Giáo trình Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá thương phẩm - MĐ06: Nuôi cá bống tượng

Giáo trình Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá thương phẩm - MĐ06: Nuôi cá bống tượng cung cấp cho học viên những kiến thức cơ bản về thu hoạch, vận chuyển cá nói chung và cá bống tượng nói riêng; có giá trị hướng dẫn học viên học tập và có thể tham khảo để vận dụng trong thực tế sản xuất hoặc điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện và bối cảnh thực tế của địa phương.

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ

MÃ SỐ: MĐ 06

NGHỀ NUÔI CÁ BỐNG TƢỢNG

TRÌNH ĐỘ: SƠ CẤP NGHỀ

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 06

LỜI GIỚI THIỆU

Nghề nuôi cá bống tượng trong những năm qua đã cung cấp lượng cá lớn cho thị trường Thành quả đạt được của nghề là rất lớn nhưng nâng cao chất lượng cá bống thương phẩm là vấn đề cần thiết và cấp bách, đòi hỏi người nuôi

cá cần có những hiểu biết nhất định và tuân thủ qui trình nuôi khoa học

Xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình dạy nghề “Nuôi cá bống tượng” trình độ sơ cấp là một trong những hoạt động triển khai Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” để đào tạo trình độ sơ cấp và dạy nghề dưới 3 tháng cho người làm nghề nuôi cá bống tượng và bà con lao động vùng có khả năng sản nuôi cá, giảm bớt rủi ro, nhằm tới hoạt động sản xuất theo hướng phát triển bền vững

Được tạo điều kiện về nguồn lực và phương pháp làm việc từ Vụ Tổ chức

cán bộ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và lãnh đạo Trường Trung học

thủy sản; chúng tôi đã tiến hành xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình cho nghề “Nuôi cá bống tượng” dùng cho học viên Chương trình, giáo trình đã được phản biện, nghiệm thu của hội đồng nghiệm thu do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành lập

Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo tài liệu, đi thực tế tìm hiểu và được sự góp ý của các chuyên gia, đồng nghiệp tại một số đơn vị thông qua các buổi hội thảo

Chương trình dạy nghề “Nuôi cá bống tượng” trình độ sơ cấp gồm 06 mô đun:

MĐ01 Chuẩn bị ao nuôi cá Thời gian đào tạo 80 giờ

MĐ02 Chuẩn bị lồng, bè nuôi cá Thời gian đào tạo 80 giờ

MĐ03 Thả và chăm sóc cá Thời gian đào tạo 80 giờ

MĐ04 Kiểm tra hệ thống nuôi Thời gian đào tạo 80 giờ

MĐ05 Phòng, trị bệnh cá Thời gian đào tạo 80 giờ

MĐ06 Thu hoạch, bảo quản

và tiêu thụ cá thương phẩm Thời gian đào tạo 64 giờ

Giáo trình “Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá thương phẩm” cung cấp cho học viên những kiến thức cơ bản về thu hoạch, vận chuyển cá nói chung và

cá bống tượng nói riêng; có giá trị hướng dẫn học viên học tập và có thể tham

khảo để vận dụng trong thực tế sản xuất hoặc điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện và bối cảnh thực tế của địa phương

Giáo trình được biên soạn dựa trên chương trình mô đun “Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá thương phẩm” trong chương trình dạy nghề trình độ sơ cấp nghề nuôi cá bống tượng; Nội dung của Giáo trình gồm 05 bài:

Bài 1 Những hiểu biết chung về đảm bảo chất lượng cá bống tượng

Bài 2 Xác định thời điểm thu hoạch

Bài 3 Thu hoạch cá

Bài 4 Bảo quản và vận chuyển cá

Bài 5 Tính hiệu quả nuôi cá

Nhóm xây dựng chương trình và biên soạn giáo trình trân trọng cảm ơn Vụ

Tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng cục Dạy nghề, các Viện, Trường, cơ sở sản xuất, các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật, thầy cô giáo đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để giáo trình này được hoàn thành Tuy nhiên, giáo trình cũng không tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp bổ sung để giáo trình được hoàn thiện hơn

Tham gia biên soạn:

1 Chủ biên: Lê Thị Minh Nguyệt

2 Lê Tiến Dũng

MỤC LỤC

MÔ ĐUN THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ TIÊU THỤ CÁ THƯƠNG PHẨM 5BÀI 1 NHỮNG HIỂU BIẾT CHUNG VỀ ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG CÁ

1 Ý nghĩa, vai trò của chất lượng và an toàn thực phẩm 6

DANH SÁCH BAN CHỦ NHIỆM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH, BIÊN

SOẠN GIÁO TRÌNH DẠY NGHỀ TRÌNH ĐỘ SƠ CẤPError! Bookmark not defined.

DANH SÁCH HỘI ĐỒNG NGHIỆM THU Error! Bookmark not defined.

CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN, CHỮ VIẾT TẮT

4 MS 222, Danofloxacin, Enrofloxacin…: Tên các loại thuốc, kháng sinh…

5 FCR: Hệ số chuyển đổi thức ăn

6 Ppm mg/lít; cc ml, ppb : Đơn vị đo nồng độ, thể tích

MÔ ĐUN THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ TIÊU THỤ

CÁ THƯƠNG PHẨM

Mã mô đun: MĐ 06

Giới thiệu mô đun:

Mô đun 06: ”Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá thương phẩm” trong

chương trình dạy nghề trình độ sơ cấp : Nuôi cá bống tượng có thời gian học tập

là 64 giờ, trong đó có 12 giờ lý thuyết, 44 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho học viên các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công

việc: thu hoạch, bảo quản, tiêu thụ, vận chuyển cá thương phẩm sống đạt chất

lượng và hiệu quả cao và tính được hiệu quả nuôi cá

Mô đun bao gồm 5 bài học, mỗi bài học được kết cấu theo trình tự giới thiệu kiến thức lý thuyết, các bước thực hiện công việc, phần câu hỏi bài tập và ghi nhớ Ngoài ra giáo trình có phần hướng dẫn giảng dạy mô đun nêu chi tiết

về nguồn lực cần thiết gồm trang thiết bị và vật tư thực hành, cách thức tiến hành, thời gian, tiêu chuẩn sản phẩm mà học viên phải đạt được qua mỗi bài tập Học viên sẽ được học lý thuyết tại lớp học, hội trường ở các cơ sở dạy nghề kết hợp với thực hành làm bài tập hoặc thao tác tại cơ sở nuôi cá; kết quả học tập của học viên được đánh giá trong các bài của quá trình học mô đun và qua bài kiểm tra kết thúc mô đun bằng hình thức thi trắc nghiệm kết hợp với kiểm tra thực hành, quan sát đánh giá mức độ thực hiện thao tác và chất lượng sản phẩm

