sắc, có ý nghĩa hiện thực to lớn trên nhiều vấn đề: Về những vấn đề chiến lược của cách mạng DTDCND, về phương pháp cách mạng, nhận thức về CNXH, con đường đi lên CNXH từ điểm xuất phát[r]
Trang 1Chuyên đề 50
Giới thiệu tác phẩm “DƯỚI LÁ CỜ VẺ VANG CỦA ĐẢNG, VÌ ĐỘC LẬP
TỰ DO, VÌ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI, TIẾN LÊN GIÀNH NHỮNG THẮNG LỢI MỚI”
* Mở đầu
Bên cạnh những thuận lợi, cách mạng nước ta đứng trước nhiều vấn đề nảy sinh cả về lý luận và thực tiễn Những tác động của tình hình thế giới, trong nước đối với cách mạng hai miền Nam – Bắc không nhỏ Trược tình hình đó, nhân kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Đảng, nhằm tổng kết hoạt động của Đảng, vạch ra những chủ trương mới nhằm đưa cách mạng phát triển Với những lý do trên, đồng chí Lê Duẩn – Tổng Bí thư của Đảng viết tác phẩm này Tca phẩm được tổ chức học tập, quán triệt trong toàn Đảng
* Kết cấu: 3 phần
I Hoàn cảnh lịch sử
II Nội dung tác phẩm
III Ý nghĩa lịch sử, giá trị hiện thực của tác phẩm
* Thời gian: 2-3 tiết
* Phương pháp: Thuyết trình, diễn giảng, nêu vấn đề và các phương pháp
khác
* Tài liệu nghiên cứu
- Tài liệu bắt buộc
Lê Duẩn, Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, vì ĐL, TD, vì CNXH, tiến lên giành những thắng lợi mới, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1970.
- Tài liệu mở rộng
- Lê Duẩn, Chiến tranh nhân dân Việt Nam, Nxb Sự thật, Hà Nội, 197
- Lê Duẩn, Thư vào Nam, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1985.
Trang 2NỘI DUNG CỤ THỂ
I Hoàn cảnh lịch sử
Tác phẩm ra đời trong dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Đảng (3/2/1930-3/2/1970), nhằm tổng kết những vấn đề lý luận, thực tiễn của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng
Cách mạng 2 miền giành những thắng lợi to lớn Sự nghiệp cách mạng Việt Nam đứng trước giai đoạn mới, giai đoạn vươn lên giành thắng lợi quyết định Bên cạnh những thuận lợi cơ bản, cách mạng 2 miền cũng đang đặt ra nhiều vấn
đề mới về lý luận và thực tiễn phải giải quyết
1 Tình hình thế giới đang đặt ra nhiều vấn đề phúc tạp mới
- Ba dòng thác cách mạng của thế chiến lược tiến công phát triển mạnh mẽ (dòng thác cách mạng XHCN; phong trào giải phóng dân tộc; phong trào đấu tranh dân chủ ở các nước tư bản)
- Tình hình thế giới đang có diễn biến phức tạp
+ Trung Quốc đang chuẩn bị những bước đi trong quan hệ với Mỹ
\ Trung Quốc coi thắng lợi của cách mạng Việt Nam là thời cơ nói chuyện với Mỹ, một mặt Trung Quốc thúc ta “Tư tưởng chiến đấu đến cùng, phản đối thương lượng”
\ Họ khuyên ta cứ đánh để họ thương lượng vì họ có…” Mỹ ép Việt Nam
ký hiệp định có lợi cho Trung Quốc và Mỹ (8/1971 Kítxinger đi Trung Quốc, 2/1972 Nichxơn thăm Trung Quốc)
+ Liên xô, trong hai năm 1969-1970 không giúp ta về vũ khí nữa
2 Tình hình trong nước
- Trong Đảng, đang đứng trước những vấn đề nhạy cảm và thực tiễn mới nảy sinh không dễ giải quyết
Trang 3+ Ta tuy giành được một số thắng lợi nhưng cũng đang vấp phải những thử thách mới (trên chiến trường miền Nam sau Mậu thân 1968, ta bị tổn thất lớn, hơn 11 vạn cán bộ, chiến sỹ và quần chúng cách mạng hi sinh; bộ đội chủ lực mất thế đứng chân, lương thực, đạn dược…cạn kiệt)
+ Những vấn đề lý luận, thực tiễn phức tạp nảy sinh
- Nhiều khuynh hướng tư tưởng lạc hậu cần được đấu tranh, tạo sự thống nhất, tạo điều kiện quán triệt sâu sắc đường lối chiến lược, sách lược của Đảng đưa cách mạng tiến lên
