Giáo trình Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm - MĐ05: Trồng bầu, bí, dưa chuột

Giáo trình Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm giới thiệu thời điểm thu hoạch các loại bầu, bí, dưa chuột, cách thức bảo quản các loại cây đó, các hình thức bán sản phẩm bầu, bí, dưa chuột bằng hình thức: Giới thiệu sản phẩm, chuẩn bị địa điểm bán hàng, thực hiện bán hàng, hạnh toán hiệu quả sau khi trồng bầu, bí, dưa chuột.

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

THU HOẠCH, BẢO QUẢN

VÀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM

MÃ SỐ: 05

NGHỀ: TRỒNG BẦU, BÍ, DƯA CHUỘT

Trình độ: Sơ cấp nghề

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 05

LỜI GIỚI THIỆU Phát triển chương trình dạy nghề trình độ sơ cấp nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn đến năm 2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, là nhu cầu cấp thiết của các cơ sở đào tạo nghề Đối tượng người học là lao động nông thôn, đa dạng về tuổi tác trình độ văn hoá và kinh nghiệm sản xuất Vì vậy, chương trình dạy nghề cần kết hợp một cách khoa học giữa việc cung cấp những kiến thức lý thuyết với kỹ năng, thái độ nghề nghiệp Trong đó, chú trọng phương pháp đào tạo nhằm xây dựng năng lực và các kỹ năng thực hiện công việc của nghề theo phương châm đào tạo dựa trên năng lực thực hiện

Sau khi tiến hành hội thảo DACUM dưới sự hướng dẫn của các tư vấn trong và ngoài nước cùng với sự tham gia của các chủ trang trại, công ty và người trồng bầu, bí, dưa chuột, chúng tôi đã xây dựng sơ đồ DACUM, thực hiện bước phân tích nghề và soạn thảo chương trình đào tạo nghề trồng bầu, bí, dưa chuột Chương trình được kết cấu thành 5 mô đun và sắp xếp theo trật tự lô gíc nhằm cung cấp những kiến thức và kỹ năng từ cơ bản đến chuyên sâu về kỹ thuật trồng bầu, bí, dưa chuột

Chương trình đào tạo nghề “Trồng bầu, bí, dưa chuột” cùng với bộ giáo

trình được biên soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề, đã cập nhật những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và thực tế sản xuất bầu, bí, dưa chuột tại các địa phương trong cả nước, do đó có thể coi là cẩm nang cho người

đã, đang và sẽ trồng bầu, bí, dưa chuột

Bộ giáo trình gồm 5 quyển:

1) Giáo trình mô đun Chuẩn bị điều kiện trước khi trồng

2) Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc bầu

3) Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc bí

4) Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc dưa chuột

5) Giáo trình mô đun Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm

Để hoàn thiện bộ giáo trình này chúng tôi đã nhận được sự chỉ đạo, hướng dẫn của Vụ Tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và PTNT; Tổng cục dạy nghề -

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Sự hợp tác, giúp đỡ của các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật của các Viện, Trường, cơ sở sản xuất bầu, bí, dưa chuột, Ban Giám Hiệu và các thầy cô giáo Trường Cao đẳng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Bắc Bộ Chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến Vụ Tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và PTNT, Tổng cục dạy nghề, Ban lãnh đạo các Viện, Trường, các cơ sở sản xuất, các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các thầy cô giáo đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến quý báu, tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành bộ giáo trình này

Giáo trình mô đun “Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm” giới thiệu

thời điểm thu hoạch các loại bầu, bí, dưa chuột, cách thức bảo quản các loại cây

đó, các hình thức bán sản phẩm bầu, bí, dưa chuột bằng hình thức: Giới thiệu sản phẩm, chuẩn bị địa điểm bán hàng, thực hiện bán hàng, hạnh toán hiệu quả sau khi trồng bầu, bí, dưa chuột

Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

MÔ ĐUN: THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM

Mã mô đun: MĐ 05 Giới thiệu mô đun:

Mô đun 05: “ Thu hoạch , bảo quản và tiêu thụ sản phẩm” có thời gian học tập là 90 giờ, trong đó có 15 giờ lý thuyết, 67 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra Môđun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm trên các phương tiện, thông tin Đưa học viên trải nghiệm kỹ năng bán hàng và tính toán hiểu quả

- Xác định chính xác thời điểm thu hoạch bầu, bí, dưa chuột

- Thực hiện được công việc thu hoạch; bảo quản bầu, bí, dưa chuột đúng phương pháp

