Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học hoàng văn thụ, quận gò vấp thành phố hồ chí minh

Qua nhiều năm công tác ở trường tiểu học, từ một giáo viên trở thành một người quản lý, bản thân tôi thấy rõ: Quản lý, chỉ đạo có hiệu quả các nội dung hoạt động của tổ chuyên môn là một

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

-

LÊ THỤY PHƯỢNG LINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG VĂN THỤ, QUẬN GÒ VẤP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỤY PHƯỢNG LINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG VĂN THỤ, QUẬN GÒ VẤP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Tuyết

HÀ NỘI, 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thiện đề tài luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy (cô) và anh (chị) công tác tại trường tiểu học Hoàng Văn Thụ và Phòng Giáo dục - đào tạo, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

Với tấm lòng biết ơn sâu sắc tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình tới cô giáo hướng dẫn Tiến sĩ Nguyễn Thị Tuyết đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và Công tác sinh viên, Phòng Tổ chức - Hành chính, các khoa, các trung tâm, thư viện và

sự giảng dạy nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo trong thời gian học tập và nghiên cứu đã trang bị cho tôi những kiến thức quý giá

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô trong Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ đã dành thời gian đọc và góp ý cho luận văn này

Hà Nội, tháng 10 năm 2015 TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Thụy Phƣợng Linh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và dẫn chứng đưa ra trong luận văn là hoàn toàn trung thực và không sao chép từ bất kì một công trình nào

Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2015

Tác giả luận án

Lê Thụy Phƣợng Linh

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC vi

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ ix

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số vấn đề lý luận về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường tiểu học 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Quản lý giáo dục 13

1.2.3 Quản lý nhà trường tiểu học 14

1.3 Tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn ở trường Tiểu học 19

1.3.1 Tổ chuyên môn 19

1.3.2 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn 20

1.3.3 Hoạt động của tổ chuyên môn 21

1.4 Nội dung công tác quản lí tổ chuyên môn ở trường tiểu học 22

1.4.1 Quản lí công tác bổ nhiệm và quy hoạch tổ trưởng tổ phó chuyên môn 22 1.4.2 Quản lí việc xây dựng và thực hiện kế hoạch 22

1.4.3 Quản lí hoạt động dạy học 23

1.4.4 Quản lí đổi mới phương pháp dạy học 26

1.4.5 Quản lí hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học 28

1.5 Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lí tổ chuyên môn đối với dạy học tại các trường Tiểu học 29

1.5.1 Yếu tố khách quan 29 1.5.2 Yếu tố chủ quan 31 Tiểu kết chương 1 33

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG VĂN THỤ QUẬN GÒ VẤP, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 35

2.1 Đặc điểm kinh tế- xã hội và giáo dục của Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 35 2.1.1 Điều kiện tự nhiên và dân cư 35 2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 35 2.1.3.Khái quát chung về Giáo dục và đào tạo của Quận Gò Vấp, Thành phố

Hồ Chí Minh 35 2.2 Thực trạng tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 36 2.2.1 Quá trình hình thành và phát triển trường tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 36 2.2.2 Về chất lượng đội ngũ giáo viên của tổ chuyên môn 36 2.3 Thực trạng hoạt động quản lý tổ chuyên môn trường tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 39 2.3.1 Thực trạng công tác bổ nhiệm và quy hoạch tổ trưởng chuyên môn 39 2.3.2 Thực trạng công tác quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch của tổ chuyên môn 41 2.3.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học 43 2.3.4 Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học đối với tổ chuyên môn 44 2.3.5 Thực trạng quản lý hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn trường tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 46 2.4 Đánh giá chung 58 2.4.1 Điểm mạnh 58

2.4.2 Điểm yếu 59

2.4.3 Thời cơ 60

2.4.4 Thách thức 60

Tiểu kết chương 2 61

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG VĂN THỤ QUẬN GÒ VẤP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 62

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý 62

3.1.1 Đảm bảo tính đồng bộ 62

3.1.2 Đảm bảo tính kế thừa 62

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi 62

3.1.4 Đảm bảo tính hiệu quả 62

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 63

3.2.1 Công tác bổ nhiệm và quy hoạch tổ trưởng, tổ phó chuyên môn 63

3.2.2 Đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 64

3.2.3 Quản lý chỉ đạo hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới nội dung, phương pháp dạy học của tổ chuyên môn 65

3.2.4 Tổ chức công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn 69

3.2.5 Đổi mới công tác quản lý hoạt động sinh hoạt của tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học 72

3.2.6 Tăng cường hoạt động giao lưu, học tập, trao đổi kinh nghiệm giữa các tổ chuyên môn trong trường và với các tổ chuyên môn trường tiểu học tiên tiến trong thành phố 77

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 78

3.4 Thăm dò mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 79

Tiểu kết chương 3 83

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

1 Kết luận 85

2 Khuyến nghị 86

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

PHỤ LỤC 91

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2 1: Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý 36

Bảng 2 2: Thống kê tình hình đội ngũ giáo viên trường Tiểu

học Hoàng Văn Thụ 37 Bảng 2 3: Kết quả khảo sát công tác bổ nhiệm và quy hoạch

tổ trưởng, tổ phó chuyên môn 40 Bảng 2 4: Kết quả khảo sát công tác về quản lý việc xây

dựng thực hiện kế hoạch tổ chuyên môn 44 Bảng 2 5: Kết quả khảo sát quản lý hoạt động dạy học 49

Bảng 2 6: Kết quả khảo sát quản lý đổi mới phương pháp

dạy học đối với tổ chuyên môn 49 Bảng 2 7: Kết quả khảo sát quản lý hoạt động sinh hoạt của

tổ chuyên môn 49 Bảng 2 8: Kết quả khảo sát công tác quản lý hoạt động của đội ngũ giáo

viên ……….49 Bảng 2 9: Kết quả khảo sát về quản lý hồ sơ chuyên môn 49

Bảng 2 10 Kết quả khảo sát về quản lý việc thực hiện

chương trình, kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn 51 Bảng 2 11: Kết quả khảo sát về quản lý việc kèm cặp, bồi

dưỡng các thành viên của tổ chuyên môn 523 Bảng 2 13: Kết quả khảo sát về quản lý việc kiểm tra đánh

giá, nhận xét của tổ chuyên môn 55 Bảng 2 14: Kết quả khảo sát về quản lý hoạt động nghiên cứu

khoa học của giáo viên 56 Bảng 2 15: Kết quả khảo sát quản lý hoạt động dự giờ, thao

giảng, hội giảng 57

Bảng 3 1: Kết quả khảo sát về mức độ cần thiết của các biện

pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ 80 Bảng 3 2: Kết quả khảo sát về mức độ khả thi của các biện

pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ 82

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2 1: Tỷ lệ mức độ nhận thức về tầm quan trọng của tổ

chuyên môn trong nhà trường 39 Biểu đồ 2 2: Kết quả khảo sát quản lý hoạt động sinh hoạt của

tổ chuyên môn 47

Biểu đồ 3 1: Minh họa mối quan hệ về tính cần thiết và tính

khả thi của các biện pháp 83

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trên nền tảng triết lý giáo dục của Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn chú trọng

bổ sung, phát triển cho phù hợp với yêu cầu của các giai đoạn lịch sử Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh và đường lối, chủ trương, chính sách giáo dục của Đảng

và Nhà nước qua các thời kỳ của cách mạng Việt Nam luôn gắn bó với nhau Quan điểm của Đảng xuyên suốt thời kỳ đổi mới cho đến nay là: giáo dục là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển; sự nghiệp giáo dục là sự nghiệp của toàn dân Trong các văn kiện của Đảng, từ Đại hội VI đến Đại hội VIII, Đảng ta khẳng định “Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa VIII (1996) [44], Đảng ta đã xác định mục tiêu cơ bản và nhiệm vụ của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, có tri thức, kỹ năng, vừa hồng vừa chuyên; giữ vững mục tiêu xã hội chủ nghĩa; thực sự xem giáo dục là quốc sách hàng đầu; giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn Đảng, Nhà nước và toàn dân; phát triển giáo dục đào tạo gắn với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội Đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa

và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” và “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam”

