Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 3: Chuồng trại chăn nuôi trâu bò

Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 3: Chuồng trại chăn nuôi trâu bò có kết cấu nội dung chia sẻ tới các bạn như sau: Yêu cầu về chuồng trại, các kiểu bố trí chuồng nuôi, yêu cầu các chi tiết chuồng trại, vệ sinh chuồng trại và quản lý chất thải. Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu.

Chương 3

CHUỒNG TRẠI CHĂN NUÔI TRÂU BÒ

Tinh thầnThể chất

Tính tự nhiên

CHUỒNG TRẠI

NỘI DUNG

• Yêu cầu về chuồng trại

• Các kiểu bố trí chuồng nuôi

• Yêu cầu các chi tiết chuồng trại

• Vệ sinh chuồng trại và quản lý

chất thải

• Yêu cầu chung đối với chuồng trại

• Các bộ phân cần có của chuồng trại

• Bố trí mặt bằng

• Vị trí xây dựng

• Yêu cầu kỹ thuật về chuồng nuôi

YÊU CẦU VỀ CHUỒNG TRẠI

Yêu cầu chung đối với chuồng trại

• Địa điểm xây dựng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, kinh

tế-xã hội và môi trường

• Tạo ra tiểu khí hậu tốt, hạn chế tối đa những tác động

xấu của thời tiết khí hậu

• Phù hợp với tập tính và phúc lợi của vật nuôi

• An toàn và thuận lợi cho các thao tác kỹ thuật hàng ngày của công nhân và cán bộ kỹ thuật

• Đảm bảo vệ sinh thú y và xử lý môi trường tốt

• Đảm bảo liên thông hợp lý giữa các bộ phận trong toàn trại

• Tiết kiệm chi phí xây dựng nhưng đảm bảo hiệu quả và tính bền vững cao nhất

Các bộ phận cần có của chuồng trại

- Hệ thống cung cấp thức ăn : Kho chứa và dụng cụ chế biến thức

ăn tinh và thức ăn thô, máy phối trộn và phân phối thức ăn, lối đi cấp phát thức ăn và máng ăn

- Hệ thống cấp nước : Nguồn nước, bơm, bể chứa, đường ống

cấp nước và máng uống

- Hệ thống chăm sóc quản lý bò : Các ô chuồng nhốt bò, sân vận

động, đường đi, thiết bị thú y, các thiết bị nhập và xuất bán bò

- Hệ thống xử lý nước thải: Rãnh thoát, hệ thống ao lắng, ao lưu

và khu vực sử dụng nước thải

- Hệ thống xử lý phân : Thiết bị thu dọn và vận chuyển phân,

thiết bị ủ và khu vực sử dụng phân

- Khu vực quản lý/kinh doanh: Văn phòng làm việc, cầu cân,

nơi đỗ xe và nơi vui chơi giải lao

Bố trí mặt bằng chuồng trại

- Các khu vực tiếp nhận, tân đáo, xuất bán, phòng trị thú y, khu vực chứa phân và khu vực dự trữ thức ăn ủ chua nên bố trí trong một khu vực thoát nước chủ

động Nước thoát từ khu vực này phải được xử lý và thu về một hệ thống ao lắng và ao lưu.

- Chuồng nuôi phải được xây dựng cuối hướng gió so với các khu dân cư và nhà ở, nhưng phải ở phía trước nhà chứa phân và nhà cách ly

- Không cho nước chảy từ ô chuồng này sang ô chuồng khác bằng cách điều chỉnh độ nghiêng từ ô chuồng

này sang ô chuồng kia nhỏ hơn độ dốc của nền

chuồng về phía rãnh thoát phía dưới.

- Các khoảng cách di chuyển bò nội bộ và hoạt động phân phối thức ăn phải giảm thiểu.

- Không nên để đường đi, rãnh thoát, lối ra vào của bò cắt ngang nhau.

- Không nên làm cổng ngăn hay góc hẹp trên đường

vận chuyển và phân phát thức ăn.

- Dành diện tích để phát triển và mở rộng quy mô

chuồng trại theo từng giai đoạn về sau.

- Văn phòng và cầu cân cần bố trí vào nơi thuận tiện để sao cho tất cả xe cộ ra vào đều phải qua chỗ này.

- Các giải pháp bảo vệ cần được thiét kế cẩn thận, phù hợp với tình hình an ninh của từng địa phương.