A Nội dung

1 Thu hoạch và bảo quản bầu

1.1 Giai đoạn thu hoạch thích hợp

Quả bầu phát triển 10 - 12 ngày sau khi trổ hoa là có thể thu hoach để ăn Cắt quả khi vỏ còn mềm, trái thon dài, hạt bên trong vừa tượng là ngon Không nên để quả già Vỏ hạt bên trong đã cứng, ăn kém ngon và cây mau tàn Nếu chăm sóc tốt giàn bầu 100 gốc cho thu trái 2 - 3 ngày/lần; lúc rộ thu hoạch mỗi ngày, thu liên tục 60 ngày bầu mới tàn Mỗi gốc trung bình cho từ 10 - 15 trái

Hình số 5.1.1: Bầu giai đoạn thu hoạch

1.2 Phương pháp thu hoạch, bảo quản

Tiêu chuẩn bầu thu hoạch để làm giống: Trái to, cân đối, mang đầy đủ đặc trưng, đặc tính của giống, thu hái những trái ở vị trí thấp vì những hạt trái

đó có năng suất và chất lượng hạt giống cao

Hình 5.1.2: Thu hoạch bầu

Phương pháp thu hoạch: Dùng dao sắc hoặc kéo cắt dứt khoát ở vị trí cuống quả

Thao tác khi thu hái, sắp xếp và vận chuyển phải hết sức nhẹ nhàng Kịp thời loại bỏ những quả bị sây sát, giập nát v.v Có thể bao bọc quả bằng giấy chuyên dụng, màng lưới xốp để có thể vận chuyển và bảo quản được bầu lâu hơn, xa hơn và an toàn

Lưu ý: Khi thu bầu, do va đập trong khi sắp xếp, vận chuyển, quả bị sây

sát, bị giập sẽ là môi trường tốt cho bệnh hại xâm nhiễm, hô hấp tăng lên gây

hư thối và giảm chất lượng

1.3 Tiêu chuẩn chất lượng bầu

- Quả tươi, màu trắng nhạt đến đậm,

- Không có bệnh, côn trùng và những chất không tốt trên bề mặt trái

Hình số 5.1.3 Quả bầu đủ tiêu chuẩn thu hoạch

1.4 Bảo quản hạt giống bầu

Muốn lấy giống phải để trái già, dây nào để trái giống thì không cho trái tươi nửa Chọn trái tốt gần gốc, giữ cho đến khi dây tàn, Vỏ trái chuyển sang vàng, hóa gổ Thu trái giống về treo nơi thoáng mát cho hạt bên trong chín đầy

đủ, cắt bỏ đầu và cuối trái, bổ phần giữa lấy hạt rửa sạch, phơi khô rồi cất giữ trong chai lọ kín

2 Thu hoạch, bảo quản bí xanh

2.1 Giai đoạn thu hoạch thích hợp

Bí xanh rất dễ tiêu thụ Khi quả 50 – 60 ngày tuổi trở đi có thể thu làm bí rau rất tốt Nếu tiêu thụ bí già hoặc để bảo quản thì khi quả xuất hiện phấn trắng, cắt vào buổi sáng

Hình số 5.1.4: Bí xanh đến giai đoạn thu hoạch

2.2 Phương pháp thu hoạch, bảo quản

Thao tác khi thu hái, sắp xếp và vận chuyển phải hết sức nhẹ nhàng Kịp thời loại bỏ những quả bị sây sát, giập nát v.v

Thu hoạch bí xanh xong, nếu chưa bán ngay để cả cuống, cần bảo quản nơi khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát có thể bảo quản được 1-2 tháng

Lưu ý: Khi thu hái bí xanh, do va đập trong khi sắp xếp, vận chuyển, quả bị

sây sát, bị giập sẽ là môi trường tốt cho bệnh hại xâm nhiễm, hô hấp tăng lên gây hư thối và giảm chất lượng

2.3 Tiêu chuẩn chất lượng quả bí xanh

- Quả có mầu vàng xanh tùy vào giống, tươi, không bị rập nát

- Không có bệnh, côn trùng và những chất không tốt trên bề mặt trái

Hình số 5.1.5 Bí xanh được tập kết

2.4 Bảo quản giống bí xanh

Muốn lấy giống phải để trái già, dây nào để trái giống thì không cho trái tươi nửa Chọn trái tốt gần gốc, giữ cho đến khi dây tàn, Vỏ trái chuyển sang vàng, hóa gổ Thu trái giống về treo nơi thoáng mát cho hạt bên trong chín đầy

đủ, cắt bỏ đầu và cuối trái, bổ phần giữa lấy hạt rửa sạch, phơi khô rồi cất giữ trong chai lọ kín

