Việc sử dụng các bài giảng có ứng dụng công nghệ thông tin không những thực hiện chủ đề của năm học do Ngành Giáo dục đưa ra mà còn góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy - góp phần rút ngắn quãng đường tiếp cận nội dung bài giảng một cách ngắn gọn và dễ hiểu nhất. Xuất phát từ thực tế đó mà Sáng kiến kinh nghiệm: Tính hiệu quả trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Lịch sử đã được thực hiện.
Trang 1I- T V N
Trong th i đ i công ngh thông tin hi n nay, vi c ng d ng công ngh thông tin (CNTT) vào gi ng d y có m t vai trò tích c c: v a đ i m i ph ng pháp gi ng d y, v a t o h ng thú cho h c sinh trong các gi h c, nh t là trong
gi h c môn L ch s các tr ng ph thông V i nh ng u đi m c a vi c ng
d ng CNTT trong các bài gi ng đã làm cho con đ ng ti p c n n i dung bài
h c m t cách nhanh nh t và d hi u nh t Tuy v y, n u giáo viên l m d ng
vi c ng d ng CNTT ho c s d ng thi u hi u qu s mang l i nh ng k t qu không mong mu n, không truy n đ t đ l ng ki n th c tr ng tâm c a bài h c
t i h c sinh
Chính vì v y, vi c ng d ng CNTT vào các bài gi ng là m t k thu t mà
m i giáo viên c n n m và hi u: Áp d ng cho t ng bài h c, áp d ng cho t ng
m c trong bài h c hay cho t ng n i dung ki n th c mà đó c n minh ch ng
ki n th c ho c ng d ng hi u qu cho các ph n có câu h i và đáp án nhanh
và đ c bi t coi bài gi ng có ng d ng CNTT là m t ti t d y có s d ng ph ng
ti n và thi t b d y h c ch không ph i là m t bài gi ng có s n, chi u lên b ng
đ h c sinh chép n i dung ki n th c mà đó giáo viên đã thi t k tr c
1 C s lý lu n
T n m h c 2008 - 2009 đ c ch n là "N m h c đ y m nh ng d ng công ngh thông tin trong giáo d c” Sau hai n m th c hi n, đ n n m h c
h c, đ i m i ki m tra đánh giá và ng d ng trong công tác qu n lý chuyên môn
CNTT hi u qu trong gi ng d y thì công vi c đ u tiên và quan tr ng đ i v i
ng i giáo viên là ph i bi t thi t k m t bài gi ng đi n t (bài gi ng có ng
d ng các hi u ng âm thanh, hình nh và các siêu liên k t trong gi d y)
Vi c s d ng các bài gi ng có ng d ng CNTT không nh ng th c hi n
ch đ c a n m h c do Ngành Giáo d c đ a ra mà còn góp ph n nâng cao ch t
l ng và hi u qu gi ng d y- góp ph n rút ng n quãng đ ng ti p c n n i dung bài gi ng m t cách ng n g n và d hi u nh t
2 C s th c ti n
Vi c s d ng đúng cách các ti t d y có ng d ng CNTT có nh ng u
đi m c a nó:
i v i giáo viên:
Tri n khai bài gi ng và c th hóa n i dung b ng các hình nh, âm thanh
ho c các siêu liên k t phù h p, chính xác s giúp h c sinh d nh n bi t, d
hi u
Có nhi u th i gian đ h ng d n h c sinh khai thác sâu nh ng ki n th c
tr ng tâm
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 1 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
Trang 2i v i h c sinh:
D hi u, d ghi nh và kh c sâu ki n th c b ng nh ng hình nh, âm thanh minh ch ng cho n i dung ki n th c
B t t duy tr u t ng, đ n gi n hóa cách ti p nh n ki n th c
i v i ti t h c:
Gây h ng thú, t o không khí sôi n i, hào h ng cho h c sinh, ti t h c
