Tham khảo nội dung bài viết "Một số vấn đề về kinh tế, xã hội ở nông thôn Hải Hưng" để nắm bắt được những vấn đề kinh tế ở nông thôn, thực trạng đời sống vật chất ở nông thôn, những vấn đề xã hội ở nông thôn,... Hy vọng nội dung bài viết phục vụ hữu ích nhu cầu học tập, làm việc hiệu quả.
Trang 1LÊ TRUY N
M t s v n đ v kinh t - xã h i nông thôn H i H ng
Chúng tôi gi i h n m c th i gian, đánh giá th c tr ng nông thôn H i H ng t khi th c hi n Nghi quy t 10
c a B Chính tr và tiêu chu n đ đánh giá là so sánh th c tr ng v i yêu c u ùn đinh, nâng cao thu nh p và m c
s ng c a ng i dân nông thôn, so sánh v i yêu c u c a vi c đ i m i c ch qu n lý trong nông nghi p, yêu
c u th c hi n dân ch , công b ng nông thôn
1 NH NG V N KINH T NÔNG THÔN
Ba n m qua, s n xu t nông nghi p c a H i H ng có b c phát tri n đáng k T c đ t ng bình quân v s n
l ng l ng th c c a các n m 1988, 1989, 1990 đ u v t t c đ t ng bình quân c a 5 n m 1981-1985 So v i
n m 1987, c ba n m th c hi n Ngh quy t 10 c a B Chính tr s n l ng l ng th c đ u cao h n: n m 1988 so
v i n m 1987 t ng 132.448 t n,'n m 1989 so v i n m 1987 t ng 212.020 t n và n m 1990 so v i n m 1987
t ng 121.000 t n
Ch n nuôi c ng phát tri n khá, các súc v t nuôi chính đ u t ng v s l ng, có lo i súc v t nuôi t ng v i t c
đ cao, ch ng h n nh bò ba n m qua t c đ t ng trung bình hàng n m là 16,8% n nay, nông nghi p đã có
b c phát tri n theo h ng s n xu t hàng hóa, các c p t nh, huy n, h p tác xã, h xã viên đ u có ý th c t o ra
s n ph m hàng hóa, t ng s l ng các lo i nông s n là hàng hóa Nông dân đã t p trung đ u t cho nh ng cây
tr ng, con nuôi là s n ph m hàng hóa đó v v t ch t, trí tu không kém gì đ u t cho cây lúa là cây tr ng chính nông thôn hi n nay
Tuy nhiên, cho đ n nay sàn l ng và n ng su t lúa c a t nh v n ch a n đ nh, ch a cao, còn ph thu c nhi u vào thiên nhiên Trong ba n m qua, n u các d ch v c a h p tác xã t t h n, c ch đ a ti n b khoa h c
k thu t đ n v i t ng h nông dân đ c th c hi n r ng rãi, đ ng đ u, thì ch c ch n n ng su t và s n l ng cây
tr ng s n đ nh h n T su t hàng hóa, nông sàn còn th p, s n ph m phân tán, ch t l ng kém và hi u qu ch a cao
Các h p tác xã nông nghi p trong toàn t nh hi n nay còn trong tình tr ng l ng l gi a hai c ch : ban
qu n tr điêu hành sân xu t, phân ph i và h xã viên là đ n v kinh t đ c l p t ch , h ch toán kinh doanh Không m t ban qu n tr nào dám buông trôi toàn b công vi c đi u hành và khoán h t cho xã viên t t c các khâu s n xu t M t khác, nhi u nông dân ch a v ng tin vào s c mình, còn có t t ng trông ch , th đ ng trong
s n xu t, tiêu th s n ph m
Chính vì có s song hành c a hai c ch nh v y, nên khâu trung gian gi a h p tác xã và h nông dân là các
đ i - c đ i s n xu t và đ i chuyên - đang ho t đ ng lúng túng và cách th c t ch c c a các đ i chuyên c ng r t khác nhau Trong toàn t nh hi n ch có 35,8% s h p tác xã còn t đ i b o v th c v t, trên 60% s h p tác xã