BÀI 1 NHỮNG HIỂU BIẾT CHUNG

VỀ ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG CÁ BỐNG TƯỢNG

Mã bài: MĐ06-1 Mục tiêu:

- Trình bày được ý nghĩa, vai trò của việc đảm bảo chất lượng và an toàn

thực phẩm đối với cá bống tượng thương phẩm

- Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cá nuôi

- Có thái độ nghiêm túc, ý thức trách nhiệm trong việc bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm

A NỘI DUNG

1 Ý nghĩa, vai trò của chất lượng và an toàn thực phẩm

Chất lượng và an toàn của một sản phẩm có các vai trò:

- Giúp cho sản phẩm đáp ứng được mọi yêu cầu của khách hàng;

- Xứng đáng đồng tiền người mua bỏ ra;

- Tạo được sự tín nhiệm trong quá trình sử dụng;

- Đảm bảo được sự an toàn cho người sử dụng;

- Thỏa mãn được sự thích thú cho khách hàng;

- Quyết định đến việc tạo ra giá trị cho sản phẩm

Như vậy, từ những vai trò trên, chất lượng và an toàn thực phẩm có ý nghĩa hết sức quan trọng quyết định đến giá trị kinh tế cũng như sự sống còn của thực phẩm nhằm tạo được uy tín và thương hiệu cho sản phẩm đó trên thị trường

2 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cá nuôi

Có nhiều nguyên nhân làm giảm chất lượng của cá nhưng chủ yếu là do:

- Ký sinh trùng ký sinh trên cá

- Các hóa chất, chất kháng sinh;

- Quá trình nuôi;

- Kỹ thuật thu hoạch, vận chuyển

Các chất kháng sinh, hóa chất có cá là do bị nhiễm trong quá trình nuôi, bảo quản như các chất tăng trưởng, chất kháng sinh, các hormone (điều khiển giới tính, kích thích tăng trưởng: Clenbuterol & Salbutamol)…

Cá có thể bị nhiễm hóa chất trong môi trường nuôi do nước thải công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt hoặc trong thức ăn có chất tăng trưởng, chất kháng sinh, các hormone…

Theo kết quả thanh tra, kiểm tra về sản xuất, kinh doanh sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường trong nuôi trồng của Tổng cục Thủy sản và kết quả thanh tra, kiểm tra của địa phương về vật tư dùng trong nuôi trồng Thủy sản (thuốc, thức

ăn, sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường trong nuôi trồng Thủy sản) cho thấy hiện nay vẫn có những cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm không đảm bảo chất lượng, không có trong Danh mục được phép lưu hành tại Việt Nam và một số sản phẩm có chứa chất cấm sử dụng trong nuôi trồng thủy sản vẫn còn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau

- Tăng cường thanh tra, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc thú

y thủy sản, thức ăn, sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường trong nuôi trồng Thủy sản, các cơ sở nuôi trồng thủy sản và cơ sở nuôi thủy sản để phát hiện và ngăn chặn việc sử dụng những hóa chất, kháng sinh cấm sử dụng

Kỹ thuật

nuôi

Kỹ thuật thu hoạch, vận chuyển

Các hóa chất,

chất kháng

sinh

Ký sinh trùng

- Tuyên truyền và phổ biến cho người nuôi không sử dụng các sản phẩm

có chứa Chloramphenicol, Trifluralin, Enrofloxacin, Sulfadimethoxine trong nuôi trồng thủy sản

Trong Quyết định số 26/2005/QĐ-BTS ngày 18/8/2005 của Bộ trưởng

Bộ Thủy sản về việc quy định bổ sung danh mục kháng sinh nhóm FLUOROQUINOLONES cấm sử dụng như sau:

Bảng 7.1.1 BỔ SUNG DANH MỤC KHÁNG SINH NHÓM

FLUOROQUINOLONES CẤM SỬ DỤNG TRONG SẢN XUẤT, KINH

bảo quản, kem bôi da tay trong tất cả các khâu nuôi, nuôi trồng động thực vật dưới nước và lưỡng cư, dịch vụ nghề cá và bảo quản, chế biến

Thông tư số 15/2009/TT-BNN ngày 17 tháng 3 năm 2009 của Bộ trưởng

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã cấm sử dụng một số hóa chất, chất kháng sinh độc hại sau:

Bảng 7.1.2 DANH MỤC HOÁ CHẤT, KHÁNG SINH CẤM SỬ DỤNG TRONG SẢN XUẤT, BẢO QUẢN, CHẾ BIẾN THỦY SẢN

1 Aristolochia spp và các chế phẩm từ chúng Thức ăn, thuốc thú

y, hoá chất, chất xử

lý môi trường, chất

2 Chloramphenicol

3 Chloroform tẩy rửa khử trùng,

chất bảo quản, kem bôi da tay trong tất

cả các khâu nuôi, nuôi trồng động thực vật dưới nước và lưỡng cư, dịch vụ nghề cá và bảo quản, chế biến

Cá bống tượng thường là vật chủ trung gian chứa ấu trùng ký sinh trùng

và khi vào người là vật chủ cuối cùng, nếu ăn cá sống hoặc tái, chần thì ấu trùng

ký sinh trùng vẫn sống được, phát triển trưởng thành và gây bệnh cho người

- Một số giống loài ký sinh trùng phổ biến có trong cá bống tượng ảnh hưởng đến sức khỏe con người như

