ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
Đối tượng
Đàn gà nuôi tại một số trang trại trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
Địa điểm và thời gian tiến hành
- Địa điểm: đại lý Khương Huệ - phường Chùa Hang, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
- Thời gian thực tập: từ ngày 28/5/2020 đến ngày 28/11/2020.
Nội dung thực hiện
- Đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh cho gà trên địa bàn huyện Đồng
- Đánh giá tình hình chăn nuôi gia cầm trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
- Áp dụng phương pháp chẩn đoán lâm sàng và mổ khám bệnh tích để đánh giá tình hình mắc bệnh của đàn gà
- Áp dụng quy trình phòng và điều trị bệnh cho đàn gà (theo hướng dẫn của đại lý Khương Huệ).
Các chỉ tiêu và phương pháp tiến hành
3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi
- Danh mục các loại thuốc kháng sinh được sử dụng trong các trại
- Số lượng đầu gia cầm nuôi tại huyện Đồng Hỷ
- Số lượng gia cầm được tiêm phòng vắc xin
- Số lượng gia cầm được mổ khám, quan sát triệu chứng, bệnh tích
- Số lượng gia cầm được chẩn đoán, điều trị
3.4.2.1 Phương pháp đánh giá tình hình chăn nuôi gà thịt và sử dụng kháng sinh của huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên Để đánh giá thực trạng chăn nuôi gà và sử dụng kháng sinh của huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, em đã tiến hành thu thập thông tin từ việc điều tra trực tiếp các hộ chăn nuôi gà của một số xã trong quá trình đến thăm khám và điều trị bệnh cho đàn gà cùng anh chị của đại lý
3.4.2.2 Phương pháp chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp ở gà thịt
Trong quá trình thăm khám chẩn đoán bệnh cho gà ở các trang traị, phương pháp khám mà em thường sử dụng như sau:
* Phương pháp chẩn đoán lâm sàng đối với gà bị bệnh
Phương pháp quan sát là một kỹ thuật khám bệnh đơn giản nhưng chính xác trong lâm sàng thú y, đặc biệt khi kiểm tra đàn gà Cần quan sát cẩn thận để đánh giá sức khỏe của gà qua cách đi đứng, màu sắc và tình trạng lông, da, niêm mạc, cùng với các triệu chứng khác Ngoài ra, việc kiểm tra trạng thái và màu sắc của phân trên nền chuồng cũng rất quan trọng Phương pháp này giúp sàng lọc những con có dấu hiệu bệnh Khi thực hiện quan sát, nên bắt đầu từ xa đến gần và thực hiện dưới ánh sáng ban ngày để có kết quả tốt nhất.
Để chẩn đoán bệnh đường hô hấp ở gà, phương pháp nghe là rất quan trọng Người chăn nuôi cần áp tai gần vào cơ thể gà để lắng nghe tiếng thở và nhịp thở của chúng.
* Phương pháp mổ khám chẩn đoán bệnh trên gà: Việc này sẽ mang lại hiệu quả cao cho việc điều trị đàn gia cầm
- Khám tổng thể bên ngoài
+ Kiểm tra thể trạng của gà nghi mắc bệnh xem gầy hay béo
+ Kiểm tra phần đầu: Dịch mũi, màu sắc mào, dịch nhầy ở mắt và miệng + Khám lông da
+ Làm chết gia cầm bằng cách bẻ cổ, sau đó cắt tiết
+ Làm ướt lông và da của gia cầm
Để kiểm tra gia cầm, đặt chúng nằm ngửa và mở mỏ, sau đó cắt dọc cổ theo thực quản để kiểm tra hầu họng Tiếp theo, cắt vùng da háng, bẻ chân ra hai bên và mở xác gia cầm để quan sát Tạo một lỗ khuyết áo ở cuối chạc xương đòn, rạch thẳng qua xương đòn và cắt dọc theo xương sườn Nâng chạc xương đòn về phía đầu để quan sát túi khí và các cơ quan như tim và gan trước khi tiến hành mổ xẻ và lấy mẫu.