Bố trí mặt bằng chuồng trại

bò tơ

Nơi sản xuất TA

Bò CS

& đẻ

Hệ thống chất thải

Chuồng Thú y

<

Kiểu chuồng hai dãy đối đầu

Kiểu chuồng một dãy

Kiểu chuồng nhiệt đới

home

Hướng chuồng

• Tránh được mưa tạt, gió lùa, đảm bảo che nắng và thoát nước tốt

• Phải tuỳ theo điều kiện đất đai,

địa thế mà chọn hướng chuồng

sao cho hứng được gió mát và che được gió lạnh mùa đông (đặc biệt đối với chuồng bê con)

• Thông thường nên để chuồng mở (không tường) về phía nam hoặc

đông nam để đảm bảo có ánh

sáng và thông thoáng tốt

không trơn trượt, có độ dốc hợp lý (1-3%), thoai thoải

về rãnh thoát nước để bảo đảm thoát nước dễ dàng

khi dội rửa

• Chỗ bò đứng và nằm nghỉ tốt nhất là trải nền bằng

thảm cao su hay cát để cho bò được thoải mái.

21

Tường chuồng

• Tường chuồng để tránh mưa hắt, ngăn trâu bò

và tạo tiểu khí hậu chuồng nuôi tốt.

• Bình thường tường nên mở hướng đông-nam

để hứng gió mát và che tây-bắc để chắn gió

lạnh (đặc biệt nơi bò đẻ và nuôi bê)

• Tường có thể xây bằng gạch, đá, bằng tấm tông (có cột trụ), bằng gỗ hay một số vật liệu khác tuỳ theo điều kiện cụ thể

bê-• Bề mặt tường phải đảm bảo dễ dàng quét rửa tiêu độc; Mặt trong nên quét vôi trắng, vừa đảm bảo vệ sinh vừa tạo ra bề mặt phản chiếu ánh sáng trong chuồng tốt

• Nên xây tường lửng, phía trên có rèm để điều tiết lưu thông khí và nhiệt độ tùy theo thời tiết.

• Đối với điều kiện nhiệt đới như ở miền Nam, có thể không cần xây tường xung quanh chuồng

Mái chuồng

• Mái chuồng che mưa nắng và điều

hoà tiểu khí hậu xung quanh cơ thể

gia súc

• Độ cao của mái cần phải tính toán sao

cho không bị mưa hắt và gió lạnh thổi

vào

• Mái che có thể lợp ngói hay tranh để

giữ mát; Mái tôn hay fibroximăng rất

nóng

• Đối với những chuồng lớn, khẩu độ

mái rộng thì có thể phải dùng mái tôn,

nhưng cần làm mái cao và thoáng

Các kiểu mái chuồng

Ảnh hưởng của vật liệu làm mái đến hiệu quả

chống nóng

V ật liệu dẫn nhiệt cao

V ật liệu dẫn nhiệt kém + phủ nylon

Máng ăn

- Cần phải có máng ăn trong

chuồng và cả ngoài sân

- Máng ăn xây bằng gạch láng bê

tông

- Các góc của máng ăn phải lượn

tròn và trơn nhẵn

- Đáy máng có lỗ thoát nước để

thuận tiện cho việc rửa máng

- Thành máng phía trong (phía bò

ăn) bắt buộc phải thấp hơn thành

máng ngoài

Lối cung cấp thức ăn

Sân, đường, rãnh

• Cần có sân chơi và hàng rào để bò có thể vận động tự do Sân nhỏ nên lát bằng gạch hoặc đổ bê tông Có thể trồng cây bóng mát trong khu vực sân chơi Trong sân chơi

cũng bố trí máng ăn và máng uống

• Có đường đi cho ăn trong chuồng, được bố trí tuỳ thuộc vào điều kiện chuồng trại (vị trí, kiểu chuồng ), phương thức chăn nuôi, phương tiện vận chuyển thức ăn

• Có rãnh thoát nước, phân, nước tiểu và bể chứa, được bố trí phía sau chuồng Nếu có điều kiện, tốt nhất là xây bể biogas để sản xuất khí mêtan cho đun nấu, kết hợp tiệt

trùng, nâng cao chất lượng phân và vệ sinh môi trường

Róng thú y

• Hệ thống róng can thiệp thú y cần thiết cho quản lý gia súc khi cần phối giống, thiến, cắt móng, điều trị bệnh tật và can thiệp sản khoa

• Hệ thống này thường được làm kết hợp thành một phần của hệ thống bãi quây để dồn bò

Róng cố định bò ở nông hộ

Hệ thống làm mát

Sinh nhiệt ở bò sữa ở các mức sản

xuất khác nhau

* Duy trì (bò cạn sữa) 14 Mcal/ngày

* Duy trì + 10 Kg sữa 19 Mcal/ngày

* Duy trì + 20 Kg sữa 24 Mcal/ngày

* Duy trì + 30 Kg sữa 28 Mcal/ngày

* Duy trì + 40 Kg sữa 33 Mcal/ngày

* Duy trì + 50 Kg sữa 38 Mcal/ngày

Phương thức thải nhiệt của bò

• Bức xạ nhiệt - phụ thuộc chủ yếu

vào chênh lệch nhiệt độ và diện tích

tiếp xúc

• Dẫn nhiệt - phụ thuộc chênh lệch

nhiệt độ và diện tích tiếp xúc

• Đối lưu - phụ thuộc tốc độ gió,

chênh lệch nhiệt độ và diện tích tiếp

xúc

• Bốc hơi nước - phụ thuộc độ ẩm

không khí và diện tích tiếp xúc.