ch có t 1-2 ng i làm công tác này, ch y u làm nhi m v cung ng thu c, vi c phòng tr sâu b nh hoàn toàn
do xã viên t làm Công.tác th y nông, b o v th c v t, làm gi ng là nh ng khâu quan tr ng trong s n xu t nông nghi p, nh ng s đ c gi i quy t nh th nào trong đi u ki n s n xu t hi n nay là nh ng v n đ ch a có câu tr l i rõ ràng
Trong đi u ki n h nông dân là nh ng đ n v kinh t đ c l p, quy mô s n xu t và v n li ng c a h còn nh
bé, th ng ch đ t p trung cho s n xu t; khâu l u thông v t t hàng hóa, m r ng v n khi c n thi t ch y u v n
ph i d a vào Nhà n c và t p th Nh ng ba n m qua, nh t là n m 1990, ho t đ ng c a các đ n v đ m nh n
nh ng công vi c này ch a th c s t o đi u ki n thu n l i cho h nông d n chuy n sang s n xu t hàng hóa Con
s 30% h p tác xã mua bán xã, huy n ho t đ ng c m ch ng, 50% kinh doanh l , cá bi t có n i thua l n ng,
*
y viên th ng v T nh y, Tr ng ban Tuyên giao T nh y H i H ng
Trang 2đang ch ng minh cho đi u đó Vi c đáp ng nhu c u ti n v n cho nông dân và h p tác xã t ngân hàng và các
qu tín d ng c ng r t h n ch Tình tr ng ph bi n hi n nay trong quan h vay m n c a h p tác xã v i ngân hàng là n p tác xã không vay đ c ti n, vì còn n Nhà n c nhi u và không có kh n ng thanh toán Các h p tác xã tín d ng c ng ch a g n bó đ c v i nông dân thông qua ho t đ ng huy đ ng v n và cho vay
Trong nông nghi p, c c u s n xu t t t nh đ n huy n, h p tác xã và h xã viên còn đ n đi u
Lúa, l n, cây v đông là nh ng cây tr ng và con nuôi ch l c Th c tr ng c c u đó là m t tr ng i cho vi c chuyên môn hóa s n xu t
Vi c giao đ t cho xã viên s d ng còn manh mun, bình quân, khó đi u ch nh khi l n thi t
Khê đ ng s n ph m trong nông dân còn nhi u (toàn t nh 101.335 t n) ó là nh ng khó kh n ph i gi i quy t đ th c s phát tri n kinh t nông thôn
II TH C TR NG I S NG V T CH T C A NÔNG DÂN
1 M c s ng
Nhìn chung, thu nh p và m c s ng c a nông dân trong t nh có t ng lên so v i th i k tr c khoán 10 Bình quân l ng th c tính theo đ u ng i n m 1987 là 333 kg, n m 1988 là 391 kg, 1989 là 402 kg, 1990 là 359 kg
ã có s phân hóa trong các gia đình nông dân v ngu n thu nh p và m c s ng Tính theo bình quân l ng
th c, s l ng h đ t trên 500 kg/ng i/n m chi m g n 10%, trong khi đó có h qua mùa thu ho ch đã h t
l ng th c Xem xét v các ph ng ti n ph c v sinh ho t và s n xu t, có nhi u h không có m t chi c xe đ p, không có m t công c s n xu t nào đáng k (nh máy tu t lúa, xe v n chuy n thô s ), trong khi đó trong 2.200
h đi u tra c ng có 5 h có ôtô riêng, 5 h có xe công nông riêng C n kh ng đ nh r ng s phân hóa nh v y là
xu h ng t t y u trong đi u ki n phát tri n n n sân xu t hàng hóa S t ng lên v thu nh p và m c s ng c a các
h gia đình nông dân ch y u là do hi u quà s n xu t kinh doanh c a h quy t đinh, t p th và Nhà n c ch tác
đ ng có m c đ Nhi u h do bi t phát huy h t n ng l c s n xu t c a gia đình, n ng đ ng trong sàn xu t và hòa
nh p đ c vào môi tr ng kinh t c a xã h i, nên có thu nh p cao và tr nên giàu có mau chóng Ng c l i,