Luật giáo dục năm 2010 cũng chỉ rõ “ Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác chủ động tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên’’ Vì vậy đổi mới công tác quản lý giáo dục trong giai đoạn hiện nay cần thường xuyên nghiên cứu tìm tòi, học hỏi nâng cao trình độ nghiệp vụ quản lý, cải tiến công tác quản lý vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo vào điều kiện của đơn vị mình.[10]

Nói đến hoạt động quản lý của nhà trường thì quản lý hoạt động tổ chuyên môn là vô cùng quan trọng và được đặt lên hàng đầu Hoạt động chuyên môn tác động trực tiếp tới chất lượng dạy của giáo viên và học tập của học sinh , là hoạt động quan trọng, chủ yếu, quyết định sự tồn tại và phát triển của nhà trường Hoạt động quản lý chuyên môn trực tiếp là hiệu trưởng là người có vai trò đặc biệt quan trọng, tác động đến đội ngũ giáo viên và học sinh của nhà trường Chính vì lẽ đó, hiệu trưởng phải là hạt nhân chủ yếu trong việc ứng dụng các khoa học quản lý để vận dụng linh hoạt, năng động các biện pháp quản lý nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đã đề ra

Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành, là nơi thực thi nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh Một nhà trường chỉ có thể thay đổi bằng chính nội lực của mình Động lực quan trọng để giúp nhà trường phát triển chính là mối quan

hệ, sự tương tác, giúp đỡ lẫn nhau trong khối đoàn kết và sự nỗ lực vươn lên của mỗi cá nhân [19]

Trong tổ chuyên môn, người tổ trưởng là người trực tiếp điều hành các hoạt động của tổ chuyên môn, chịu sự quản lý chỉ đạo và chịu trách nhiệm về các hoạt động của tổ trước hiệu trưởng

Vai trò quản lý của tổ trưởng chuyên môn góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục Hoạt động tổ chuyên môn có chất lượng và hiệu quả là nhờ vào đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Để đội ngũ tổ trưởng chuyên môn thực sự là hạt nhân trong hoạt động chuyên môn của trường Tiểu học, vai trò của hiệu trưởng trong việc quản lý và chỉ đạo đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là hết sức quan trọng Thông qua đội ngũ này, hiệu trưởng có thể thu thập thông tin đầy đủ, chính xác các hoạt động có liên quan đến chuyên môn của nhà trường Từ đó xây dựng biện pháp chỉ đạo phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Trường tiểu học Hoàng Văn Thụ nằm trên địa bàn Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm gần đây đã có những đổi mới nhất định về công tác quản lý và từng bước khẳng định mình Tuy nhiên, công tác quản lí hoạt động tổ chuyên môn mà Ban giám hiệu nhà trường đang áp dụng hầu hết là

do kinh nghiệm của bản thân, chưa phát huy hết sức mạnh nội lực của nhà trường cũng như năng lực của các tổ trưởng chuyên môn Ngoài ra đội ngũ tổ trưởng chuyên môn cũng có một số chưa được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản

lý tổ chuyên môn một cách có hệ thống, vì vậy trong những năm học trước đây hoạt động của các tổ chuyên môn của trường chưa được đồng bộ, các nội dung hoạt động của các tổ chuyên môn chưa đi vào chiều sâu, còn hạn chế ở một số lĩnh vực

Qua nhiều năm công tác ở trường tiểu học, từ một giáo viên trở thành một người quản lý, bản thân tôi thấy rõ: Quản lý, chỉ đạo có hiệu quả các nội dung hoạt động của tổ chuyên môn là một trong những công tác trọng tâm và thường xuyên của hiệu trưởng để thực hiện nhiệm vụ quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường

Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài nghiên cứu “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp quản lí, nhằm nâng cao hoạt động quản lý tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

3.Khách thể và đối tƣợng, nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động tổ chuyên môn của trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

4 Câu hỏi nghiên cứu

4.1 Thực trạng hoạt động Quản lý tổ chuyên môn ở trường tiểu học, Quận

Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay như thế nào ?

4.2 Có biện pháp quản lý nào để góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành

phố Hồ Chí Minh?

5 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của trường tiểu học quận Hoàng Văn Thụ quận, Gò Vấp – Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được những kết quả nhất định, đã góp phần nâng cao chất chất lượng dạy học Tuy nhiên, trong quá trình quản lý, còn có những điều chưa phù hợp và bất cập Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn phù hợp như: Tổ chức phân loại, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên; Tổ chức các hoạt động ngoại khoá, dự giờ thăm lớp đối với giáo viên, … thì sẽ nâng cao được chất lượng hoạt động của Tổ chuyên môn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài tập trung vào những nhiệm vụ sau

6.1 Nghiên cứu tài liệu để hình thành cơ sở lí luận về vấn đề Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

6.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

6.3 Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

7 Phạm vi nghiên cứu

Giới hạn thời gian: Từ năm học 2011-2012 đến năm học 2014-2015

Đối tượng khảo sát: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu, hệ thống hóa quan điểm của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, những văn kiện của Đảng và nhà nước, chỉ thị của thủ tướng chính phủ, thông tư, quy chế của Bộ giáo dục và Đào tạo, có liên quan đến nội dung

đề tài nghiên cứu

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8.2.1 Phương pháp quan sát:

Phương pháp quan sát các hình thức thể hiện công tác quản lý của Hiệu trưởng, Ban giám hiệu nhà trường về quản lý Quản lý Tổ chuyên môn ở các trường Tiểu học quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh

8.2.2 Điều tra bảng hỏi

Sử dụng bảng hỏi để điều tra về nhận thức, thái độ và đánh giá của các cán bộ quản lí , Giáo viên trong trường tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh về việc Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường hiện nay, cũng như việc đề xuất các biện pháp cho việc Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trường tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp Thành phố

Hồ Chí Minh và Quản lý hoạt động này trong thời gian tới Đề tài cũng khảo sát

ý kiến của cán bộ quản lý và khách thể phụ trách công tác này để thu thập dữ liệu đa chiều

Ngoài ra, đề tài cũng sử dụng phiếu hỏi để khảo sát tính khả thi của các biện pháp

8.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phỏng vấn hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn của trường