Quan sát cơ quan tiêu hóa bao gồm việc kiểm tra dạ dày tuyến và dạ dày cơ, chú ý đến niêm mạc, chất chứa, và phát hiện các bệnh tích như xuất huyết hay lở loét Tiếp theo, cần quan sát manh tràng, hồi tràng và trực tràng, tập trung vào niêm mạc và chất chứa trong ruột Cuối cùng, kiểm tra gan và túi mật, đồng thời quan sát hình dáng, màu sắc của tuyến tụy và độ rắn chắc của túi mật.
+ Quan sát cơ quan hô hấp: Quan sát trạng thái của khí quản, quan sát phổi và khám các túi khí vùng ngực, bụng
Quan sát hệ thống sinh dục là bước quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe của động vật Đối với con mái, cần chú ý đến buồng trứng và ống dẫn trứng, trong khi đối với con trống, việc kiểm tra tinh hoàn, vị trí, màu sắc và kích thước là rất cần thiết.
- Quan sát cơ quan miễn dịch: Quan sát hình dáng, mầu sắc, kích thước và độ rắn chắc của lách
- Quan sát túi Fabricius ở gần hậu môn: Quan sát hình dáng, kích thước và màng nhày của túi Fa
3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu
Các số liệu thu thập được xử lý theo phần mềm Microsoft Excel 2010.
KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Kết quả công việc thực hiện tại cơ sở thực tập
Trong thời gian thực tập, tôi đã được giao nhiệm vụ tại nhiều bộ phận khác nhau để phục vụ cho chuyên đề của mình Kết quả của các công việc thực hiện trong quá trình này được trình bày trong bảng 4.1.
Bảng 4.1 Kết quả công việc thực hiện tại cơ sở
STT Công việc thực hiện Ngày/ lần Kết quả
Tập huấn kỹ năng mềm, hỗ trợ hội thảo và tìm hiểu về các loại thuốc thú y 10 Đạt yêu cầu
Hỗ trợ các trang trại thực hiện phòng bệnh bằng vắc xin 40 Đạt yêu cầu
Giao thuốc cho các trang trại và các đại lý cấp II 58 Đạt yêu cầu
Bán hàng tư vấn cho khách hàng
(Thời gian làm việc hành chính: 7h00 -
Bảng 4.1 cho thấy tôi đã tham gia các chương trình tập huấn về kỹ năng mềm và ứng xử, cũng như hỗ trợ tổ chức 10 hội thảo Những trải nghiệm này đã giúp tôi tự tin hơn, nâng cao kỹ năng giao tiếp và phát triển bản thân.
Trong công việc của mình, tôi chủ yếu hỗ trợ bán hàng tại quầy thuốc, sắp xếp hàng hóa và tư vấn cho khách hàng với tổng số lần thực hiện lên tới 72 lần Bên cạnh đó, tôi cũng giao hàng cho các trang trại và đại lý cấp II 58 lần Qua những trải nghiệm này, tôi đã có cơ hội thực hiện các khảo sát chuyên đề nhằm đưa ra những đánh giá khách quan.
Ngoài ra em còn hỗ trợ các trang trại thực hiện phòng bệnh bằng vắc xin theo đúng quy trình 40 lần.
Kết quả đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh trên địa bàn huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái nguyên năm 2020
Trong thời gian thực tập tại quầy thuốc Khương Huệ, tôi đã theo dõi các kỹ thuật viên thị trường đến các trang trại chăn nuôi để tư vấn về kỹ thuật chăn nuôi gà và hướng dẫn sử dụng thuốc Qua quá trình giao hàng, tôi đã tiếp xúc với người chăn nuôi để điều tra tình hình sử dụng kháng sinh, quy mô và số lượng gà, cũng như các giống gà phổ biến tại các trang trại.
4.2.1 Kết quả đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh
4.2.1.1 Một số yếu tố liên quan đến việc sử dụng kháng sinh trong các trại chăn nuôi gà
Kết quả đánh giá một số yếu tố liên quan đến việc sử dụng kháng sinh trong các trại chăn nuôi gà được trình bày ở bảng 4.2
Bảng 4.2 Một số yếu tố liên quan đến việc sử dụng kháng sinh trong các trại chăn nuôi gà
Mục đích sử dụng kháng sinh
Hướng dẫn của nhà sản xuất 7 35,00 Theo đơn của bác sĩ thú y 6 30,00
Quyết định liều lượng kháng sinh
Hướng dẫn của nhà sản xuất 3 15,00 Theo đơn của bác sĩ thú y 8 40,00 Thời gian ngừng thuốc trước khi xuất chuồng
Hướng dẫn của nhà sản xuất 5 25,00 Theo đơn của bác sĩ thú y 2 10,00
Hướng dẫn của nhà sản xuất 2 10,00 Theo đơn của bác sĩ thú y 8 40,00
Kết quả khảo sát cho thấy 100% trang trại chăn nuôi sử dụng kháng sinh để phòng và trị bệnh, với quyết định về loại kháng sinh, liều lượng và thời gian ngừng thuốc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của người chăn nuôi Việc này dẫn đến tình trạng sử dụng kháng sinh không hợp lý, gây ra sản phẩm chăn nuôi không đảm bảo an toàn cho con người và làm gia tăng tính kháng thuốc của vi khuẩn Khoảng 10-40% trang trại chăn nuôi gà thịt tuân theo đơn thuốc của bác sĩ thú y trong việc lựa chọn và sử dụng kháng sinh, trong khi phần lớn các trang trại nhỏ vẫn dựa vào kinh nghiệm và thông tin trên bao bì thuốc thú y.
4.2.1.2 Tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi gà
Sản xuất thực phẩm động vật an toàn bắt đầu từ việc nuôi dưỡng vật nuôi khỏe mạnh, tuy nhiên, người chăn nuôi thường phải đối mặt với áp lực từ các mầm bệnh Để đảm bảo sức khỏe cho vật nuôi và an toàn thực phẩm, kháng sinh trở thành công cụ hữu ích trong việc phòng ngừa bệnh tật Trong quá trình thực tập tại cơ sở, tôi đã tiến hành điều tra về tình hình sử dụng kháng sinh tại các hộ chăn nuôi, và kết quả điều tra về các loại kháng sinh được sử dụng đã được trình bày trong bảng 4.3.
Bảng 4.3 Kết quả điều tra tình hình sử dụng kháng sinh
STT Kháng sinh Số trại
Kết quả từ bảng 4.3 cho thấy có 13 loại kháng sinh được sử dụng trong các trại chăn nuôi, trong đó 7 loại kháng sinh phổ biến trong chăn nuôi gà bao gồm doxycycline (90%), amoxcline (65%), flophenicol (60%), colistine (55%), sulfamid (50%), tilmicosin (50%) và tylosine (45%).
Kết quả đánh giá tình hình chăn nuôi gà trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
Huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho chăn nuôi gà thả vườn với địa hình đồi núi thấp xen kẽ đồng bằng Chăn nuôi gia cầm chủ yếu diễn ra theo quy mô hộ gia đình, từ 500 đến 20.000 con, với khoảng 500 hộ chăn nuôi tính đến tháng 4 năm 2020 Hiện tại, huyện tập trung vào hai giống gà chính là gà lai Chọi và gà lai Hồ Nhiều hộ gia đình đã chuyển từ chăn nuôi gà lai Chọi sang gà lai Hồ do giống này lớn nhanh, trọng lượng nặng hơn và dễ tiêu thụ hơn.
