Nhung hinh thuc va Phuong phap giup hs hoc tot Morong von tu lop 4

Thông thường với dạng bài tập này, chúng tôi làm những thẻ từ riêng, phát cho mỗi nhóm một bộ ( 5 nhóm, mỗi nhóm 6 học sinh), tổ chức cho các nhóm thi nhau ghép và dán vào góc học tập [r]

PHÒNG GD-ĐT B ẮC BÌNH TRƯỜNG TIỂU HỌC BÌNH TÂN 2

-

- Đề tài:

“Những hình thức và phương pháp giúp học sinh học tốt : Mở rộng vốn

từ trong phân môn Luyện từ và câu – lớp 4”

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

Trong chương trình bậc tiểu học, môn Tiếng Việt nhằm hình thành vàphát triển giúp học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc,viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi.Trong môn Tiếng Việt, phân môn Luyện từ và câu cung cấp kiến thức sơgiản về tiếng Việt và rèn luyện kỹ năng dùng từ đặt câu cho học sinh Cụ thểnhư sau:

-Mở rộng, hệ thống hoá vốn từ, trang bị cho học sinh một số hiểu biết sơgiản về từ và câu

- Rèn cho học sinh các kỹ năng dùng từ đặt câu và sử dụng dấu câu

-Bồi dưỡng cho học sinh thói quen dùng từ đúng, viết câu đúng ngữ pháp,viết một đoạn văn miêu tả, làm một bài tập làm văn hoàn chỉnh, đồng thờigiúp học sinh ý thức giao tiếp lễ độ, có văn hóa

Qua thực tế giảng dạy nhiều năm, cũng như khảo sát chất lượng đầu năm

ở các năm học, các em làm những bài tập tìm từ, đặt câu hầu như chỉ đúng

về mặt ngữ pháp, nội dung sáo rỗng, chưa tìm được những từ ngữ, hình ảnhlàm cho câu văn sinh động, giàu hình ảnh Hiện tại, chất lượng học tập mônTiếng Việt nói chung ở địa phương còn thấp, ở phân môn tập làm văn vàluyện từ và câu nói riêng nên chúng tôi có quan tâm đặc biệt đến những biệnpháp giúp học sinh học tốt phân môn Luyện từ và câu nhằm giúp học sinh

có thể học tốt hơn ở phân môn này và học tốt hơn nữa đối với phân môn tậplàm văn Do đó chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài:

“Những hình thức và phương pháp giúp học sinh học tốt Mở rộng vốn từ

trong phân môn Luyện từ và câu – lớp 4”

II NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

HS làm đúng75% - 100%

Nguyên nhân chung là học sinh chưa nắm vững khái niệm về từ loại, vốn

từ còn ít nên việc hiểu và giải nghĩa từ còn hạn chế Từ đó cũng dẫn đếnviệc bài làm văn của các em rất ngắn, dùng từ đặt câu viết đoạn văn chưađạt yêu cầu

Với đề tài “Những hình thức và phương pháp giúp học sinh học tốt Mở

rộng vốn từ trong phân môn Luyện từ và câu – lớp 4”

Sau đây c húng tôi xin nêu lên những phương pháp, hình thức, cách tiến

hành chúng tôi đã áp dụng, với mong muốn đóng góp những kinh nghiệmnho nhỏ của bản thân tích lũy được qua những năm trực tiếp đứng lớp từnăm 2008-2009; 2009 – 2010; 2010-2011 và năm học này 2011-2012 màbản thân chúng tôi đã áp dụng có hiệu quả với lớp chúng tôi đang chủnhiệm ( Lớp 4a: Nguyễn Thị Ánh Hồng với 31 học sinh; Ngô Thị Chi Uyên

: Giáo viên kiêm tổng phụ trách, đồng thời dạy ở cả 2 lớp 4a và 4b (32 họcsinh).

2 Những biện pháp giải quyết vấn đề.

Để hoàn chỉnh đề tài này, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu như : Tuyểntập những hình thức phương pháp dạy học, tập những trò chơi trong dạy họcTiếng Việt, những sáng kiến kinh nghiệm của đồng nghiệp địa phương,những sáng kiến trên diễn đàn dạy và học

Dự giờ đồng nghiệp để đúc kết kinh nghiệm, rút ra những hạn chế còn có đểkhắc phục và phát huy có hiệu quả những hình thức, phương pháp hay ở bạn

Chuẩn bị đơn giản với mỗi nhóm một tờ giấy khổ A3, vẽ như hình dướiđây, học sinh trong nhóm thảo luận và tìm từ ngữ thích hợp để viết vàomạng ý nghĩa và trình bày lên góc của nhóm, lớp quan sát, nhận xét