để làm rõ thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn của nhà trường

8.3 Phương pháp toán thống kê

Dùng một số công thức toán thống kê để xử lí kết quả nghiên cứu nhằm rút ra kết luận khoa học

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Quản lý là một khái niệm rộng bao gồm nhiều nội dung, gắn liền với nhiều hoạt động của con người và nó phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người Quản lý gắn liền với các hoạt động xã hội nên nó mang tính phổ biến, đó là: “Tất cả mọi lao động trực tiếp và tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung, phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất, khc với sự vận động của các cơ quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [13]

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, được nảy sinh, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người Trong giai đoạn hiện nay, với

sự phát triển như vũ bão của khoa học kĩ thuật và sự bùng nổ của công nghệ thông tin, loài người bước vào thế kỷ của nền kinh tế tri thức thì giáo dục càng giữ một vị trí quan trọng và cần thiết hơn bao giờ hết trong chiến lược phát triển đất nước của mọi quốc gia

Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã chỉ rõ:

"Để thực hiện được mục tiêu chiến lược mà Đại hội VIII đã đề ra cần phải khai thác và sử dụng nhiều nguồn nhân lực khác nhau, trong đó nguồn lực con người

là quý báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt là đối với nước ta khi nguồn lực tài chính còn hạn hẹp Nguồn lực đó là người lao động có trí tuệ cao, tay nghề thành thạo, có phẩm chất đẹp, được đào tạo, bồi dưỡng và được phát huy bởi một nền giáo dục tiên tiến gắn liền với khoa học, công nghệ hiện đại Giáo dục phải làm tốt nhiệm vụ đào tạo nguồn lực cho đất nước, đội ngũ lao động cho khoa học và công nghệ".[44]

Như vậy, mục đích của giáo dục ngày nay không đơn thuần là truyền thụ cho học sinh những tri thức mà loài người đã tích lũy được qua nhiều thế hệ mà

còn phải bồi dưỡng cho họ năng lực làm chủ bản thân, độc lập trong suy nghĩ, tích cực tìm tòi, phát hiện ra cái mới trong học tập và nghiên cứu, biết tự giải quyết những vấn đề mới nảy sinh trong các hoạt động hàng ngày của bản thân Trong đó, việc quản lý hoạt động dạy và học (hay nói cách khác là hoạt động chuyên môn của đội ngũ giáo viên) có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường Các nhà nghiên cứu về quản lý giáo dục Xô Viết đã khẳng định: "Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc

tổ chức đúng đắn và hợp lý các hoạt động của đội ngũ giáo viên"

Trong nhà trường phổ thông, đội ngũ giáo viên được sắp xếp theo từng tổ chuyên môn, vì vậy việc quản lý hoạt động của họ cũng chính là quản lý hoạt động của tổ chuyên môn nói chung nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ nâng cao chất lượng dạy và học Luật Giáo dục năm 2010 nhấn mạnh: "Tuy không trực tiếp tham gia vào hoạt động dạy và học, nhưng cán bộ quản lý giáo dục bằng những hoạt động quản lý của mình tác động vào quá trình giáo dục nhằm hướng cho hoạt động dạy và học đạt được những mục tiêu yêu cầu của giáo dục và bảo đảm chất lượng giáo dục" [34]

Những năm gần đây, công tác quản lý trường học nói chung đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập đến, trong đó có nhận định rất quan trọng của tác giả Thái Duy Tuyên về nội dung quản lý phương pháp dạy học của hiệu trưởng (“Phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại” - 2008) Theo ông, trọng tâm của quản lý phương pháp dạy học là quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên, quản lý hoạt động học tập của học sinh, và phải được bắt đầu từ quản lý hoạt động của tổ chuyên môn [39]

Tác giả Thái Duy Tuyên khẳng định: tổ chuyên môn là tế bào cơ bản giữ

vị trí quan trọng nhất trong việc triển khai công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học, là đầu mối để thực hiện các quyết định, các chủ trương của hiệu trưởng, là nơi tổ chức học tập, ứng dụng, thể nghiệm những lý luận về phương pháp dạy học mới Để quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, trước hết cần cụ thể hóa các chủ trương về đổi mới phương pháp dạy học của các cấp quản lý thành quy định nội bộ để tổ chức thực hiện Hiệu trưởng cần giao trách nhiệm

cho phó hiệu trưởng hoặc trực tiếp hướng dẫn tổ trưởng chuyên môn xây dựng

kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học cho từng năm học Đặc biệt, cần đổi mới nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn, phải chú trọng bồi dưỡng cho giáo viên những vấn đề cụ thể của từng môn học Đồng thời, hiệu trưởng phải kiểm tra tất

cả các khâu, từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch

và tự kiểm tra, đánh giá của tổ [37]

Về công tác quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường nói chung

và trường tiểu học nói riêng có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau:

Tác giả Nguyễn Thị Hồng Ngọc (2004) đã đánh giá thực trạng về công tác quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở tại quận 8 Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở trên địa bàn này trong việc thực hiện đổi mới chương trình trung học cơ sở.[27]

Tác giả Nguyễn Thị Thắng (2008) nghiên cứu một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Thanh Hoá - tỉnh Thanh Hoá [36]

Tác giả Hoàng Phương An (2010) đã nêu rõ được vị trí, vai trò của Tổ chuyên môn và Tổ trưởng chuyên môn trong trường Tiểu học, xác định được những nội dung Tổ trưởng chuyên môn quản lý hoạt động dạy học tại các trường Tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội [1]

n Trên đây là những công trình nghiên cứu có tính chuyên sâu, gắn với những vấn đề về công tác quản lý hoạt động chuyên môn nảy sinh trong các nhà trường ở từng địa phương Các nghiên cứu này đã giải quyết được một số vướng mắc trong công tác quản lý trường học nói chung và quản lý hoạt động chuyên môn nói riêng Tuy nhiên, những biện pháp mà các tác giả đưa ra không phải lúc nào cũng phù hợp và giúp giải quyết được triệt để những bất cập trong công tác quản lý của các nhà trường ở những địa phương khác Hiện nay chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học tại thành phố Hồ Chí Minh Vì vậy, nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động tổ

chuyên môn ở trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh” là thực sự cần thiết, vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn

1.2 Một số vấn đề lý luận về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường tiểu học

1.2.1 Quản lý

Trong xã hội loài người, quản lý là một hoạt động bao trùm mọi mặt của đời sống xã hội Nó ra đời khi xã hội cần có sự chỉ huy, điều hành, phân công, hợp tác, kiểm tra, chỉnh lý trong lao động tập thể trên một quy mô nào đó để đạt năng suất cao hơn, hiệu quả tốt hơn Như vậy, quản lý là một phạm trù tồn tại khách quan và là một tất yếu lịch sử Trong quá trình tồn tại và phát triển của quản lý, đặc biệt trong quá trình xây dựng lý luận về quản lý, khái niệm quản lý được nhiều nhà lý luận đưa ra, nó thường phụ thuộc vào lĩnh vực hoạt động, nghiên cứu của mỗi người Chẳng hạn:

Theo Harold Koontz trong tác phẩm "Những vấn đề cốt yếu của quản lý" (1994) thì:"Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm".[21]