>>> Tác phẩm “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng…” là một văn kiện lý luận quan trọng, được Bộ Chính trị thông qua, đã được tổ chức học tập rộng rãi trong toàn Đảng lúc bấy giờ Thông qua học tập, tác phẩm mà quán triệt sâu sắc thêm nghị quyết Đại hội III, các nghị quyết TƯ (ĐH3) đã vận dụng, quán triệt nhiệm
vụ cách mạng 2 miền
Đánh bại Chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh; Phát triển đường lối cách mạng XHCN, đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, xây dựng CNXH….; Đưa
sự nghiệp CMVN tiến lên giành thắng lợi quyết định; Đưa công tác xây dựng đảng tiến lên, nâng cao năng lực sức chiến đấu của Đảng
>>> Là một tác phẩm lý luận có giá trị tổng kết chặng đường cách mạng của cách mạng Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo và tổng kết sự chỉ đạo của Đảng, tổng kết quá trình xây dựng Đảng Vì vậy, tác phẩm có giá trị
lý luận, thực tiễn rất lớn trong việc chỉ đạo cách mạng hiện nay Tác phẩm có ý nghĩa lịch sử, hiện thực to lớn
2 Nội dung tác phẩm (tác phẩm gồm 3 phần)
2.1 Phần thứ nhất: Về CM DTDCND
2.2 Về cách mạng xã hội chủ nghĩa, chuyên chính vô sản và ba cuộc cách mạng
2.3 Đảng ta, người tổ chức mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam
Trang 4NỘI DUNG
2.1 Phần thứ nhất: Về CM DTDCND (3 điểm)
2.1.1 Về đường lối chiến lược (3 *)
* Mối quan hệ dân tộc, dân chủ và CNXH (2)
- Trong quá trình phát triển cách mạng , Đảng vận dụng một cách sáng tạo mối quan hệ giữa dân tộc, dân chủ và CHXH
Xác định cách mạng Việt Nam trải qua hai giai đoạn, hai giai đoạn c ó quan
hệ mật thiết với nhau, khẩu hiệu: “Độc lập dân tộc” và “Người cày có ruộng” Theo đó, đánh đế quốc – phong kiến không tách rời nhau Cách mạng giải phóng dân tộc nhất thiết phải bao hàm nội dung dân chủ Nội dung chủ yếu của vấn đề dân chủ là vấn đề ruộng đất Trong các thời kỳ cách mạng, Đảng áp dụng sách lược phân hóa giai cấp địa chủ phong kiến, tập trung mũi nhọn vào đế quốc và tay sai, kẻ thù nguy hiểm nhất
- Độc lập dân tộc, dân chủ và CNXH là chân lý lớn nhất của thời đại.
* Xây dựng lực lượng vững mạnh (5)
- Xác định đúng đắn và đầy đủ vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân là vấn đề cốt tử của cách mạng
- Làm rõ đặc điểm cơ bản và vai trò của giai cấp công nhân
- Giai cấp công nhân Việt Nam có đầy đủ đặc điểm, tính chất chung của giai cấp công nhân quốc tế và có những đặc điểm riêng thuận lợi cho việc thực hiện liên minh công - nông
- Xây dựng khối liên minh công – nông là điều kiện cơ bản bảo đảm cho
thắng lợi của sự nghiệp cách mạng
Sau khi nêu quan điểm của các nhà kinh điển về vai trò của liên minh công
- nông, tác phẩm nhấn mạnh vai trò, vị trí của liên minh công - nông đối với cách mạng Việt Nam
Trang 5- Xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất là nhân tố bảo đảm thắng lợi của cách mạng
+ Xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất phải dựa trên khối liên minh công
- nông vững chắc để mở rộng tập hợp mọi tầng lớp nhân dân yêu nước và tiến bộ
+ Trong thực hành chính sách Mặt trận, nắm vững tính chất dân tộc của Mặt trận, đề phòng và chống 2 khuynh hướng “tả”, hữu khuynh Phải tăng cường củng cố vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận
* Vấn đề triệt để lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù của cách mạng.