đ c h tr các âm thanh, hình nh đ ng s b t đi nhàm chán, khô khan mà
h c l ch s th y s ng đ ng h n, g n v i qúa kh h n so v i nh ng bài gi ng thông th ng
Tuy v y, vi c ng d ng CNTT m t cách l m d ng, thái quá s mang l i
nh ng tác d ng trái chi u:
i v i giáo viên l m d ng: Coi bài gi ng có ng d ng CNTT là bài
gi ng hoàn toàn hi u qu , không bi t cách ph i h p vi c ng d ng CNTT v i
b ng vi t và các ph ng pháp truy n đ t khác
N u giáo viên dowload ( l i d ng m ng Internet đ t i bài gi ng v ) các
bài gi ng c a đ ng nghi p v , không có s ch nh s a đ phù h p v i đ i t ng
h c sinh s làm cho giáo viên m t ch đ ng trong quá trình th c hi n: đôi khi
g p r c r i v i nh ng hi u ng và liên k t trong bài gi ng, có th còn g p m t
s n i dung ki n th c sai
T o s c trong công tác so n gi ng và b i d ng chuyên môn
i v i h c sinh:
Có th d n đ n không bi t ghi l ng ki n th c nào (có th ghi t t c các
n i dung, có th không ghi k p n i dung ho c c ng có th không ghi n i dung nào ) đ i v i vi c giáo viên l m d ng vi c ng d ng CNTT thay hoàn toàn cho m t bài gi ng
Có th h c sinh t p trung quan sát các hình nh, các liên k t nên th
đ ng vi c khai thác ki n th c khi giáo viên h ng d n
Do đó n u giáo viên s d ng và khai thác h p lý tính n ng c a bài gi ng
có ng d ng CNTT thì s mang l i hi u qu tích c c trong cách truy n đ t ki n
th c
3 Lý do ch n đ tài
Xu t phát t c s lý lu n và c s th c ti n trên C ng nh sau nhi u
n m gi ng d y và s d ng các bài gi ng có ng d ng CNTT qua hai c s giáo
d c (Trung tâm GDTX Si Ma Cai và Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai) v i
nhi u đ i t ng h c sinh khác nhau, tôi đã th y đ c tính hi u qu trong vi c
ng d ng CNTT trong các ti t gi ng Vì v y, trong n m h c 2010 -2011, đ c
s ch đ o c a Ban Giám hi u nhà tr ng và đ c thù c a b môn L ch s (vi c
gi ng d y các bài gi ng có s d ng CNTT vào các ti t gi ng) mang l i nh ng
hi u qu cao h n so v i ph ng pháp c (ph ng pháp thuy t gi ng), tôi đã
m nh d n nghiên c u chuyên đ "Tính hi u qu trong vi c ng d ng CNTT
vào gi ng d y môn L ch s " làm đ tài cho sáng ki n kinh nghi m c a mình
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 2 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
Trang 34 Ph m vi đ tài
c áp d ng và ki m nghi m trong 02 c s giáo d c: Trung tâm GDTX Si Ma Cai và Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
c áp d ng và ki m nghi m cho các l p h c thu c b c h c THPT và
v i nhi u đ i t ng khác nhau: h c sinh là ng i dân t c thi u s , h c sinh có
t duy, nh n th c nhanh, có h c sinh t duy nh n th c ch m và y u
5 B c c đ tài
tài đ c b c c g m 3 ph n: M đ u; N i dung; K t lu n
6 Ph ng pháp nghiên c u
tài đ c th c hi n d a trên ph ng pháp nghiên c u: Th c ti n so n
gi ng bài h c có ng d ng CNTT vào các đ i t ng, ph ng pháp th ng kê, so
CNTT và ti t gi ng không có ng d ng CNTT, phi u th m dò ý ki n h c sinh
II N I DUNG
1 i u ki n th c hi n
i v i c s giáo d c: đ c trang b các trang thi t b có th ng d ng CNTT vào các ti t gi ng nh : Máy vi tính, máy chi u Projecter, loa