Khi nói về vai trò của quản lý trong xã hội, ý kiến của Paul Hersey và Ken Blanc Heard trong cuốn "Quản lý nguồn nhân lực" cho rằng: "Quản lý là một quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý với người bị quản lý, nhằm thông qua hoạt động của cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác để đạt mục tiêu của tổ chức".[31]

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lê nin đã khẳng định: "Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần đến sự quản lý".[13

- Quan niệm của các nhà khoa học Việt Nam về quản lý như sau:

Theo tác giả Hà Sỹ Hồ: "Quản lý là một quá trình hoạt động có định hướng, có tổ chức, lựa chọn trong các tác động có thể dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định" [20]

Tác giả Hà Thế Ngữ và Tác giả Đặng Vũ Hoạt cho rằng: "Quản lý là một

quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định".[29]

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là tác động có định hướng,

có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa,

tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [26]

Từ các định nghĩa nêu trên, dưới các góc độ khác nhau, chúng ta có thể hiểu một cách khái quát là: Quản lý một đơn vị (cơ sở sản xuất, cơ quan, trường học, địa phương ) với tư cách là một hệ thống xã hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống, vào từng thành tố của hệ thống bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra

Hiện nay, quản lý thường được định nghĩa rõ hơn: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra

Các hoạt động kể trên cũng chính là các chức năng của quản lý Nội dung

cụ thể của từng chức năng có thể hiểu như sau:

- Chức năng lập kế hoạch:

Là chức năng hạt nhân của quá trình quản lý Bởi vì kế hoạch là tập hợp những mục tiêu cơ bản được sắp xếp theo một trình tự nhất định cùng với một chương trình hành động cụ thể để đạt được mục tiêu đã đề ra Kế hoạch được xây dựng xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu

đã định sẵn mà tổ chức có thể hướng tới và đạt được, dưới sự tác động có định hướng của người quản lý

- Chức năng tổ chức:

Là chức năng quan trọng của quá trình quản lý, đảm bảo tạo thành sức mạnh của tổ chức để thực hiện thành công kế hoạch đã đề ra Tầm quan trọng này đã được Lênin khẳng định: "Tổ chức là nhân tố sinh ra hệ toàn vẹn, biến một tập hợp các thành tố rời rạc thành một thể thống nhất, người ta gọi là hiệu ứng tổ chức"

Nhờ có chức năng này, những nguồn lực của hệ thống được tiến hành sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng hỗ trợ nhau để đạt được mục tiêu của hệ thống một cách hiệu quả nhất

- Chức năng chỉ đạo:

Đây là chức năng đặc thù của người quản lý, nó biểu hiện rất rõ nét năng lực của người quản lý Đó là sự điều hành, điều chỉnh hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã đề ra để đạt được mục tiêu đã định Nó đòi hỏi người quản lý phải luôn theo sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống để kịp thời phát hiện ra những sai lỗi trong quá trình vận hành của hệ thống và đưa ra được những biện pháp điều chỉnh, uốn nắn kịp thời sao cho hệ thống vận hành không làm thay đổi mục tiêu đã định của hệ thống

- Chức năng kiểm tra đánh giá:

Người quản lý muốn hoàn thành được trọng trách của mình một cách có hiệu quả nhất thì không bao giờ được coi nhẹ chức năng này Bởi vì chính chức năng này giúp cho người quản lý thu thập được những thông tin ngược từ đối tượng quản lý trong quá trình vận hành của hệ thống, nhờ đó mà đánh giá được trạng thái vận hành của hệ thống ra sao so với kế hoạch đã đề ra và như vậy sẽ đánh giá được kế hoạch khả thi đến mức độ nào, nguyên nhân của sự thành công

- thất bại, cần điều chỉnh, bổ sung những gì vào nội dung kế hoạch để đạt được mục tiêu Và cũng nhờ có chức năng này mà người quản lý rút ra cho mình những bài học kinh nghiệm để thực hiện các quá trình quản lý tiếp theo được hiệu quả hơn nữa

Điều cần chú ý đối với người quản lý là thực hiện mỗi một chức năng là hoàn thành một giai đoạn trong chu kỳ quản lý Tuy nhiên sự phân chia chu kỳ quản lý thành các giai đoạn chỉ có tính chất tương đối để giúp người quản lý định hướng cho hoạt động quản lý của mình Còn trong thực tế, các giai đoạn này gối đầu lên nhau, bổ sung cho nhau, xâm nhập vào nhau Và một yếu tố không thể thiếu được để người quản lý thực hiện được những chức năng trên là thông tin Vì vậy thông tin được coi như một công cụ hoặc một chức năng đặc

biệt trong chu trình quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: " Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội".[3 trang 45]

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc: Hoạt động quản lý (management) là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể (người bị quản lý) - trong một tổ chức [12]

Tác giả Phạm Minh Hạc quan niệm rằng: "Quản lý giáo dục là quản lý trường học, thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, với thế hệ trẻ

và với từng học sinh".[18 trang 34]

Theo chuyên gia giáo dục Liên - xô M.I.Kônđacôp thì: "Quản lý giáo dục

là tập hợp những biện pháp: tổ chức, phân phối cán bộ, kế hoạch hoá nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt chất lượng cũng như số lượng" [24 trang 34]

Định nghĩa này cho ta thấy bất luận một tổ chức nào, có mục đích gì, cơ cấu, quy mô ra sao đều phải có sự quản lý, người quản lý để tổ chức đó hoạt động và đạt được mục đích

Từ những quan điểm trên chúng ta có thể khái quát rằng: Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục đến mục tiêu dự kiến- đạt đến trạng thái mới về chất

Trong hệ thống giáo dục, con người giữ vai trò trung tâm của mọi hoạt động Con người vừa là chủ thể, vừa là khách thể quản lý Mọi hoạt động giáo dục và quản lý giáo dục đều hướng vào việc đào tạo và phát triển nhân cách thế hệ trẻ, bởi vậy con người là nhân tố quan trọng nhất trong quản lý giáo

đó là trường học

Trường học là cơ quan chuyên trách xây dựng con người mới, với nội dung giáo dục được chọn lọc cơ bản và sắp xếp có hệ thống, với phương pháp giáo dục khoa học và đã được kiểm nghiệm thực tiễn, với những phương tiện và điều kiện giáo dục đem lại hiệu quả giáo dục cao, với những nhà sư phạm có nhân cách mẫu mực và được trang bị đầy đủ tri thức khoa học giáo dục, với quá trình giáo dục được tổ chức liên tục, trường học có trách nhiệm to lớn và vị trí quan trọng hơn cả các cơ sở, tổ chức khác có chức năng xây dựng người lao động mới

Hoạt động trung tâm của nhà trường là dạy học và giáo dục (theo nghĩa hẹp) Vì vậy quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình dạy học, bao gồm: quá trình lao động sư phạm của người thầy, hoạt động học tập của học sinh

Vậy quản lý nhà trường là quản lý tập thể giáo viên và học sinh để chính

họ lại quản lý (với giáo viên) và tự quản lý (với học sinh) quá trình dạy học nhằm đào tạo ra sản phẩm là nhân cách người lao động mới Về cơ bản quản lý nhà trường khác với quản lý các lĩnh vực khác của đời sống xã hội

Quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình hình thành và tự hình thành nhân cách học sinh Nếu người hiệu trưởng nắm vững tính chất đặc trưng rất cơ bản này của việc quản lý nhà trường thì sẽ có những biện pháp quản lý nhà trường hiệu quả nhất

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý nhà trường là tập hợp những tác động tối ưu (cộng tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp ) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ khác nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp, do lao động xây dựng và vốn lao động tự có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ Thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới" [33]

Theo tác giả Phạm Minh Hạc:"Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh Việc quản lý trường học phổ thông là quản lý hoạt động dạy học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục".[18]

Theo tác giả Trần Kiểm: "Quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh".[25]

Theo tác giả Phạm Viết Vượng: "Quản lý nhà trường là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao giáo dục và đào tạo trong nhà trường" [42]

Và giáo trình “Quản lý giáo dục và đào tạo” dùng để bồi dưỡng cán bộ quản lý trường tiểu học thì nêu rằng: Quản lý nhà trường bao gồm hai loại tác động sau:

- Tác động của những chủ thể quản lý bên trên và bên ngoài nhà trường (đó là những tác động quản lý của các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, học tập, giáo dục của nhà trường; hoặc những chỉ dẫn, những quyết định của các thực thể bên ngoài nhà trường nhưng có liên quan trực tiếp đến nhà trường như cộng đồng được đại

diện dưới hình thức Hội khuyến học nhằm định hướng sự phát triển của nhà trường và hỗ trợ, tạo điều kiện cho việc thực hiện phương hướng phát triển đó

- Tác động của những chủ thể quản lý bên trong nhà trường (bao gồm các hoạt động: quản lý giáo viên, quản lý học sinh, quản lý quá trình dạy học và giáo dục, quản lý cơ sở vật chất trang thiết bị trường học, quản lý tài chính trường học, quản lý quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng)

Như vậy, quản lý nhà trường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở những quy luật chung của quản lý, đồng thời có những nét riêng mang tính đặc thù của giáo dục Do đó quản lý nhà trường cần vận dụng tất cả các nguyên lý chung của quản lý giáo dục để đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường theo mục tiêu đào tạo

Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có tiến lên một trạng thái phát triển mới bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục là tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả để đào tạo lớp trẻ thông minh, sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và của xã hội

Tóm lại: Nhà trường là một thành tố cơ bản của hệ thống giáo dục nên quản lý nhà trường cũng được hiểu như là một bộ phận của quản lý giáo dục Thực chất của quản lý nhà trường, suy cho cùng là tạo điều kiện cho các hoạt động trong nhà trường vận hành theo đúng mục tiêu, tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.2.3.2 Quản lý trường tiểu học

Hệ thống giáo dục quốc dân của các nước trên thế giới đều có phân chia thành các bậc học Mỗi bậc học có đặc điểm riêng, một phương thức riêng; mỗi bậc học có mục tiêu giáo dục, có nội dung và phương pháp tổ chức giáo dục đặc thù phù hợp với đặc điểm tâm - sinh lý học sinh và yêu cầu của xã hội Trong

đó, giáo dục tiểu học được mọi quốc gia đặc biệt quan tâm

Theo tác giả Nguyễn Kế Hào [17], các em học sinh ở lứa tuổi tiểu học có những đặc điểm sau:

- Mỗi học sinh là một chỉnh thể, một thực thể hồn nhiên

- Mỗi học sinh tiềm tàng một khả năng phát triển

- Mỗi học sinh là một nhân cách đang hình thành

Ba đặc điểm cơ bản trên tạo cho học sinh tiểu học có tính chất dễ tiếp thu

sự nuôi dưỡng, giáo dục, dễ thích nghi với điều kiện sống và học tập Học sinh tiểu học phát triển theo hướng hình thành nhân cách, định hình và hoàn thiện dần con người mình theo mục tiêu giáo dục Chính vì vậy mà những gì ta đưa đến cho trẻ phải được chọn lọc, bảo đảm sự đúng đắn và lành mạnh Phương pháp giáo dục trẻ cũng phải đúng, phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của các em

Qua các tài liệu nghiên cứu, qua thực tiễn cho thấy, trẻ em tiểu học ngày nay không phải chỉ có nhu cầu học 9 môn (theo chương trình quy định) mà các

em còn có mong muốn được tìm hiểu thểm về môi trường xung quanh, được tham gia các hoạt động tập thể, được làm quen với các phương tiện thông tin Ngoài những môn học chính khoá các em còn thích được học thểm các môn năng khiếu như: nghệ thuật, ngoại ngữ, tin học Cũng có nhiều học sinh muốn được học hoặc tham gia đồng thời nhiều môn, nhiều hoạt động Điều đó chứng

tỏ học sinh tiểu học có nhu cầu được phát triển toàn diện

Điều 27 của Luật Giáo dục đã chỉ rõ mục tiêu của của giáo dục tiểu học là: "Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho

sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở".[34]

Như vậy có thể thấy: "Bậc tiểu học tạo những cơ sở ban đầu rất cơ bản và bền vững cho trẻ em tiếp tục học lên bậc học trên, hình thành những cơ sở ban đầu, đường nét ban đầu của nhân cách những gì thuộc về tri thức và kỹ năng, về hành vi và tính người được hình thành và định hình ở học sinh tiểu học sẽ theo suốt cuộc đời mỗi người (như chữ viết, như kỹ năng thực hiện phép tính, kỹ năng ứng xử trong cuộc sống hàng ngày ) Những gì đã được hình thành và định hình ở trẻ em rất khó thay đổi, khó cải tạo lại Đặc điểm này đòi hỏi sự chuẩn xác với tính khoa học và tính nhân văn cao ở một nền giáo dục, ở nhà

trường, ở mỗi giáo viên và mỗi cán bộ quản lý giáo dục" [9]

Trường tiểu học là nơi đầu tiên tổ chức một cách tự giác hoạt động học với tư cách là hoạt động chủ đạo cho trẻ em cũng như tổ chức một cách tự giác các hoạt động khác cho học sinh Trường tiểu học cũng là đơn vị cơ sở, là công trình văn hoá - giáo dục bền vững hấp dẫn các lớp trẻ em, là nơi tạo cho trẻ em hạnh phúc được đi học Bởi thế, trường tiểu học có vị trí và nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp "trồng người"

Điều 3 trong Điều lệ trường tiểu học đã chỉ rõ nhiệm vụ cơ bản của trường tiểu học là:

- Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mục tiêu, chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo ban hành

- Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em tàn tật, khuyết tật, trẻ em đã bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục và chống mù chữ trong cộng đồng Nhận bảo trợ và quản lý các hoạt động giáo dục của các cơ

sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học theo sự phân công của cấp có thẩm quyền Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn thành chương trình tiểu học của học sinh trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn quản lý của trường

- Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh

- Quản lý, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật

- Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện hoạt động giáo dục

- Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng

- Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

Do đó, nghề dạy học ở bậc tiểu học có những điểm giống với nghề dạy học ở các bậc học khác nhưng lại có những đặc thù riêng về mặt sư phạm mà người giáo viên ở các bậc học khác không được đào tạo hoặc không có được Các em học sinh ở độ tuổi này có quy luật phát triển tâm, sinh lý riêng Đây là

lứa tuổi đang tiềm ẩn những khả năng phát triển rất lớn Do vậy thầy giáo phải

có tình thương yêu, lòng tin và sự tôn trọng đối với trẻ em, đối xử công bằng, dân chủ, lạc quan và tế nhị trong cách ứng xử, mềm dẻo nhưng lại kiên quyết

Hoạt động sư phạm của người giáo viên tiểu học gồm có: hoạt động dạy, hoạt động giáo dục, hoạt động tự hoàn thiện chuyên môn, nghiệp vụ và hoạt động xã hội

Do các đặc thù riêng của nhà trường tiểu học như trên nên ngoài những tri thức về kinh tế học, xã hội học, giáo dục học, quản lý hành chính một cơ sở thì người quản lý trường tiểu học đòi hỏi phải có những tri thức về: đặc điểm của nhà trường tiểu học, tâm lý học bậc tiểu học, đặc điểm lao động của người giáo viên tiểu học ; đồng thời phải có kỹ năng giao tiếp và ứng xử với đa dạng các lớp người như: giáo viên, học sinh, phụ huynh, các nhân vật trong cộng đồng có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với nhà trường

Quản lý trường tiểu học là quá trình sư phạm diễn ra trong nhà trường tiểu học bằng cách sử dụng có hiệu quả nhất các đầu vào (cơ sở vật chất, tài chính, nguồn nhân lực, khoa học công nghệ) để đạt kết quả giáo dục có chất lượng cao nhất khi sử dụng các phương pháp, phương tiện hiện đại phù hợp với các quy luật tâm lý, quy luật giáo dục để tiến hành việc biến đổi đối tượng giáo dục từ chưa biết đến biết

Như vậy, việc quản lý nhà trường nói chung, quản lý trường tiểu học nói riêng phải được giao vào tay các nhà quản lý có tầm nhìn xa và đặc biệt có khả năng tạo giá trị Họ là những người có tư duy sư phạm sâu sắc, biết khuyến khích các giáo phát huy tiềm năng sáng tạo trong hoạt động sư phạm, biết tạo lập và nuôi dưỡng, duy trì, phát triển hệ thống các giá trị giáo dục phù hợp với các giá trị xã hội và ở một mặt nào đó chuẩn bị cho những giá trị xã hội mới

1.3 Tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn ở trường tiểu học

1.3.1 Tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là tổ chức cơ sở của bộ máy hành chính nhà trường; là nơi trực tiếp quản lý, rèn luyện và bồi dưỡng giáo viên về chuyên môn nghiệp vụ, về phẩm chất đạo đức nhà giáo…; thông qua các hoạt động của tổ, năng lực giảng

dạy và chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên từng bước được nâng cao Mặt khác, Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, quản lý kế hoạch và hoạt động của tổ viên; là nơi để triển khai, kiểm tra, đánh giá các mục tiêu và nội dung của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.[19]

1.3.2 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn

Từ cơ cấu tổ chức của tổ chuyên môn, ta thấy hoạt động của Tổ chuyên môn là tổ hợp các hoạt động có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức được điều hành bởi người quản lý trực tiếp là tổ trưởng chuyên môn Hoạt động của Tổ chuyên môn diễn ra theo năm học, theo kế hoạch đã được hoạch định trước, mang tính chất pháp lý, đòi hỏi mọi thành viên trong tổ tự giác chấp hành Hoạt động của Tổ chuyên môn bao gồm hoạt động chuyên môn của tổ, các hoạt động hành chính và hoạt động phối hợp với các tổ chức, các đoàn thể trong nhà trường Trong đó, hoạt động chuyên môn của Tổ chuyên môn là hoạt động trọng yếu, bao gồm các hoạt động giáo dục, hoạt động dạy học và hoạt động sư phạm của giáo viên Cụ thể:

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo dục khác;

- Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ; kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lý sử dụng sách, thiết bị của các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;

- Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

Tổ chuyên môn sinh hoạt định kỳ hai tuần một lần

Như vậy, có thể nói tổ chuyên môn trong nhà trường tiểu học là đơn vị cơ

sở cơ bản để thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước cũng như của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở, Phòng Giáo dục, địa phương và của nhà trường Hoạt động của tổ chuyên môn có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường Chính vì vậy, nếu quản lý tốt hoạt động của tổ chuyên môn thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục của trường

1.3.2 Các hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động chuyên môn của Tổ chuyên môn là một hoạt động thiết yếu, chủ lực cho tất cả hoạt động giáo dục Vai trò quản lý của tổ trưởng góp phần không ít vào việc nâng cao chất lượng giáo dục Mọi công tác chuyên môn được bàn bạc, thống nhất và đi đến việc thực hiện đều phải qua các sinh hoạt giữa các thành viên trong tổ nhằm đảm bảo hiệu quả đúng theo mọi tiến độ của kế hoạch năm học đã được xây dựng Tổ chuyên môn có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch hoạt động, xây dựng chương trình giảng dạy bộ môn, quản lý giáo viên trong tổ một cách

cụ thể, đi sát các lớp, cập nhật tình hình chất lượng học sinh cũng như trình độ, năng lực của giáo viên trong công tác giảng dạy và giáo dục ở nhà trường

Từ nhiệm vụ của tổ chuyên môn ta có thể thấy các hoạt động của tổ chuyên môn bao gồm:

- Hoạt động giảng dạy của giáo viên trên cơ sở kế hoạch và phân phối chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo được nhà trường cụ thể hoá bằng thời khoá biểu và sổ đầu bài của các tổ chuyên môn

- Hoạt động chủ nhiệm lớp

- Hoạt động bồi dưỡng học sinh năng khiếu, giúp đỡ học sinh cần quan tâm

- Hoạt động tự học, tự bồi dưỡng dưới hình thức lên lớp mẫu theo chuyên

đề hoặc đăng ký dạy tốt để không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

- Hoạt động nghiên cứu khoa học, viết chuyên đề sáng kiến kinh nghiệm, làm đồ dùng dạy học

- Hoạt động ngoại khoá do nhà trường, đoàn thể hoặc tổ chuyên môn tự tổ chức

Trực tiếp điều hành, theo dõi các hoạt động trên của tổ chuyên môn là người tổ trưởng chuyên môn Tổ trưởng chuyên môn chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về kết quả hoạt động chuyên môn của tổ mình phụ trách Do vậy, tổ trưởng chuyên môn bao giờ cũng phải là người có năng lực chuyên môn, nghiệp

vụ vững nhất trong tổ và cũng là người có phẩm chất đạo đức tốt, có khả năng quản lý tốt, đặc biệt là người có uy tín cao trong tập thể nhà trường và tập thể tổ

Công việc của người tổ trưởng chuyên môn phải thực hiện là:

- Xây dựng tập thể tổ thành một khối đoàn kết nhất trí cao, cùng giúp nhau tiến bộ

- Tổ chức họp tổ để xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn mà nhà trường giao cho tổ, đồng thời hướng dẫn tổ viên xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn của cá nhân