m t s h ho c thi u lao đ ng (gia đình th ng binh, li t s , gia đình neo đ n), ho c thi u v n, v t t s n xu t thì m c s ng th p, khó kh n kéo dài Trong đi u ki n nh hi n nay, nh ng h này khó có th v n lên đ c n u
ch t l c cánh sinh là chính
S khác bi t v đi u ki n sân xu t c a t ng h là nguyên nhân chính d n đ n s chênh l ch v k t qu s n
xu t và phân hóa thu nh p c a h Nh ng khác bi t c th là: kh n ng đ m bào v n v t t cho s n xu t, n ng
l c áp d ng nh ng ti n b khoa h c k thu t vào s n xu t, k c kinh nghi m làm ru ng, tr ng tr t, kh n ng t
ch c s n xu t và phát huy các ti m n ng khác c a h Hi n nay, y u t quy mô s d ng ru ng đ t ch a có tác
đ ng m nh, có th trong nh ng n m t i nó s có tác đ ng l n h n V v y, c n đ nh h ng s phân hóa này vào
vi c góp ph n đ y m nh t p trung, chuyên môn hóa trong s n xu t, chuy n n n nông nghi p sang s n xu t hàng hóa m t cách v ng ch c T c là c n phân lo i h theo tiêu chu n đáp ng cho yêu c u s n xu t nh t là sân xu t hàng hóa, bên c nh vi c phân lo i h theo thu nh p và m c s ng T đó có chính sách c th đ giúp đ nh ng
h g p khó kh n trong s n xu t
2 V n đ c a nhân dân nông thôn
Ba n m qua, nh phát tri n s n xu t, tình tr ng xây đ ng, ki n thi t n i c a nông thôn đang thay đ i theo
h ng ti n b M c đ ngói hóa khá cao, t l ngói hóa m t s xã nh Qu c Tu n đ t 95%
Nh ng tình tr ng nhà c a nhân dân c ng còn nh ng đi u đáng quan tâm Có t 5% đ n 7% s h nghèo khó, thì nhà c a c a h c ng nh bé, lúp x p Trên quy mô t nh và huy n, ch a có ch ng trình quy ho ch nhà
đ i v i nông thôn Vi c c p đ t xây d ng nhà còn tùy ti n, gây nên s b t bình không đáng c m t s đ a
ph ng Hi n t ng l n chi m đ t đ xây d ng nhà còn ph hi n
Trang 33 i u ki n đi 1 i c a nhân dân và h th ng giao thông nông thôn
Các ph ng ti n ph c v nhu c u đi l i c a nhân dân đã đ c c i thi n N m 1990, t nh đã đ u t cho vi c
s a ch a, nâng c p các tr c đ ng giao thông, trong đó c đ ng giao thông nông thôn 5 t đ ng Tuy nhiên, nhìn chung s l ng đ ng sá đ c tu b ch a đáng là bao, vi c đi l i c a nhân dân nông thôn còn khó kh n,
nh t là trên h th ng đ ng liên thôn và liên xóm
III NH NG V N XÃ H I NÔNG THÔN
1 Giáo d c
H th ng tr ng l p trong t nh đ c xây d ng và s a ch a ngày càng hoàn ch nh h n S tr ng ph thông
c s cao t ng chi m t 20% đ n 25%, ph thông trung h c là 35% Tuy nhiên, do có khó kh n v v n đ u t
và thi u s quan tâm đúng m c c a m t s c p lãnh đ o, c s v t ch t nhi u tr ng l p xu ng c p nghiêm
tr ng
S nghi p gián d c đ c đi u ch nh theo h ng t p trung cho l p 1, c p 1 và xóa mù ch , nâng cao ch t
l ng các c p h c i ng th y cô giáo, nh t là c p 1, l p 1 đ c t o đi u ki n đ đáp ng yêu c u tiêu chu n hóa H th ng giáo d c đ c s p x p h p lý h n theo yêu c u phát tri n chung c a xã h i và c a n n kinh
t H c t p c a h c sinh c ng có ti n b N m h c 19S9-1990, s h c sinh c p 1 t ng 7%
Tuy nhiên, ch t l ng giáo d c còn ch a cao, ch a đ u, ch a v ng ch c, d n đ n xu t hi n hi n t ng mù