i v i giáo viên: Bi t s d ng vi tính và khai thác hi u qu các ph n
m m ng d ng: Power Point, Violet
i v i bài gi ng: Bài gi ng c n nh ng hình nh, âm thanh đ minh
ch ng: Bài gi ng v Xã h i nguyên th y, các cu c chi n tranh, các b n tuyên ngôn, l i kêu g i, các bài có n i dung so sánh, đ i chi u, t ng thu t s ki n
2 Cách th c ti n hành
2.1 S d ng ph n m m đ n gi n đ so n gi ng: Ph n m m Power Point, Violet
thi t k bài gi ng đi n t trong d y h c các b môn tr ng ph thông, giáo viên có th ch n l a nhi u ph n m m khác nhau nh : Flash, PowerPoint, Violet (ti ng Vi t)… k t h p v i các ph n m m h tr khác Tuy nhiên, xu t phát t đ c tr ng, yêu c u c a b môn l ch s c ng nh kh n ng
ti p c n c a giáo viên, vi c l a ch n ph n m m PowerPoint qua th c t s
d ng đã kh ng đ nh đ c u th so v i các ph n m m khác
PowerPoint là ph n m m đ h a di n hình có trong b Microsoft Office
Ph n m m PowerPoint h u nh đã hi n di n s n trong h u h t máy tính c a
ng i s d ng và giao di n c a nó c ng r t quen thu c khi ph n l n giáo viên
bi t s d ng Word đ đánh v n b n
Ph n m m Powerpoint có th đáp ng t t nhi u yêu c u khác nhau trong
d y h c l ch s tr ng ph thông: t vi c xây d ng bài gi ng, truy n đ t ki n
th c m i, cho đ n khâu c ng c , ôn t p, s k t, t ng k t, ki m tra đánh giá và
c ho t đ ng ngo i khóa Giáo viên ph i n m đ c cách th c so n gi ng, s
d ng các hi u ng, liên k t và tính n ng c a ph n m m
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 3 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
Trang 42.2 Khai thác Internet
V i tính n ng c a Internet ch c h n t t c m i ng i đ u bi t Vì v y trong th i đ i ngày nay Internet là công c h tr cho m i ng i khai thác các
ch c n ng: tìm ki m, s d ng
Giáo viên có th vào Internet đ tìm ki m t li u liên quan đ n bài gi ng
2.3.Cách th c xác đ nh m c tiêu v ki n th c và k n ng c a bài h c
L a ch n các hình nh minh h a và thi t k bài so n phù h p
B c 1: Xác đ nh đ c m c tiêu bài h c: Tr c tiên giáo viên ph i xác
đ nh đ c nh ng yêu c u c a ki n th c, k n ng c a bài h c C n bám sát tài
li u: Chu n ki n th c k n ng c a b môn, SGK và trình đ nh n bi t c a h c sinh đ thi t k bài gi ng phù h p: đáp ng đ c c nh ng m c tiêu yêu c u và phù h p v i đ i t ng h c sinh
B c 2: Thi t k n i dung bài h c: Sau khi giáo viên xác đ nh đ c m c tiêu bài h c, vi c thi t k bài h c là b c quan tr ng đ truy n đ t ki n th c cho h c sinh: bài h c g m các b c ti n hành nh th nào? Ph n nào c n gi ng
gi i, ph n nào c n đ a hình nh liên h , minh ch ng, ph n nào đ ch t ki n
th c
B c 3: Chu n b các hình nh, hi u ng phù h p v i n i dung và ki n
th c đã đ ra t i m c tiêu
B c 4: Thi t k bài gi ng phù h p v i cách l a ch n slide, hình nh, các hi u ng phù h p v i n i dung c bi t vi c đ a ra các câu h i phù h p
v i hình nh minh h a và n i dung ki n th c c n khai thác là m t đi u ki n quan tr ng đ đ nh h ng h c sinh khai thác và ti p c n đúng ki n th c Nh
v y s rút ng n th i gian đ khai thác các n i dung ti p theo