3 Thu hoạch, bảo quản bí đỏ

3.1 Giai đoạn thu hoạch thích hợp

Nếu ăn ngay hoặc tiêu thụ nhanh tại điạ phương có thể thu trái non (khoảng 30 ngày sau khi đậu trái), trái thu non hái được nhiều trái và dây lâu tàn Nếu để dự trử lâu nên thu khi trái thật già vỏ cứng có màu vàng, có lớp sừng, có phấn, cuống vàng và cứng (khoảng 3 - 4 tháng sau khi trồng) tùy theo giống

Hình số 5.1.6: Thời điểm thu hái bí đỏ trái non và bí đỏ thu hái chín già

3.2 Phương pháp, bảo quản thu hoạch

Thao tác khi thu hái, sắp xếp và vận chuyển phải hết sức nhẹ nhàng Kịp thời loại bỏ những quả bị sây sát, giập nát v.v

Dùng dao cắt cả cuống đem về bôi vôi vào mặt cắt giữ nơi thoáng mát Năng suất 20 - 30 tấn/ha

Lưu ý: Khi thu hái bí đỏ thu hái non, quả rất mềm do va đập trong khi sắp xếp,

vận chuyển, quả bị sây sát, bị giập sẽ là môi trường tốt cho bệnh hại xâm nhiễm, hô hấp tăng lên gây hư thối và giảm chất lượng

3.3 Tiêu chuẩn chất lượng quả bí đỏ

3.3.1 Quả bí đỏ thu hái non

- Quả có mầu xanh sọc vàng, tươi, không bị rập nát

- Không có bệnh, côn trùng và những chất không tốt trên bề mặt trái

3.3.2 Quả bí đỏ thu hái chín già

- Quả có mầu vàng, tươi tùy giống, vỏ cứng dày, không bị rập nát

- Không có bệnh, côn trùng và những chất không tốt trên bề mặt trái

Hình số 5.1.7: Bí đỏ thu hái trái non và bí đỏ thu hái chín già

3.4 Bảo quản giống bí đỏ

Cần chọn trái đều đặn, nằm trên dây chính, thật già, vỏ cứng chắc, thu hoạch khi dây đã tàn, cất giữ trong nhà ít nhất 1 tháng mới bổ ra lấy hạt Hạt được rửa sạch, phơi khô để vào chai kín cất giữ

4 Thu hoạch ngọn bí đỏ

Khi ngọn đã bò dài 50-60cm thì bắt đầu thu hoạch bằng cách cắt tất cả các ngọn bí cách gốc 10-15cm Nhổ sạch cỏ, rạch hàng cách gốc 20cm, bón thúc đạm với lượng 2,5-3kg/sào, lấp đất rồi tưới nhẹ Khi các chồi gốc đã nảy mầm, chọn giữ lại mỗi gốc 2-3 chồi khỏe nhất, còn thì ngắt bỏ cho ngọn to Các lứa thu hái tiếp theo cũng làm như vậy khi ngọn đã dài 60-70cm, cắt ngọn gần sát gốc và tiếp tục bón thúc, vun gốc và tưới nước đủ ẩm thường xuyên Bí ngô cần lượng nước rất lớn để duy trì được năng suất và sản lượng chất xanh cao, vì vậy cần tưới nước thường xuyên, đảm bảo độ ẩm cho cây mới có năng suất cao, chất lượng tốt

Hình số 5.1.8: Ngọn bí đủ tiêu chuẩn thu hái

5 Thu hoạch dưa chuột

5.1 Giai đoạn thu hoạch thích hợp

ngày Thời gian

sinh trưởng của

dưa chuột thay

Hình số 5 1.9: Quả dưa chuột vào giai đoạn thu hoạch

5.2 Phương pháp thu hoạch, bảo quản

Hình số 5.1.10: Thu hoạch dưa chuột

- Dưa chuột thu hoạch xong cần được loại bỏ những quả thối, hư hỏng, sâu bệnh, dập nát, xây xát, sắp xếp vào các thùng xốp để vận chuyển

5.3 Tiêu chuẩn chất lượng dưa chuột

- Quả tươi, màu trắng nhạt đến đậm,

- Không có bệnh, côn trùng và những chất không tốt trên bề mặt trái

Hình số 5 1.11 Quả dưa chuộ đạt tiêu chuẩn thu hoạch

B Câu hỏi ôn tập

1 Trình bày kỹ thuật thu hoạch bầu?

2 Các điểm cần lưu ý khi thu hoạch bí xanh?

3 Yêu cầu kỹ thuật thu hoạch quả bí đỏ?

4 Trình bày kỹ thuật thu hoạch dưa chuột?

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ để thu hoạch bầu

- Thực hiện được thành thạo các khâu thu hoạch bầu

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ để thu hoạch bí xanh

- Thực hiện được thành thạo các khâu thu hoạch bí xanh

- Giáo viên hướng dẫn, làm mẫu

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ để thu hoạch bí đỏ

- Thực hiện được thành thạo các khâu thu hoạch bí đỏ

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ để thu hoạch bí đỏ lấy ngọn

