương tiện trực quan thường dùng cho học sinh lớp 3 ………

15 Chương II: Phương pháp trực quan trong việc trong dạy học toán ở lớp 3 tiểu học

17 I Hình thành kiến thức mới ………

17 II Thực hành giải toán ………

22 1 Tóm tắt đề toán ………

22 1.1 Tóm tắt đề toán bằng sơ đồ đoạn thẳng ………

22

1.2 Tóm tắt bài toán bằng lưu đồ ………

23

1.3 Tóm tắt đề toán bằng hình tượng ………

24

1.4 Tóm tắt đề toán sơ đồ ven ………

24

1.5 Tóm tắt đề toán bằng bảngkẻ ô ………

25

1.6 Tóm tắt đề toán có công thức bằng lời ………

26

2 Phân loại đểgiải các bài toán ………

26

2.3 Một số bài toán giải được bằng phương pháp dùng sơ đồ đoạn thẳng 27

2.4 Một số bài toán ở lớp 3 mang nội dung hình học ………

29

2.5 Trực quan trong ôn tập hệ thống hoá kiến thức ………

32

3 Trực quan là cơ sở hay chổ dựa vững chắc để học sinh phát triển khả

năng khái quát cao 35

III Những yêu cầu cơ bản khi sử dụng phương pháp trực quan dạy học toán Lớp 3 của trường tiểu học Lý Tự Trọng – Buôn Ma Thuột – Đak Lak 37

IV Tính hiệu quả khi dạy học bằng phương pháp trực quan ………

C KẾT LUẬN ………

40

1 Kết luận đề tài ……… 40

2 Một số đề xuất kiến nghị ………

42

D TÀI LIỆU THAM KHẢO ………

43

A.PHẦN MỞ ĐẦUI/ LỜI NÓI ĐẦU:

Như chúng ta đã biết, tiểu học là bậc học nền tảng đặt cơ sở ban đầu rất

cơ bản và thiết yếu, chuẩn bị cho phát triển toàn diện nhân cách con ngườitrong thời kỳ “Công nghiệp hoá- hiện đại hoá” đất nước Theo định hướng xãhôïi chủ nghĩa Đồng thời nó cũng đặt nền móng vững chắc cho GD phổ thôngvà toàn bộ hệ thống giáo dục Quốc dân Việc đổi mới SGK chính là để nângcao chất lượng dạy học trong nhà trường sao cho phù hợp với tiến độ ngày càngphát triển của toàn xã hội chúng ta hiện nay mà toán học là một trong nhữngmôn học quan trọng nhất vì nó xâm nhập vào mọi lĩnh vực trong cuộc sống

Nhằm nâng cao chất lượng giảng dậy, đáp ứng nhu cầu đổi mới về nộidung và phương pháp dạy học hiện nay trường Đại học Quy Nhơn và trực tiếplà khoa giáo dục tiểu học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để cho học viên đượccập nhật kiến thức và phương pháp dạy học theo nhiều hình thức Trong đó chútrọng đến công tác nghiên cứu khoa học cho cả giảng viên , học viên vừa làmvừa học, sinh viên chính quy

Với phương hướng đổi mới trong PPDH hiện nay là “ Lấy học sinh làmtrung tâm “ thì sự phối hợp nhịp nhàng giữa các PPDH truyền thống với phươngtiện dạy học như đồ dùng học tập,tranh ảnh, hình vẽ minh hoạ là hết sức cầnthiết

Đặc biệt môn toán là một môn học đòi hỏi tư duy và trừu tượng cao Chính

vì thế “ hình ảnh trực quan “ là chỗ dựa để giáo viên có thể phát triển tư duycho học sinh Để dạy học có nội dung mới, phong cách mới, có phương phápkhái quát trừu tượng cao

Được sự đồng ý của lãnh đạo nhà trường, khoa Giáo dục tiểu học Tôi nhậnthực hiện bài tập nghiên cứu với đề tài “ Phương pháp trực quan trong dạy họctoán ở lớp 3 của trường tiểu học Lý Tự Trọng – Buôn Ma Thuột – Đak Lak “.Phương pháp trực quan thể hiện ở mọi khâu của quá trình dạy học Với đặcđiểm nhận thức của học sinh lớp 3 từ quan sát đến dự đoán rồi chứng minh thìtrực quan là rất cần thiết và phù hợp

