Giáo án học phần: Phương pháp tiếp cận khoa học

Giáo án học phần: Phương pháp tiếp cận khoa học gồm có 5 chương, giúp sinh viên: Hiểu được các khái niệm về khoa học dưới các góc độ, mục đích và các phương pháp phân loại khoa học; viên hiểu được sự hình thành và phát triển của khoa học; hiểu được các tiêu chí để nhận biết bộ môn khoa học;... Mời các bạn cùng tham khảo để biết thêm các nội dung chi tiết.

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

KHOA KINH TẾ& PTNT

BỘ MÔN PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

ThS LƯU THỊ THÙY LINH

Trang 2

Giáo án số: 01 TIẾT 01

Tên bài học:

CHƯƠNG 1 KHÁI NIỆM KHOA HỌC

Số tiết: 01 tiết lý thuyết

Ngày giảng:

I VỊ TRÍ, Ý NGHĨA VÀ NỘI DUNG CỦA BÀI HỌC

1 Vị trí của bài học

Môn học có 5 chương Nội dung bài học thuộc tiết 1 chương 1

2 Ý nghĩa của bài học

Bài học giúp sinh viên hiểu được các khái niệm về khoa học dưới các góc độ

3 Nội dung chính

* Tiết học này bao gồm các phần

1.1 Khái niệm khoa học 1.1.1 Khái niệm khoa học dưới góc độ “Hệ thống tri thức”

1.1.2 Khái niệm khoa học dưới góc độ “Hình thái ý thức xã hội”

1.1.3 Khái niệm khoa học dưới góc độ “Thiết chế xã hội”

1.1.4 Khái niệm khoa học dưới góc độ “Hoạt động xã hội”

II MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Đề cương, giáo án, bài giảng Phương pháp tiếp cận khoa học

- Phương tiện, đồ dùng dạy học: Laptop, Projector, tài liệu tham khảo

- Hình thức, phương pháp đánh giá kiến thức, kỹ năng của sinh viên: Đặt ra cáccâu hỏi phát vấn, câu hỏi thảo luận cho sinh viên

2 Sinh viên

- Sinh viên đọc trước bài trong bài giảng Phương pháp tiếp cận khoa học

- Hăng hái phát biểu xây dựng bài

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

Trang 3

 Giới thiệu tài liệu tham khảo:

+ Ghi lên bảng tên một số tài liệu tham khảo giúp sinh viên học tập môn học đạt

hiệu quả cao hơn

1 Vũ Cao Đàm, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Khoa học và kỹ thuật,

Hà Nội, 2006

2 Lê Từ Thành, Tìm hiểu logic học, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 1993

3 Phương Kỳ Sơn (2001), Phương pháp nghiên nghiên cứu khoa học, NXB Chính trịQuốc gia

 Đặt vấn đề vào bài mới: Thuyết trình

 N i dung b i m i: ội dung bài mới: ài mới: ới:

Nội dung giảng dạy Phương pháp Hoạt động của giáo viên và sinh viên

1.1 Khái niệm khoa học

1.1.1 Khái niệm khoa học

dưới góc độ “Hệ thống tri

thức”

Thuyết trìnhPhát vấn

- Anh/chị hiểu thế nào là khoa học?

- Anh/chị hiểu thế nào là tri thức?

- Giáo viên thuyết trình và nêu khái niệmkhoa học dưới góc độ "Hệ thống trithức“

dưới góc độ “Hình thái ý

thức xã hội”

Thuyết Trình

- Giáo viên thuyết trình và nêu kháiniệm khoa học dưới góc độ “Hình thái

- Theo anh/chị, thiết chế xã hội là gì?

- Giáo viên thuyết trình và phân tíchkhái niệm, đưa ra các ví dụ cho sinhviên hiểu

Trang 4

- Đọc tiếp bài từ 1.2 trong bài giảng.

Thái Nguyên, ngày tháng năm 201

Thông qua bộ môn Giáo viên soạn

CHƯƠNG 1 PHÂN LOẠI KHOA HỌC

Ngày giảng:

Nội dung bài học thuộc tiết 2 chương 1

Bài học giúp sinh viên hiểu được mục đích và các phương pháp phân loại khoahọc

1 2 Phân loại khoa học1.2.1 Mục đích của phân loại khoa học1.2.2 Các phương pháp phân loại khoa học1.2.2.1 Phân loại khoa học theo cách hình thành1.2.2.2 Phân loại khoa học theo chức năng1.2.2.3 Phân loại khoa học theo cấu trúc của hệ thống tri thức12.2.4 Phân loại khoa học theo đối tượng nghiên cứu

Trang 5

- Phương tiện, đồ dùng dạy học: Laptop, Projector, tài liệu tham khảo.