- Thực hiện được thành thạo các khâu thu hoạch bí đỏ lấy ngọn

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ để thu hoạch dưa chuột

- Thực hiện được thành thạo các khâu thu hoạch dưa chuột

Bài 2: QUẢNG BÁ GIỚI THIỆU SẢN PHẨM

Mã bài: MĐ5- 02

Mục tiêu:

Học xong bài này học viên có khả năng

- Xác định được sự cần thiết phải quảng bá sản phẩm khi bán hàng

- Thiết kế được các chương trình và lựa chọn được hình thức quảng bá loại sản phẩm của mình ra thị trường

Một số phương tiện giới thiệu sản phẩm chính:

- Nhóm phương tiện in ấn: báo chí, tạp chí, ấn phẩm thương mại

- Nhóm phương tiện điện tử: truyền thanh, truyền hình, phim tư liệu

- Nhóm phương tiện ngoài trời: pa nô, áp phích, bảng hiệu

Dựa vào các ưu, nhược điểm của các phương tiện quảng cáo để lựa chọn hình thức quảng cáo phù hợp cho sản phẩm

Phương tiện Ưu điểm Nhược điểm

Báo chí - Uyển chuyển, định được thời

gian

- Bao quát được thị trường nội địa

- Được chấp nhận và sử dụng rộng rãi

- Mức độ tin cậy cao

- Thời gian ngắn

- Đọc lướt qua, sơ lược

- Chất lượng hình ảnh, màu sắc kém

Tạp chí - Chọn lọc độc giả, khu vực

- Có chất lượng tái tạo

- Gắn bó với độc giả trong thời gian lâu

- Thời gian gián đoạn dài giữa hai lần xuất bản

Truyền thanh - Sử dụng rộng rãi

- Linh động về khu vực địa lý

ảnh, màu sắc

- Bao quát số lượng lớn khán giả

- Gây chú ý về tâm lý, hấp dẫn, thú vị

- Không chọn được khán giả

- Linh động, lặp lại cao

- Ít chịu áp lực của quảng cáo cạnh tranh

- Hạn chế sáng tạo

- Không chọn lọc người xem

1.2 Tổ chức sản xuất chương trình, tài liệu công cụ, thiết kế tờ rơi, pano, áp phích

Thiết kế mẫu tờ rơi quảng cáo hay pano, áp phích là một công việc cần chuẩn bị cụ thể và chu đáo Các bước thực hiện:

- Quy cách thiết kế:

+ Kích thước thiết kế

+ Chất liệu

+ Gia công thành phẩm (bề gập, )

- Thống nhất nội dung:

+ Thiết kế phần chữ viết trong tờ rơi Đặt câu thông điệp ở trang bìa đầu tiên, trang bìa tờ rơi đóng vai trò giống như dòng tít quảng cáo

+ Hình kèm theo: chọn hình ảnh biểu đạt được ý nghĩa cần thiết

+ Lựa chọn logo, biểu tượng, quy chuẩn màu

- Thời gian thiết kế và thời gian hoàn thiện

Những lưu ý khi thiết kế tờ rơi:

- Luôn luôn chú thích cho hình ảnh

- Bố cục rõ ràng, làm nổi bật được những ý quan trọng

- Dùng hình chụp thay cho hình vẽ

- Nên lựa chọn giấy dày, thiết kế hấp dẫn

- Thông tin về địa chỉ phải trình bày rõ ràng, trang trọng và được bố trí

ở nơi riêng biệt

2 Giới thiệu các phương phương pháp Marketing sản phẩm

2.1 Khái niệm

Marketing là hình thức kinh doanh nhằm đạt mục tiêu của các doanh nghiệp thông qua việc cung ứng vượt mức về các yêu cầu của khách hàng và thực hiện tốt việc đáp ứng các nhu cầu của khách hàng hơn là chạy theo các phương thức cạnh tranh

2.2 Chức năng của marketing trong kinh doanh các sản phẩm bầu, bí, dưa chuột

Chức năng cung cấp, hấp dẫn, thu hút và thỏa mãn tốt mọi nhu cầu của khách hàng tiêu dùng sản phẩm bầu, bí, dưa chuột ở mọi thị trường trong và ngoài nước