• Làm mát gián tiếp (môi trường)

Ngăn bức xạ trực tiếp

của mặt trời

Lán và mái che mát

Mái che di động

Mái che khu vực cho ăn

Mái che khu vực máng uống

Mái che khu vực nghỉ nơi và cho ăn

Mái che khu vực nghỉ ngơi của bò

52

Cây bóng mát

54

Làm mát bằng quạt

56

Phun nước làm mát bò

Phun nước kết hợp quạt thông gió

• Phun nước trực tiếp lên cơ thể

bò và dùng quạt thông gió để

làm bốc hơi nước từ da bò

(thường dùng áp lực thấp)

• Nước bốc hơi từ bề mặt của

cơ thể bò (chuyển 1 g nước thành

hơi cần 0,56 Kcal).

• Có hiệu quả cao trong cả điều

kiện khí hậu khô cũng như ẩm

(Quạt làm lưu thông nhiều không khí

xung quanh cơ thể bò).

•

Nguyên tắc làm mát bằng phun nước kết hợp

thông gió

sau đó là 4,5 phút quạt thông gió

2 Một giai đoạn 30-45 phút làm mát (6-9 chu kỳ/giai

đoạn) có thể giúp bò duy trì thân nhiêt bình thường (>390C) trong 2-3 giờ

3 Khoảng 6-10 “giai đoạn làm mát ” với 30 - 45 phút một trong 2-3 giờ/ngày là cần thiết để giúp bò cao sản giữ được thân nhiệt bình thường trong mùa hè

So sánh hiệu quả của việc làm mát bò bằng phun nước hay kết hợp phun nước với quạt thông gió ở vùng cận nhiệt

đới

Sources: Igono et al 1975 Misouri USA

Igono et al 1976 Misouri USA

Kết hợp Phun nước + thông gió +

ĐC (mái che) Mái che +

Phun nước + thông gió

Vị trí có thể làm mát bằng vòi phun nước và

quạt thông gió

A) Khu vực bò chờ vào vắt sữa (làm mát bắt buộc)

hay

B) Dọc theo lối cung cấp thức ăn (bò làm mát tuỳ

thích khi chúng đến ăn thức ăn)

64

Dọc theo lối cung cấp thức ăn

- Khi thức ăn mới được cung cấp

- Sau khi vắt sữa

- Sau khi làm mát trong khu vực chờ vắt sữa

66

Làm mát chuồng nuôi bằng cách tạo

sương mù

Dùng áp lực cao phun nước thành sương mù

• Khó áp dụng trong điều kiện có

gió

• Kém hiệu quả đối với chuồng

thông thoáng (mất không khí

mát)

• Làm ẩm ướt vật liệu trong

chuồng

• Gây bệnh đường hô hấp

• Tăng độ ẩm xung quanh bò có

thể làm cản trở bốc hơi toả

nhiệt của bò

Nhược điểm của việc làm mát bằng sương mù

Hệ thống làm mát

Làm mát đoạn nhiệt (chuồng kín)

ThiÕt bÞ

VỆ SINH CHUỒNG TRẠI VÀ QUẢN LÝ

CHẤT THẢI

• Vành đai an toàn dịch

• Vệ sinh chuồng nuôi

• Vệ sinh môi trường

• Quản lý chất thải

Vành đai an toàn dịch

Trang trại chăn nuôi cần phải có vành đai an toàn dịch:

• Cách xa các khu dân cư, trang trại chăn nuôi khác,

nhất là các trang trại nuôi cùng loài;

• Có tường bao, tốt nhất là có hồ nước hay mương

nước cách ly xung quanh;

• Chỉ có 1 cổng vào chính với hệ thống kiểm soát ra vào chặt chẽ, hệ thống phun chất sát trùng, hố vôi hay hố sát trùng cưỡng bức đối với người và phương tiện ra vào;

• Có cổng phụ để xuất sản phẩm và chất thải chăn nuôi

- Hàng ngày quét dọn sạch sẽ nền chuồng, lối đi, khơi thông rãnh thoát phân và nước thải.

- Luyện cho trâu bò ỉa đái vào chỗ quy định, tốt nhất là ngoài chuồng.

- Hàng tuần lau rửa cửa, vách, mái và kiểm tra nền chuồng để sửa chữa kịp thời.