- Thường xuyên chỉ đạo và giám sát các khâu: soạn, giảng, chấm, chữa bài

và đánh giá xếp loại học sinh của từng thành viên trong tổ theo đúng các văn bản chỉ đạo của ngành

- Tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn một cách có hiệu quả, góp phần tích cực vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy cũng như phương pháp chủ nhiệm, giáo dục đạo đức học sinh

- Chỉ đạo tốt việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học, viết sáng kiến kinh nghiệm của các thành viên trong tổ

- Tham gia đoàn kiểm tra giáo viên cũng như kiểm tra chuyên đề theo quyết định của hiệu trưởng nhà trường

- Giải đáp những ý kiến, thắc mắc của tổ viên trong khả năng có thể và đề đạt những ý kiến của tổ viên trong tổ khi cần hiệu trưởng giải quyết

Tóm lại: Tổ trưởng chuyên môn chính là cầu nối giữa giáo viên với hiệu trưởng, giúp hiệu trưởng quản lý tốt hoạt động chuyên môn, nâng cao chất lượng giáo dục của trường

1.4 Nội dung công tác quản lí tổ chuyên môn ở trường tiểu học

1.4.1 Quản lí công tác bổ nhiệm và quy hoạch tổ trưởng, tổ phó chuyên môn

Công tác xây dựng và quy hoạch tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được tiến hành hằng năm

Bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn theo nhiệm kỳ của hiệu trưởng,

có điều chỉnh hàng năm

Bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn dựa trên trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm

Bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn trên cơ sở thăm dò mức độ tín nhiệm của các thành vên tổ chuyên môn

Bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn dựa trên hệ thống các năng lực quản lý

Tiêu chuẩn, nguyên tắc bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó

Nguyên tắc bổ nhiệm

Cấp ủy và tập thể lãnh đạo đơn vị có thẩm quyền xem xét, quyết định một cách dân chủ trên cơ sở phát huy đầy đủ trách nhiệm và quyền hạn của từng thành viên, nhất là của người đứng đầu đơn vị;

Đảm bảo tính ổn định, kế thừa và phát triển của đội ngũ tổ trưởng, tổ phó; nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của đơn vị và góp phần thực hiện tốt công tác quy hoạch cán bộ của đơn vị, ngành;

Xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ năm học, tình hình thực tế đội ngũ cán bộ, giáo viên, viên chức của nhà trường, mỗi năm học tiến hành thực hiện công tác

bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó trước khi vào năm học mới; thời gian giữ chức vụ tổ trưởng, tổ phó 01 năm (12 tháng), vào đầu tháng 8 hàng năm

Trách nhiệm, thẩm quyền và quy trình bổ nhiệm

Người đứng đầu đơn vị có trách nhiệm tiến hành thực hiện một số nội dung công việc sau:

Tổ chức họp tổ do đại diện lãnh đạo nhà trường chủ trì, tiến hành lấy ý kiến giới thiệu nhân sự tổ trưởng, tổ phó của tổ bằng hình thức giới thiệu trực tiếp hoặc lấy ý kiến bằng phiếu kín, chọn những người có ý kiến giới thiệu cao nhất với số lượng theo cơ cấu tổ trưởng, tổ phó của tổ;

Tổng hợp ý kiến giới thiệu nhân sự của các tổ, qua đó có ý kiến nhận xét, đánh giá người dự kiến bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó của các tổ trong đơn vị;

Tổ chức cuộc họp cán bộ chủ chốt của đơn vị:

Thành phần: Tập thể cấp ủy, lãnh đạo đơn vị, Ban chấp hành Công đoàn, Bí thư Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh;Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, có thể có từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của người đứng đầu đơn vị

Ban hành quyết định bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó các tổ của đơn vị trong năm học

1.4.2.Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch tổ chuyên môn

Hiệu trưởng hướng dẫn tổ chuyên môn và giáo viên xây dựng kế hoạch hoạt động theo năm học

Quán triệt các văn bản chỉ đạo của các cấp trên, kế hoạch chiến lược của nhà trường

Tổ chức điều tra khảo sát tình hình thực tế Thiết kế mẫu xây dựng kế hoạch Tổ chức duyệt kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn Chỉ đạo giám sát, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch của tổ chuyên môn Chỉ đạo tổ chuyên môn kiểm tra kế hoạch giảng dạy của tổ chuyên môn

Lãnh đạo nhà trường cần thành lập tổ, nhóm để xây dựng kế hoạch phù hợp với mục tiêu chung của nhà trường

Tổ trưởng chủ động thiết kế nội dung sinh hoạt chuyên môn thông qua Ban giám hiệu duyệt trước, để được tư vấn về nội dung đảm bảo sát với kế hoạch nhà trường

Trong buổi sinh hoạt tổ đầu tiên, tổ trưởng thông qua dự thảo kế hoạch Các thành viên trong tổ trao đổi, bổ sung và đi đến thống nhất thành kế hoạch chính thức của tổ

Tiến hành thu thập các thông tin, tổ chức đánh giá thông tin, dự báo sự phát triển từ đó xác định các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể, các phương pháp, biện pháp thực hiện trong các kỳ kế hoạch

Trên cơ sở yêu cầu chung của kế hoạch năm học về công tác dạy học và yêu cầu riêng của từng môn học, căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm

học, căn cứ tình hình cụ thể của nhà trường, tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên quy trình xây dựng kế hoạch, xác định mục tiêu sát với nhiệm vụ trọng tâm, chỉ tiêu kế hoạch của nhà trường tổ chuyên môn chỉ đạo giáo viên thực hiện dạy đúng, đủ theo phân phối chương trình, theo nội dung sách giáo khoa cho từng môn học Giám sát không để giáo viên tự ý cắt xén, bỏ tiết, đảo tiết, gộp tiết làm đảo lộn chương trình Đảm bảo số tiết học phải dạy đủ, đúng theo quy định của từng tuần, đúng tiến trình và thời gian quy định

Quản lí giờ lên lớp của giáo viên Tổ chuyên môn thường xuyên kiểm tra, đôn đốc giáo viên thực hiện qua lịch báo giảng, sổ dự giờ giáo viên, biên bản sinh hoạt chuyên môn Quản lí việc tham gia viết SKKN, ứng dụng thực tiễn vào giảng dạy Quản lí các thành viên tham gia vào các hoạt động chung của nhà trường như hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, công tác phổ cập, công tác xã hội hóa giáo dục Quản lí việc thực hiện ngày, giờ công, giờ giấc ra vào lớp của giáo viên

1.4.3 Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý sự thống nhất mục tiêu cơ bản tổ chuyên môn Tổ chức các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học của các môn học Quản lý việc dự giờ, hội giảng, thao giảng các tổ chuyên môn Quản lý chỉ đạo bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên

Quản lý giờ lên lớp của giáo viên Quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên

Hoạt động dạy của thầy là hoạt động chủ đạo trong quá trình dạy học QL hoạt động này bao gồm: QL phân công giảng dạy cho GV, QL việc thực hiện chương trình dạy học, QL việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp, QL giờ lên lớp của GV, QL việc dự giờ và phân tích bài học sư phạm, QL hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS…