+ Giun tròn: Cơ thể thon, dài, con đực khoảng 5-6mm, con cái dài 8mm Cá bống tượng, cá tra, ba sa, lóc nuôi bè thường bị giun tròn ký sinh trong

6-ruột với số lượng lớn mà loài đặc trưng là Gnathostoma sp

Nếu người ăn phải, việc tiêu hóa sẽ

giúp giun tròn di cư từ bụng đến các vùng

khác nhau trong cơ thể; một số loài giun

tròn khi lây nhiễm vào người còn gây

bệnh tiêu chảy trầm trọng có thể gây chết

người do mất nước

Hình 6.1.2 Giun tròn

+ Trùng bánh xe bám vào mang, da

của cá để hút máu hoặc chất dinh dưỡng gây

nên những vết thương, xuất huyết Khi bị

bệnh màu sắc cá trở nên nhợt nhạt, cá thích

tập trung ở nơi có đường nước chảy vào

Bệnh xuất hiện khi mật độ nuôi dầy, điều

kiện vệ sinh kém, mưa kéo dài, thời tiết lạnh

Hình 6.1.3 Trùng bánh xe

+ Sán lá và sán lá gan: Những người có thói quen ăn cá không nấu kỹ (đặc biệt là gỏi cá) rất dễ bị lây truyền các loài sán từ cá như sán lá ruột nhỏ, sán

lá gan Cá đã chế biến làm gỏi xét nghiệm thấy 95% ấu trùng vẫn còn sống

Sán lá ruột thường sống và phát triển trong

ruột con người và ống dẫn mật gây viêm tấy,

tiêu chảy, dau bụng hoặc tắc ống dẫn mật, được

phát hiện thấy trong cá và từ cá truyền qua

người

Sán lá gan gây bệnh phổ biến đặc biệt ở

Châu Á (có vùng tỷ lệ nhiễm lên tới 40% dân

Hình 6.1.4 Sán lá ruột

số), chúng sống và trưởng thành trong gan

người và động vật có vú, gây bệnh viêm nhiễm

khó chữa trị, có thể nguy hiểm đến tính mạng

Hình 6.1.5 Ấu trùng sán lá gan

- Biện pháp kiểm soát ký sinh trùng trong cá bống tượng nuôi: Để giảm đến mức thấp nhất tình trạng cá bống tượng nuôi trong ao hoặc bè nuôi bị nhiễm

ký sinh trùng cần thực hiện tốt một số biện pháp sau:

+ Kiểm soát môi trường nuôi: Phải luôn sạch, đảm bảo các chỉ tiêu sinh, lý , hóa của môi trường nuôi cá bống tượng theo quy định; Không thả cá với mật độ quá dầy; định kỳ xử lý môi trường nuôi bằng các hóa chất, thuốc…để diệt mầm bệnh

+ Phòng ngừa và trị ký sinh trùng cho cá nuôi: Định kỳ tẩy giun, sán cho cá nuôi; tăng sức đề kháng cho cá bằng các biện pháp bổ sung khoáng chất

vi chất dinh dưỡng…

+ Đối với người tiêu dùng, để

tránh các bệnh do ký sinh trùng gây nên thì

không được ăn gỏi cá sống hoặc tái, chần ở

nhiệt độ 40 – 500C vì khi vào người chúng

vẫn sống được, phát triển và gây bệnh

Hình 6.1.6 Cá bống tượng hấp

+ Định kỳ lấy mẫu kiểm tra ấu trùng

ký sinh trùng trong cá và môi trường nuôi

để phát hiện và ngăn chặn lây lan kịp thời

làm ảnh hưởng đến năng suất và chất

lượng cá

Hình 6.1.7 Lấy mẫu kiểm tra

+ Đối với Trùng bánh xe thì dùng formol tạt xuống ao với nồng độ 25ml/m3 nước

20-1.1 Quá trình nuôi

Quá trình nuôi có vai trò quan trọng, quyết định sự thành công hay thất bại trong sản xuất Vì vậy, đòi hỏi người nuôi phải hiểu và vận dụng tốt những yêu cầu kỹ thuật của quá trình nuôi như: chất lượng con giống, kỹ thuật chăm sóc, quản lý môi trường, dịch bệnh

Hình 6.1.8 Các yếu tố của quá trình nuôi ảnh hưởng đến chất lượng cá

1.1.1 Con giống

Trong nghề nuôi cá chất lượng con giống có ảnh hưởng rất lớn, quyết định đến 50% thành công cho vụ nuôi; Nên chọn mua cá giống tại các cơ sở có uy tín, không lạm dụng các hóa chất và chất kháng sinh cấm

Nếu đàn cá giống kém chất lượng

thì dẫn đến cá dễ bị bệnh sẽ phải dùng

hóa chất, chất kháng sinh điều trị dẫn

đến giảm năng suất, chất lượng cá

Môi trường Con

giống

Chuyển giao, phổ biến quy trình

sản xuất giống sạch cho các trại địa

phương, từng bước nâng cao chất

lượng giống tại chỗ

Cá bống tượng giống cần được

kiểm dịch bắt buộc chất lượng cá giống

tại gốc trước khi cho phép xuất bán

giống Đây cũng là tiền đề góp phần

xây dựng uy tín, chất lượng, thương

hiệu giống cá để nông dân hạn chế thiệt

hại, rủi ro khi nuôi cá

Chăm sóc và quản lý cá bống tượng

chiếm thời gian nhiều nhất, quyết định đến

sự thành bại của nghề nuôi cá bống tượng

Hình 6.1.13 Chăm sóc cá

Cần kiểm tra cá định kỳ (hình thái,

hoạt động, tăng trọng, biểu hiện bệnh )