2 Sinh viên

 Giới thiệu bài cũ:

Nội dung giảng dạy Phương

pháp Hoạt động của giáo viên và sinh viên

1.2 Phân loại khoa học

1.2.1 Mục đích của phân loại

- Theo anh/chị có bao nhiêu cách phânloại khoa học?Đó là những phương phápnào?

- Giáo viên thuyết trình và nêu các phươngpháp phân loại khoa học

1.2.2.1 Phân loại khoa học

- Giáo viên thuyết trình và phân tích phânloại khoa học theo chức năng, lấy ví dụcho sinh viên hiểu

theo cấu trúc của hệ thống tri

thức

Thuyết trình

- Giáo viên thuyết trình và phân tích phânloại khoa học theo cấu trúc của hệ thốngtri thức cách hình thành, lấy ví dụ chosinh viên hiểu

theo đối tượng nghiên cứu

Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích phân

loại khoa học theo đối tượng nghiên cứu,lấy ví dụ cho sinh viên hiểu

Trang 6

- Đọc tiếp bài từ 1.3 trong bài giảng.

Môn học có 5 chương Nội dung bài học thuộc tiết 3 chương 1

Bài học giúp sinh viên hiểu được sự hình thành và phát triển của khoa học

1.3 Sự hình thành và phát triển khoa học1.3.1 Các giai đoạn phát triển của khoa học1.3.1.1 Phương hướng khoa học

1.3.1.2 Trường phái khoa học1.3.1.3 Bộ môn khoa học1.3.1.4 Ngành khoa học1.3.2 Cách thức hình thành bộ môn khoa học1.3.2.1 Tiền nghiệm

1.3.2.2 Hậu nghiệm1.3.2.3 Phân lập1.3.2.4 Tích hợp

1 Về kiến thức

- Sinh viên biết được sự hình thành và phát triển của khoa học

2 Về kỹ năng

Trang 7

Sinh viên có thể hiểu cách thức hình thành bộ môn khoa học

2 Sinh viên

 Kiểm tra kiến thức bài cũ:

- Anh/chị trình bày logic phát triển củakhoa học?

- Giáo viên thuyết trình và phân tích, đưa

ra ví dụ cho sinh viên hiểu1.3.1.1 Phương hướng khoa

ra các ví dụ cho sinh viên hiểu

1.3.2 Cách thức hình thành bộ

môn khoa học

Thuyếttrình

- Anh/chị cho biết có mấy con đườnghình thành các bộ môn khoa học?Đó là

Trang 8

Phát vấn

những bộ môn nào?

ra các ví dụ cho sinh viên hiểu1.3.2.1 Tiền nghiệm

1.3.2.2 Hậu nghiệm

1.3.2.3 Phân lập

1.3.2.4 Tích hợp

Thuyếttrình

- Đọc tiếp bài từ 1.4 trong bài giảng

CHƯƠNG 1 TIÊU CHÍ NHẬN BIẾT BỘ MÔN KHOA HỌC

Ngày giảng:

Bài học giúp sinh viên hiểu được các tiêu chí để nhận biết bộ môn khoa học

1.4 Tiêu chí nhận biết bộ môn khoa 1.4.1 Có đối tượng nghiên cứu1.4.2 Có hệ thống lý thuyết1.4.3 Có hệ thống phương pháp luận1.4.4 Có mục đích ứng dụng

1.4.5 Có lịch sử nghiên cứu

Trang 9

- Sinh viên biết được tiêu chí nhận biết bộ môn khoa học.

2 Sinh viên

 Kiểm tra bài cũ:

- Anh/chị cho biết có những tiêu chí nào để nhận biết bộ môn khoa học?

- Giáo viên thuyết trình và đưa ra những ví dụ cho sinh viên hiểu1.4.1 Có đối tượng nghiên cứu

Trang 10

- Đọc tiếp bài từ 2.1 đến hết 2.2 trong bài giảng.