ch tr l i Hi n còn 11% giáo viên c p 1 và 30% giáo viên cáp 2 ch a đ c ti u chu n hóa S h c sinh
ph thông c s b h c ho c không mu n h c lên khá nhi u Nguyên nhân c a tình tr ng b h c là: trình đ phát tri n kinh t và xã h i hi n nay nông thôn còn h n ch , nên ch a có đi u ki n đ các em h c sinh t t nghi p ph thông trung h c và c ph thông c s s d ng c hi u qu nh ng ki n th c đã ti p thu đ c t nhà
tr ng Ngoài ra, do nông thôn đang chuy n sang phát tri n s n xu t hàng hóa và kinh doanh t ng h p, nên nhu
c u v lao đ ng t ng lên, nhi u em h c sinh ph i b h c đ tham gia s n xu t, ho t đ ng kinh t Giáo d c m m non ch a đ t k t qu cao Toàn t nh m i có 40-50% s cháu đ c vào nhà tr , m u giáo
2 Ch m sóc và b o v s c kh e
Màng l i y t đ c m r ng v t ng b c đ c đ u t nâng c p t tính đ n xã Nhi u n i xây tr m xá hai
t ng, có h p đ ng bác s v ch a b nh cho nhân dân Tính đã coi tr ng ch m sóc s c kh e cho nhân dân Các
ho t đ ng phòng ch ng d ch b nh nhi m khu n, b nh xã h i, tiêm ch ng cho tr em có ti n b D ch v y t phát tri n, đáp ng nhu c u c b n thu c thông th ng h tr cho công tác kh m, ch a b nh c a h th ng y t Nhà n c
Tuy nhiên, công tác này còn nh ng m t y u: ch t l ng đi u tr và ph c v b nh nhân nhi u b nh vi n,
tr m xá còn th p, trang thi t b ch a b nh c nát, cán b có trình đ chuyên môn cao tuy n d i còn ít
3 Th c tr ng vi c làm cho ng i lao đ ng
L c l ng lao đ ng nông thôn hi n nay khá d i dào, s lao đ ng trong đ tu i toàn t nh là 1,1 tri u ng i,
t p trung ch y u nông thôn ây là m t th m nh c a anh đ ng th i c ng là m t s c ép đ i v i vi c t ch c lao đ ng, đ c bi t là nông thôn Hi n nay bình quân đ t đai canh tác trong t nh là 395 m2/m t ng i, trong khi
đó dân s ti p t c t ng, s ng i b c vào đ tu i tham gia lao đ ng c a m t vài n m t i t ng nhanh h n S lao đ ng đi u chuy n t các khu v c hành chính s nt) hi p, công nghi p và các ngành khác c ng không nh , kho ng 2 v n ng i s n xu t nông thôn còn ph thu c vào th i ti t, c c u đ c canh là chính, mang n ng tính
t túc t c p các ngành ngh còn manh nha Vì v y, vi c làm cho ng i lao đ ng nông thôn đang là v n đ
r t gay g t
4 Th c tr ng th c hi n dân ch nông thôn
Trang 4T sau i h i Vi đ n nay, v n đ dân ch nông thôn đã đ c m r ng h n Cán b các c p đ u c
g ng th c hi n đ c yêu c u c a dân ch là: bi t l ng nghe ý ki n c a nhân dân, không trù d p, t ng b c gi i quy t các yêu c u c a dân v m i l nh v c Nhân dân đã có s m nh d n đóng góp ý ki n cho c quan và cán b lãnh đ o các c p v i thái đ xây d ng tích c c Nh ng trong th c hi n dân ch v n còn tình tr ng ch a t t là
ho c h u khuynh, xuôi chi u, cho qua m i chuy n, ho c t phát quá m c
Hi n t ng nêu trên có nhi u nguyên nhân m t s thôn, xã, nhân dân ch a đ c l a ch n đúng ng i đ y
đ ph m ch t, n ng l c đ đ i di n cho mình, do đó h ch a th t s tin t ng và yên tâm v i cách gi i quy t
c a nh ng cán b đó Ngoài ra, công vi c đi u hành t ch c và qu n lý nông thôn là h t s c ph c t p, trong khi đó s chu n b v m i m t cho cán b c s ch a t t, nói chung h ph i mày mò v a làm v a h c h i, rút kinh nghi m
V phía nhân dân, s quan tâm đ n v n đ th c hi n dân ch đ a ph ng còn ch a đ ng đ u Ngoài m t
s ít ng i tích c c góp ph n s c l c, trí tu c a mình vào công vi c chung, còn nhi u ng i ít quan tâm ho c
ch quan tâm khi có v n đ liên quan tr c ti p đ n l i ích chính tr ho c kinh t c a mình M t b ph n không
nh nhân dân còn ch a n m v ng Hi n pháp, pháp lu t
IV NH NG KI N NGH VÀ CHÍNH SÁCH
T các v n đ th c ti n H i H ng, đ ti p t c đ a nông thôn chuy n m nh sang sán xu t
hàng hóa, theo chúng tôi, ngoài vi c ti p t c th c hi n ch tr ng u tiên phát tri n nông nghi p, coi nông nghi p là m t tr n hàng đ u, và gi i quy t đúng đ n m i quan h gi a nông nghi p và công nghi p, c n quan tâm t i m t s chính sách c th ch y u sau
1 Nh ng chính sách d i v i các đ n v kinh t ch y u nông thôn
a) H nông dân: h nông dân th c s tr thành đ n v t ch kinh doanh, Nhà n c cân tuy m nh vi c
th ng m i hóa v t t , thông qua các h p đ ng kinh t , khuy n khích các thành ph n kinh t , nh t là kinh t
qu c doanh,làm vi c này đ gi m b t khó kh n cho nông dân Dòng th i Nhà n c nên có chính sách khuy n khích th a đáng đ i v i các cá nhân, t p th có h p đ ng giúp cho nông dân ch bi n, tiêu th s n ph m nông nghi p
Các c p chính quy n, các đ n v kinh t , các t ch c xã h i c n quan tâm, giúp đ m t cách thi t th c cho các h nông dân g p khó kh n trong s n xu t v v n, v t t và kinh nghi m s n xu t D i v i ng i không th lao đ ng nông nghi p đ c (gia đình li t s , th ng binh, gia đình neo đ n), c n t o đi u ki n làm nh ng công
vi c khác, ho c u đãi đi u ki n s n xu t C n đ nh h ng chính sách ngay t khâu s n xu t, t o đi u ki n cho
nh ng ng i bi t làm giàu chân chính v n lên và giúp đ có hi u qu nh ng ng i g p khó kh n trong s n
xu t
b) H p tác xã:.Tr c h t ph i kh ng đinh quan đi m không th xóa h p tác xã mà c n c ng c nó Ti p t c
đ i m i tri t đ c ch qu n lý c a h p tác xã nông nghi p theo h ng v a b o đ m quy n t ch c a h xã viên, v a t ng c ng vai trò c a h p tác xã trong công tác quy ho ch, trong vi c đi u hành các d ch v sân xu t,
t chúc h p tác, liên doanh v i bên ngoài, cùng v i chính quy n và đoàn th th c hi n chính sách xã h i, xây
d ng nông thôn m i
Khuy n khích và ng h vi c xây d ng các lo i hình h p tác xã khác nông thôn nh : h p tác xã cung ng
- tiêu th , h p tác xã tín d ng, h p tác xã các ngành ngh và con nuôi khác Chú tr ng xây d ng h th ng k t
c u h t ng k thu t thôn xã Ph n đ u s m đ a đi n v nông thôn v i giá c phù h p kh n ng tài chính c a nông dân
Khoa h c và công ngh là m t trong nh ng đ ng l c quan tr ng đ a kinh t nông thôn ra kh i tình tr ng
ch m phát tri n, l c h u nh h ng ch y u là đ y m nh công tác chuy n giao, ng d ng và h p tác đ a ti n
Trang 5b k thu t vào s n xu t
2 Chính sách v nh ng v n đ xã h i
a) Giáo d c: Ch m lo giáo d c m m non phù h p v i kinh t - xã h i trong tình hình m i, áp d ng nhi u