để kịp thời phát hiện, xử lý, điều chỉnh

việc chăm sóc cho phù hợp

Hình 6.1.14 Kiểm tra cá định kỳ

2.3.3 Môi trường: Môi trường nuôi ảnh hưởng lớn đến chất lượng cá

Môi trường nuôi ổn định trong phạm

vi thích hợp sẽ giúp cá hấp thu thức ăn hiệu

quả và phát triển tốt Các yếu tố môi trường

ao nuôi chủ yếu tác động đến sự phát triển

của cá là pH, oxy hòa tan, nhiệt độ, độ mặn,

độ kiềm, màu nước, độ trong

Hình 6.1.15 Môi trường nuôi ao

Cá nuôi trong bè trên các dòng sông

lớn nên môi trường nước trong sạch, mát,

dưỡng khí trong nước cao, cá nhanh lớn, ít

bệnh, nâng cao chất lượng cá thương phẩm

Hình 6.1.16 Nuôi cá trong bè

Bảng 6.1.3 Chất lượng nước tốt nhất sử dụng cho ao nuôi cá bống Tượng

2.3.4 Dịch bệnh

Vấn đề phòng trị bệnh cá cũng như ngăn chặn dịch bệnh là rất cần thiết và cấp bách, đòi hỏi người nuôi cá cần phải có những hiểu biết chung về bệnh cá để thực hiện các biện pháp chẩn đoán và phòng trị bệnh thường gặp nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do bệnh gây ra cho cá nuôi, nâng cao năng suất cá nuôi

Khi nghề nuôi cá càng phát triển,

trình độ thâm canh cao, thì vấn đề dịch

bệnh lại càng nghiêm trọng, gây thiệt

hại lớn cho người nuôi cá

Hình 6.1.17 Cá bị hội chứng lở loét

Nhiệt độ pH

Oxy hoà tan

Về quản lý dịch bệnh, trong

trường hợp ao, bè nuôi đã nhiều lần

xuất hiện cá bệnh sẽ ảnh hưởng đến

chất lượng cá nuôi Do vậy, việc kiểm

tra thường xuyên bệnh trên cá nuôi cần

được quan tâm thường xuyên

Hình 6.1.18 Kiểm tra bệnh cá

Ngoài ra cần bổ sung thường xuyên vào thức ăn cho cá vitamine, khoáng chất để tăng cường sức đề kháng cho cá nuôi

2.4 Quá trình thu hoạch, vận chuyển

Phương pháp, kỹ thuật thu hoạch, vận chuyển có ảnh hưởng lớn đến sự vận động của cá, khi cá hoạt động nhiều sẽ làm giảm lượng glycogen, cá nhanh kiệt sức, chất lượng cá giảm mạnh Vì vậy khi thu hoạch bằng lưới và khi vận chuyển phải nhẹ nhàng, nhanh, đúng kỹ thuật tránh để cá sợ hãi và vùng vẫy nhiều

B Câu hỏi và bài tập thực hành của học viên

Câu hỏi thảo luận nhóm số 6.1.1 Thảo luận theo nhóm các yếu tố ảnh hưởng

đến chất lượng cá sau thu hoạch

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức để hiểu về việc đảm bảo chất lượng cá trong

quá trình thu hoạch, bảo quản và vận chuyển

- Nguồn lực: Câu hỏi thảo luận nhóm, giấy A0, viết lông, bảng

- Cách thức tiến hành: thực hiện bài tập theo nhóm; chia nhóm thảo luận, mỗi nhóm 05 - 07 học viên; mỗi nhóm hoàn thành toàn bộ bản đánh giá các yếu

tố ảnh hưởng đến chất lượng cá trong quá trình thu hoạch, bảo quản và vận

chuyển

- Nhiệm vụ của nhóm: các nhóm thảo luận từng nội dung; viết trên giấy A0; đại diện từng nhóm lên trình bày, trao đổi với các nhóm khác để đạt mục tiêu nêu ra; Giáo viên hướng dẫn, theo dõi các nhóm thảo luận, trình bày nêu nhận xét, đánh giá và kết luận

- Thời gian hoàn thành: mỗi nhóm thảo luận 30 phút và lên trình bày 15 phút

- Kết quả và tiêu chuẩn sản phẩm cần đạt được: Trình bày được các yếu tố

cơ bản ảnh hưởng đến chất lượng cá trong quá trình thu hoạch, bảo quản và vận

chuyển

Sản phẩm là các bài trình bày của từng nhóm học viên trên giấy A0 và thuyết trình;

Bài câu hỏi trắc nghiệm số 6.1.2 Nội dung là hiểu các yếu tố ảnh hưởng

đến chất lượng và an toàn thực phẩm cá bống tượng cá sau thu hoạch

- Nguồn lực: Bản 20 câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm, giấy nháp, viết

Ví dụ một số câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1 Vấn đề quyết định cho sự thành công của các cơ sở nuôi cá là:

a Chất lượng cá thương phẩm

b Lợi nhuận nhiều

c Chi phí thấp

d Tất cả đều đúng

Câu hỏi 2 Yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến chất lượng cá sau thu hoạch là:

a Sử dụng hóa chất, thuốc, kháng sinh

Câu hỏi 4 Biện pháp kiểm soát ký sinh trùng trong cá bống tượng nuôi là:

a Môi trường nuôi phải sạch, đảm bảo các chỉ tiêu quy định

b Định kỳ tẩy giun, sán cho cá nuôi

- Thời gian hoàn thành: 60 phút

- Kết quả sản phẩm cần đạt được: Học viên hiểu được các yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng cá sau thu hoạch;

C Ghi nhớ

- Chất lượng và an toàn thực phẩm có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng quyết định đến giá trị kinh tế cũng như sự tồn tại của thực phẩm nhằm tạo được uy tín

và thương hiệu cho sản phẩm đó trên thị trường

- Bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng cá sau thu hoạch, đó là: + Ký sinh trùng;

+ Các hóa chất, chất kháng sinh;

+ Quá trình nuôi;

+ Quá trình thu hoạch, vận chuyển

BÀI 2 TÌM HIỂU THÔNG TIN VỀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM

Mã bài: MĐ06-2

Việc chọn đúng thời điểm thu hoạch cá giúp cho người nuôi đạt được hiệu quả kinh tế nuôi cao nhất thông qua việc xác định thị trường cung, cầu cá; biến động về giá cả; kích cỡ cá, tình trạng cá khi thu hoạch

Mục tiêu:

- Tìm hiểu được các thông tin về giá cả, biến động thị trường

- Quan sát, đánh giá được cá đạt tiêu chuẩn thu hoạch

A NỘI DUNG

1 Tìm hiểu nguồn tiêu thụ

1.1 Tìm hiểu thông tin thị trường

Tìm hiểu thị trường nhằm xác định khả năng tiêu thụ cá của cơ sở nuôi trên địa bàn xác định Trên cơ sở đó nâng cao khả năng thích ứng với thị trường, từ

đó tiến hành tổ chức sản xuất và tiêu thụ cá của cơ sở có hiệu quả theo yêu cầu của thị trường

- Khảo sát thị trường gồm:

+ Tìm hiểu khả năng tiêu thụ cá của cơ sở nuôi vào thị trường

+ Tìm hiểu các đối tượng sẽ tiêu thụ cá của cơ sở về giá cả, số lượng, chất lượng, thời gian và địa điểm

+ Nghiên cứu cạnh tranh: Xác định số lượng, chất lượng, giá cả của các cơ

sở nuôi khác và đối tượng khách hàng của họ

Qua công tác khảo sát thị trường, cơ sở nuôi sẽ đề ra những đối sách phù hợp nhằm thỏa mãn tốt nhất nhu cầu khách hàng để nâng cao hiệu quả tiêu thụ cũng như hiệu quả sản xuất

- Thu thập thông tin:

Tổ chức thu thập hợp lý các nguồn thông tin về nhu cầu của thị trường Các thông tin đó bao gồm:

+ Thông tin về chất lượng cá trên thị trường: Kích cỡ, giá cả, v.v ;

+ Thông tin về cơ sở nuôi: Có bao nhiêu cơ sở trong vùng; xu thế phát triển của các cơ sở đó trong tương lai; Mức độ đáp ứng của các cơ sở hiện có đối với nhu cầu thị trường, dịch vụ cung cấp cá của các cơ sở,v.v ;

+ Thông tin về tiêu thụ sản phẩm: Cá bống tượng được tiêu thụ như thế nào, bao nhiêu, ở đâu, giá bán trên thị trường trong vùng và sự biến động của giá trên thị trường ;

+ Đối tượng tiêu thụ cá bống tượngi: Các cơ sở nuôi, thị hiếu, sức mua ;

+ Thông tin về các chính sách của nhà nước về hỗ trợ phát triển sản xuất cho nông dân

- Phân tích và xử lý thông tin

Cần phân tích và xử lý đúng thông tin thu thập được về nhu cầu các loại thị trường Cơ sở sản xuất phải biết lựa chọn những thông tin đáng tin cậy để tránh sai lầm khi ra quyết định Việc xử lý thông tin phải đảm bảo tính khả thi trên các điều kiện sản xuất của cơ sở Qua khảo sát nhu cầu thị trường phải giải quyết được các vấn đề sau:

+ Xác định yêu cầu của thị trường về cá bống tượng: Kích cỡ, chất lượng, bao bì, phương thức thanh toán, giao hàng, vận chuyển, v.v ;

+ Ước lượng giá cả, giá bình quân trên thị trường trong từng thời điểm; + Ước lượng có bao nhiêu khách hàng sẽ mua cá bống tượng trong thời gian tới và sẽ mua bao nhiêu;

+ Xác định quảng cáo như thế nào sao cho có hiệu quả;

+ Tình hình hoạt động sản xuất của các đối tượng cạnh tranh trên thị trường;

- Xác định các hoạt động xúc tiến tiêu thụ

Nhu cầu thị trường rất lớn song cơ sở nuôi phải biết lựa chọn phù hợp với khả năng của mình

- Theo dõi dự báo thời tiết

Thời tiết cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình thu hoạch cá nuôi Khi sắp đến vụ thu hoạch, cần thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết để tránh thu hoạch vào những ngày có mưa, bão hoặc quá nắng nóng…

Nếu dự báo sắp có bão thì nên thu hoạch trước bão để tránh cá bị chết hoặc thất thoát do bão, lũ, nước tràn…

1.2 Tìm hiểu giá cá bống tượng trên thị trường

- Tìm hiểu giá cả từ các cơ sở nuôi trong vùng

Bước 1 Tìm hiểu địa chỉ các cơ sở nuôi trong vùng

+ Tìm hiểu qua danh bạ điện thoại

+ Tìm hiểu qua các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài phát

thanh, truyền hình, internet,

+ Tìm hiểu qua cơ quan chức năng liên quan: cơ quan đăng ký sản xuất kinh doanh, cơ quan quản lý thị trường, cơ quan thuế

Bước 2 Chọn địa chỉ khảo sát

+ Địa chỉ được chọn phải phân đều cho các vùng

+ Chú ý các cơ sở nuôi đã có thương hiệu, có uy tín trên thị trường

Bước 3 Khảo sát tại các địa chỉ đã được chọn

+ Các thông tin cần thu thập: số lượng bán ra, giá bán, khách hàng …

+ Thực hiện khảo sát

Cách 1 Đóng vai là người có nhu cầu mua cá bống tượng

Cách 2 Đóng vai là người của đại lý chuyên mua và bán cá bống tượng

- Tìm hiểu giá cả từ các nơi tiêu thụ cá

+ Tìm hiểu qua danh bạ điện thoại

+ Tìm hiểu qua các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài phát thanh, truyền hình, internet,

+ Tìm hiểu qua cơ quan chức năng liên quan: cơ quan đăng ký kinh doanh,

cơ quan quản lý thị trường, cơ quan thuế

+ Tìm hiểu từ các nguồn thông tin khác: bạn bè, người thân

+ Các thông tin cần thu thập: Sản lượng nuôi bình quân, mùa vụ nuôi, giá

và nơi mua cá giống, …

- Tính giá cả bình quân cá bống tượng trên thị trường

Bước 1 Chọn giá ít nhất của 03 cơ sở nuôi cá bống tượng trong vùng đã

Hình 6 2.1.a Khảo sát qua tin nhắn Hình 6 2.1.b Khảo sát trực tiếp

Hình 6 2.1.c Khảo sát qua Internet Hình 6. 2.1.d Khảo sát qua sách, báo

Hình 6 2.1 Một số p hương pháp khảo sát tại văn phòng làm việc

+ Phương pháp khảo sát tại hiện trường: Quan sát trực tiếp hoặc dùng các máy móc, chụp ảnh, quay video