Gà thịt lông màu tại Đồng Hỷ được nuôi theo phương thức chăn thả tự nhiên, giúp gà vận động tự do và có sức đề kháng tốt hơn so với gà nuôi nhốt Đến nay, Đồng Hỷ vẫn chưa ghi nhận ổ dịch cúm gia cầm nhờ sự chủ động của ban lãnh đạo Tuy nhiên, người chăn nuôi đang đối mặt với nhiều khó khăn do thời tiết biến đổi và ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, dẫn đến giá thức ăn và thuốc tăng cao, cũng như tình trạng gà mắc bệnh thường xuyên.
Kết quả thực hiện quy trình chẩn đoán, phòng và trị bệnh cho gà ở quầy thuốc Khương Huệ, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
4.4.1 Kết quả thực hiện quy trình phòng bệnh bằng vắc xin, thuốc cho gà lông màu Để phát triển chăn nuôi cho hiệu quả kinh tế, an toàn cho môi trường, đảm bảo sức khoẻ cho con người trong tình hình dịch bệnh ngày càng nhiều, diễn biến phức tạp là một trong những mong muốn mà người chăn nuôi, người quản lý hướng tới Tiêm phòng vắc xin cho gia cầm là một trong những yếu tố làm hạn chế dịch bệnh cũng như công tác quản lý dịch bệnh được tốt hơn, góp phần thúc đẩy phát triển chăn nuôi, hình thành cho người dân chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học và đảm bảo vệ sinh môi trường Trong thời gian thực tập, em được đến hỗ trợ các trại nuôi gà phòng bệnh bằng vắc xin Kết quả thực hiện được trình bày ở bảng 4.4
Bảng 4.4 Kết quả thực hiện phòng bệnh bằng vắc xin và kháng sinh cho cho gà lông màu
Ngày tuổi Vắc xin và thuốc Phòng bệnh Cách dùng
Số gà được phòng bệnh (con)
1-3 Thuốc úm và điện giải
Tăng lực, tăng sức, giảm Stress, phòng bệnh đường tiêu hoá
Nhỏ miệng, cho uống hoặc phun cám
5 CHB Newcastle Nhỏ mắt hoặc mũi 40000
Phòng bệnh tiêu chảy, bạch lỵ, ecoli, tụ huyết trùng,
Trộn thức ăn hoặc pha nước uống
Phòng bệnh Gumboro và đậu
Nhỏ miệng và chủng cánh 38000
18 Nemovac Hội chứng sưng phù đầu do virus
19 Avicap và Gakc Bổ sung canxi và điện giải Pha nước uống 0
Phòng bệnh Newcastle, viêm phế quản truyền nhiễm
ND Inakif Newcastle Tiêm gốc cánh hoặc tiêm ức 42000
35 ILT Viêm thanh khí quản truyền nhiễm Nhỏ mắt, mũi 9000
36 Doxycoli, flo25, avitoxin Phòng CRD Pha nước hoặc trộn cám 0
Phòng Newcastle và viêm phế quản truyền nhiễm
Nhỏ mắt, mũi, miệng hoặc cho uống
Kết quả từ bảng 4.4 cho thấy, trong quá trình thực tập, tôi đã có cơ hội làm việc cùng với cán bộ kỹ thuật thị trường tại các trang trại chăn nuôi gà thả vườn, nơi tôi đã tư vấn về việc sử dụng thuốc, hỗ trợ tiêm vắc xin và điều trị bệnh cho đàn gà.
Qua trải nghiệm thực tế tại các trang trại, tôi nhận thấy rằng các trang trại nuôi gà thả vườn thực hiện quy trình phòng bệnh bằng thuốc và vắc xin rất nghiêm túc Các hộ chăn nuôi kiểm soát quy trình làm vắc xin một cách cẩn thận, dẫn đến hiệu quả phòng bệnh cao cho đàn gà.