B c 5: Ki m tra bài gi ng, đ c bi t c n ki m tra các hi u ng, các liên
k t c a các hình nh, n i dung đã xây d ng đ tránh gây ra hi n t ng: các hình nh ho c hi u ng không có hi u qu , b ch ng chéo, xu t hi n không đúng m c đích
B c 6: óng gói bài gi ng Bài gi ng c n đ c đóng gói c ph n n i dung các slide và các d li u hình nh, âm thanh đi cùng m t gói đ tránh hi n
t ng m t các liên k t khi k t n i ho c trình chi u minh h a
2.4 Quá trình th c hi n gi ng d y
a L a ch n n i dung đ ng d ng CNTT phù h p
Giáo viên c n ph i l a ch n nghiêm túc n i dung bài h c, ph n ki n th c
có th áp d ng và khai thác hi u qu tính n ng c a CNTT đ mang l i hi u qu bài gi ng
Ví d : l p 10: v i bài gi ng: Xã h i Nguyên th y
Giáo viên s d ng các hình nh đ minh ch ng nh : V n c , công c lao đ ng th i ti n s , đ i s ng b y ng i
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 4 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
Trang 5H1: V n c H2: C nh đi s n (h p tác ki m s ng)
H3: Các công c đá
Ho c bài Xã h i n c Pháp tr c n m 1789 g m 3 đ ng c p:
Phân tích quy n l i, đ a v và cu c s ng c a các đ ng c p trong xã h i Pháp và phân tích nh ng đ c đi m v kinh t , quan h bóc l t và mâu thu n trong xã h i Pháp T đó ch ra cho nh ng h c sinh th y đ c m c đích và khát khao làm cách m ng c a đ ng c p th 3
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 5 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
Trang 6Ho c: ch ng trình bài l p 11
Ch ng trình khai thác thu c đ a l n th nh t c a th c dân Pháp và
nh ng chuy n bi n v xã h i Vi t Nam
i n tích th c dân Pháp c p đo t ru ng đ t
Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
6
0 200000
400000
600000
800000
1000000
1200000
1400000
1600000
(10.900 ha)
(301.000 ha)
Nam Kì (1.528.000 ha)
B c Kì (470.000 ha) ha
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i
Trang 7so sánh nh ng bi n đ i v h t ng c s (đ ng giao thông) n c
ta sau
ay N i dung Cách m ng Tháng Tám thành công và n c Vi t Nam Dân c
c Tuyên ngôn đ c l p
chi n d ch trong cu c kháng
y
là ph ng ti n, đ dùng d y h c,
Giáo viên s d ng h p lý n i dung, ki n th c tr ng tâm đ ghi b ng v i
p lý đ d n d t vào bài
có hi u qu trong n i dung s d ng
ch ng trình khai thác thu c đ a
Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
7
ng b Vi t Nam
ng giao thông
XX
đ n gi a TK XIX
Vi t Nam đ n đ u TK
H
h c ng hòa ra đ i:
S d ng l i Bác H đ
Ho c s d ng hi u ng, video di n bi n các
chi n ch ng Pháp và ch ng M
b Cách th c ti n hành trong ti t d
S d ng bài gi ng có ng d ng CNTT
ch không bi n bài gi ng có ng d ng CNTT hoàn toàn làm ti n trình gi ng
d y
vi c minh h a các hi u ng, các hình nh, video
Giáo viên dùng hình nh, video, đ t câu h i h
H ng d n h c sinh khai thác vi c ng d ng nh ng hình nh, video… đ
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i
Trang 8Quan tâm t i nhi u đ i t ng h c sinh: nh t là đ i t ng h c sinh Trung bình tr xu ng đ đ t câu h i, yêu c u gi i thích b c tranh, hình nh…
áp b c
ng áp b c
h i và nhi m v c a cách ng?