Bài 2/17 Cho các từ sau: nhân dân, nhân hậu, nhân ái, công nhân, nhân

loại, nhân đức, nhân từ, nhân tài Hãy cho biết:

a Trong những từ nào, tiếng “nhân” có nghĩa là “người”

b Trong những từ nào, tiếng “nhân” có nghĩa là “ lòng thương người”Với mục tiêu yêu cầu học sinh hiểu nghĩa từ, chúng tôi tổ chức cho học sinhchơi trò chơi “Tìm bạn”

Cho 2 học sinh làm nhóm trưởng, một em mang bảng ý nghĩa “người”; một

em mang bảng ý nghĩa “lòng thương người”; phát cho mỗi em còn lại mộtthẻ từ, sau đó quy định thời gian là 3 phút để tất cả học sinh đi tìm đúng bạnđội trưởng của mình, sau đó khuyến khích các em giải nghĩa từ em đã chọn

Thể hiện lòng nhân hậu, tình cảm yêu thương đồng

loại

Bài 3/17: Đặt câu với những từ ở bài tập 2.

Chúng tôi dùng một số hình ảnh, tranh ảnh về người để học sinh trung bìnhyếu có thể nhìn tranh để nói thành câu

VD: Khi dạy bài Danh từ (Tuần 5) mục đích của bài là học sinh phải nắmđược danh từ gì - Biết tìm danh từ trong đoạn văn và đặt câu với danh từ đó.Phần nhận xét/52sgk

a Yêu cầu học sinh tìm các từ ngữ chỉ sự vật có trong đoạn thơ dưới đây

Mang theo truyện cổ tôi điNghe trong cuộc sống thầm thì tiếng xưa

Vàng cơn nắng, trắng cơn mưa,Con sông chảy có rặng dừa nghiêng soi

Đời cha ông với đời tôiNhư con sông với chân trời đã xaChỉ còn truyện cổ thiết tha

Cho tôi nhận mặt ông cha của mình.

Tổ chức hoạt động theo nhóm 5 học sinh (6 nhóm), các nhóm thảo luận và gạch dưới các từ trong phiếu bài tập đã chuẩn bị trước rồi treo lên góc học tập của nhóm

Các nhóm quan sát và nhận xét, bổ sung cho hoàn chỉnh

b Xếp các từ vào nhóm thích hợp:

Giao cho mỗi nhóm một phiếu và các thẻ từ:

để học sinh thảo luận và xếp các thẻ từ vào nhóm thích hợp (ví dụ như sau):

Học sinh hoàn thành bài tập trên, sau đó sử dụng câu hỏi mở gợi ý

để học sinh (nhất là học sinh trung bình yếu) nói lên được khái niệm Danh

từ

Như vậy bằng hình thức tổ chức như trên chúng tôi đã giúp cho các

em tìm ra một khái niệm “thế nào là danh từ” và điều tốt nhất khi sử dụnghình thức này là tất cả học sinh trong lớp đều tham gia một cách hào hứng

và sôi nổi

mưa

chân trời

Đối với dạng bài mở rộng vốn từ, chúng tôi thường dùng những tròchơi để thay thế cách làm một bài tập theo kiểu truyền thống.

Ví dụ như bài: Mở rộng vốn từ: Trang phục – Tự trọng (tuần 6)

Bài tập 2/63 sgk

Chọn từ ứng với mỗi nghĩa sau:

- Một lòng một dạ gắn bó với lí

tưởng, tổ chức hay với người nào đó

- Trước sau như một, không gì lay

Tương tự với Mở rộng vốn từ: “Đồ chơi – Trò chơi” sgk trang 157

Bài 1/sgk/157 : Yêu cầu phân loại theo mẫu cho dưới đây Xếp các trò chơisau vào ô thích hợp trong bảng : nhảy dây, kéo co, ô ăn quan, lò cò, vật, xếphình, đá cầu

Trò chơi rèn luyện sức mạnh

Trò chơi rèn luyện sự khéo léo

Trò chơi rèn luyện trí tuệ

Chúng tôi tổ chức thành trò chơi “Cây nhân quả”, phát cho mỗi nhóm mộtcây (cây rèn luyện sức mạnh, cây rèn luyện sự khéo léo, cây rèn luyện trítuệ), yêu cầu học sinh thi gắn xung quanh cây những hoa, quả trò chơi phùhợp với mỗi cây đó

trung nghĩatrung hậu

Bài 2/sgk/157: Chọn thành ngữ, tục ngữ ứng với mỗi nghĩa.