Chức năng kết nối giữa sản xuất với tiêu dùng cuối cùng về các loại sản phẩm bầu, bí, dưa chuột Đối với đa số các sản phẩm công nghiệp, vai trò của marketing đã trở nên vô cùng quan trọng, tuy nhiên đối với các sản phẩm bầu,

bí, dưa chuột theo hướng VIETGAP như hiện nay thì vai trò của marketing trong các kênh phân phối hầu như còn rất mới mẻ Do tính đồng nhất tường đối của các sản phẩm, nên việc xây dựng thương hiệu và quản lý thương hiệu là rất khó khăn và càng khó hơn cho các hoạt động marketing Tuy nhiên, các sản phẩm bầu, bí, dưa chuột là những hàng hóa không bảo quản được nhiều và tích lũy được lâu, nhanh bị hư hỏng chính vì vậy mà rất cần tới chức năng quan trọng của marketing Đây là một vấn đề khó song không phải là vấn đề không thể thực hiện được đối với các loại bầu, bí, dưa chuột thông thường

Chức năng của marketing trên kênh phân phối sản phẩm là làm cho các dòng chảy của các sản phẩm bầu, bí, dưa chuột và các dịch vụ từ người sản

xuất đến người tiêu dùng cuối cùng được thông suốt, trật tự nhanh chóng, đến đúng địa điểm, thời gian và người nhận với chi phí vận chuyển trên mỗi đơn vị sản phẩm thấp hơn tỷ lệ sản phẩm hư hỏng giảm đi đáng kể, doanh lợi cao hơn cho toàn kênh và trong mỗi khâu của kênh, đồng thời thanh toán trở lại đúng giá, nhanh gọn sòng phẳng, dứt điểm và thuận tiện

Theo chức năng trên thì các dòng chảy trên kênh phân phối gồm có các dòng chủ yếu sau: Dòng vận chuyển sản phẩm và dịch vụ, dòng chuyển quyền

sở hữu, dòng thanh toán, dòng thông tin, dòng xúc tiến

Dòng vận động sản phẩm và dịch vụ: là dòng vận động vật chất hình thái vật lý của các sản phẩm cần tiêu thụ từ địa điểm sản xuất tới đại điểm tiêu dùng qua các kho dự trữ, các sân bay, bến cảng và các phương tiện vận tải chuyên dùng cần thiết

Dòng vận chuyển sở hữu: là dòng thực hiện sở hữu các sản phẩm cần tiêu dùng từ người bán sang người mua lần lượt qua các khâu trong kênh và kết thức khi chúng ta đã thuật về quyền sở hữu của người tiêu dùng cuối cùng

Dòng thanh toán: là chiều vận động của tiền tệ và các chứng từ thanh toán ngược từ người tiêu dùng lần lượt trở lại các khâu trung gian cho tới sản xuất

Dòng thông tin trên kênh: là dòng quan trọng nhất và nó được thực hiện hai chiều về những vấn đề liên quan đến hoạt động của kênh Những thông tin này được thông báo hoặc là trao đổi giữa hai thành viên kế cận hoặc không kế cận, cũng có thể chạy suốt toàn kênh, đến mọi thành viên, tùy theo tính chất của nội dung thông tin đối với những thành viên nhận tin

Dòng xúc tiến: là hoạt động hỗ trợ và xúc tiến của toàn kênh và các thành viên trong kênh như các hoạt động quảng cáo, tuyên truyền, khuyến mãi

Những dòng chảy này không hoàn toàn phải ăn khớp với nhau theo một tiến trình chung nào đó và nó thể hiện tính phức tạp của kênh Tuy nhiên, chúng lại có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau và hỗ trợ cho nhau và cho toàn kênh

3 Chiến lược thị trường

3.1 Phân khúc thị trường

a Khái niệm về phân khúc thị trường các sản phẩm bầu, bí, dưa chuột

Phân khúc thị trường các sản phẩm bầu, bí, dưa chuột là phân chia thị trường sản phẩm tổng thể, số lượng lớn, không đồng nhất, muôn hình muôn vẻ thành các nhóm (đoạn khúc) nhỏ hơn, đồng nhất về các đặc tính nào đó

Như vậy, việc phân khúc thị trường các loại sản phẩm sẽ giúp những khách hàng trong một khúc thị trường sẽ có sự đồng nhất (tương đối giống nhau) về nhu cầu hoặc ước muốn hoặc có những phản ứng giống nhau trước

những kích thích marketing Việc phân khúc như vậy cũng sẽ giúp doanh nghiệp sản xuất kinh doanh sản phẩm bầu, bí, dưa chuột lựa chọn một hoặc một vài phân khúc làm thị trường mục tiêu, làm đối tượng ưu tiên cho những nỗ lực marketing của doanh nghiệp mình

b Yêu cầu chung của việc phân khúc thị trường

Khi thị trường sản phẩm bầu, bí, dưa chuột đã được phân khúc, các doanh nghiệp sẽ nhằm vào một mục tiêu rõ ràng và cụ thể hơn và có hiệu lực hơn Tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc phân chia thị trường các loại sản phẩm tổng thể càng nhỏ sẽ càng có lợi Vì vậy, điều quan trọng nhất trong việc phân khúc thị trường là phải phát hiện được tính không đồng nhất giữa các nhóm khách hàng và số lượng khách hàng trong mỗi khúc phải đủ khả năng bù đắp lại những nỗ lực marketing của doanh nghiệp thì việc phân đoạn mới có hiệu quả

Tóm lại, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các loại sản phẩm bầu, bí, dưa chuột có thể đáp ứng tốt các nhu cầu về sản phẩm của một nhóm khách hàng và có lợi nhuận thì nhóm khách hàng đó chính là một phân khúc thị trường có hiệu quả

Tóm lại, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các loại có thể đáp ứng tốt các nhu cầu về sản phẩm của một nhóm khách hàng và có lợi nhuận thì nhóm khách hàng đó chính là một phân khúc thị trường có hiệu quả

3.2 Lựa chọn thị trường mục tiêu

Thị trường mục tiêu là việc lựa chọn những nhóm khách hàng tiềm năng

mà doanh nghiệp sẽ phục vụ với các sản phẩm nhất định Khi lựa chọn thị trường mục tiêu, cần làm rõ một số vấn đề như:

- Loại sản phẩm nào sẽ được bán để thỏa mãn nhu cầu của khách hàng

- Phương thức thỏa mãn đó là gì

- Quy mô tiền năng của thị trường

- Khả năng tiêu thụ và lợi nhuận

Mức độ phù hợp giữa yêu cầu khách hàng và khả năng thỏa mãn nhu cầu đó Các mô hình để chọn lựa thị trường mục tiêu gồm có:

- Mô hình tập trung vào một khúc thị trường các loại sản phẩm nhất định

- Mô hình chuyên môn hóa có tính chọn lọc: là việc chọn lựa một số khúc thị trường riêng biệt nhưng mỗi khúc kinh doanh một số sản phẩm khác nhau, có tính hấp dẫn và phù hợp với khả năng riêng của doanh nghiệp

- Mô hình chuyên môn hóa sản phẩm: Tức là doanh nghiệp có thể tập trung vào sản xuất kinh doanh một sản phẩm duy nhất để đáp ứng nhu cầu của đoạn thị trường

- Mô hình chuyên môn hóa thị trường: là việc doanh nghiệp tập trung vào việc thỏa mãn nhu cầu đa dạng về các loại sản phẩm của một nhóm khách hàng riêng biệt

4 Chiến lược sản phẩm

Dựa vào các giai đoạn trong chu kỳ đời sống của sản phẩm, ngoài chiến lược về giá cả, thị trường, quảng cáo ta cũng phải đề ra chiến lược về sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường

4.2 Đối với sản phẩm

Xuất phát từ các áp lực cạnh tranh, sự thay đổi thị hiếu người tiêu dùng buộc các nhà sản xuất phải đổi mới sản phẩm của mình để tiếp tục phát triển Đối với các loại sản phẩm như bầu, bí, dưa chuột, đổi mới thực chất là một bản sao chép hoặc những bản mới của những sản phẩm hiện có

4.3 Phát triển sản phẩm mới

Theo đà phát triển ngày càng cao của kinh tế xã hội thì đời sống của người dân cũng không ngừng được nâng cao Theo đó nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng sẽ đòi hỏi cao hơn đối với hầu hết các loại sản phẩm Sẽ có những nhu cầu về một loại sản phẩm mới cả về số lượng và chất lượng chứ không phải là đổi mới nữa

Việc phát triển sản phẩm mới thường tuân theo các bước sau:

Bước 1: Tìm kiếm và lựa chọn ý tưởng cho sản phẩm mới

Bước 2: Nghiên cứu thiết kế mẫu và thử nghiệp sản phẩm mới

Bước 3: Phát hành và phổ biến sản phẩm mới Giai đoạn này rất quan trọng và nó liên quan đến một số vấn đề sau:

- Thời điểm để tung sản phẩm chính thức vào khi nào

- Địa điểm tung sản phẩm mới ở đâu

- Đối tượng khách hàng mà doanh nghiệp tập trung bán sản phẩm mới

- Cách thức tung sản phẩm mới và các hỗ trợ cần thiết trên thị trường

5 Một số chiến lược về giá của các loại sản phẩm

5.1 Những yếu tố ảnh hưởng tới việc xác định giá của sản phẩm

a Yếu tố nội bộ

Khi một doanh nghiệp sản xuất kinh doanh một loại sản phẩm nào đó đã xác định được thị trường mục tiêu, xác định được vị trí của sản phẩm trên thị trường thì điều đó có nghĩa là chiến lược marketing hỗn hợp trong đó có chiến lược giá sẽ thực hiện được một cách thuận lợi hơn nhiều Khi doanh nghiệp đã xác định rõ mục tiêu thì việc đánh giá sản phẩm sẽ dễ dàng hơn

Việc xác định giá rất quan trọng, nó liên quan chặt chẽ với việc ước tính đúng và đủ các yếu tố chi phí cố định cũng như chi phí biến đổi

b Yếu tố môi trường

Thị trường và lượng cầu: chi phí sẽ làm nên giá tối thiểu cho việc xác định giá và thị trường sẽ quyết định giá tối đa Để nắm rõ vấn đề này chúng ta cần phải tìm hiểu một số yếu tố sau:

- Giá cả sản phẩm bầu, bí, dưa chuột ở các loại thị trường khác nhau

- Những cảm nhận của khách hàng về giá cả và giá trị của các loại sản phẩm

đó ra sao

- Phân tích mối quan hệ giá cả và lượng cầu

- Độ co giãn của lượng cầu trước những biến động về giá cả

Giá cả của đối thủ canh tranh: giá cả, chất lượng các loại sản phẩm, cũng như những phản ứng của đối thủ cạnh tranh cũng ảnh hưởng rất lớn tới vấn đề định giá của doanh nghiệp

Các yếu tố môi trường cũng như điều kiện kinh tế, phản ứng của giới bản

lẻ, sự can thiệp của nhà nước điều phải xem xét trước khi định giá các loại sản phẩm của doanh nghiệp

5.2 Các căn cứ để định giá

Định giá theo người mua: đây là các định giá dựa vào sự nhận thức của khách hàng về các sản phẩm của doanh nghiệp chứ không dựa vào chi phí sản xuất Doanh nghiệp phải sử dụng các nỗ lực marketing của mình để xây dựng giá trị sản phẩm trong tâm trí của người tiêu dùng Đồng thời phải khám phá nhận thức của người tiêu dùng về giá trị sản phẩm của đối thủ cạnh tranh so với sản phẩm của doanh nghiệp mình ra sao Ví dụ người tiêu dùng chấp nhận mua 1kg bí xanh nhãn hiệu Vietlinh trong siêu thị với giá 30.000 đ mà không mua ở những người bán hàng rong với giá chỉ có 15.000đ

Định giá theo mức cạnh tranh hiện hành: là việc định giá dựa vào giá trị của đối thủ cạnh tranh và ít chú ý vào chi phí cũng như cầu trên thị trường Doanh nghiệp có thể định giá bằng hoặc cao hơn hay thấp hơn một chút so với đối thủ cạnh tranh, nó áp dụng phổ biến đối với những thị trường mà độ co giãn rất khó đo lường

Trên cơ sở định giá ban đầu cho các loại sản phẩm, các nhà sản xuất kinh doanh các loại sản phẩm có thể điều chỉnh giá dựa vào những lợi thế về sản phẩm của mình thông qua một số chiến lược giá cả:

5.3 Một số chiến lược giá cả

Chiến lược hớt váng sữa: đây là chiến lược tập trung vào một số thị trường nhỏ nhưng lợi nhuận cao Chiến lược này thường áp dụng đối với một

số sản phẩm bầu, bí, dưa chuột cao cấp phục vụ cho ít khách hàng, các nhà hành, khách sạn cao cấp và phục vụ cho xuất khẩu Áp dụng chiến lược này, các doanh nghiệp thường đặt giá cao nhất cho sản phẩm, tới mức tiêu thụ giảm xuống thì doanh nghiệp lại giảm giá để thu hút thêm các khách hàng mới

Chiến lược giá xâm nhập: đây là chiến lược đối lập với chiến lược vớt váng sữa, các doanh nghiệp sản xuất cung ứng sản phẩm ra thị trường thường định giá ban đầu thấp để nhanh chóng chiếm lĩnh được thị trường với doanh số lớn và nhờ đó các doanh nghiệp vẫn thu được lợi nhuận như mong muốn

Chiến lược chủ động thay đổi giá cả: đối với một số các sản phẩm có lợi thế so sánh về nhu cầu lúc trái vụ hay lúc khan hiếm trêm một số thị trường, khi