Qua đợt thực tế, tôi đã tham gia trực tiếp vào việc tiêm vắc xin cho các trang trại và rút ra được một số kinh nghiệm quý báu để nâng cao hiệu quả tiêm vắc xin.
Để đảm bảo hiệu quả của vắc xin, cần thực hiện nghiêm ngặt lịch tiêm chủng và không được bỏ qua bất kỳ giai đoạn nào trong quá trình làm vắc xin Việc xê dịch ngày tiêm vắc xin cần được hạn chế tối đa.
Vắc xin chỉ nên được sử dụng cho đàn gà khỏe mạnh; nếu phát hiện đàn gà đang mắc bệnh, không nên tiêm phòng vắc xin Trong trường hợp cần thiết phải sử dụng vắc xin, cần có sự kiểm soát và tư vấn từ các chuyên gia kỹ thuật.
Để giảm stress cho gà, nên cung cấp điện giải cho chúng trước và sau khi tiêm vắc xin Cần tránh cho gà uống nước có chứa thuốc sát trùng, vì nước máy thường có chất này.
Khi pha vắc xin, cần thao tác nhẹ nhàng và không lắc mạnh tay, đồng thời sử dụng dung dịch pha có nhiệt độ tương đồng với vắc xin Đối với gia đình nuôi gà quy mô lớn, nên pha vắc xin cho gà uống sau khi cho gà nhịn khát 1 - 2 giờ để đảm bảo gà sẽ uống hết vắc xin trong thời gian ngắn Lượng nước pha cần tính toán để gà có thể uống hết trong 1 - 2 giờ, tránh ảnh hưởng đến tác dụng của vắc xin Đối với vắc xin tiêm, các trang trại nhỏ có thể dùng xy lanh thường, trong khi trang trại lớn nên sử dụng xy lanh tự động để đảm bảo liều lượng và tiết kiệm thời gian Cần khử trùng dụng cụ pha chế bằng cách luộc sôi 5 - 10 phút, và vắc xin lấy từ tủ lạnh nên được để hoạt hóa trong điều kiện mát (15 - 25 độ C) ít nhất 30 phút đến 1 giờ.
Trước và sau khi tiêm vắc xin cho gia cầm, cần tránh sử dụng các loại thuốc kháng sinh ít nhất 12 giờ để đảm bảo hiệu quả của vắc xin Ngoài ra, nếu sử dụng hai loại vắc xin khác nhau, khoảng cách giữa hai lần tiêm nên là ít nhất 48 giờ.
4.4.2 Một số triệu chứng điển hình của các bệnh trực tiếp mổ khám trên đàn gà trong thời gian thực tập
Trong thời gian thực tập tại quầy thuốc và một số trại, tôi đã tiến hành kiểm tra bệnh CRD tại 5 trại, mỗi trại với 3 con vật Việc kiểm tra này nhằm đánh giá tình trạng bệnh CRD và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
5 trại mỗi trại 5 con Bệnh cầu trùng e tiến hành 5 trại, 4 trại là 4 con và 1 trại
Trong quá trình tham gia cùng các anh chị tại quầy thuốc thăm khám bệnh cho gà ở các trang trại, tôi đã gặp một số bệnh thường gặp ở gà thả vườn Kết quả chi tiết được trình bày trong bảng 4.5.
Bảng 4.5 Các triệu trứng lâm sàng điển hình của gà bị bệnh
Tên bệnh Triệu chứng lâm sàng
Số lượng gà kiểm tra
Số gà có triệu chứng bệnh
Rét run, đứng rụt cổ, rúc đầu vào cánh 9 60,00
Tiêu chảy có thể biểu hiện qua các triệu chứng như phân màu hồng lẫn máu, hoặc màu vàng lưu huỳnh, trắng đục kèm theo bã trầu Ngoài ra, mào tích và da vùng đầu có thể trở nên nhợt nhạt hoặc thâm tím, đây là dấu hiệu cảnh báo bệnh CRD.