- Nếu có độn chuồng, không nên để phân lâu quá trong chuồng: mùa hè phải dọn mỗi tuân một lần, mùa đông có thể kéo dài hơn, nhưng hàng ngày phải độn thêm để chuồng luôn luôn khô ráo.

- Không để đồ đạc trên đường đi trong chuồng để người và gia súc qua lại đễ dàng.

- Thức ăn phải để trong nhà kho, ở chuồng chỉ dể thức ăn đủ dùng trong ngày hay lấy theo từng bữa.

- Phải có thiết bị phòng hoả và tập huần cho người chăn nuôi biết cách sử dụng những thiết bị đó khi cần thiết.

- Có biện pháp thường xuyên diệt ruồi, muỗi, chuột trong chuồng

- Hàng năm định kỳ quét vôi, tẩy uế, kiểm tra toàn bộ chuồng để tu sửa những nơi

bị hư hỏng.

- Cung cấp đầy đủ nước sạch kết hợp với các loại hoá chất tẩy rửa và sát trùng và

sử dụng các loại bàn chải thích hợp khi làm vệ sinh

Vệ sinh chuồng nuôi

- Đảm bảo cho đất và không khí trong khu vực chuồng trại

không bị nhiễm bẩn, không bị gió lùa mạnh, không bị ngập

nước, không bị ồn ào, không bị chướng ngại vật cản trở thoáng khí và làm thiếu ánh sáng

- Phải có nước uống tốt đảm bảo đủ, lành, sạch và ngon.

- Trong khu vực chuồng trại nên trồng cây bóng mát để điều tiết tiểu khí hậu được tốt, giữ cho mùa đông ấm hơn, mùa hè mát hơn, không khí không bị quá ẩm thấp, giảm được sức gió bão, giảm bụi bẩn và giữ thoáng không khí

- Hạn chế đến mức thấp nhất mọi khả năng lây nhiễm nguồn

bệnh từ bên ngoài vào khu vực chăn nuôi

- Phải xử lý phân và nước thải

Vệ sinh môi trường

Thu gom chất thải

• Có hệ thống thu gom triệt để các chất

thải

• Vận chuyển ra khỏi chuồng trại chăn

nuôi càng sớm càng tốt

• Khu vực lưu trữ phân phải cách biệt

với chuồng trại

• Hệ thống thu gom chất thải phải thiết

kế đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và phù

hợp với thiết bị xử lý chất thải

Trong khi ủ phân, các vi sinh vật sẽ tiến hành phân hủy các chất

cellulose, glucose, protein, lipit có trong thành phần của phân

chuồng

 Xử lý chất thải bằng hệ thống biogas

Quá trình xử lý chất thải bằng hầm biogas sẽ tạo ra khí biogas gọi

là khí sinh học

 Nuôi giun xử lý chất thải

Giun quế có thể sử dụng để xử lý hầu hết các loại phân gia súc, đặc biệt phát triển rất tốt trong phân gia súc nhai lại

• Hệ thống biogas

Xử lý và sử dụng chất thải

• Hệ thống biogas

Xử lý và sử dụng chất thải

Giun sau khi thu hoạch

• Nuôi giun

Xử lý và sử dụng chất thải

Hình 2.10 Quá trình phân giải sinh học trong hệ thống hồ sinh vật

Hồ sinh vật tự nhiên

• Xử lý chất thải khí

• Duy trì hệ thông thoáng tốt

• Vệ sinh chuồng trại thường xuyên

• Dùng các chế phẩm VSV phun trên chất lót chuồng hoặc trộn vào phân, nhằm tăng quá trình phân huỷ hiếu khí, hạn chế quá trình phân huỷ yếm khí sinh ra các khí có mùi hôi.

– Giảm phát thải khí nhà kính

• Giảm sinh khí CH4 và CO2 từ dạ cỏ của GSNL

• Thông qua việc phối hợp khẩu phần và bổ sung một số chất vào thức ăn để hạn chế qua trình sinh CH4 của VSV

dạ cỏ.

Xử lý chất thải

Mô hình quản lý chất thải

Quản lý chất thải trong mô hình chỉ có chăn nuôi (C)

Phân th ?i, n? ? c th ? i Biogas

ngo ài

B án ra ngo ài Phân

Quản lý chất thải trong mô hình Chăn nuôi -Ao cá (A-C)

Ao nuôi cá

Phân, nước rửa

Đóng bao, đóng thùng Phân

Bùn cặn

Nước ngầm Chuồng nuôi

Mô hình quản lý chất thải

Quản lý chất thải trong mô hình Chăn nuôi – Vườn Cây (C-V)

Nước ngầm Chuồng nuôi

Mô hình quản lý chất thải

Quản lý chất thải trong mô hình Chăn nuôi-Vườn Cây-Ao cá (V-A-C)

90