- Tác phẩm nhấn mạnh, lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù là một trong những vấn đề có ý nghĩa chiến lược của cách mạng
- Muốn lợi dụng mâu thuẫn kẻ thù một cách triệt để, xét cho cùng là do thực lực của cách mạng quyết định
- Mặt khác, phải biết dựa vào quần chúng, nắm vững lý luận Mác-Lênin với
sự nhạy cảm, đặc biệt về chính trị để vận dụng sáng tạo và có hiệu quả nguyên tắc chiến lược lọi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù
2.1.2 Về phương pháp cách mạng (6)
- Phương pháp cách mạng có tầm quan trọng đặc biệt
- Muốn có phương pháp cách mạng đúng phải có quan điểm lịch sử, cụ thể
- Khi xác định phương pháp cách mạng phải nắm vững nguyên tắc: không được lãng quên mục đích cuối cùng của cách mạng; biết thắng từng bước cho đúng
- Tác phẩm nêu lên những điều kiện để nhận biết tình thế cách mạng xuất hiện
- Khẳng định dứt khoát con đường duy nhất để giành chính quyền phải là cách mạng bạo lực chứ không thể là cải lương; bạo lực cách mạng phải dựa vào
Trang 62 lực lượng, hai hình thức đấu tranh là chính trị và quân sự và sự kết hợp hai lực lượng, hai hình thức ấy
- Đảng phải chủ động xây dựng thực lực đủ mạnh, sáng suốt, nhạy bén về chính trị để nắm đúng thời cơ, kiên quyết hành động khi thời cơ xuất hiện
2.1.3 Cách mạng miền Nam và chiến tranh nhân dân chống Mỹ, cứu nước.
“Nét nổi bật của phương pháp cách mạng ở miền Nam là: Khởi nghĩa từng phần, đấu tranh chính trị và đấu tranh quân sự kết hợp song song, tiến hành đánh địch bằng 3 mũi giáp công (QS, CT, BV) kết hợp khởi nghĩa của quần chúng với chiến tranh cách mạng, đánh địch trên ba vùng chiến lược”
a Nét nổi bật của phương pháp cách mạng miền Nam (4)
- Khởi nghĩa từng phần là bước mở đầu của việc áp dụng cụ thể phương pháp cách mạng một cách thích hợp và đã giành thắng lợi có ý nghĩa chiến lược
- Đấu tranh chính trị và quân sự song song là hình thức bạo lực cơ bản, quyết định cách mạng miền Nam
- Kết hợp khởi nghĩa của quần chúng với chiến tranh cách mạng
+ Là kết quả tất yếu của đấu tranh chính trị, quân sự
+ Là nét nổi bật, độc đáo của cách mạng về chiến tranh cách mạng miền Nam
- Đánh địch trên 3 vùng chiến lược
+ Phải nắm vững vị trí chiến lược của từng vùng
+ Nắm vững 3 vùng tạo thế chiến lược vững chắc cho cách mạng
b Phương thức tiến hành chiến tranh.