Chúng tôi đưa bài tập thành trò chơi “Tìm bạn”

Mỗi em sẽ chọn một thẻ từ mang ý nghĩa, sau đó sẽ tìm bạn mang thẻ từcâu thành ngữ tục ngữ

Bài tập 3/sgk/157: Chọn thành ngữ, tục ngữ ở bài 2 để khuyên bạn

a) Nếu bạn chơi với một số bạn hư nên học kém hẳn đi

b) Nếu bạn em thích trèo lên một chỗ cao chênh vênh, rất nguy hiểm để

tỏ ra mình gan dạ

Với dạng bài tập này chúng tôi áp dụng hình thức đóng vai thể hiện tìnhhuống là đạt kết quả nhất

Cuối học kỳ I, với mỗi chủ điểm đã học chúng tôi giúp học sinh hệ thốnglại các từ ngữ đã học theo bảng sau, nhằm giúp các em hệ thống lại vốn từ

và có thêm từ ngữ để đặt câu, viết đoạn văn (Thực hiện trong tiết ôn tậpcuối học kỳ và trong giờ ngoại khóa)

Thương người như thể

thương thân

Măng mọc thẳng Trên đôi cánh ước

mơ.

Ví dụ: nhân hậu, trung thực, ước mơ,

Ví dụ: Bài “Động từ” tuần 9 – sgk trang 93

Để giúp học sinh khắc sâu kiến thức, giúp học sinh xác định một cách chắcchắn từ loại động từ, chúng tôi tổ chức trò chơi đoán từ ngữ qua những hànhđộng cử chỉ của bạn, học sinh lên trước lớp diễn tả một hành động bất kỳ, đểcác bạn còn lại nói lên từ ngữ đó

Hoặc qua một số tranh ảnh giáo viên và học sinh sưu tầm mang đến lớp

Hoặc bài Mở rộng vốn từ tuần 22/sgk/41

- Tìm từ thể hiện vẻ đẹp bên ngoài của con người

- Tìm từ thể hiện nét đẹp trong tâm hồn, tính cách của con người

- Tìm từ chỉ dùng để thể hiện vẻ đẹp của thiên nhiên, cảnh vật

- Tìm từ dùng để thể hiện vẻ đẹp của cả thiên nhiên, cảnh vật và conngười

- Đặt câu với một từ vừa tìm được

Cùng với việc dùng các câu hỏi gợi mở để gợi ý cho các em tìm từ đặt câu, chúng tôi và học sinh của lớp đã cùng nhau sưu tầm rất nhiều tranh ảnh, trưng bày trong các góc học tập để tất cả học sinh được quan sát trước, với học sinh trung bình và yếu, việc làm này giúp các em trở nên tự tin, mạnh dạn hơn rất nhiều Có thể câu các em đặt chưa được hay nhưng luôn luôn đủcác thành phần chính của câu

Với dạng bài tập chọn từ để điền vào chỗ trống

Ví dụ: Bài tập 2 sgk trang 106 (Luyện tập về động từ )

Em chọn từ nào trong ngoặc đơn (đã, đang, sắp) để điền vào ô trống?

Chúng tôi sử dụng những thẻ hình đã viết sẵn từ cần điền ( phía sau thẻ hình) vào ô trống đó, yêu cầu học sinh tìm từ cần điền, cá nhân trả lời, lớp nhận xét sau đó cho học sinh lật thẻ hình lên để đối chiếu Mục đích dùng thẻ hình để tạo sự đẹp mắt, làm tăng sự thích thú tìm hiểu, khám phá những thẻ từ đó

- Chỉ đặc điểm : cao

- Chỉ đặc điểm: vui

Bài 3 : Đặt câu với mỗi từ ngữ em vừa tìm được ở bài tập 2

Với những tranh ảnh trên, học sinh yếu có thể nhìn và nói thành một câu

có đầy đủ chủ ngữ, vị ngữ của câu

Với dạng bài tập đặt câu với các từ vừa tìm được, chúng tôi thường xuyênsưu tầm tranh ảnh, hình ảnh minh họa, gợi ý để các em dựa vào tranh ảnhnói thành câu ( hình thức này giúp cho học yếu làm được bài tập mà lại giúpđược các em mạnh dạn hơn).