- Quản lý phân việc công giảng dạy cho giáo viên

Phân công giảng dạy cho GV thực chất là công tác tổ chức- cán bộ cần quán triệt quan điểm phân công giảng dạy theo chuyên môn đã được đào tạo theo yêu cầu đảm bảo chất lượng và đảm bảo quyền lợi học tập của HS

Trong điều kiện tình hình của đội ngũ GV hiện nay, do chất lượng chuyên môn không đồng đều nên việc phân công giảng dạy cho GV phù hợp với các yêu cầu của công việc và nguyện vọng cá nhân không phải là điều dễ dàng Điều đó đòi hỏi sự phân công phải đảm bảo hài hòa giữa việc cân đối số giờ thực dạy và số giờ làm công tác kiêm nhiệm, đảm bảo tương đối công bằng về khối lượng công việc của từng GV

- Quản lý việc thực hiện chương trình

Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mục tiêu của nhà trường phổ thông Chương trình dạy học là văn bản pháp lệnh của nhà nước do Bộ Giáo dục- Đào tạo ban hành Yêu cầu đối với CBQL là phải nắm vững chương trình, tổ chức cho GV tuân thủ một cách nghiêm túc, không được tùy tiện thay đổi, thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học (nếu có thay đổi, bổ sung phải theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục- Đào tạo, Sở, Phòng GDĐT địa phương)

Sự nắm vững chương trình dạy học đảm bảo việc thực hiện tốt chương trình dạy học Bao gồm:

+ Nắm vững nguyên tắc cấu tạo chương trình, nội dung và phạm vi kiến thức của từng môn học, cấp học

+ Nắm vững phương pháp dạy học đặc trưng của môn học và các hình thức dạy học của từng môn học

+ Nắm vững kế hoạch dạy học của từng môn học, từng khối lớp trong cấp học

+ Không được giảm nhẹ, nâng cao hoặc mở rộng so với yêu cầu nội dung, phạm vi kiến thức quy định của từng chương trình môn học

+ Phương pháp dạy đặc trưng của môn học, của bài học phải phù hợp với từng loại lớp học, từng loại bài của lớp học

+ Vận dụng các hình thức tổ chức dạy học khác nhau, kết hợp giữa các hình thức dạy học trên lớp, ngoài lớp, thực hành, tham quan… một cách hợp lý

+ Dạy đủ và coi trọng tất cả các môn học theo quy định của phân phối chương trình, nghiêm cấm việc cắt xén, dồn ép bài học, thêm bớt tiết học với bất cứ môn học nào, lớp học nào, dưới bất kỳ hình thức nào

Để việc QL thực hiện chương trình dạy học đạt kết quả, bảo đảm thời gian cho việc thực hiện chương trình dạy học, hiệu trưởng phải chủ ý sử dụng thời khóa biểu như là công cụ để theo dõi, điều khiển và kiểm soát tiến độ thực hiện chương trình dạy học, để thường xuyên, kịp thời điều chỉnh những lệch lạc trong quá trình thực hiện chương trình dạy học

1.4.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học đối với tổ chuyên môn

Cải cách giáo dục Việt Nam đã được khởi động từ sau ĐH Đảng VII (1992), sau nhiều lần điều chỉnh mục tiêu, đến năm 2002, Bộ GD- ĐT đã chính thức triển khai Bộ chương trình giáo dục phổ thông mới, đồng thời đã xác định rõ: Đổi mới phương pháp dạy học vừa là mục tiêu then chốt, vừa là giải pháp đột phá Tuy nhiên, cho đến nay trong thực tế dạy học các trường phổ thông, lối dạy phổ biến vẫn là truyền thụ một chiều, người học thụ động trong tiếp nhận, học chưa đi đôi với thực hành, kiến thức ít được vận dụng trong thực tiễn, những năng lực quan trọng của con người không được chú ý đúng mức trong nhà trường, những phẩm chất tư duy linh hoạt, độc lập, sáng tạo ít được quan tâm hình thành cho người học

Kết luận của hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 6 Khoá IX (2002) đã nhấn mạnh: “Tập trung chỉ đạo đổi mới nội dung chương trình, phương pháp giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, tiếp nhận trình độ tiên tiến của khu vực và quốc tế, tăng cường thực hiện gắn bó với cuộc sống xã hội ”

Luật Giáo dục 2010, tại điều 28 cũng đã ghi “Phương pháp dạy học phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học là một trong các trọng điểm mà công cuộc cải cách giáo dục hiện nay đặt ra Đó cũng chính là yêu cầu khách

quan của sự nghiệp phát triển giáo dục- đào tạo của đất nước Một sự thay đổi căn bản như thế cần có một chiến lược và một phương thức chỉ đạo đúng đắn,

có hiệu quả

Mục tiêu cơ bản của giáo dục phổ thông nói chung và của giáo dục tiểu học nói riêng là hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho HS Vì vậy, cần tạo mọi điều kiện để HS được học tập và rèn luyện trong môi trường giáo dục tốt nhất Điều này đòi hỏi công tác quản lí phải được đầu tư đi vào thực chất, chiều sâu Người tổ trưởng chuyên môn ngoài nhiệm vụ giảng dạy, còn phải thường xuyên quan tâm, chỉ đạo việc tổ chức các hoạt động giáo dục khác trong tổ, trong nhà trường Qua hoạt động, các thành viên trong tổ có điều kiện giao lưu, hiểu biết lẫn nhau, tạo môi trường văn hóa trong tổ chuyên môn

Để làm tốt công việc này, người tổ trưởng chuyên môn luôn phải phấn đấu rèn luyện, có hiểu biết về chính trị - xã hội, khéo léo trong giao tiếp và ứng xử; là trung tâm của tổ chuyên môn; nâng cao tính đoàn kết, thống nhất trong tổ; thực hiện tốt nhiệm vụ là cầu nối giữa giáo viên với CBQL nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

1.4.5 Quản lý hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học

V.A.Xukhomlinki và Xvecxlenrơ nhấn mạnh tầm quan trọng của biện pháp dự giờ, phân tích bài học Xvecxlenrơ cho rằng việc dự giờ và phân tích bài học là đòn bẩy quan trọng nhất trong công tác quản lý quả trình dạy học của giáo viên

Việc phân tích bài học trước hết phải nêu cho giáo viên biết cách khắc phục thiếu sót, phát huy các mặt mạnh để nâng cao chất lượng bài giảng Tác giả đã đề ra các yêu cầu và quy trình phân tích một giờ dạy để giúp cho hiệu trưởng thực hiện có hiệu quả biện pháp quản lý này Tác giả V.AXukhomlinki đã nêu lên rất cụ thể cách tiến hành dự giờ và phân tích sư phạm của sách giáo khoa, nội dung dạy trong chương trình Tiếp theo là giáo viên và hiệu trưởng dự giờ lẫn nhau và cùng nhau dự giờ giáo viên giỏi, cứ như vậy giáo viên đã được hiệu trưởng dạy cho rất nhiều về phương pháp dạy học, về cách thức tổ chức dạy học để nâng cao trình độ học vấn của học sinh

Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường Làm thay đổi văn hóa ứng xử trong nhà trường: cải thiện