Đề tài đã vận dụng được những vấn đề lý thuyết, trong quá trình bản thântôi dạy học thực tế và nghiên cứu, phần nào khẳng định được rằng Dù PPDHcó

thay đổi, điều kiện và phương tiện có đầy đủ đến đâu thì “ Phương pháp trựcquan trong dạy và học toán ở lớp 3 của trường tiểu học Lý Tự trọng – Buôn MaThuột – Đak Lak “ cũng hết sức cần thiết

Do những hạn chế nhất định nên khi tôi làm đề tài này mặc dù tôi đã cónhiều cố gắng trong việc sưu tầm, tham khảo nhưng chắc chắn sẽ không saotránh khỏi những thiếu sót Tôi kính mong sự thông cảm và nhận được những ýkiến đóng góp của những thầy cô giáo và bạn đọc để đề tài được hoàn chỉnhhơn

Tôi xin chân thành cảm ơn Thầy giáo Lê Công Hạnh đã tạo mọi điều kiệnthuận lợi nhất, để hướng dẫn và giúp đỡ tôi rất nhiều để tôi hoàn thành đề tài

này

Buôn Ma Thuật, tháng 08 năm 2007

Học viên thực hiện Vũ Doanh Toại

II/ Ý NGHĨA VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐỀ TÀI

 Ý Nghĩa

Môn toán ở bậc tiểu học nói chung có một vị trí hết sức quan trọng

Kết quả học toán của học sinh cũng được đánh giá trước hết là do khảnăng làm toán , giải toán biết làm thành thạo tất cả các bài toán là một tiêuchuẩn chủ yếu để đánh giá trình độ học toán của mỗi học sinh Do vậy việc dạytoán trong chương trình SGK mới hiện nay ở trường tiểu học có một ý nghĩa vàtác dụng vô cùng to lớn Nó giúp chúng ta hiểu được phương pháp trực quantrong dạy và học mà còn định hướng cho chúng ta cách sử dụng phương pháptrực quan như thế nào là hợp lý

Trực quan thường được sử dụng ở nhiều khâu của quá trình dạy học nhưtrong việc hình thành kiến thức, trong thực hành giài toán, trong ôn tập các kiếnthức ngay cả trong sách giáo khoa có nhữnh hình ảnh không dùng để dạyhọc mà chỉ dùng để trang trí nhưng cũng kích thích được sự tò mò của họcsinh , giúp học sinh quan sát dễ hơn

 Tác Dụng

 Đối với giáo viên : giúp giáo viên hiểu được phương pháp trựcquan trong dạy học và sự cần thiết phải sử dụng phương pháptrực quan trong dạy và học toán ở lớp 3

 Đối với học sinh : Học sinh dễ tiếp thu kiến thức nhờ vào phươngtiện trực quan

1/ Việc học toán giúp các em củng cố vận dụng và hiểu sâu thêm tất cả các kiến thức về số học, về đo lường, về các yếu tố hình học đã được học trong chương trình môn toán ở lớp 3.

Hơn thế nữa phần lớn các biểu tượng, khái niệm quy tắc, tính chất toán

học đều được học sinh tiếp thu qua từng bài giảng của giáo viên Nên khi dạymôn toán người giáo viên phải chú trọng đến việc sử dụng phương pháp trựcquan trong việc dạy học môn toán ở lớp 3

Từ những trực quan cụ thể sẽ giúp cho học sinh khắc sâu được những kiếnthức cơ bản

Ví dụ : Phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3 ( GV dùng quả

cam thật để cho học snh quan sát )

Hàng trên có 7 quả cam, hàng dưới có 5 quả cam Hỏi hàng trên có nhiềuhơn hàng dưới mấy quả cam?

( Bài tập 3, tr 4, SGK toán 3 ).

2/ Thông qua nội dung thực tế khi sử dụng phương pháp trực quan trong dạy toán ở lớp 3 học sinh tiếp cận những kiến thức về cuộc sống và có điều kiện để rèn luyện khả năng áp dụng các kiến thức học vào cuộc sống Làm tốt điều Bác Hồ căn dặn “ Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn ”.