Dạng bài tập chọn từ ở cột A ghép với từ ở cột B tạo thành câu

Ví dụ: bài 4/40; bài 2 trang 69; bài 3/74; bài 1/145;

Thông thường với dạng bài tập này, chúng tôi làm những thẻ từ riêng, phát cho mỗi nhóm một bộ ( 5 nhóm, mỗi nhóm 6 học sinh), tổ chức cho các nhóm thi nhau ghép và dán vào góc học tập của mỗi nhóm, cùng nhau quan sát và nhận xét, số lượng thẻ từ nhiều đồng nghĩa với việc tất cả học sinh đều được tham gia vào hoạt động của nhóm, học sinh yếu không bị đứng bên ngoài hoạt động Với thời gian là 7 phút các em đã hoàn thành xong bài tập

* Trên đây là một số hình thức phương pháp tổ chức dạy học màchúng tôi áp dụng trong giảng dạy phân môn Luyện từ và câu Tuy nhiên đểgiờ học đạt hiệu quả tốt, mỗi người có sự lựa chọn hình thức và phương

pháp dạy học sao cho phù hợp với thực tế lớp học Mỗi phương pháp thường

có ưu điểm và hạn chế riêng Cho nên để cho học sinh thích thú với môn họcchúng ta sáng tạo thêm nhiều hình thức mới, lạ nhưng phải phù hợp vớinhiều đối tượng học sinh Có như vậy tiết học mới đạt kết quả cao Bên cạnhviệc lựa chọn hình thức phương pháp giảng dạy phù hợp với học sinh chúngtôi phối hợp các hoạt động ngoài giờ lên lớp để tích luỹ vốn hiểu biết, vốn

III Kết quả giảng dạy

Qua quá trình áp dụng đề tài vào thực tế giảng dạy chúng tôi nhận thấyrằng những phương pháp dạy học mà chúng tôi áp dụng đã có những kết quả

rõ rệt

kê riêng phần bài tập Luyện từ và câu):

Lớp Sỉ số

Xếp loại Đúng

dưới 50%

Đúng

Đúng 100%

dưới 50%

Đúng

Đúng 100%

4B 32

Kết quả cho thấy chất lượng học tập phân môn Luyện từ và câu của họcsinh lớp 4a và 4b đã tiến bộ rõ rệt Các em đã hiểu và phân biệt được từ mộtcách chính xác và chắc chắn, biết sử dụng từ loại trong đặt câu và viết văn

IV Hiệu quả phổ biến sử dụng:

Trong thời gian phổ biến và áp dụng đề tài, chúng tôi nhận thấy học sinh có

sự tiến bộ rõ nét, học sinh có sự lựa chọn từ ngữ, biết cách đặt câu văn cóhình ảnh, giàu cảm xúc hơn, đồng thời áp dụng sáng kiến “Rèn kỹ năng tìm

ý, lập dàn ý cho bài văn tả người” năm 2010- 2011 chúng tôi đã thực hiện,chúng tôi nhận thấy học sinh lớp chúng tôi đã có sự tiến bộ rất nhiều trong

cả 2 phân môn Luyện từ và câu và phân môn Tập làm văn

V Bài học kinh nghiệm:

Với kết quả thu được sau khi thực hiện đề tài chúng tôi nhận thấy học sinh

có sự tiến bộ rõ rệt Và trong quá trình thực hiện đề tài “Những hình thứcphương pháp giúp học sinh học tốt phân môn Luyện từ và câu lớp 4'' chúngtôi đã rút ra một số kinh nghiệm như sau:

- Thiết kế bài dạy một cách rõ ràng : Đó là phải nắm vững nội dung cơ bản

của từng bài học trong sách giáo khoa và mục tiêu cần đạt theo chuẩn kiếnthức kỹ năng Tuỳ theo đặc điểm của từng bài học mà thiết kế bài dạy chophù hợp với đầy đủ các hoạt động lên lớp

- Tùy vào mỗi hoạt động dạy học mà lựa chọn phương pháp và hình thứccho phù hợp

- Dự kiến về các câu trả lời của học sinh và các tình huống sư phạm xảy ratrong mỗi hoạt động, có biện pháp giải quyết và điều chỉnh kịp thời

- Tổ chức học nhóm lớn, nhóm nhỏ, nhóm đôi, sử dụng các trò chơi vào mỗibài tập nhằm khơi dậy sự hứng thú học tập của học sinh để giờ học luôn làniềm say mê thích thú của tất cả học sinh

- Tận dụng tất cả các đồ dùng dạy học có sẵn ở thiết bị, ở thư viện Ngoài ra chúng tôi sưu tầm thêm nhiều tranh ảnh có thể dùng để giới thiệu, giải nghĩa

từ, giúp học sinh quan sát để tìm từ, đặt câu phong phú hơn

Đề tài “Những hình thức và phương pháp giúp học sinh học tốt phân môn Luyện từ và câu lớp 4” là kinh nghiệm bản thân chúng tôi trong những năm gần đây, rất mong sự đóng góp, nhận xét góp ý thêm của hội đồng khoa học

Bình Tân, 30/4/2012 Người thực hiện

Ngô Thị Chi Uyên Nguyễn Thị Ánh Hồng IV Ý kiến của Hội đồng khoa học trường: