CƠ sở lý LUẬN về tổ CHỨC xây DỰNG văn hóa ỨNG xử TRONG TRƯỜNG TIỂU học

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌCTổng quan nghiên cứu vấn đề Việc tổ chức xây dựng văn hóa ứng xử trong các nhàtrường nói chung và trường Tiểu học nó

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC

Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Việc tổ chức xây dựng văn hóa ứng xử trong các nhàtrường nói chung và trường Tiểu học nói riêng từ lâu đã trởthành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới trong đó

có Việt Nam Đây là nội dung được nhiều nhà khoa họctrong và ngoài nước quan tâm Họ nghiên cứu thực tiễn cácnhà trường để tìm ra các biện pháp xây dựng văn hóa ứng

xử sao cho hiệu quả nhất Văn hóa ứng xử là văn hóa củamột tổ chức bởi lẽ xét về bản chất, mỗi nhà trường là một tổchức hành chính – sư phạm Đó là một thế giới thu nhỏ với

cơ cấu, chuẩn mực, quy tắc hoạt động, những giá trị điểmmạnh và điểm yếu riêng, do những con người cụ thể mọithế hệ tạo lập Với tư cách là một tổ chức, mỗi nhà trườngtồn tại dù ít hay nhiều một nền văn hóa nhấn định Nhưnghiện nay văn hóa ứng xử trong các nhà trường nói chung vàtrường Tiểu học nói riêng cần thiết hơn bao giờ hết do sựsuy thoái về đạo đức lối sống, ứng xử tùy tiện của một bộ

phận thanh thiếu niên đa gia tăng là nỗi bức xúc lo lắng củatoàn xã hội đang xâm nhập vào nhà trường Ngoài ra bạolực học đường đang diễn ra ở một số các nhà trường làmảnh hưởng đến môi trường sư phạm… Tuy nhiên cho đếnnay, có rất ít tác giả quan tâm và đi sâu nghiên cứu mộtcách có hệ thống về việc xây dựng văn hóa ứng xử trongnhà trường Một số cuốn sách hoặc bài viết gần đây mới chỉ

đề cập đến những khía cạnh nhất định của công tác xâydựng văn hóa học đường, môi trường văn hóa cơ sở…Chẳng hạn:

Vũ Khiêu (chủ biên) (2000), Văn hóa Việt Nam, xãhội và con người, NXB khoa học và xã hội

V.M Rôđin (2000), Văn hóa đọc (người dịch: NguyễnMinh Hồng) NXB Chính trị quốc gia Hà Nội

Đức Văn Thanh (2001) Xây dựng môi trường văn hóa

cơ sở, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội

Đinh Viễn Trí – Đông Phương Tri (Ngọc Anh dịch)(2003), Văn hóa giao tiếp ứng xử, Nhà xuất bản Văn hóathông tin Hà Nội

Trường ĐHSPHN (9-2007) – Viện nghiên cứu sưphạm, Hội thảo khoa học: Xây dựng văn hóa học đường –

Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục nhà trường Hà Nội.

Nhận thấy được tính cấp bách của việc xây dựng vănhóa ứng xử trong nhà trường, ngày 03 tháng 10 năm 2018,Chính phủ đã ban hành Quyết định 1299/QĐ-TTg phêduyệt Đề án “Xây dựng văn hóa ứng xử trong trường họcgiai đoạn 2018-2025”

Những năm trở lại đây Ngành giáo dục nói chung vàgiáo dục Hải Dương nói riêng đã có sự chú ý tới công tácxây dựng văn hóa trong nhà trường để góp phần xây dựngmôi trường giáo dục lành mạnh, nâng cao chất lượng giáodục toàn diện, đáp ứng nhu cầu người học trong thời đạingày nay Tuy nhiên sự chỉ đạo và thực hiện công tác xâydựng văn hóa ứng xử trong nhà trường trên địa bàn tỉnh HảiDương và huyện Cẩm Giàng vẫn chưa có hiệu quả, còn hạnchế nhất định Trên thực tế công tác quản lý của Hiệutrưởng trường Tiểu học mới chỉ tập trung quản lý chuyênmôn, quản lý đội ngũ giáo viên, nhân viên, quản lý học sinhnhằm nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường

Xuất phát từ ý nghĩa, tầm quan trọng của xây dựng vănhoá ứng xử trong nhà trường nói chung và trong trường tiểuhọc nói riêng, việc nghiên cứu đề tài này làm luận văn thạc

sỹ với hy vọng góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về việc

tổ chức xây dựng văn hóa ứng xử trong nhà trường cấp Tiểuhọc đồng thời đề xuất một số biện pháp của Hiệu trưởngtrong công tác tổ chức xây dựng văn hóa ứng xử trong nhàtrường góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh,tích cực nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh

Một số khái niệm cơ bản

Khái niệm về tổ chức, văn hóa, văn hóa tổ chức

Khái niệm về tổ chức

Cũng như đối với bất kì một khái niệm nào, có nhiềuđịnh nghĩa về thuật ngữ “Tổ chức” Một số quan niệm khácnhau về tổ chức như:

- Tổ chức thường được hiểu như là tập hợp của hai haynhiều người cùng hoạt động trong những hình thái cơ cấunhất định để đạt được những mục tiêu chung

- Tổ chức là một đơn vị xã hội được hình thành nhằm

tổ chức điều phối một cách có ý thức, có phạm vi, lĩnh vực

và có chức năng hoạt động rõ ràng nhằm đạt được một hoặcnhiều mục tiêu đề ra

- Theo một số tác giả Việt Nam thì: Tổ chức là một

nhóm xã hội chính thức trên cơ sở tập hợp những con người

có sự thống nhất về mục đích, có sự phối hợp chặt chẽ vềhành động và có văn bản pháp qui quy định

- Xét về mặt chức năng quản lý, tổ chức là quá trìnhhình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên,giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thựchiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thểcủa tổ chức Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý cóthể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực

Tổ chức theo cách hiểu thông thường là quá trình sắp

xếp và bố trí các công việc, giao quyền hạn và phân phốicác nguồn lực của một tập thể sao cho chúng đóng góp mộtcách tích cực và có hiệu quả vào mục tiêu chung của mộttập thể Nói cách khác, tổ chức là hoạt động cần thiết đểxác định cơ cấu, guồng máy của hệ thống, xác định nhữngcông việc phù hợp với từng nhóm, từng bộ phận và giaophó các bộ phận cho các nhà quản trị hay người chỉ huyvới chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn nhất định để thựchiện nhiệm vụ được giao (dẫn theo Giáo trình Hành vi tổchức, Trường ĐH Kinh tế quốc dân, 2013)

Khái niệm Văn hóa

Thuật ngữ văn hoá theo gốc Hán được sử dụng lâu đời

ở Việt Nam Nguyên từ văn hoá được gộp bởi hai từ văn vàhoá Văn (文) có hàng chục nghĩa như để chỉ người có họcvấn, văn vẻ, văn chương, lễ phép, dáng bề ngoài, cái đẹp Hoá (化) cũng có nhiều nghĩa để chỉ sự thay đổi một cách

tự nhiên hay chủ ý, sự biến hoá của vạn vật, sự dạy dỗ chothành người Văn hóa ban đầu được hiểu là làm cho đẹp

đẽ, về sau văn hóa được hiểu là dùng Thi, Thư, Lễ, Nhạc…

để giáo hóa dân chúng, đối lập với dùng uy quyền, vũ lực,

áp chế Như vậy, văn hoá là muốn nói đến sự thay đổi mộtcách hợp quy luật những sự vật hiện tượng, quan hệ do conngười sáng tạo ra

Với phương Tây, văn hóa được bắt nguồn từ chữ

Latinh Cultus nghĩa là gieo trồng; Cultus Agri là trồng trọt nông nghiệp; Cultus Animi là trồng trọt tinh thần tức là sự

giáo dục bồi dưỡng tâm hồn con người Thomas Hobbes

cho rằng "lao động dành cho đất là sự canh tác và dạy dỗ trẻ em là sự trồng trọt tinh thần".

Văn hóa theo nghĩa rộng là một khái niệm đa nghĩa,tuy nhiên nói tới văn hoá là nói tới con người, là nói tới việcphát huy những năng lực bản chất của con người để hoànthiện con người (Đoàn Văn Chúc, 1997)

Theo nghĩa rộng thì “Văn hóa là một phức hệ- tổnghợp các đặc trưng diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức

và tình cảm… khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng giađình, xóm làng, vùng, miền, quốc gia, xã hội… Văn hóakhông chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà còn cả lốisống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thốnggiá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…” (dẫn theochương Văn hóa trong Giáo trình “Nhân học đại cương”của Bộ môn Nhân học, Đại học KHXH&NV TP.HCM).Theo nghĩa hẹp thì “Văn hóa là tổng thể những hệ thốngbiểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao tiếp trongcộng đồng, khiến cộng đồng đó có đặc thù riêng” (Ngô Văn

Lệ, 2014) Theo Từ điển tiếng Việt, văn hóa là tổng thể nóichung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sángtạo ra trong quá trình lịch sử Văn hóa có vai trò quan trọngtrong đời sống con người, là nhu cầu thiết yếu trong đờisống tin thần xã hội, thể hiện trình độ phát triển chung củamột đất nước, một thời đại

Khái niệm Văn hóa tổ chức

Văn hóa tổ chức là thói quen, cách nghĩ truyền thống

và cách làm việc trong tổ chức được chia sẻ bởi tất cả cácthành viên trong tổ chức (Elliott Jaques, 1952).Văn hóa tổ

chức là hệ thống những ý nghĩa chung được chấp nhận rộngrãi bởi những người lao động trong thời gian nhất định(Adrew Pettgrew, 1979) Văn hóa tổ chức là một loạt cácquy phạm và hệ thống giá trị chung nhằm kiểm soát sựtương tác giữa các thành viên trong tổ chức và giữa cácthành viên trong tổ chức với những người bên ngoài tổ chức

đó Văn hóa tổ chức là hệ thống những niềm tin và giá trịchung được xây dựng trong tổ chức và hướng dẫn hành vicủa các thành viên trong tổ chức Theo Giáo trình Văn hóa

tổ chứcGiáo trình “Hành vi tổ chức” (Đại học Kinh tế quốcdân, 2013) thì văn hóa của một tổ chức được thể hiện qua 3cấp độ: (i) Các vật thể hữu hình: cách thức bố trí và trang trínơi làm việc, các biểu tượng vật chất, trang phục của nhânviên, điều kiện và môi trường làm việc; (ii) Các giá trị đượctuyên bố: được thể hiện qua phong cách giao tiếp, ứng xửcủa người lao động trong tổ chức, qua các triết lý kinh doanhcủa doanh nghiệp, phong cách lãnh đạo…; (iii) Các giả định:

đó là các giá trị ngầm định Khi các giá trị được tuyên bốđược kiểm nghiệm qua thực tế hoạt động của doanh nghiệp,được người lao động chấp nhận thì sẽ được duy trì theo thờigian, dần dần trở thành các giá trị ngầm định Các giá trịngầm định này thường khó thay đổi và ảnh hưởng rất lớn tớiphong cách làm việc, hành vi của nhân viên trong tổ chức

Khái niệm xây dựng văn hóa ứng xử

Khái niệm xây dựng

Xây dựng là: làm theo một bản vẽ kỹ thuật, một vật cókích thước lớn, bằng nhiều thứ vật liệu đã được tính toán về

mị mặt( số lượng, trọng lượng, thể tích, sức bền, )

Theo từ điển Tiếng Việt thì:

“Xây dựng” được hiểu theo hai nghĩa

“Làm nên, gây dựng nên”

“Tạo ra, sáng tạo ra cái có giá trị tinh thần, có nội dung nào đó theo một phương hướng nhất định”.

Xây dựng ở đây được hiểu là xây dựng về số lượng, chấtlượng và cơ cấu xây dựng luôn gắn liền với phát triển, đồngthời phải dựa trên cơ sở của thế ổn định

Văn hóa ứng xử

Trước hết cần hiểu rõ về khái niệm “ứng xử” Ứng xử

là phạm trù chỉ phạm vi giao tiếp hay cách thức quan hệ củacon người, của xã hội loài người Nó vừa là một trongnhững sản phẩm được hình thành trong sản xuất và sinhhoạt, đồng thời vừa là một trong những yếu tố tạo thành nền

văn hóa của một tổ chức, một cộng đồng Ứng xử là mộtbiểu hiện của giao tiếp, là cách mà con người phản ứng lạitrước sự tác động của người khác với mình trong một tìnhhuống nhất định Ứng xử được thể hiện cụ thể qua thái độ,hành vi, cử chỉ, cách nói năng của con người với cá nhân,tập thể xung quanh.

Văn hóa ứng xử hiểu theo nghĩa khái quát nhất là hành

vi giao tiếp và đối nhân xử thế ở đời, nó thể hiện mức độhọc vấn và nhận thức cá nhân, suy rộng ra là của một cộngđồng dân tộc, qua đó, thấy được trình độ và mức độ pháttriển của một xã hội nào đó Ứng xử là một biểu hiện củagiao tiếp, là cách mà con người phản ứng lại trước sự tácđộng của người khác với mình trong một tình huống nhấtđịnh Ứng xử được thể hiện cụ thể qua thái độ, hành vi, cửchỉ, cách nói năng của con người với cá nhân, tập thể xungquanh

Khái niệm xây dựng văn hóa ứng xử

Khi nói xây dựng xây dựng văn hoá ứng xử ở trườngTiểu học chúng ta hiểu các khía cạnh của khái niệm xâydựng như sau:

Xây dựng là tạo ra một môi trường văn hoá lành mạnh

theo khuôn mẫu và ý thức đã định Nó phản ánh công việccần làm và cũng phản ánh trình độ của con người đã tạo rasản phẩm đó theo ý định chủ quan của mình.

Yêu cầu của việc xây dựng xây dựng văn hoá ứng xử

ở trường Tiểu học là xây dựng các quy tắc ứng xử, xâydựng môi trường sư phạm lành mạnh, thường xuyên kiểmtra giám sát việc thực hiện các quy tắc ứng xử của tất cả cácthành viên trong nhà trường tạo nên sự đồng bộ và đồngthuận trong quá trình lãnh đạo và điều hành

Như vậy xây dựng văn hoá ứng xử là việc thiết lập, tạodựng hành vi giao tiếp, đối nhân xử thế giữa những chủ thểvới nhau trong một tổ chức nói riêng và trong một xã hội,một cộng đồng nói chung nhằm tạo ra những chuyển biếncăn bản về ứng xử văn hóa của tổ chức, cộng đồng đó; giúpmỗi chủ thể phát triển được tối đa năng lực và hoàn thiệnnhân cách, lối sống văn hóa

Văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học

Đặc điểm văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học

Văn hoá ứng xử trong nhà trường là một tập hợp cácchuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử…đặctrưng của một trường học, tạo nên sự khác biệt với các tổ

chức khác Văn hoá nhà trường liên quan đến toàn bộ đờisống vật chất, tinh thần của một nhà trường Nó biểu hiệntrước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lý, mục tiêu, các giátrị, phong cách lãnh đạo, quản lý Nó còn được thể hiệnthông qua các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứngxử…được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhàtrường chấp nhận Văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học

có những đặc điểm nổi bật sau:

Thứ nhất, văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học mang

tính truyền thống của văn hóa ứng xử lâu đời của dân tộcViệt Nam;

Thứ hai, văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học mang

tính công vụ vì nhà trường cũng là nơi nơi thực thi nhiệm

vụ của Nhà nước theo luật pháp, và vì nhà trường cũng làmột đơn vị quản lý, có mối quan hệ thứ bậc giữa các chủthể trong nhà trường và cũng thực hiện những công việcmang tính mệnh lệnh - hành chính;

Thứ ba, văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học mang

tính chuẩn mực (chuẩn mực trong giảng dạy; giao tiếp; ứngxử; phát triển nhân cách);

Thứ tư, văn hóa ứng xử trong trường học có tính lịch

sử cụ thể vì nó diễn ra trong các tình huống cụ thể, trongmột không gian, thời gian cụ thể;

Thứ năm, văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học có

tính khoa học và phát triển vì ngoài tiếp thu văn hóa tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc thì văn hóa ứng xử trongtrường Tiểu học cũng sẽ chọn lọc và phát huy những điểmtốt đẹp, phát triển những điểm mới phù hợp với bối cảnhthực tế đang có nhiều thay đổi so với giai đoạn trước;

Cuối cùng, văn hóa ứng xử trong trường học có tính

thiện và giá trị tốt đẹp nhằm giúp các chủ thể trong trườnghọc luôn có suy nghĩ và hành vi đúng mực, góp phần xâydựng trường học lành mạnh, văn minh và theo kịp sự pháttriển của xã hội và nhiều nước phát triển trên thế giới

Văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học được coi nhưmột mẫu thức cơ bản, tạo ra một môi trường quản lý ổnđịnh, giúp cho nhà trường thích nghi với môi trường bênngoài, tạo ra sự hoà hợp môi trường bên trong Một trườngTiểu học xây dựng và thực hiện được một bộ quy tắc ứng xửtốt sẽ tạo tiền đề để đào tạo những con người có nhân cách,

có đạo đức; tạo dựng niềm tin về một xã hội tốt đẹp.Văn hóaứng xử sẽ giúp cho nhà trường thực sự trở thành nơi hội tụsức mạnh của trí tuệ và lòng nhân ái trong xã hội, góp phần

quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện.

Tầm quan trọng của văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học

Văn hoá ứng xử trong trường Tiểu học sẽ giúp giáoviên, cán bộ, nhân viên và học sinh trong trường tuân thủnhững quy tắc, những chuẩn mực đạo đức, ứng xử đúng đắntrong mọi hoạt động học tập, giảng dạy, sinh hoạt trong nhàtrường; góp phần định hình và rèn luyện nhân cách conngười cho các em học sinh và giúp giáo viên, cán bộ, nhânviên luôn ý thức được vai trò của mình để điều chỉnh hành

vi ứng xử cho phù hợp đối với những chủ thể khác nhau ởnhững bối cảnh khác nhau trong trường học Nếu các chủthể này không tôn trọng văn hóa ứng xử trường học, cónhững hành vi lệch chuẩn thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chấtlượng giáo dục đào tạo của nhà trường và ảnh hưởng đếnnhân cách của các thế hệ tương lai

Đối với đội ngũ giáo viên, cán bộ nhà trường, văn hóaứng xử thúc đẩy sự sáng tạo cá nhân, tạo nên tình thương yêuchân thành giữa các thành viên và đảm bảo cho sự hợp tác vìmục tiêu chung Thầy cô giáo là người trực tiếp tham gia hoạtđộng dạy học Và hơn ai hết, chính nhân cách Nhà giáo sẽ

ảnh hưởng trực tiếp tới nhân cách học trò Vì vậy, những Nhàgiáo ngoài kiến thức chuyên môn, phải hiểu biết rộng về cuộcsống, có kiến thức sâu sắc về văn hóa xã hội và quan trọnghơn cả là cần có đạo đức, ứng xử phù hợp trong môi trườnggiáo dục.

Đối với học sinh, văn hóa ứng xử tạo nên giá trị đạođức và có vai trò điều chỉnh hành vi Khi được giáo dụctrong một môi trường văn hóa và thấm nhuần hệ giá trị vănhóa, học trò không những hình thành được những hành vichuẩn mực mà quan trọng hơn là ẩn chứa trong tiềm thứccác em là niềm tin nội tâm sâu sắc vào những điều tốt đẹp,

từ đó, rèn rũa đạo đức của bản thân Đồng thời, văn hóa ứng

xử trong trường học còn giúp các em về khả năng thích nghivới xã hội Một con người có văn hóa thì con người đó luônhội tụ đầy đủ những giá trị đạo đức căn bản, đó là đức tínhkhiêm tốn, lễ độ, thương yêu con người, sống có tráchnhiệm với bản thân và xã hội Do vậy, khi gặp những tìnhhuống xã hội phát sinh, dù là những tình huống mà các emchưa từng trải nhưng nhờ vận dụng năng lực văn hóa đểđiều tiết hành vi một cách hài hòa, các em có thể tự điềuchỉnh mình phù hợp với hoàn cảnh, ứng xử hợp lẽ, hợp vớilòng người và cuộc sống xung quanh

Văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học nếu được xâydựng và thực hiện tốt sẽ góp phần tạo chuyển biến căn bản vềứng xử văn hóa của cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên, họcsinh, sinh viên để phát triển năng lực, hoàn thiện nhân cách,lối sống văn hóa; xây dựng văn hóa trường học lành mạnh,thân thiện; nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo; góp phầnxây dựng con người Việt Nam: yêu nước, nhân ái, nghĩatình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo.

Văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học là một trongnhững tiêu chí rất quan trọng để đánh giá sự phát triển củamột trường học nói riêng, của một nền giáo dục nói chung.Bất kỳ một trường Tiểu học nào nếu các chủ thể trongtrường Tiểu học đó tuân thủ đúng các quy định, rèn luyệnđạo đức, lối sống, giữ được nền nếp học tập, giảng dạy cũngnhư những giá trị, chuẩn mực của trường thì những trườngTiểu học đó có thể được đánh giá là thực hiện tốt chức năngtruyền tải, giáo dục văn hóa ững xử Do đó, để đánh giáchất lượng của một trường Tiểu học thì việc xem xét, đánhgiá về văn hóa ứng xử trong trường là một tiêu chí cần thiếtkhông thể bỏ qua

Tổ chức xây dựng văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học

Vai trò của Hiệu trưởng trong việc xây dựng văn hóa ứng xử ở trường Tiểu học

Hiệu trưởng định hướng xây dựng văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học

Có thể khẳng định “Văn hóa ứng xử nhà trường” đượcxem là linh hồn của nhà trường Trong nhà trường, để “Tổchức xây dựng văn hóa ứng xử” có hiệu quả thì không thểkhông nói đến vai trò của người đứng đầu đó chính là ngườiHiệu trưởng Edgar Henry Shiein khẳng định “Một điều thực

sự quan trọng với người lãnh đạo là xây dựng và quản lý vănhóa Một người lãnh đạo tài ba là người có năng lực giảiquyết những vấn đề liên quan đến văn hóa” Người Hiệutrưởng trong nhà trường giữ vai trò của người lãnh đạo đượcthể hiện rõ nhất giống như một thủ lĩnh nhà trường

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói “Cán bộ nào, phong trào nấy!” Có nghĩa là văn hóa nhà trường

mang đậm dấu ấn của lãnh đạo quản lý trường đó, đặc biệt

là người Hiệu trưởng Ngày nay các yêu cầu mới về pháttriển kinh tế xã hội toàn cầu dẫn đến những yêu cầu mới vềmẫu hình nhân cách người lao động mới (người công dântoàn cầu), tiếp tục dẫn đến những yêu cầu mới về chất lượng

và hiệu quả giáo dục Quản lý giáo dục và quản lý nhàtrường đóng vai trò định hướng, là một trong những yếu tốmang tính đột phá và quyết định đến chất lượng và hiệu quảgiáo dục, trong đó có bao gồm cả việc xây dựng văn hóa ứng

xử trong trường học

Hiệu trưởng đóng vai trò quan trọng trong việc địnhhướng văn hóa ứng xử trong trường Tiểu học Là ngườilãnh đạo, quản lý trường học, Hiệu trường cần nhận thứcrằng xây dựng văn hóa ứng xử sẽ góp phần không nhỏ vàođổi mới nhà trường, đổi mới giáo dục để chuẩn hóa hành viứng xử, giao tiếp trong các mối quan hệ trong nhà trườngnhư mối quan hệ học sinh - giáo viên, giáo viên - giáo viên,học sinh - học sinh và giữa các chủ thể khác với nhau Việcxây dựng văn hóa ứng xử trong nhà trường không phải việclàm dễ dàng vì nề nếp, cách giao tiếp, lối sống và hệ thốngquản lý của nhiều nhà trường vẫn chưa kịp đổi mới, thóiquen cũ còn đang còn tồn tại rất nặng nề, ngay trong bảnthân của mỗi cá nhân nói riêng Vì vậy, nếu người Hiệutrưởng nhận thức rõ ràng những vấn đề này thì sẽ có địnhhướng đúng đắn trong việc xây dựng văn hóa ứng xử ởtrường Tiểu học sao cho phù hợp với đặc thù và bối cảnhcủa trường Cụ thể:

- Hiệu trưởng cần nắm chắc đặc điểm và thực trạng củatrường mình và đề ra những định hướng và giải pháp hợp lý đểhình thành và tạo dựng một văn hóa ứng xử đúng đắn và phùhợp, giúp nhà trường định hình được văn hóa của tổ chứcmình, góp phần vào công tác đối mới nhà trường, đổi mới giáodục nói chung.