Mỗi bài toán là một bức tranh của cuộc sống Khi giải được mỗi bài toán

học sinh phải biết rút ra từ những bức tranh ấy các bản chất toán học của nó,phải biết chọn lựa những phương pháp thích hợp , biết làm đúng phép phươngpháp đó, biết đặt lời giải chính xác vì thế quá trình học toán 3 sẽ giúp chohọc sinh rèn luyện khả năng quan sát và giải quyết các hiện tượng của cuộcsống qua con mắt toán học của mình

Ví dụ : Giáo viên dùng vật thật để hướng dẫn học sinh quan sát và giải bài

toán

Mỗi học sinh mua 6 quyển vở Hỏi 4 học sinh mua bao nhiêu quyển vở ?Hoặc giáo viên dán lên bảng 4 tấm bìa, mỗi tấm bìa có 6 chấm tròn

( Bài tập 3,tr 20, SGK toán 3 )

Giáo viên hỏi có bao nhiêu chấm tròn

Từ trực quan học sinh có thể quan sát và nhận biết số chấm tròn trong 1miếng bìa và 4 miếng bìa có bao nhiêu chấm tròn từ đó học sinh có thể lựa sốtấm bìa có trong bộ đồ dùng học tập

3/ Việc sử dụng phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3 sẽ giúp

cho học sinh phát triển trí thông minh, óc sáng tạo và thói quen làm việc một cách khoa học cho học sinh:

Bởi vì khi dạy học toán giáo viên sử dụng phương pháp trực quan sẽ gâyđược sự tập trung chú ý cao vào nội dung của đề toán

Phải biết gạt bỏ những cái thứ yếu, phải biết phân được cái đã cho , cáiphải đi tìm,phải biết phân tích để tìm ra đường dây liên hệ giữa các số liệu Nhờ đó mà đầu óc của học sinh sẽ sáng suốt hơn, cách suy nghĩ và làm việccủa học sinh sẽ khoa học hơn

4/ Việc sử dụng phương pháp trực quan trong việc dạy học toán ở lớp 3 giúp cho học sinh phải biết tự mình quan sát, xem xét vấn đề, tự mình tìm tòi cách giải quyết vấn đề Từ trực quan học sinh có thể tự mình trả lời được các câu hỏi, tự giải được các bài toán và tự mình kiểm tra lại được kết quả:

Đây là một vấn đề hết sức khó khăn đối với học sinh lớp 3 nhưng các

em làm được điều này sẽ là một cách tốt nhất để rèn luyện cho học sinh đứctính kiên trì, tự lực vượt khó, cẩn thận chu đáo khi làm bài, ý thức được sự chặtchẽ, chính xác trong học toán

Vì vậy việc sử dụng phương pháp trực quan trong việc dạy học toán ở lớp

3 của trường tiếu học Lý Tự Trọng – Buôn Ma Thuột – Đak Lak rất có ý nghĩavà tác dụng to lớn nhờ vậy nên mỗi học sinh cần phải ra sức rèn luyện để họcthật tốt Điều đó chẳng những giúp các em học giỏi môn toán mà còn giúp các

em học giỏi các môn học khác

Trong dạy học người giáo viên phải suy nghĩ tìm tòi các biện pháp giảngdạy sao cho thật tốt để giúp học sinh chiếm lĩnh được những kiến thức mà giáoviên đã truyền đạt

Học sinh đóng vai trò chủ thể,giáo viên đóng vai trò tổ chức, nên khi dạyhọc giáo viênthường sử dụng “ Phương pháp trực quan trong dạy học “, để pháthuy được óc quan sát, tư duy sáng tạo nhằm hình thành và phát triển kỹ năng

cho học sinh

III/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Như chúng ta đã biết, các kiến thức toán học vẫn trừu tượng và khái quátcao mà HS lớp 3 (8 -9 tuổi ) tư duy còn mang tính cụ thể, hình tượng Vậy làmthế nào để các

em có thể nhận thức được các kiến thức toán học có phương pháp chất nềnmóng này một cách nhanh nhất có hiệu quả nhất

Chính vì điều ấy mà trong những năm qua các nhà nghiên cứu GD nóichung và các nhà nghiên cứu toán học nói riêng đã không ngừng tìm tòi nhữngphương pháp và các hình thức dạy toán thích hợp với trình độ và khả năng lĩnhhội của HS Theo tôi một trong những cách dạy học có hiệu quả cao nhất dó làdùng phương tiện trực quan Thông qua phương tiện trực quan này giáo viên dễdàng truyền đạt kiến thức mà học sinh nắm bắt được các khái niệm toán họcnhanh chóng và gây hứng thú trong học tập ở học sinh