Hình 6.2.2.a Chụp ảnh, quay video Hình 6.2.2.b Tham quan trực tiếp

Hình 6.2.2 Các phương pháp khảo sát tại hiện trường

1.3 Chọn nơi tiêu thụ cá

Việc chọn nơi bán cá bống tượng về cơ bản căn cứ vào 2 yếu tố là:

khoảng cách từ cơ sở đến nơi bán và giá bán Tốt nhất, chọn nơi bán sao cho chi phí và thời gian vận chuyển là nhỏ nhất nhưng có giá bán cao nhất

Khoảng cách càng xa thì chi phí cho vận chuyển càng lớn và chọn nơi có

giá bán cao là tốt nhất; tuy nhiên hiệu quả còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như: để bán được giá cao thì có tăng chi phí vận chuyển hay không, tỷ lệ cá chết khi đi xa, tình hình thời tiết bất lợi, thời gian nhận tiền nhanh hay chậm; điều khoản mua bán thuận lợi hay không thuận lợi…

Để giải quyết bài toán về tiêu thụ cá bống tượng hiện nay cho các hộ nuôi

là nhanh chóng liên kết với các doanh nghiệp để phát triển nghề ổn định, bền vững theo định hướng thị trường sẽ tạo sản phẩm có khả năng cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu

Nên chọn nơi bán là những khách hàng quen, đã từng giao dịch có uy tín, khi cần có thể tạm ứng trước chi phí cho việc nuôi và lại chủ động được số lượng cá bống tượng cần nuôi

2 Kiểm tra cỡ, chất lượng cá

2.1 Kiểm tra cỡ cá thu hoạch

Nếu thu cá sớm chưa đạt kích cỡ quy định sẽ giảm giá trị kinh tế; còn nếu

để quá lâu cá sẽ tăng trưởng chậm dù lượng thức ăn tiêu tốn tăng, nếu nuôi cá tiếp tục sẽ không có hiệu quả vì kéo dài thời gian nuôi, chi phí tăng nhiều vì vậy

cần kiểm tra cỡ cá để thu hoạch đúng thời hạn, có hiệu quả

Sau 9 - 10 tháng nuôi, cá đạt kích cỡ 400 - 600g/con thì tiến hành thu hoạch toàn bộ Cá thường có kích cỡ không đều vì vậy những con chưa đủ kích

cỡ có thể nuôi tiếp cho đến khi cá đạt kích cỡ thương phẩm

Tuy nhiên, sau 5- 6 tháng là có thể

thu tỉa những cá đạt tiêu chuẩn thương phẩm

là trên 400 gam/con tùy thuộc vào kích cỡ

Tổng khối lượng cá mẫu (kg)

Cỡ cá trung bình (kg/con) =

Số cá mẫu (con)

2.2 Kiểm tra chất lượng cá

Cá thu hoạch phải đang khỏe, không bệnh thì mới đảm bảo sức khỏe để thu hoạch, tránh cá đang yếu, bệnh sẽ dễ bị chết khi thu Vì vậy, khi sắp đến vụ thu hoạch cần thường xuyên theo dõi sức khỏe của cá

- Xác định sức khỏe cá qua hoạt động

Thông qua việc quan sát các hoạt động của cá có thể đánh giá tương đối chính xác sức khỏe của cá

Quan sát hoạt động của cá vào lúc cho cá ăn và vào các thời điểm đáng lưu ý trong ngày như: sáng sớm, trưa nắng, chiều mát và đêm vào lúc 19g30 đến

20 giờ là thuận lợi nhất

Nếu cá bơi, ăn, phản xạ nhanh với

ánh sáng chiếu … là cá có sức khỏe tốt;

ngược lại nếu cá có các biểu hiện như cá

bơi cặp mé, cá kéo đàn, nổi đầu thở oxy

- Xác định sức khỏe cá qua hình thái

Quan sát qua hình thái cũng biết được tình trạng sức khỏe của cá Hàng ngày, khi thăm cá có thể kiểm tra hình thái của cá qua các chỉ tiêu sau:

- Màu sắc thân cá tự nhiên, sáng bóng,

đồng đều

- Màu sắc của mang có màu hồng

- Mắt cá đen, căng, sáng bóng; nếu

mắt cá chuyển màu vàng hay trắng bạc

khi phản chiếu ánh sáng là cá đã bị yếu,

bệnh

Hình 6.2.5 Quan sát hình thái cá

3 Xác định thời điểm thu hoạch

Khi đã thu thập đầy đủ các thông tin về thị trường, thời tiết…xác định đầy

đủ các điều kiện về sức khỏe, kích cỡ cá nuôi thì tiến hành xác định thời điểm thu hoạch cá và chuẩn bị tốt các công việc tiếp theo sao cho việc thu hoạch cá đạt hiệu quả cao

Chọn cỡ cá thu hoạch sao cho có hiệu quả nhất, thông thường cá bống tượng sau 5-6 tháng, có thể thu tỉa những cá đạt tiêu chuẩn xuất khẩu là trên 400 gam/con; thu hoạch toàn bộ sau khi nuôi khoảng 9 - 10 tháng, cá đạt kích cỡ trung bình 400 - 600g/con; Cá thường có kích cỡ không đều vì vậy những con chưa đủ kích cỡ có thể nuôi tiếp cho đến khi cá đạt kích cỡ thương phẩm

Không được thu hoạch cá đang trong thời gian cá bị bệnh

Cần lấy mẫu cá gửi đến cơ quan chức năng để kiểm tra dư lượng thuốc, hoá chất, kháng sinh cấm sử dụng và hạn chế sử dụng trước khi thu hoạch

Ngừng sử dụng các loại thuốc điều trị bệnh trước khi thu hoạch theo quy định của các ngành chức năng

Trước khi thu hoạch 1 – 3 ngày thì giảm cho ăn và ngưng hẳn để tránh tình trạng cá yếu và chết khi vận chuyển