CHƯƠNG 2 KHÁI NIỆM VỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Ngày giảng:

Bài học giúp sinh viên hiểu được khái niệm và các đặc điểm của nghiên cứu khoa học

2.1 Khái niệm về nghiên cứu khoa học

2.2 Các đặc điểm của nghiên cứu khoa học

Trang 11

Sinh viên có thể hiểu về các đặc điểm của nghiên cứu khoa học

2 Sinh viên

 Đặt vấn đề vào bài mới: Thuyết trình

Nội dung giảng dạy Phương pháp Hoạt động của giáo viên và sinh

viên

2.1 Khái niệm về nghiên cứu

khoa học

Thuyết trình,phát vấn - Giáo viên thuyết trình và nêu khái

niệm về nghiên cứu khoa học

2.2 Các đặc điểm nghiên cứu

khoa học

- Anh/chị cho biết nghiên cứu khoahọc có những đặc điểm nào?

- Giáo viên thuyết trình và phân tíchcác đặc điểm của nghiên cứu khoahọc

Trang 12

tích

Thông qua bộ môn Giáo viên soạn Giáo án số: 01 TIẾT 06

CHƯƠNG 2 PHÂN LOẠI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Ngày giảng:

Bài học thuộc phần 2.3 trong chương 2

Bài học giúp sinh viên hiểu được nghiên cứu khoa học được phân loại theonhững cách nào

2.3 Phân loại nghiên cứu khoa học

2.3.1 Phân loại theo chức năng nghiên cứu2.3.1.1 Nghiên cứu mô tả

2.3.1.2 Nghiên cứu giải thích

Trang 13

2.3.1.3 Nghiên cứu dự báo2.3.1.4 Nghiên cứu sáng tạo2.3.2 Phân loại theo phương thức thu thập thông tin 2.3.2.1 Nghiên cứu thư viện

2.3.2.2 Nghiên cứu thực địa (điền dã)2.3.2.3 Nghiên cứu thực nghiệm (la-bô)2.3.3 Phân loại theo tính chất sản phẩm nghiên cứu2.3.3.1 Nghiên cứu cơ bản

2.3.3.2 Nghiên cứu ứng dụng2.3.3.3 Nghiên cứu triển khai

2 Sinh viên

Giới thiệu tài liệu tham khảo:

pháp

Hoạt động của giáo viên và sinh

viên

Trang 14

2.3 Phân loại nghiên cứu khoa

học

- Anh/chị cho biết có mấy cách tiếp cận phân loại nghiên cứu khoa học?

- Giáo viên thuyết trình và phân tích 2.3.1 Phân loại theo chức năng

nghiên cứu

- Anh/chị cho biết theo chức năng,

có mấy loại hình nghiên cứu? Đó lànhững loại hình nghiên cứu nào

- Giáo viên thuyết trình

Trình

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.3.1.2 Nghiên cứu giải thích Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu

2.3.1.3 Nghiên cứu dự báo Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.3.1.4 Nghiên cứu sáng tạo Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

2.3.2 Phân loại theo chức năng

thu thập thông tin

- Theo anh/chị phân loại theo thuthập thông tin thi nghiên cứu khoahọc chia thành mấy loại hình?

- Giáo viên thuyết trình 2.3.2.1 Nghiên cứu thư viện Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.3.2.2 Nghiên cứu thực địa

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.3.2.3 Nghiên cứu thực

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu

2.3.3 Phân loại theo tính chất

của sản phẩm nghiên cứu

- Anh/chị cho biết theo tiêu chuẩnnày nghiên cứu khoa học chia ra làmmấy loại hình?

- Giáo viên thuyết trình 2.3.3.1 Nghiên cứu cơ bản Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.3.3.2 Nghiên cứu ứng dụng Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.3.3.3 Nghiên cứu triển khai Thuyết trình - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

4 Củng cố bài học:

- Nội dung: Hệ thống lại kiến thức về Phân loại nghiên cứu khoa học

Trang 15

- Phương pháp: Thuyết trình

5 Giao nhiệm vụ về nhà cho sinh viên:

- Phương pháp: Thuyết trình

Thông qua bộ môn Giáo viên soạn Giáo án số: 01 TIẾT 07 & 8

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ SẢN PHẨM ĐẶC TRƯNG CỦA NCKH, KHẢO LUẬN KHOA HỌC

Ngày giảng:

Bài học thuộc phần 2.4 và 2.5 trong chương 2

Bài học giúp sinh viên hiểu được một số sản phẩm đặc trưng của nghiên cứu khoa học,hiểu được khảo luận khoa học

2.4 Một số sản phẩm đặc trưng của nghiên cứu khoa học2.4.1 Phát minh

2.4.2 Phát hiện2.4.3 Sáng chế2.4.4 Phân biệt sự khác nhau giữa phát minh, phát hiện và sáng chế2.5 Khảo luận khoa học

2.5.1 Khái niệm về khảo luận khoa học2.5.2 Cấu trúc logic của một khảo luận khoa học2.5.2.1 Luận đề

2.5.2.2 Luận cứ2.5.2.3 Luận chứng2.5.2.4 Phân tích một khảo luận theo cấu trúc logic

- Sinh viên biết được một số sản phẩm đặc trưng của nghiên cứu khoa học, khảoluận khoa học

Trang 16

Sinh viên có thể hiểu và phân biệt được sự khác nhau giữa phát minh, phát hiện và sángchế.