- Tư tưởng tiến công là tư tưởng nhất quán của cuộc chiến tranh của cách mạng miền Nam
- Đánh lâu dài, càng đánh càng mạnh
+ Đánh lâu dài là quy luật của chiến tranh giải phóng
Trang 7+ Đánh lâu dài là quá trình liên tục tiến công từ nhỏ đến lớn, đánh lui từng bước, đánh đổ từng bộ phận, từng âm mưu chiến lược, tiến lên đánh bạ hoàn toàn
+ Đánh lâu dài nhưng phải biết phát huy đến mức cao nhất tính chủ động tận dụng mọi điều kiện thuận khách quan lợi, biết tạo ra và lợi dụng chỗ yếu của địch, chỉ đạo chiến lược chính xác và sắc bén, biết nắm phương hướng mục tiêu, chọn thời cơ, giáng đòn đau, hiểm giành thắng lợi từng bước
- Kết hợp tiêu diệt sinh lực địch, giành và giữ quyền làm chủ của nhân dân,làm chủ để tiêu diệt địch, tiêu diệt địch để không ngừng mở rộng và củng cố quyền là chủ vững chắc
- Xây dựng thế chiến lược của chiến tranh nhân dân, không phân tuyến rõ rằng để mọi lực lượng tham gia đánh địch
- Nghệ thuật quân sự:
+ Lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít thắng nhiều, chất lượng cao thắng số lượng nhiều
+ Biết hạn chế cái mạnh của địch trên chiến trường, đồng thời phát huy hết cái mạnh của lực lượng vũ trang và chính trị của ta
+ Luôn luôn đánh địch trên thế chủ động tiến công
+ Luôn tạo ra thế mạnh để đánh địch và thắng địch trong một cuộc chiến lâu dài (tr 71)
2.2 Phần thứ 2 Về cách mạng XHCN, CCVS và ba cuộc cách mạng 2.2.1.Về chuyên chính vô sản
a Quá độ lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa
- Thời đại ngày nay vấn đề quá độ lên CNXH được đặt ra là tất yếu lịch sử Bởi 3 lý do sau:
+ CNTB trở lên nỗi thời trước lịch sử, CNĐQ bị suy yếu
+ CNXH…
Trang 8+ Phong trào giải phóng dân tộc…
b Bản chất chủ yếu của CCVS là xây dựng và tổ chức
- Bản chất CC là bạo lực trấn áp
- Bản chất của CCVS không phải chỉ là trấn áp những lực cản của CMVS
mà còn là tổ chức xây dựng, thực hiện dân chủ với nhân dân
c Nắm vững chuyên chính vô sản để tiến hành đồng thời 3 cuộc cách mạng
là nội dung cơ bản đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ tiến lên CNXH ở miền Bắc nước ta.
- Đấu tranh giữa hai con đường ở miền Bắc nước ta chủ yếu là đấu tranh đưa sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn
- Nắm vững chuyên chính vô sản để tiến hành đồng thời 3 cuộc cách mạng (…) là nội dung cơ bản đấu tranh giai cấp, đấu tranh giữa hai con đường trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở miền Bắc
+ Không xem nhẹ bạo lực trong thời kỳ quá độ …
+ Trong điều kiện miền Bắc quá độ lên CNXH, xét về cơ bản, toàn bộ quá trình cải biến nền kinh tế từ lạc hậu lên sản xuất lớn XHCN
2.2.2 Về 3 cuộc cách mạng
a Vị trí, nội dung ba cuộc cách mạng
- Nắm vững 3 nội dung của cách mạng QHSX (SH, PP…)
- Vai trò then chốt cách mạng KHKT (cải biến toàn bộ nền sản xuất từ NN lạc hậu nên sản xuất lơn, trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật, tạo điều kiện củng cố phát triển 2 cuộc cách mạng …, củng cố liên minh công nông, CCVS, củng cố nền quốc phòng)
- Cách mạng văn hóa tư tưởng, xây dựng nền văn hóa mới, con người mới góp phần thúc đẩy 2 cuộc cách mạng
b Mối quan hệ giữa ba cuộc cách mạng
- Mỗi cuộc cách mạng vừa là kết quả vừa là nguyên nhân
Trang 9- Mỗi thành quả của CNXH vừa là sản phẩm tổng hợp của 3 cuộc cách mạng
Nắm vững chuyên chính vô sản, ra sức tăng cường chuyên chính vô sản, phát huy cao độ vai trò lãnh đạo của Đảng, vai trò tổ chức và quản lý của nhà nước và tinh thần làm chủ tập thể của quần chúng lao động, …thực hiện thắng lợi ba cuộc cách mạng là phương hướng cơ bản có tính chất quy luật của cách mạng XHCBN ở nước ta, là nội dung chủ yếu của việc quá độ lên CNXH không qua giai đoạn phát triển TBCN ở nước ta