Chảy nước mắt nước mũi, kêu xao xác
Gà kéo dài cổ ra để thở, sau đó chết 15 60,00
Dính 2 mắt lại, do viêm kết mạc 15 60,00
Gà đi ỉa, phân lẫn máu
Gà gầy, bỏ ăn, hoặc ăn ít 18 81,82
Nằm tụm đống kêu khác lạ 15 68,18
Thiếu máu: mào, da nhợt nhạt 11 50,00
Xù lông, sã cánh xuống sát nền 18 81,82
Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong số các bệnh thường gặp ở gà thả vườn, ba bệnh điển hình là viêm thanh khí quản truyền nhiễm, cầu trùng và đầu đen Viêm thanh khí quản truyền nhiễm là bệnh phổ biến ở gà thịt, với triệu chứng điển hình như chảy nước mắt, nước mũi, khó thở và mắt dính lại do viêm kết mạc Chẩn đoán bệnh dựa vào triệu chứng lâm sàng, nhưng cần mổ khám để có kết luận chính xác Bệnh cầu trùng thường gặp ở mọi loại gà, với triệu chứng điển hình là phân màu nâu thẫm hoặc lẫn máu, gà gầy do ăn ít, tỷ lệ chết có thể lên đến 70-80% Bệnh đầu đen thường nghiêm trọng ở gà từ 8 đến 12 tuần tuổi, với triệu chứng như ủ rũ, sốt cao, tiêu chảy phân màu hồng hoặc vàng lẫn máu, và da vùng đầu nhợt nhạt hoặc tái xanh.
4.4.3 Một số bệnh tích điển hình của gà mắc một số bệnh thường gặp
Trong quá trình nghiên cứu bệnh CRD, chúng tôi đã tiến hành kiểm tra 5 trại, mỗi trại có 5 con gà Đối với bệnh cầu trùng, chúng tôi kiểm tra 5 trại, trong đó 4 trại có 4 con và 1 trại có 6 con Để xây dựng phác đồ điều trị chính xác, ngoài việc kiểm tra triệu chứng lâm sàng trên gà mắc bệnh, chúng tôi còn thực hiện mổ khám để kiểm tra các cơ quan bên trong Kết quả mổ khám bệnh tích của gà mắc bệnh được trình bày trong bảng 4.6.
Bảng 4.6 Bệnh tích mổ khám của gà nhiễm bệnh
Tên bệnh Cơ quan, bộ phận của gà Biểu hiện bệnh tích
Số lượng gà mổ khám
Số lượng gà có bệnh tích điển hình
Gan Viêm xuất huyết hoại tử hình hoa cúc
Manh tràng Viêm, xuất huyết, hoại tử tạo kén 15 100
Thận Sưng và sung huyết 13 86,66
Manh tràng Có giun kim (Heterakis) 2 13,33
CRD Đầu, mắt Mắt gà sưng, chảy nước mắt, nước mũi
Phổi, túi khí Phù thũng, viêm 22 88,00
Khí quản Nhiều dịch viêm có màu hơi vàng 25 100
Thành ruột Sưng dày lên, có những nốt xuất huyết
Manh tràng Phình to, chứa đầy hơi và máu, viêm xuất huyết 20 90,90
Trên bề mặt có nhiều điểm trắng xám 22 100
Trên bề mặt có nhiều điểm trắng, có thể bị hoại tử 14 63,63
Bệnh đầu đen ở gà gây viêm và sưng manh tràng, với 100% số gà có niêm mạc manh tràng xuất huyết hoặc hoại tử Chất chứa trong lòng manh tràng có dạng nhớt, mào gà có màu hồng hoặc màu máu cá, và có máu tươi Chất chứa này có màu vàng xám, đóng thành kén rắn chắc, giống như những con sâu Đối với gan, 93,33% số gà có gan sưng to hơn bình thường, với nhiều ổ viêm xuất huyết trên bề mặt gan, sưng gấp đôi kích thước bình thường.