Phân tích và viết được một khảo luận khoa học

2 Sinh viên

 Hệ thống và kiểm tra bài cũ:

- Anh/chị hiểu thế nào là pháthiện?

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu

Trang 17

Phát vấn - Giáo viên thuyết trình và phân tích,

đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.4.4 Phân biệt sự khác nhau

giữa phát minh, phát hiện và

sáng chế

- Theo anh/chị phát minh, pháthiện và sáng chế có sự khác nhaunhư thế nào?

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu2.5 Khảo luận khoa học

2.5.1 Khái niệm về khảo luận

khoa học

- Anh/chị hiểu thế nào là khảo luậnkhoa học?

- Giáo viên thuyết trình và nêu kháiniệm khảo luận khoa học

2.5.2 Cấu trúc logic của một

khảo luận khoa học

Phát vấn

- Theo anh/chị, thế nào là luận đề?

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra các ví dụ cho sinh viên hiểu

Phát vấn

- Theo anh/chị, thế nào là luận cứ?

Phát vấn

- Theo anh/chị, thế nào là luận chứng?

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra các ví dụ cho sinh viên hiểu.2.5.2.4 Phân tích một khảo luận

theo cấu trúc logic

Thuyết trìnhPhát vấn - Đưa ra một ví dụ và phân tích

4 Củng cố bài học:

- Nội dung: Hệ thống lại kiến thức về Một số sản phẩm đặc trưng của nghiên

cứu khoa học và khảo luận khoa học

- Phương pháp: Thuyết trình

5 Giao nhiệm vụ về nhà cho sinh viên:

- Phương pháp: Thuyết trình

Trang 18

Giáo án số: 01 TIẾT 09 và 10

CHƯƠNG 2 THẢO LUẬN VÀ LÀM BÀI TẬP: PHÂN TÍCH MỘT KHẢO LUẬN KHOA HỌC

THEO CẤU TRÚC LOGIC

Số tiết: 02 tiết thảo luận, làm bài tập

Ngày giảng:

Bài học giúp sinh viên biết cách phân tích và viết được một khảo luận khoa họctheo cấu trúc logic

- Sinh viên chia nhóm để thảo luận, mỗi nhóm gồm 5 sinh viên

- Lựa chọn một luận đề sau đó các nhóm viết một khảo luận đơn giản

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả nghiên cứu

- Sinh viên biết được phân tích một khảo luận khoa học theo cấu trúc logic

Sinh viên biết cách làm việc theo nhóm

Sinh viên có thể hiểu và biết phân tích một khảo luận khoa học theo cấu trúc logic

 Hệ thống lại kiến thức bài cũ:

Trang 19

- Chia lớp theo nhóm và yêu cầu mỗi nhóm lựa chọn một luận đề để viết 1 khảo luận khoa học

CHƯƠNG 2 TRÌNH TỰ LOGIC CỦA NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Ngày giảng:

Bài học giúp sinh viên hiểu được trình tự logic của nghiên cứu khoa học Nội dung chính

2.6 Trình tự logic của nghiên cứu khoa học2.6.1 Phát hiện vấn đề nghiên cứu (đặt câu hỏi)2.6.2 Xây dựng giả thuyết khoa học (tìm câu trả lời sơ bộ)2.6.3 Lập phương án thu thập thông tin

2.6.4 Xây dựng cơ sở lý luận nghiên cứu2.6.5 Thu thập thông tin

2.6.6 Phân tích và xử lý thông tin2.6.7 Tổng hợp kết quả, kết luận và khuyến nghị

Trang 20

- Đề cương, giáo án, bài giảng Phương pháp tiếp cận khoa học.