- Hiệu trưởng phải có năng lực hoạch định tầm nhìn:Năng lực của người Hiệu trưởng thể hiện rất rõ ở việc đầu

tư xây dựng kế hoạch, xây dựng các văn bản chỉ đạo; xâydựng một tập thể sư phạm đoàn kết, mẫu mực, tâm huyếtvới nghề nghiệp, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao,thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo

- Hiệu trưởng quyết định việc hình thành các chuẩnmực, giá trị cốt lõi, niềm tin trong nhà trường: Mỗi nhàtrường đều có lịch sử tồn tại và phát triển Sự tồn tại và pháttriển qua thời gian đã tạo ra những giá trị văn hóa nhất định

Do đó, hiệu trưởng cần phải nhận ra đâu là những giá trịvăn hóa đích thực, cốt lõi, có giá trị đặc trưng của nhàtrường tạo nên sự khác biệt về bản sắc với các trường khác

để nuôi dưỡng, vun trồng Sự lựa chọn đó phản ánh kinhnghiệm, tài năng, cốt cách văn hóa, cá tính và những triết

lý, tầm nhìn riêng của người đứng đầu

- Gương mẫu thực hiện và thiết lập các mối quan hệcộng đồng: Đối với văn hóa ứng xử trong nhà trường, bêncạnh việc quyết định và xây dựng hệ giá trị văn hóa nhàtrường, hiệu trưởng phải là người đi đầu trong việc thựchiện mục tiêu đã đề ra, chứng minh tính hiệu quả để làmđộng lực gắn kết mọi thành viên trong nhà trường cùng thựchiện và noi theo Để làm được điều này, Hiệu trưởng cầnthiết lập mối quan hệ với cộng đồng thông qua truyền thông

và các mối quan hệ xã hội, từ đối tượng người học, các đốitác, cơ quan quản lý, mọi cộng đồng xã hội liên quan đểcùng phối hợp với họ triển khai và thực hiện có hiệu quảnhững quy định về văn hóa ứng xử trong trường học

Như vậy, với vai trò là người quản lý, quản trị nhà

trường, Hiệu trưởng là yếu tố tiên quyết trong việc xâydựng thành công văn hóa ứng xử của trường Bởi nếu ngườiHiệu trưởng không có những định hướng và giải pháp thúcđẩy việc xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học thì rấtkhó có thể tạo dựng một môi trường giáo dục lành mạnh,văn minh Trong đó, tố chất của người Hiệu trưởng cần có

là tính quyết đoán, độc lập, không lệ thuộc nhưng cũng cầntham khảo ý kiến, tư vấn để đưa ra những quyết định đúngđắn trong việc xây dựng và phát triển văn hóa ứng xử tại

đơn vị mình cũng như đưa ra những quyết định chiến lượckhác, các phương án hoạt động, các mục tiêu dài hạn, ngắnhạn để lãnh đạo đơn vị mình đi đến thành công.

Hiệu trưởng hỗ trợ và truyền bá văn hóa ứng xử cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh

Ngoài việc định hình xây dựng văn hóa ứng xử thìHiệu trưởng cần hướng dẫn, hỗ trợ cho toàn thể cán bộ, giáoviên, nhân viên, học sinh trong nhà trường thực hiện vănhóa ứng xử bằng cách:

- Thông qua những cuộc họp, triển khai kịp thời cácvăn bản quy định trong trường giúp họ nâng cao đạo đứcnhà giáo, tuân thủ nghiêm túc các quy tắc ứng xử, quy chếlàm việc của cơ quan, đơn vị

- Hiệu trưởng cũng cần lắng nghe, tiếp thu các ý kiếnđóng góp của cán bộ, giáo viên trong nhà trường về cáchthức thực hiện quy tắc ứng xử để rút kinh nghiệm, hoànthiện quy tắc ứng xử phù hợp với bối cảnh và điều kiện cụthể của nhà trường

- Ngoài ra, Hiệu trưởng phải hỗ trợ, sát sao cùng cán

bộ, nhân viên, học sinh nhà trường thực hiện văn hóa ứng

xử, người Hiệu trưởng cần nhìn nhận, đánh giá những thuận