đó các doanh nghiệp sản xuất cung ứng sản phẩm nên chớp cơ hội để tăng giá lên Tuy nhiên, các sản phẩm bầu, bí, dưa chuột không thể bảo quản và tích lũy lâu như một số sản phẩm công nghiệp khác Vì thế, khi nhu cầu trên thị trường giảm sút, chúng ta nên có biện pháp điều chỉnh lại năng lực sản xuất cung ứng, không nên áp dụng chiến lược bán phá giá như một số sản phẩm công nghiệp khác

Chiến lược định giá bán tại cửa các trang trại: người mua sẽ phải thanh toán toàn bộ chi phí vận chuyển các sản phẩm ra từ cửa trang trại (nơi giao hàng của người bán) tới địa điểm cuối cùng của người mua Ưu điểm của chiến lược này là người bán không phải lo chi phí vận chuyển Nhược điểm là người bán dễ bị mất khách háng nếu các đối thủ cạnh tranh áp dụng các mức giá và phương thức bán hàng có lợi hơn cho người mua

Chiến lược định giá bao gồm cả chi phí vận chuyển: các chủ trang trại sẽ tính thêm vào giá bán các khoản chi phí vận chuyển bình quân, ngoài giá gốc của các sản phẩm Ưu điểm là việc tính toán đơn giản, hấp dẫn người mua có

cự ly vận chuyển dài hoặc không có điều kiện tự tổ chức vận chuyển và bảo đảm tính thống nhất về giá cho mọi khách hàng ở các khu vực địa lý khác nhau Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp này là không hấp dẫn đối với những người mua có cự ly vận chuyển ngắn hoặc có khả năng tự tổ chức vận chuyển với chi phí thấp hơn

6 Thực hiện chương trình quảng bá sản phẩm

Tổ chức thực hiện một chương trình quảng bá sản phẩm gồm các bước sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu của quảng bá sản phẩm

- Bước này nhằm mục đích giới thiệu với các khách hàng về các sản phẩm , các nguồn giống , nguyên vật liệu để nuôi trồng, cách chăm sóc Xây dựng hình ảnh và thương hiệu sản phẩm của công ty

Bước 2: Quyết định ngân sách dành cho việc quảng bá sản phẩm

Tùy và khả năng tài chính của từng công ty hay doanh nghiệp để lựa chọn phương pháp quyết định ngân sách Có thể sử dụng một trong các phương pháp: phần trăm trên mức tiêu thụ, ngang bằng đối thủ cạnh tranh, theo mục tiêu và công việc đòi hỏi

Bước 3: Xây dựng nội dung quảng bá sản phẩm

Nhằm mục đích lôi cuốn sự chú ý và quan tâm của khách hàng Từ đó khách hàng yêu thích sản phẩm và quyết định mua sản phẩm Nội dung của quảng bá sản phẩm bao gồm các thông tin về đặc điểm các loại sản phẩm , giá trị thẩm mỹ của sản phẩm, cách chăm sóc, địa điểm bán hàng, phương thức thanh toán,

Bước 4: Quyết định về phương tiện truyền thông

Dựa vào sự phân tích mục tiêu quảng bá, ngân sách dành cho quảng bá, thị trường mục tiêu, các nhà quản trị marketing cần lựa chọn phương tiện quảng bá phù hợp với sản phẩm, thời gian, địa điểm tiến hành quảng cáo sản phẩm

Hiện nay, các sản phẩm bầu, bí, dưa chuột được quảng bá trên nhiều phương tiện truyền thông Với lợi thế hình ảnh sản phẩm đẹp được quảng cáo trên các tạp chí, các tờ rơi, ti vi, các web site trên internet,

7 Giám sát và đánh giá kết quả quảng bá

Việc đánh giá hiệu quả quảng cáo không có phương pháp tính toán chính xác Mặc dù số tiền chi cho hoạt động quảng cáo là rất lớn nhưng không thể tính được số tiến đó đạt hiệu quả về doanh thu, lợi nhuận là bao nhiêu Một cách hợp lý để đánh giá hiệu quả quảng cáo là xem những mục tiêu đề ra của quảng cáo có thể đạt được hay không

B Câu hỏi và bài tập

Bài tập 1: Thiết kế mẫu tờ rơi quản cáo cho sản phẩm bầu, bí, dưa chuột

- Công việc của nhóm: Thiết kế tờ quản cáo

- Nguồn lực cần thiết: Giấy, bút màu, bút viết

- Địa điểm: Lớp học

- Cách thức: chia nhóm nhỏ (3- 5 học viên/nhóm)

- Thời gian cần thiết để thực hiện công việc: 3 giờ

- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát thực hiện của học viên, các nhóm tự đánh giá cho nhau