Nội dung của Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Leenin: Chương 3 - Phép biện chứng duy vật trình bày kiến thức về phép biện chứng và phép biện chứng duy vật, hai nguyên lí cơ bản của phép biện chứng duy vật và các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật. Mời các bạn tham khảo!
Trang 1LỚP QTKD 4
WELCOME TO GROUP 2
MÔN: NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN
Trang 2CHƯƠNG 3:
PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT
Phép biện chứng và phép biện chứng duy vật.
Hai nguyên lí cơ bản của phép biện chứng duy
vật.
Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật.
Các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật.
Lý luận nhận thức duy vật biện chứng.
Trang 3CÁC QUY LUẬT
CƠ BẢN
QL lượng-chất
QL mâu thuẫn
QL phủ định của phủ định
3.4.CÁC QUY LUẬT CƠ BẢN
CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT
Trang 4Lĩnh vực tác động
Phạm vi tác động
Khái niệm
MLH bản chất, tất nhiên, phổ biến, lặp lại giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong sự vật hay giữa các sự vật, hiện tượng.
Xã hội
Tự nhiên
Tư duy
Phổ biến Chung Riêng
VD:-QL Vạn vật hấp dẫn -QL bảo toàn khối lượng -QL bảo toàn năng lượng
Trang 5• Các hình thức bước nhảy
• Ý nghĩa phương
pháp luận
• Quan hệ biện chứng giữa chất và lượng
• Các khái niệm
CHẤT LƯỢNG
LƯỢNG
Trang 6Là cái vốn có của sự vật, có tính khách quan.
Là 1 phạm trù triết học chỉ tính quy định khách quan vốn có của
sv về mặt số lượng, quy mô, trình độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển như thuộc tính của sv.
CÁC KHÁI NIỆM
Chất
và lượng
Chất
và lượng
Lượn g
Lượn g
Chấ t Chấ t
Trang 8VD của CHẤT:
• Chất của một người cụ thể chỉ được bộc lộ thông qua mối
quan hệ với người khác
Ví dụ: Anh A sống tốt vì anh A giúp đỡ mọi người
• Chất của sự vật bộc lộ thông qua những thuộc tính của nó
Ví dụ: ngoài những thuộc tính giống loài vật con người có
thuộc tính khác với loài vật là: Biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động
• Chất của sự vật không chỉ quy định bởi chất của các yếu tố
cấu thành mà còn tạo bởi phương thức liên kết
Ví dụ: cũng là các phân tử các bon nhưng phương thức liên kết của than trì khác với phương thức liên kết của kim cương
=> KL: Chất và sự vật có mối quan hệ chặt chẽ,Không tách rời nhau
Trang 9VD của LƯỢNG:
• Có thể xác định lượng bằng những đơn vị đo lường cụ thể,
chính xác như: chiều dài, khối lượng
• Những tính quy định về lượng chỉ biểu thị dưới dạng cụ thể,
khái quát như: trình độ, sự giác ngộ cách mạng của 1 người; trình độ phát triển của 1 xã hội; tình cảm của con người
Trang 10VD các câu Ca Dao- Tục Ngữ Việt Nam :
1.Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
2.Góp gió thành bão góp cây thành rừng 3.Chín quá hóa nẫu 4.Có chí thì nên 5.Có công mài sắt có ngày nên kim
6.Nước chảy đá mòn
Trang 11MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA LƯỢNG-
CHẤT
Thống
nhất
Biến đổi dần dần tới 1 mức
Trang 13Theo Ph.Ăngghen: “Mọi chất lượng đều có vô vàn những mức độ khác nhau về số lượng, thí dụ những màu sắc, độ cứng và độ mềm, độ bền… và mặc dù các mức độ ấy khác nhau về chất nhưng chúng đều có thể đo được và nhận thức được”
VD: Trong bậc học của Việt Nam,học sinh từ lớp 1 đến 12 vẫn là học sinh =>Mối liên hệ chặt chẽ giữa chất và lượng
Trang 14LƯỢNG LƯỢNG
PHÁ VỠ CHẤT CŨ
LƯỢNG PHÁ VỠ CHẤT CŨ
MÂU THUẪN GIẢI QUYẾT
MÂU THUẪN GIẢI QUYẾT