2 Sinh viên

- Giáo viên thuyết trình và phân tích

2.6.2 Xây dựng giả thuyết khoa

2.6.4 Xây dựng cơ sở lý luận

của nghiên cứu

Trang 21

2.6.5 Thu thập thông tin Thuyết trình

2.6.7 Tổng hợp kết quả, kết

luận và khuyến nghị

CHƯƠNG 3 VẤN ĐỀ KHOA HỌC

Ngày giảng:

Bài học giúp sinh viên hiểu được khái niệm, các tình huống và phương pháp pháthiện vấn đề khoa học

3.1 Vấn đề khoa học

3.1.1 Khái niệm về vấn đề khoa học

3.1.2 Các tình huống của vấn đề khoa học

3.1.3 Phương pháp phát hiện vấn đề khoa học

3.1.3.1 Nhận dạng những bất đồng trong tranh luận khoa học

3.1.3.2 Nghĩ ngược lại quan niệm thông thường

3.1.3.3 Nhận dạng những vướng mắc trong hoạt động thực tế

3.1.3.4 Lắng nghe lời phàn nàn của những người không am hiểu

Trang 22

3.1.3.5 Phát hiện mặt mạnh, mặt yếu trong nghiên cứu của đồng nghiệp

3.1.3.6 Những câu hỏi xuất hiện bất chợt

2 Sinh viên

- Giáo viên thuyết trình và phân tíchkhái niệm vấn đề khoa học, đưa ra

ví dụ để sinh viên hiểu3.1.2 Các tình huống của vấn đề khoa

học

Thuyết trình

- Anh/chị cho biết có mấy tìnhhuống của vấn đề khoa học có thể

Trang 23

Phát vấn

xảy ra khi nghiên cứu?

- Giáo viên thuyết trình và phân tíchcác tình huống của vấn đề khoa học3.1.3 Phương pháp phát hiện vấn đề

thông thường

Thuyếttrình

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra các ví dụ cho sinh viên hiểu.3.1.3.3 Nhận dạng những vướng mắc

trong hoạt động thực tế

Thuyếttrình

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra các ví dụ cho sinh viên hiểu.3.1.3.4 Lắng nghe lời phàn nàn của

những người không am hiểu

Thuyếttrình

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra các ví dụ cho sinh viên hiểu.3.1.3.5 Phát hiện mặt mạnh, mặt yếu

trong nghiên cứu của đồng nghiệp

Thuyếttrình

- Giáo viên thuyết trình và phân tích,đưa ra các ví dụ cho sinh viên hiểu.3.1.3.6 Những câu hỏi xuất hiện bất

chợt

Thuyếttrình

CHƯƠNG 3 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Ngày giảng:

Bài học giúp sinh viên hiểu được nội dung chủ yếu của giả thuyết khoa học

Trang 24

3.2 Giả thuyết khoa học3.2.1 Khái niệm về giả thuyết khoa học3.2.2 Mối liên hệ giữa giả thuyết khoa học với vấn đề khoa học3.2.3 Thuộc tính cơ bản của giả thuyết khoa học

3.2.3.1 Tính giả định3.2.3.2 Tính đa phương án3.2.3.3 Tính dị biến

3.2.4 Tiêu chí để xem một giả thuyết khoa học3.2.4.1 Giả thuyết phải dựa trên cơ sở quan sát3.2.4.2 Giả thuyết phải không trái với lý thuyết3.2.4.3 Giả thuyết phải có kiểm chứng

2 Sinh viên

1 Ổn định lớp

- Kiểm tra sĩ số lớp:

- Nội dung nhắc nhở: Yêu cầu sinh viên chú ý nghe giảng, tích cực tham gia thảo luận

xây dựng bài.

Trang 25

2 Bài mới:

 Củng cố kiến thức bài cũ:

+ Ghi lên bảng tên một số tài liệu tham khảo giúp sinh viên học tập môn học đạt

hiệu quả cao hơn

3.2 Giả thuyết khoa học

3.2.1 Khái niệm về giả thuyết

khoa học

Thuyếttrình

- Giáo viên thuyết trình và phân tích kháiniệm giả thuyết khoa học

3.2.2 Mối liên hệ giữa giả

thuyết khoa học với vấn đề

khoa học

- Theo anh/chị giả thuyết khoa học vàvấn đề khoa học có mối liên hệ như thếnào?

- Giáo viên thuyết trình và phân tích mốiquan hệ, đưa ra ví dụ cho sinh viên hiểu3.2.3 Thuộc tính cơ bản của giả

thuyết khoa học

trình

3.2.4 Tiêu chí để xem xét một

giả thuyết khoa học

3.2.4.1 Giả thuyết phải dựa trên

cơ sở quan sát

Thuyếttrình

3.2.4.2 Giả thuyết không trái

với lý thuyết

Thuyếttrình

3.2.4.3 Giả thuyết phải có kiểm

chứng

Thuyếttrình

Định dạng
Số trang	50
Dung lượng	1,19 MB