Một tháng trước khi thu hoạch phải kiểm tra dư lượng thuốc kháng sinh

Khi thu hoạch cá phải chọn thời tiết tốt; lúc không nắng, mưa bão Thời gian thu hoạch cá tốt nhất trong ngày là vào lúc chiều tối hoặc sáng sớm vì lúc này nhiệt độ môi trường thấp, không có ánh nắng mặt trời nên sẽ hạn chế được các tác động của môi trường ảnh hưởng đến chất lượng cá trong quá trình thu hoạch, xử lý

Kinh nghiệm thực tế nếu thu hoạch cá để bảo quản sống thì thời điểm thu hoạch cá thích hợp là chiều tối và sẽ vận chuyển qua đêm để tranh thủ thời tiết mát và kịp đến nơi tiêu thụ

B Câu hỏi và bài tập thực hành của học viên

- Nguồn lực: Câu hỏi thảo luận nhóm, giấy A0, viết lông, bảng

- Cách thức tiến hành: thực hiện bài tập theo nhóm; chia nhóm thảo luận, mỗi nhóm 05 - 07 học viên; mỗi nhóm hoàn thành toàn bộ bản trình bày các phương pháp khảo sát thị trường cá bống tượng

- Nhiệm vụ của nhóm: các nhóm thảo luận từng nội dung; viết trên giấy A0; đại diện từng nhóm lên trình bày, trao đổi với các nhóm khác để đạt mục tiêu

nêu ra; Giáo viên hướng dẫn, theo dõi các nhóm thảo luận, trình bày nêu nhận xét, đánh giá và kết luận

- Thời gian hoàn thành: mỗi nhóm thảo luận 30 phút và lên trình bày 15 phút

- Kết quả và tiêu chuẩn sản phẩm cần đạt được: Trình bày được các các phương pháp khảo sát thị trường cá bống tượng

2 Các bài thực hành

2.1 Bài thực hành số 6.2.2 Thực hành thu mẫu, xác định cỡ cá tại trang trại

nuôi cá của nhà trường, hoặc ao hộ gia đình

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng nghề để thực hiện được việc kiểm tra cỡ cá thu hoạch

- Nguồn lực: Ao nuôi cá tại trại nuôi hoặc ao hộ gia đình, dụng cụ vớt cá quan sát (chài hoặc lưới nhỏ), cân, giấy, viết

- Cách thức tổ chức: Chia nhóm thực hành (05-07 học viên/nhóm), mỗi nhóm thực hành xác định cỡ cá qua mẫu cá; Giáo viên quan sát thực hiện của các nhóm học viên và đánh giá theo kết quả thực hành của các nhóm

- Nhiệm vụ của nhóm khi thực hiện bài tập: Để đạt mục tiêu, các nhóm cần thực hiện nhóm bước công việc sau:

Bước 1 Vớt mẫu cá bống tượng nuôi trong ao bằng chài hoặc lưới nhỏ Bước 2 Cân và đếm cá mẫu

Bước 3 Ghi chép, tính toán kết quả cỡ cá trung bình trong ao

- Thời gian hoàn thành: Thời gian cần thiết để các nhóm hoàn thành nhiệm vụ được giao là 1 giờ/nhóm

- Kết quả và tiêu chuẩn sản phẩm cần đạt được sau bài thực hành: Mỗi

nhóm có bản kết luận về cỡ trung bình của cá nuôi trong ao tại thời điểm thu

2.2 Bài thực hành số 6.2.3 Thực hiện đánh giá sức khỏe của cá theo các

tiêu chí đưa ra

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng nghề để thực hiện được việc kiểm tra sức khỏe của cá theo các tiêu chí

- Nguồn lực: Bảng mẫu tiêu chí đánh giá sức khỏe cá; ao nuôi cá tại trại nuôi hoặc ao hộ gia đình, dụng cụ vớt cá quan sát (chài hoặc lưới nhỏ), giấy, viết

- Cách thức tổ chức: Chia nhóm thực hành (05-07 học viên/nhóm), mỗi nhóm thực hành xác định sức khỏe của cá qua hoạt động và hình thái bên ngoài của cá; Giáo viên quan sát thực hiện của các nhóm học viên và đánh giá theo kết quả thực hành của các nhóm

- Nhiệm vụ của nhóm khi thực hiện bài tập: Để đạt mục tiêu, các nhóm

cần thực hiện nhóm bước công việc sau:

Bước 1 Quan sát hoạt động của cá bống tượng nuôi trong ao

Bước 2 Vớt mẫu cá bống tượng nuôi trong ao bằng chài hoặc lưới nhỏ Bước 3 Quan sát hình thái ngoài của cá mẫu

Bước 4 Nhận xét, đánh giá, ghi chép kết quả

- Thời gian hoàn thành: Thời gian cần thiết để các nhóm hoàn thành nhiệm vụ được giao là 1 giờ/nhóm

- Kết quả và tiêu chuẩn sản phẩm cần đạt được sau bài thực hành: Mỗi

nhóm có bản kết luận về sức khỏe của cá nuôi

C Ghi nhớ

- Cách thu thập thông tin thị trường, thời tiết tốt để đạt được hiệu quả kinh tế cao

- Cần xác định đúng cỡ cá, chất lượng cá, sức khỏe cá đảm bảo đạt yêu cầu khi thu hoạch

- Xác định được thời điểm thu hoạch và nơi bán cá hiệu quả nhất

BÀI 3 THU HOẠCH CÁ TRONG AO NUÔI, BÈ NUÔI

Mã bài: MĐ06-3 Mục tiêu:

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và nhân lực phục vụ cho việc thu hoạch cá