Trang 15• Bất kì sự vật nào cũng là thể thống nhất của 2 mặt : lượng và chất Chúng gắn bó hữu cơ , quy định lẫn nhau Trong đó:
lượng thường xuyên biến đổi, chất tương đối ổn định.Lượng biến đổi đến một mức
độ nhất định sự vật chuyển hóa, chất mới
Trang 16- Độ là một phạm trù triết học, để chỉ khoảng giới hạn mà trong
đó, sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất của
sự vật Phạm trù Độ cũng nói lên sự thống nhất giữa chất và
lượng của sự vật
• VD1 : Trạng thái ("chất") của nước tương ứng với nhiệt độ to C
("lượng") của nó Trong khoảng OoC
=> khoảng từ OoC đến 100oC là đo tồn tại của nước ở trạng thái lỏng (Lưu ý : phạm trù độ trong triết học khác với khái niệm độ trong đời sống hằng ngày) Tại điểm giới hạn (trong VD trên là OoC và 100oC)
• VD2: Học sinh => sinh viên
Cần: tri thức + đạo đức
=> Lượng biến đổi chất biến đổi phải có điều kiện
Trang 17• Độ tiếp tục biến đổi tới một giới
hạn nhất định để làm thay đổi
về chất, sự thay đổi tại điểm tới
hạn gọi là Điểm nút - Điểm nút
là một phạm trù triết học dùng
để chỉ thời điểm mà tại đó, sự
thay đổi về lượng đủ để làm
thay đổi về chất của sự vật
Trang 18Vật mới ra đời => chất mới quy định
1 lượng mới tương ứng về : quy mô, tốc độ, trình độ…=> thiết lập sự
thống nhất giữa chất và lượng ở trình
độ mới.
Chất mới ra đời thì lượng
mới phát triển như thế nào?
Trang 19VD: Nước ở trạng thái lỏng với V= 1 lít =1dm3
còn tt khí thì V lớn hơn => vận tốc phân tử lớn hơn
Trang 20
- Sự vật phát triển thông qua những độ khác nhau, do đó tạo thành một đường nút của những quan hệ về độ trong quá trình phát triển Tại điểm nút, sự thay đổi vế chất của
sự vật được gọi là bước nhảy
để chỉ sự chuyển hoá về chất của sự vật
Sự chuyển hoá được thực hiện là do sự
thay đổi về lượng trước đó của sự vật gây
ra
Trang 22• Bước nhảy toàn bộ
Trang 23• Bước nhảy khác nhau về tốc độ,nhịp điệu gồm :
+ Bước nhảy đột biến là bước nhảy thay đổi về chất sự vật trong thời gian ngắn làm thay đổi chất của toàn bộ kết cấu sự vật
VD: lượng uranium 235 đuợc tăng đến giới hạn nhất
định sẽ tạo ra vụ nổ nguyên tử
+ Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện từ từ từng bước = cách tích lũy dần dần những nhân tố của chất mới và những nhân tố của chất cũ dần dần mất đi
VD: Từ chất của 1 sinh viên sang chất của 1 cử nhân
phải có quá trình tích lũy kiến thức lâu dài suốt 4 năm
Trang 24VD1 : Vụ nổ nguyên tử ,1 biến cố cách mạng , bước nhảy dần dần là bước nhảy làm thay đổi về chất sự vật trong thời gian dài.
Trang 25VD2 : Sự tiến hóa về loài , 1 cuộc cách mạng xã hội,
bước nhảy dần dần là bước nhảy làm thay đổi về chất sự vật trong thời gian dài
Trang 26Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN
Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN
Coi trọng cả Chất và Lượng
Coi trọng cả Chất và Lượng
Tích lũy Lượng => thay đổi Chất Phát huy tác động chất mới
=> thay đổi Lượng
Tích lũy Lượng => thay đổi Chất Phát huy tác động chất mới
=> thay đổi Lượng
Khắc phục tư tưởng NÔN NÓNG TẢ KHUYNH và BẢO THỦ HỮU KHUYNH
Khắc phục tư tưởng NÔN NÓNG TẢ KHUYNH và BẢO THỦ HỮU KHUYNH
Trang 27CÂU HỎI CỦNG CỐ :
1.Nhận xét nào ĐÚNG về vai trò của QL Lượng-Chất?
A.Vạch ra cách thức vận động của sự vật thế giới
B Vạch ra cách thức phát triển của sự vật thế giới
C Vạch ra cách thức vận động,phát triển của sự vật thế giới
2.Có bao nhiêu mối quan hệ giữa sự thay đổi về lượng và chất?
A.2 B.3 C.4
3.Dựa vào quy mô của các bước nhảy,có mấy hình thức bước nhảy ? A.1 B.2 C.3