Ma Thuột - Đak Lak “ Dưới sự hướng dẫn của thầy giáo - Thạc sĩ Lê CôngHạnh giảng viên khoa GDTH trường Đại học Quy Nhơn

Trong quá trình dạy học giáo viên sử dụng phương pháp trực quan trongdạy học toán lớp 3 là một điều hết sức cần thiết trong chương trình dạy toán ởtiểu học

Bởi vì đối với học sinh lớp 3 ở tiểu học viêc học toán là bậc học nềntảng, nó có cơ sở và điều kiện phát triển các bậc học tiếp theo Học sinh tiểuhọc là đầu tiên thuộc nền văn minh của nhà trường, của mỗi quốc gia cho nênviệc dạy học, Truyền đạt kiến thức cho các em đối với bộ môn toán là rất nangiải Giáo viên phải lựa chọn phương pháp dạy học sao cho phù hợp để giúpcác em chiếm lĩnh tri thức mới Vì vậy việc sử dụng “ Phương pháp trực quan “để dạy học toán sẽ giúp các em phát huy được phương pháp tích cực, rèn luyệnđược cho học sinh kỹ năng quan sát Đây là một bước rất khó đôùi với HS lớp 3

ở trường tiểu học Lý Tự Trọng Nhưng nếu các em học tốt việc học toán sẽ làmột tiền đề, là một nền tảng cơ bản để giải được các bài tập toán 4 và 5 Mộtcách dễ dàng và tự tin hơn

Hơn nữa việc sử dụng phương pháp trực trong dạy học hiện nay còn mộtsố thầy cô giáo chúng ta còn lúng túng trong quá trình giúp học sinh khai tháctranh,

mô hình hoặc sơ đồ của các bài toán đố hay hệ thống các câu hỏi gợi mở Đểgiúp các em tìm ra hướng giải quyết các bài toán và còn lúng túng trong việcgiúp HS hình thành bài toán.

Vì những lẽ đó để giúp học sinh và một số bạn đồng nghiệp , Chúng tahãy tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong việc sử dụng phương pháp trựcquan trong dạy học

Bởi vì nền giáo dục của ta mang tính thừa kế theo từng giai đoạn pháttriển nhiều mặt của đất nước Đồng thời nền giáo dục có sự tiến triển theo tiếnhoá của thời đại Trong những năm qua thành tích đạt được của giáo dục là rấtđáng tự hào Riêng việc dạy toán cho HS lớp 3 là một nền móng là động lựcphát triển cho lớp 4 và 5 sau này nên không thể coi nhẹ được Cho nên việcnâng cao Phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3 là một vấn đề hếtsức cần thiết đối với người giáo viên

Muốn có được kết quả giảng dạy thật tố thì người giáo viên phải pháthuy tốt những khả năng, năng lực của bản thân mình.Vì vậy hơn lúc nào hếtngười giáo viên cần phải có nhiều biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học.Cải tiến phương pháp dạy học tốt hơn nữa

Xuất phát từ những lý do trên và để áp dụng tốt phương pháp trực quantrong dạy học nên tôi chọn đề tài “ phương pháp trực quan trong dạy học toán ởlớp 3 của trường tiểu học Lý Tự Trọng – Buôn Ma Thuột – Đak Lak “ Nhằmgóp phần nâng cao chất lượng dạy học để đáp ứng với nhu cầu của sự nghiệpphát triển giáo dục của địa phương hiệu nay

Vì thời gian có hạn nên không thể tránh khỏi những thiếu sót.Tôi rấtmong được sự góp ý quý báu của các thầy cô giáo để đề tài nghiên cứu nàyđược hoàn thiện hơn

IV/ PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

a / PHẠM VI NGHIÊN CỨU

 Phương pháp trực quan được ứng dụng vào nhiều ngành nghề khác nhau:trong đó có GD&ĐT.Song ở đây chỉ nghiên cứu phương pháp trực quantrong dạy toán ở

lớp 3 theo chương tình sách giáo khoa mới ở trường tiểu học Lý Tự Trọng –Buôn Ma Thuột – Đak Lak

 Các loại sách tham khảo về phương pháp dạy toán lớp 3 ở tiểu học

 Sách GK lớp 3 trong chương trình SGK cũ để so sánh giữa hai nội nungchương trình cũ và nội dung chương trình mới để thấy được sự đổi mới vềnội dung và phương pháp dạy học là cần thiết

 Sách giáo khoa và SGV lớp 3 trong chương trình SGK mới nhằm nghiêncứu về sự kế thừa và phát triển Kết quả sử dụng phương pháp trực quantrong dạy học toán ở lớp 3 của trường tiểu học Lý Tự trọng – Buôn MaThuột –Đak Lak

b/ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

 Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài này là phương pháp trực quan,vậndụng phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3 trong trường tiểuhọc Lý Tự Trọng – Buôn Ma Thuột – Đak Lak Nghiên cứu sự thể hiệncủa phương pháp trực quan trong chương trình toán ở lớp 3

 Các loại sách giáo khoa, sách giao viên, sách tham khảo về phương phápdạy học toán ở lớp 3

 Tham khảo ý kiến của thầy giáo hướng dẫn Lê Công Hạnh, Ban GiámHiệu Và các thầy cô giáo trong trường

V/ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để hoàn thành được phương pháp này tôi sử dụng một số phương pháp :

 Phương pháp tìm tòi nghiên cứu, thu thập và phân tích tài liệu

 Phương pháp phân tích tổng hợp,các nội dung kiến thức,các bài toán cóliên quan

 Nghiên cứu về các phương pháp dạy học , phương pháp dạy học trựcquan trong dạy học toán ở lớp 3 của trường tiểu học Lý Tự Trọng –Buôn

Ma Thuột –Đak Lak

 Việc nghiên cứu xây dựng đề tài được tiến hành theo các bước cơ bảnsau:

 Bước 1 : Đọc kỹ và tìm hiểu đề tài

Đây là đề tài: Phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3của trường tiểu học Lý Tự Trọng –Buôn Ma Thuột – Đak Lak

 Bước 2 : Lập đề cương cho đề tài nghiên cứu

 Bước 3 : Sưu tầm sách tham khảo ( Kể cả chương trình sách giáokhoa cũ và mới

Bao gồm : sách giáo khoa toán 3

Sách giáo khoa, sách giáo viên , sách tham khảo có nội dung về

phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3

 Bước 4: Gặp mặt quý thầy cô giáo ở trong trường để tham khảo ýkiến, tìm hiểu những kinh nghiệm khi sử dụng phương pháp trựcquan trong dạy học toán ở lớp 3 Đồng thời tổ chức gặp mặt các

em học sinh khối lớp 3 để tìm hiểu những vướng mắc của các emtrong quá trình khai thác nội dung bằng trực quan

 Bước 5 : Tiến hành xây dựng đề tài chi tiết

VI/ CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI

Đề tài nghiêm cứu : “ Phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3 của

trường tiểu học Lý Tự Trọng – Buôn Ma Thuột – Đak Lak “

GỒM 3 PHẦN CHÍNH :

A/ PHẦN MỞ ĐẦU

I/ Lời nói đầu

II/ Ý nghĩa và tác dụng của đề tài

III/ Lý do chọn đề tài

IV/ Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

V/ Phương pháp nghiên cứu

VI/ Cấu trúc của đề tài

B/ PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I : NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

I/ Những vấn đề chung

II/ Sự cần thiết phải dùng phương pháp trực quan trong dạy học toán ởlớp3

III/ Các phương tiện trực quan thường dùng trong dạy học toán ở lớp 3

CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN TRONG DẠY HỌC TOÁN

Ở LỚP 3

I/ Hình thành kiến thức mới

II/ Thực hành giải toán

III/ Những yêu cầu cơ bản khi sử dụng phương pháp trực phương pháptrực trong dạy học toán ở lớp 3

IV/ Phương pháp hiệu quả khi dạy học toán bằng phương pháp trực quan

C/ KẾT LUẬN

 Kết luận đề tài

 Đề xuất kiến nghị

D/ TÀI LIỆU THAM KHẢO

B NỘI DUNG

CHƯƠNG I : NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

I/ PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN LÀ GÌ

Phương pháp trực quan là phương pháp dạy học dựa trên cơ sở những hìnhảnh cụ thể, hình vẽ, đồ vật và thực tế xung quanh để hình thành kiến thức kỹnăng cho học sinh

Trực quan là quá trình làm cho học sinh lĩnh hội được các kiến thức, kĩõnăng toán học trên hình ảnh sự vật cụ thể thông qua ngôn ngữ cử chỉ kèm theocủa giáo viên

II/ SỰ CẦN THIẾT PHẢI DÙNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN TRONG DẠY HỌC TOÁN Ở LỚP 3

1 Các tri thức toán học vốn có phương pháp trừu tượng và khái quát cao

trong khi tư duy của trẻ em ( 8-9 tuổi) còn mang phương pháp cụ thể, gắn vớihình ảnh và hình tượng cụ thê trong khi dó các kiến thức của môn toán lại cóphương pháp trừu tượng và khái quát cao Vốn sống của các em còn nghèo nàn

vì vậy trực quan sẽ bổ sung vốn hiểu biết cho các em Cung cấp chỗ dựa chohoạt động tư duy giúp học sinh dễ chú ý, để từ đó có thể nắm các tri thức trừutượng một cách vững chắc, tự giác và phát triển được năng lực tư duy trừutượng giúp phát triển trí trừu tượng

 Như vậy: Trực quan không phải là mục đích mà chỉ là phươngpháp, phương tiện giúp học sinh đạt được mục đích cuối cùng lànắm các tri thức toán học trừu tượng, phát triển năng lực tư duy

 Quan niệm về cái cụ thể và trừu tượng chỉ có phương pháp chấttương đối khi học sinh ( 8-9 tuổi ) học về số tự nhiên Thì khái niệmvề số tự nhiên là trừu tượng Vì vậy ta phải sử dụng phương pháptrực quan là những vật cụ thể

Ví dụ: Như con vịt, quả cam, đồng hồ, ôtô Nhưng khi đã nhận thức

được các khái niệm về số tự nhiên rồi thì có thể coi đó là cái cụ thể,là phương tiện trực quan để học các kiến thức trừu tượng hơn

 Như vậy việc dạy toán ở lớp 3 thường phải dựa vào phương tiệntrực quan ( ở mức độ khác nhau ) và sử dụng phương pháp trựcquan là một việc làm hết sức cần thiết.

 Nếu bỏ qua khâu “ trực quan sinh động “ hay tiến hành một cáchđại khái sẽ không giúp học sinh nhận thức được sâu sắc đối tượng,ngược lại cũng không nên lạm dụng trực quan vì việc đó chẳngnhững làm tốn thời gian mà còn kìm hãm khả năng hình thành cácbiểu tượng không gian, hạn chế năng lực khái quát hoá, kìm hãmsự phát triển tư duy trừu tượng

 Nói chung là không nêndùng trực quan một khi ta biết chắc rằnghọc sinh đã có thể dựa vào suy nghĩ dán tiếp để giải quyết vấn đề

1.1 Ở lớp 3 ta có thể tổ chức giảng dạy trực quan sao cho học sinh có thể

thu nhận kiến thức dựa trên nhiều giác quan như nhìn, nghe và đặc biệt làqua hành động ( Cân, đong, đo, đếm, gấp, cắt, ghép, tô…) của bản thân hoặc cóthể theo dõi không chỉ là giảng mà cả các thao tác của giáo viên minh hoạ cụthể các bước phương pháp, các khái niệm, các phương pháp chất

1.2 Cần phải chuyển dần, chuyển kịp thời đúng lúc từ dạng trực quan

này sang dạng trực quan khác với mức độ trừu tượng tăng dần,trật tự dùng cóthể là từ vật thật sang tranh minh hoạ rồi đến sơ đồ, biểu đồ

Ví dụ : Cho học sinh giảibài toán : chẳng hạn về loại toán về nhiều hơn

có thể có nhũng minh hoạ trực quan theo thứ tự sau

Mức độ 1

   

     

Mức độ 2

Mức độ 3

- Đã đến khi học sinh thông thạo loại toán này Không nhất thiết phảivẽ sơ đồ

1.3 Coi trọng việc việc chuẩn bị đồ dùng dạy học và phương pháp toán

kỹ về cách sử dụng trên lớp

- Khi giáo viên lên lớp phải chuẩn bị đồ dùng dạy học và khi dạy giáoviên cần phải xác định được lúc nào nên đưa đồ dùng ra cho học sinhquan sát, lúc nào thì cất đi, khi cất thì phải cất ở đâu không làm phân tánsự chú ý của học sinh, lại phải luyện tập trước các thao tác hướng dẫn cótrọng tâm để học sinh quan sát tốt, tránh tình trạng để cho màu sắc rựcrỡ,hìnhảnh simh động của con chim, con bướm, làm lu mờ mất các kháiniệm toán học cần truyền thụ Đặc biệt tránh các

- Trường hợp vì sơ suất trong việc sử dụng phương pháp trực quan mà dẫnđến tình trạng phân loại bài giảng

Cách làm này không tốt

Cách làm này tốt

Trong đó cách làm bên trái là không tốt nó không nêu rõ được ánh xạ 1

-1 từ các phân tử của các tập hợp thứ nhất đến tập hợp thứ 2

- Còn cách làm dưới là tốtvì đã nêu rõ được ánh xạ 1-1 này

- Rõ ràng chỉ cần thay đổi cách bố trí đồ dùng trực quan một chút là họcsinh sẽ dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn

Giáo viên kết hợp chặt chẽ các phương pháp giảng dạy khác nhaunhư:

- Phương pháp đàm thoại ( giáo viên vừa hướng dẫn trên đồ dùng trựcquan vừa đàm thoại giữa giáo viên và học sinh)

- Phương pháp thực hành (giáo viên và học sinh cũng làm việc trên đồdùng trực quan hạn chế việc giáo viên làm việc một mình)

- Phương pháp giảng giải (giáo viên vừa hướng dẫn học sinh làm hoăïcquan sát vừa khéo léo giải thích rõ ràng

III/ CÁC PHƯƠNG TIỆN TRỰC QUAN THƯỜNG DÙNG CHO HỌC SINH

Những mẫu vật cắt bằng giấy bìa, giấy màu, những vật không có trướcmắt nhưng các em quá quen thuộc như chó, mèo, nhà cửa máy bay, ô tô, ôtô,

xe đạp, xe máy

Các bộ que phương pháp khác nhau về màu sắc, kích thước, biểu thị các số, cáchàng, lớp đơn vị trong hệ thập phân

Những bàn phương pháp : vừa dùng để học cấu tạo thập phân của số học, các

hàng, các lớp,bảng cài, bảng nỉ ( và các dạng bảng nỉ, bảng từ phương pháp )v.v

1.3 Các bảng phương pháp: ( bảng nhân, chia…) các bảng đo đơn vị,

đo lường, đo thời gian, các sơ đồ và bảng mô tả, chỉ dẫn, cách giải toánđiển hình, chỉ dẫn cách viết số, các biện pháp, phương pháp Các phươngpháp chu vi, diện tích hình Những bảng biểu này được dùng khi giảngdạy bài hoặc treo trong lớp khi ôn tập

1.4 Những sơ đồ, biểu đồ, hình vẽ ngay trên bảng lớp ngay trong từng giờ học giờ dạy Giới thiệu những nét bản chất của đối tượng và quan hệ toán học cần nghiên cứu.

Ví dụ: Loại toán tìm 2 số khi biết tổng và hiệu :

Có thể được diễn đạt 1 trong các sơ đồ sau

+8 Nam

8 50HS

50HS ? HS

- Sách giáo khoa với những hình ảnh, tranh vẽ, ví dụ minh họa, quy tắc inđậm, công thức đóng khung …

- Bảng lớp với các ví dụ, những mẫu phép phương pháp trình bày rõ ràngtheo cách sử dụng phấn màu hợp lý

- Các công cụ toán học của người giáo viên như : compa, êke, thước kẻ,phương pháp, nan phương pháp, que phương pháp vv…

- Ngôn ngữ cử chỉ của giáo viên như : lời nói ngắn gọn hấp dẫn, cách diễntả sinh động, kèm theo các động tác khéo léo của giáo viên cũng ảnh hưởnglớn đến việc tiếp thu cuỉa học sinh

CHƯƠNG II : PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN TRONG DẠY HỌC TOÁN Ở LỚP 3 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC.