- Thu hoạch cá bống tượng trong ao, bè nuôi đúng kỹ thuật

- Có được thao tác khéo léo, cẩn thận, nhanh nhẹn

A Giới thiệu Quy trình

B Các bước tiến hành

1 Chuẩn bị thu hoạch

1.1 Chọn phương pháp thu hoạch

Chọn phương pháp thu hoạch là rất quan trọng; cần dựa vào điều kiện thực

tế của trang trại về địa hình đáy ao, độ sâu; nguồn nước cấp, thoát; hệ thống cống; trang thiết bị thu hoạch… để áp dụng các phương pháp: thu tỉa hay thu toàn bộ; thu cá bằng chài, lưới, tháo cạn toàn bộ… hoặc kết hợp giữa các phương pháp sao cho phù hợp, có hiệu quả cao và chất lượng cá thu hoạch đạt tốt nhất

1.2 Chuẩn bị dụng cụ và nhân lực thu hoạch

Trước khi thu hoạch cần dựng trước lều tạm để che nắng cá ngay khi bắt lên, không cho nắng chiếu trực tiếp vào cá vì khi cá thu hoạch lên bờ rất nhanh chết, nếu bị nắng chiếu trực tiếp dễ bị chết làm giảm chất lượng và bán mất giá

Chuẩn bị sẵn các dụng cụ để rửa và đựng cá như rổ nhựa, thùng nhựa hoặc thùng xốp cách nhiệt, bao nilon, nguồn nước sạch …

Luyện cá

Thu cá trong ao nuôi

Thu cá trong bè nuôi Chuẩn bị

thu hoạch

Hình 6.3.1 Rổ nhựa Hình 6.3.2 Thùng nhựa chứa cá

Yêu cầu về dụng cụ, thiết bị phải không rỉ sét, không bị ăn mòn hoặc mục nát, không thấm nước; cấu trúc ít ngóc ngách, phẳng bề mặt để dễ làm vệ sinh

Chuẩn bị bơm; kiểm tra chất

lượng máy bơm, nguồn điện, độ an

toàn

Hình 6.3.4 Máy bơm

Kiểm tra nguồn điện, máy bơm, ống dẫn…đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật và

an toàn trong quá trình bơm để thu hoạch cá trong ao

Cần tính thời gian bơm nước sao cho nước cạn vào sáng sớm hoặc chiều tối ngày dự định bắt cá

Nếu dự định thu hoạch cá vào sáng sớm thì cần tiến hành bơm nước từ đêm

và tiến hành thu cá ngay từ sáng sớm để thu hoạch ngay càng sớm càng tốt, trước khi mặt trời lên

Cần chuẩn bị đầy đủ nhân lực có sức khỏe, có kinh nghiệm, tay nghề để đánh bắt cá nhanh, đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật tránh ảnh hưởng đến chất lượng

Sau mỗi lần đảo ao thì nên dồn hết rêu, rác nổi trên mặt ao, vớt lên rồi cho thêm nước mới vào ao

Việc luyện cá có nhiều tác dụng:

- Rèn luyện thể chất của cá làm cho cá vận động nhiều, các cơ sẽ rắn chắc hơn, làm cho cá cứng cáp và khoẻ mạnh hơn

- Tăng cường sự trao đổi chất của cá, làm cho khả năng vận động bắt mồi và đối phó với địch hại được tăng cường hơn

- Tăng cường sức chịu đựng cho cá trong khi thu hoạch, vận chuyển với điều kiện xấu như là ít ôxy, mật độ cao…cá sẽ chịu đựng được và không bị chết

- Xáo trộn chất dinh dưỡng từ đáy ao vào môi trường nước làm cho chất hữu cơ phân huỷ được nhiều không bị lắng đọng đáy ao

- Nhằm làm cho cá quen dần với điều kiện chật hẹp, xấu (giảm thấp ngưỡng oxy, thải bớt phân, sạch bùn đất bám ở mang, da ), cá khỏe mạnh, bơi lội hoạt bát, tăng cường trao đổi chất, tăng khả năng bắt mồi

- Tạo điều kiện cho các chất hữu cơ phân hủy và các khí độc trong ao thoát ra ngoài

3 Thu hoạch cá

3.1 Thu hoạch cá bống tượng trong ao nuôi

Cá bống tượng nuôi trong ao đất thường chui rúc vào đáy bùn nên rất khó bắt Cần tát cạn vào chiều mát, mò bắt sơ bộ, sau đó dùng chuối cây trang ao cho bằng đáy rồi cho nước vào, nửa đêm và gần sáng cá bống tượng sẽ ngoi lên

Dùng lưới kéo rùng thu cá là phương pháp phổ biến nhất hiện nay phù hợp cho việc thu hoạch cá trong các ao nuôi cá bống tượng thâm canh

Lưới kéo rùng có bộ phận chính: Cánh lưới, thân lưới, túi lưới, hệ thống phụ: dây kéo, que cáng, cọc

Hình 6.3.5 Cấu tạo của lưới kéo rùng

Lưới được thả ở một đầu ao, nhờ lực kéo của người, lưới tiến đến bờ đối diện

Quá trình vận động trong nước, lưới làm việc theo nguyên tắc kéo vét (diềng phao luôn nổi trên mặt nước, diềng chì luôn sát đáy) Tới bờ đối diện, lưới được thu lên ở vị trí thích hợp, cá bị giữ lại trong lưới

Lưới có hình chữ nhật được rút gọn trong một khung dây diềng hình chữ nhật; kích cỡ mắt lưới đồng nhất trên toàn bộ tấm lưới; lưới có lắp phao và chì

Sơ đồ quy trình thu hoạch cá bống tượng trong ao nuôi:

Bước 3 Thả lưới (Hình

6.3.6.b):

Thả lưới ở một đầu ao (có

độ sâu mực nước thấp, hướng

kéo lưới thuận theo chiều gió);

kiểm tra độ an toàn đường lưới

sau thả (tránh để cuốn lưới, treo

lưới)

Hình 6.3.6.b

éo lưới Kéo lưới

Tháo bớt nước

Thu lưới bắt cá Tháo cạn,

thu toàn bộ

Bước 4 Kéo lưới:

Quá trình lưới làm việc

trong nước phải được đảm bảo

diềng phao luôn nổi trên mặt

nước, diềng chì luôn sát đáy

(Hình 6.3.6.c)

Hình 6.3.6.c

Kéo đều hai đầu lưới, để cho

lưới cong tự nhiên (Hình 6.3.6.d)