hình th c tr ng l p Quan tâm đ c bi t đ n vi c d y và h c c a th y và trò c p ph thông c s (v c s v t
ch t, chính sách đãi ng ), t o m i đi u ki n đ h c sinh trong đ tu i này đ c đi h c Ph n đ u t 5 đ n 10
n m n a ph c p ph thông c s cho toàn dân, vì đó là trình đ v n hóa c n thi t đáp ng yêu c u h nông dân
là đ n vi kinh t t ch kinh doanh b Ch m sóc và b o v s c khóe: B o v s c kh e, nâng cao th l c c a
nhân dân ph i tr thành ho t đ ng t giác c a m i ng i, có s h tr và giúp đ c a các ngành chuyên môn, s
ph i h p ch t ch c a Nhà n c và các đoàn th Th c hi n th ng xuyên phong trào v sinh, phòng b nh, n
s ch, h p v sinh (phong trào này đã có t lâu H i D ng c , nh t !à Nam Sách) '" Ki n toàn m ng l i y
t t t nh đ n huy n, xã, chú ý đ c bi t đ n các tuy n xã, liên xã vùng xa trung tâm t nh, huy n, xa đ ng giao thông u t u tiên v thu c, cán b chuyên môn t t, c s v t ch t cho nh ng vùng đó
B ng m i bi n pháp đ ng b , tuyên truy n v n đ ng, kinh t , d lu n và tâm lý đ s m giâm t l t ng dân
s xu ng 1,7%
c) Chính sách vi c làm: ình h ng chung quan tr ng nh t là b ng c ch , chính sách c i m , khuy n khích m nh m các thành ph n kinh t phát tri n, t o vi c làm t i ch g n v i phân b l i lao đ ng gi a các
vùng, gi a các ngành trong t nh, hình thành các c m kinh t - k thu t d ch v nh nông thôn, các th tr n
Theo h ng đó, c n k th a và phát huy nh ng th m nh trong vi c s d ng lao đ ng đã có n c đây nông thôn ó là đ y m nh thâm canh và t ng v k t h p v i nh ng n l c đ chuy n nông nghi p sang s n
xu t hàng hóa T n d ng l c l ng lao đ ng t khu v c Nhà n c b sung v nông thôn đ m mang ho c khôi
ph c các ngành ngh truy n th ng, ngành ngh h tr cho s n xu t nông nghi p, ho c là làm l u thông cung
ng, ho c d ch v s a ch a Khuy n khích vi c trao đ i thuê m n lao đ ng công nh t theo th i v và theo công vi c gi a các thôn, xã, th m chí gi a các huy n
d) Th c hi n dân ch công bàng nông thôn: Th c hi n dân ch xã h i ch ngh a v a là m c tiêu, v a là
đ ng l c c a công cu c đ i m i Di u ki n quan tr ng đ phát huy dân ch là nâng cao dân trí, hi u bi t lu t pháp và ý th c tuân th pháp lu t c a nhân dân, ch ng t quan liêu và nh ng hành vi xâm ph m quy n làm ch
c a nhân dân Song song v i vi c th c hi n dân ch và áp trung, c n l u ý t i v n đ k t h p dân ch v i k
lu t c phía cán b và nhân dân
Xác đ nh đúng đ n vai trò lãnh đ o c a ng các c p trung vi c đ ra đ ng l i, ch tr ng đ a nhân dân
ti n lên xây d ng ch ngh a xã h i, xây d ng cu c s ng m i nông thôn T o đi u ki n đ nhân dân đ c dân
ch , công khai l a ch n nh ng ng i đ i đi n bi t ch m lo đúng đ n đ n l i ích c a h Quan tâm b i d ng nghi p v cho các cán b c s đ h đáp ng đ c yêu c u c a s nghi p đ i m i hi n nay, đ ng th i có ch
đ đãi ng th a đáng cho đ i ng cán b này Nhà n c c n th ch hóa k p th i các quy đinh d i lu t đ liên quan đ n s n xu t và đ i s ng nông thôn, đ ng th i tuyên truy n cho cán b , nhân dân n m v ng và ch p hành nghiêm ch nh Hi n pháp, pháp lu t và nh ng quy đ nh d i lu t đó