Tiet 138 139 Ngu van 9 Tong ket tieng Viet

3. Thành phần nào dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu ? 4. Là thành phần của câu, thường đứng trước chủ ngữ nêu nên đề tài được nói đến [r]

KiÓm tra bµi cò

Học kì 2 con đã được học những

kiến thức tiếng Việt nào ?

TiÕt 138

Ôn tập

phần Tiếng Việt

2 Thành phần nào dùng để tạo lập hoặc duy trì

quan hệ giao tiếp ?

3 Thành phần nào dùng để thể hiện cách nhìn của

người nói đối với sự việc được nói đến trong câu ?

4 Thành phần nào bổ sung một số chi tiết cho nội

dung chính của câu ?

5 Là thành phần của câu, thường đứng trước chủ

ngữ nêu nên đề tài được nói đến trong câu ?

7 Nghĩa được hiểu trực tiếp trên câu chữ và

gián tiếp sau câu chữ là gì ?

6 Yếu tố nào giúp văn b¶n trở nên liền mạch ?

Nối cột A sao cho phù hợp với cột B

a) Thường dùng các từ để gọi

hoặc để đáp 1 Thµnh phÇn phụ chú

b) Thường được đặt giữa hai

dấu gạch ngang, hai dấu

phảy, hai dấu ngoặc đơn… 2 Thµnh phÇn

I.Khởi ngữ và các thành phần biệt lập

1 Bài tập 1/SGK

a)

a) Xây cái lăng ấy Xây cái lăng ấy cả làng phục dịch, cả làng gánh gạch, đập

đá, làm phu hồ cho nó (Kim Lân, Làng)

b) Tim tôi cũng đập không rõ

b) Tim tôi cũng đập không rõ Dường như Dường như vật duy nhất vẫn

bình tĩnh, phớt lờ mọi biến động chung là chiếc kim đồng hồ

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi) c) Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng, rõ ràng, như người ta cho nhau cái gì chứ không phải là cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt anh –

cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt anh – những người con gái những người con gái

sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa) d)

d) Thưa ông Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ Đi bốn năm

hôm mới lên đến đây,

hôm mới lên đến đây, vất v vất v ả quá quá !

(Kim Lân, Làng)

Bảng tổng kết về khởi ngữ và cỏc thành phần biệt lập

KHỞI

NGỮ

THÀNH PHẦN BIỆT LẬP Tình thái Cảm thán Gọi - đáp Phụ chú

Xõy cỏi

lăng ấy Dường như Vất vả, quỏ Thưa ụng

Những người con gỏi nhỡn

ta như vậy

Mỗi nhóm đặt 4 câu ,mỗi câu có sử dụng 1 trong 3 thành phần biệt lập ( tình thái, phụ chú, cảm thán) và khởi ngữ cho các tác phẩm sau:

- Nhóm 1: Mùa xuân nho nhỏ.

- Nhóm 2: Viếng lăng Bác.

- Nhóm 3: Nói với con.

- Nhóm 4: Sang thu.

2.Bài tập 2/SGK: Em hãy viết đoạn văn giới thiệu

về truyện ngắn Bến quê của Nguyễn Minh Châu,

trong đó một câu có khởi ngữ, v một câu có à thành phần tình thái

TiÕt 139

Ôn tập

phần Tiếng Việt

II LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN

Liên kết

Nội dung

Hình thức

Chủ đề Lô- gic

Lặp từ ngữ

Phép thế Phép nối

Phép đồng nghĩa,

trái nghĩa

và liên tưởng

1 2 3

Lặp lại ở câu đứng sau từ ngữ đã

có ở câu trước, là phép liên kết

nào ?Phép lặp

Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác dụng thay thế từ ngữ

đã có ở câu trước, là phép liên

kết nào ?

Phép thế

Các câu văn trong đoạn văn phải hướng tới một chủ đề nhất định,

đúng hay sai ?

Đúng

Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ biểu thị quan hệ với câu trước,

là phép liên kết nào ?

Phép nối

Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ đồng nghĩa, trái nghĩa với từ ngữ đã có ở câu trước, là phép liên

kết nào ?

Phép đồng nghĩa, trái nghĩa

Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có cùng trường liên tưởng với các từ ngữ đã có ở câu trước, là

phép liên kết nào ?

Phép liên tưởng

Về hình thức các câu trong đoạn được liên kết với nhau bằng những

phép liên kết nào ?

Phép thế, phép nối, phép lặp,phép đồng nghĩa, trái nghĩa

và liên tưởng

Các đoạn văn và các câu văn phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí gọi là liên kết chủ đề, đúng

hay sai ?

Sai

Trong văn bản các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung gọi là liên

kết logic đúng hay sai ?