Phương pháp trực quan trong dạy học toán ở lớp 3 của trường tiểu họcnghĩa là giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động trực tiếp, các hiệntượng, sự vật cụ thể dựa vào đó mà nắm được kiến thức kỹ năng của môn toán

Sử dụng phương pháp trực quan trong dạy học toán lớp 3 ở của trườngtiểu học Lý Tự Trọng – Buôn Ma Thuột – Đak Lak Là sự kết hợp giũa cái cụthể và

cái trừu tượng nghĩa là tổ chức hướng dẫn cho học sinh nắm được các kiến thứctrừu tượng khái quát hóa của môn toán dựa trên cái cụ thể, gần gũi với họcsinh Sau đó lại vận dụng những quy tắc, khái niệm trừu tượng để giải quyếtnhững vấn đề của học sinh trong thực tế đời sống và trong cộng đồng

I/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

1.Giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức mới

Học sinh lớp 3 từ ( 8 – 9 tuổi ) nhận thức còn mang tính cụ thể hìnhtượng Với kiến thức mang tính khái quát cao của môn toán thì việc sử dụng cácphương tiện trực quan là cần thiết để cho học sinh dễ dàng nắm bắt được cáckiến thức

1.1 Giáo viên hướng dẫn học sinh thao tác trên mô hình vật chất hoặc hình vẽ để tìm ra được kiến thức mới.

- Với quan điểm dạy học “ lấy học sinh làm trung tâm ” Người giáo viênphải tìm đựơc cách định hướng để học sinh tự tìm ra kiến thức mới Ta có thểhình dung việc hình thành kiến thức mới cho học sinh cũng giống như việc ta đitừ tầng

trệt lên tầng lầu của một tòa nhà cao tầng Vậy người giáo viên phải chia bàihọc ra làm nhiều bước nhỏ để hướng dẫn học sinh Tất cả những bước nhỏ ấyhọc sinh phải tự thao tác trên vật cụ thể, hình vẽ hay mô tả hình

- Để có thể hình thành biểu tượng một cách chính xác

Ví dụ: Khi dạy bài tìm một trong các phần bằng nhau của một số ( SGK

toán 3, tr 26 ) giáo viên dùng hình vuông Trong mỗi ô vuông có 4 cái kẹo, sau

đó giáo viên thao tác ( trên hình đó chia hình chữ nhật làm 3 phần bằng nhauvà gắn vào mỗi ô vuông 4 các kẹo

Tính trực quan thể hiện ở thao tác chia ô vuông trong hinh chữ nhậtthành 3 phần bằng nhau Sau đó giào viên gắn lên mỗi ô vuông 4 cái kẹo Từđó giúp học sinh hình thành biểu tượng chính xác về 13 số kẹo và hiểu được

1

3 là như thế nào

Bài toán : Chị có 12 cái kẹo, chị cho em 13 số kẹo đó Hỏi chị cho emmáy cái kẹo

Ví dụ : Diện tích hình chữ nhật ( SGK toán 3, tr 152 ) sau khi giáo viên

hướng dẫn học sinh

Lắp đầy hình chữ nhật bằng các ô vuông có diện tích 1 cm2 và tính số ôvuông có tronh hình chữ nhật

A 4 cm B

3cm

Vậy diện tích hình chữ nhật là 12 cm2 Từ đó học sinh có thể rút ra quytắc “ muốn tính diện tích hình chữ nhật ta lấy chiều dài nhân với chiềurộng”( cùng đơn vi đo )

Trực quan ở đây được thể hiện từ hình vẽ quá trình sắp xếp các ô vuôngnhỏ đầy kín hình chữ nhật mà việc tính số ô vuông để đi đến việc xác địnhdiện tích

của hình chữ nhật đã cho Mặt khác tính trực quan còn thể hiện ở chỗ số ôvuông trong mỗi hàng mà có 4 hàng, thế thì qua việc xác định số ô vuông là:

4 x 3 = 12 ( ô vuông )

Cùng đồng nghĩa với việc xây dựng quy tắc tính diện tích của hình chữnhật

Ví dụ : Dạy “ bảng nhân 6 ” ( SGK toán 3, tr 19 ) Sau khi giáo viên

hướng dẫn học sinh lập được các phép tính nhân cũng đồng nghĩa với việc xâydựng quy tắc tính diện tích hình chưx nhật

Sau khi giáo viên hướng dẫn học sinh học bài “ bảng nhân 6” ( dựa vào

các tấm bìa, mỗi tấm bìa co ù6 chấm tròn )