2.2.3 Đường lối phát triển kinh tế trong bước đi ban đầu
a Về bước đi ban đầu của quá trình từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn XHCN
- Một số quá trình chuyển biến kinh tế từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn XHCN
+ Đó là quá trình cải biến QHSX đi đôi với tiến hành cách mạng kỹ thuật biến lao động thủ công thành lao động cơ giới
+ Là quá trình phân công lại lao động xã hội, phát triển ngành nghề với quy
mô lớn vừa di sâu vào chuyên môn hóa, vừa tăng cường CMH
+ Là quá trình xây dựng vào kinh tế dân tộc, tự chủ, đồng thời mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài
……
\ Quá trình xã hội hóa lao động, tập tung vào sản xuất
\ Quá trình cách mạng kỹ thuật
\ Quá trình hình thành thị trường trong nước
\ Quá trình phân công lao động xã hội mới
- Ý nghĩa, nội dung phát triển kinh tế của bước đi ban đầu
Trang 10+ Từ sản xuất nhỏ đi lên, quá trình đó là thực hiện các quá trình từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn, là quá trình tích tụ và tập trung một số vốn đầu tiên nhất định, đủ sức đỡ đầu cho sản xuất lớn ra đời
+ Dưới CNXH, nguồn tích lũy đầu tiên gồm tước đoạt lại của cải của tư sản, vốn viện trợ, nhưng chủ yếu “bằng cách phát triển sản xuất và tăng năng xuất lao động” (tạo nguồn tích lũy trong nước)
b Đường lối phát triển kinh tế trong bước đi ban đầu
“Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một cách hợp lý trên cơ sở phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ, xây dựng kinh tế TW đồng thời phát triển kinh
tế địa phương”
- Công nghiệp nặng
+ Vị trí công nghiệp nặng trong bước đi ban đầu
+ Ưu tiên phát triển CN nặng một cách hợp lý
+ Điều kiện cần thiết để xây dựng nền sản xuất lớn
+ Khả năng làm CN nặng trong bước đi ban đầu
+ Những chủ trương phát triển mạnh CN nặng trong bước đi ban đầu
- Công nghiệp nhẹ
+ Vị trí công nghiệp nhẹ trong cơ cấu nền kinh tế quốc dân
\ Đối với đời sống nhân dân trong giai đoạn đầu
\ Đối với xuất khẩu
\ Công nghiệp nhẹ phục vụ nông nghiệp, chế biến nông sản phẩm
\ Công nghiệp nhẹ là cơ sở để phát triển công nghiệp nặng
+ Khả năng phát triển của công nghiệp nhẹ
\ Nguồn lao động dồi dào
\ Nguyên vật liệu phong phú
\ Phát triển công nghiệp nhẹ nhằm khai thác tiềm năng to lớn
Trang 11+ Những chủ trương phát triển công nghiệp nhẹ: Đẩy mạnh sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu
- Về nông nghiệp
+ Vị trí của nông nghiệp trong nền sản xuât quốc dân
\ Từ sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu đi lên
\ Nông nghiệp là cơ sở để phát triển công nghiệp
+ Phương hướng phát triển nông nghiệp trong bước đi ban đầu để …theo hướng
\ Biến nnong nghiệp cá thể độc canh thành nông nghiệp tổng thể, toàn diện, nhiều loại sản phẩm, có sản lượng lớn
\ Tăng năng xuất lao động nông nghiệp để tạo điều kiện phân công lại lao động
+ Biện pháp phát triển nông nghiệp
\ Phân công nông nghiệp để đi vào sản xuất lớn
\ …kỹ thuật một cách tập trung, đặc biệt có kết hợp công nghiệp với nông nghiệp và trang bị kỹ thuật và chế biến nông sản, trao đổi hàng hóa
- Quan hệ kinh tế trung ương và kinh tế địa phương
+ Vị trí kinh tế địa phương (một chủ trương có tính chất chiến lược xuất phát từ đặc điểm đất nước ta)
+ Tác dụng kinh tế địa phương
\ Xây dựng sự cân đối giữa công nghiệp và nông nghiệp
\ Thực hiện quyền làm chủ về kinh tế tốt nhất
\ Cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng
\ Từng bước phân công lao động xã hội mới ở nước ta
\ Gắn liền thành thị với nông thôn
\ Tạo cơ sở vững chắc cho quốc phòng toàn dân
+ Nội dung kinh tế địa phương