Sai

1.Bài tập 1:

a) Ở rừng mùa này thường như thế Mưa Nhưng mưa đá Lúc đầu tôi không biết Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc hang Có cái gì vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn Gió V a ø tôi thấy đau, ưít cả má

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)

b) Từ phòng bên kia một cô bé rất xinh mặc chiếc áo may ô con

trai và vẫn còn cầm thu thu một đoạn dây sau lưng chạy sang Cô bé bên nhà hàng xóm đã quen với công việc này N o ù lễ phép hỏi Nhĩ: “ Bác cần nằm xuống phải không ạ ?”

( Nguyễn Minh Châu, Bến quê )

c) Nhưng cái “com-pa” kia lấy làm bất bình lắm, tỏ vẻ khinh bỉ,

cười kháy tôi như cười kháy một người Ph¸p không biết đến Nã Ph¸ Luân, một người Mĩ không biết đến Hoa Thịnh Đốn vậy ! Rồi noiù :

- Quên à! Phải, bây giờ cao sang rồi thì để ý đâu đến bọn chúng tôi nữa!

Tôi hoảng hốt, đứng dậy nói :

- Đâu có phải th ế ! Tôi (Lỗ Tấn, Cố hương)

Phép liên kết

Lặp từ ngữ

Đồng nghĩa ,trái nghĩa và liên tưởng

2 Bài tập 3/SGK

* Bài tập thêm:

Điền từ ngữ để liên kết vào chỗ trống và chỉ rõ phép liên kết:

“ Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ thấy chúng

ta nhận biết mà cả thế giới thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1)Bản chất trời phú … rất có ích cho xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu

hàng đầu(2) …… bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu(3)…… những lỗ hổng về kiến thức

cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học thời thượng, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề.

(Chuẩn bị hành trang…Vũ Khoan)

III NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

1 Bài 1/SGK: Chiếm hết chỗ rồi

Một người ăn mày hom hem, rách rưới, đến cửa nhà giàu xin

ăn.Người nhà giàu không cho, lại còn mắng:

- Bước ngay! Rõ trông như người ở dưới địa ngục mới lên ấy!

Người ăn mày nghe nói, vội trả lời:

- Phải, tôi ở dưới địa ngục mới lên đấy!

Người nhà giàu nói:

- Đã xuống địa ngục, sao không ở hẳn dưới ấy, còn lên đây làm gì

cho bẩn mắt ?

Người ăn mày đáp:

- Thế không ở được nên mới phải lên.Ở dưới ấy các nhà giàu

chiếm hết cả chỗ rồi!

( Truyện cười dân gian)

III NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

1 Bài 1/SGK:

Hàm ý: Địa ngục là chỗ ở của nhà giàu

2.Bài tập 2/SGK:Tìm hàm ý của các câu in đậm và cho biết

hàm ý được tạo ra bằng cách cố ý vi phạm phương châm hội thoại nào?

a) Tuấn hỏi Nam:

- Cậu thấy đội bóng huyện mình chơi có hay không?Nam bảo:

b) Lan hỏi Huệ:

- Huệ báo cho Nam, Tuấn và Chi sáng mai đến

trường chưa?

III NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

2 Bài 2/SGK

a) - Hàm ý: Đội bóng huyện chơi không hay

- Cố ý vi phạm phương châm quan hệ

b) - Tớ chưa báo cho Nam và Tuấn

- Cố ý vi phạm phương châm về lượng

* Tìm hàm ý của các câu sau:

a) Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu (Nhớ rừng- Thế Lữ)

b) Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi

( Sang thu- Hữu Thỉnh)

c) Bao giờ chạch đẻ ngọn đa

Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình.

( Ca dao)

d, Người đồng mình thô sơ da thịt

Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con

( Nói với con- Y Phương)

* Đáp án:

a) Nuối tiếc quá khứ vàng son một đi không trở lại

b) Bản lĩnh vững vàng của những người

từng trải trước biến động của cuộc sống.

c) Lời từ chối khéo: ta không lấy mình.

d) Người vùng mình, quê mình,bề ngoài mộc mạc giản dị, nhưng tâm hồn phóng khoáng, cao đẹp.

Đặt câu có hàm ý: muốn nhắc khéo

bạn đừng ham chơi như thế.

Cậu có biết sắp thi học

kì rồi không.

§Æt c©u cã chøa thµnh phÇn phụ chú giới thiệu về một tác giả văn học mà em yêu thích ?

Y Phương, nhà thơ của dân tộc Tày, đã sáng tác bài thơ Nói với Con.

Phép liên kết nào được sử dụng trong câu sau:

không được đúng lắm.Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đến thế được Ông kiểm điểm từng người

trong óc

Phép thế, liên tưởng

Phần in đậm thuộc thành phần biệt lập

nào của câu ?

Anh con trai miễn cưỡng mặc quần áo, đội chiếc mũ nan rộng vành đề phòng đến trưa có thể nắng to -

người mấy đồng bạc.

Thành phần phụ chú

Từ gạch chân là thành phần gì của câu:

Còn người, thì ai mà chả “thèm” hả bác ?

Khởi ngữ

Nắm chắc kiến thức tiếng Việt

đã ôn trong bài

1

Chuẩn bị : Tổng kết ngữ pháp

2