ng trên cùng: T b n Pháp ( đ i di n cho t ng l p th ng tr cao nh t)
ng, hào lý, tay sai làng xã ( đ i di n
c c v i t ng l p tay sai
ai giành quy n t do, dân ch ( giành ru ng đ t cho dân cày)
Giáo viên ph i ch t đ c ki n th c, hàm ý và n i dung c a b c tranh, hình nh ho c các hi u ng minh h a
Ví d :
V i hình nh: B c tranh 3 t ng
B c 1: Giáo viên s d ng tranh, gi i thích: Mô t các t
Vi t Nam trong xã h i thu c đ a n a phong ki n
B c 2: t câu h i nh n bi t: Em mô t các t ng áp b c trong b c tranh? T đó ch ra nh ng mâu thu n trong xã
m
H c sinh ph i gi i thích đ c:
T
T ng th 2,3: Quan l i đ a ph
cho t ng l p phong ki n tay sai) ra s c v vét, bóc l t t ng l p nhân dân lao
đ ng đ v a đúc vào túi mình và v a c ng n p lên trên (hình nh t ng l p tay sai c ng n p ti n b c…) å có cu c s ng sung s ng v th xác ( to béo)
T ng l p d i cùng: nhân dân lao đ ng kh c c (g y gò, m y u…) b bóc l t n ng n v s u thu
Pháp và nông dân lao đ ng kh
dân Pháp giành đ c l p cho dân t c, đánh đ bè l tay s
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 8 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
Trang 9Ho c giáo viên s d ng b c tranh nói v cu c s ng c a giai c p công nhân
Tình c nh giai
c p công nhân
t Nam đ u TK
Ho c v i b c tranh Ba t ng áp b c trong xã h i Pháp tr c n m 1789
ra ba đ ng c p trong xã h i Pháp Quy n l i c a t ng đ ng c p?
n: T ng l , Quý t c là đ ng c p
b c b i 2 đ ng c p trên, ch u nhi u tô thu n ng n đ ng th i còn ph i ch u
n n vay n ng lãi b i nh ng kh c
Vi
XX
Giáo viên h ng d n h c sinh tìm hi u:
Ch
H c sinh ch ngay đ c: hai đ ng c p trê
t, đè đ u, c i c ng i nông dân ( đ i di
ng c p th 3 (ng i nông dân ph i cõng trên l ng 2 t ng áp b c) b áp
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 9 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai
Trang 10Chi c cu c: bi u hi n cho n n nông nghi p l c h u
Nh ng thú v t phía d i chân ng i nông dân: bi u hi n cho s m t mát c
ng nh ng ki n th c tr ng tâm
h i gian và tránh lo n hình nh v i ki n th c
oàn toàn
sinh g
i n
g có s d ng các thi t b h tr và
ch t l ng h c sinh c a 02 l p gi ng nhau.
a mùa màng, nhà n c không còn quan tâm t i n n kinh t nông nghi p
và đ i s ng ng i nông dân
B c 3: Ch t ki n th c và ghi b
* L u ý:
Giáo viên nên s d ng hình nh h p lý v i ph n ki n th c c n truy n
đ t, tránh s d ng nhi u hình nh đ minh h a cho m t ph n ki n th c c n truy n đ t đ ti t ki m đ c t
Giáo viên không nên s d ng trang Power Point đ thay th h
ng vi t H
hi chép (s quay tr l i ph ng pháp đ c chép, ho c m t s h c sinh ghi
ch m s b m t ki n th c khi giáo viên chuy n trang slide)
Màu n n c a slide v i màu ch c n có đ t ng ph n cao đ tránh h không rõ hình nh c n truy n đ t
Tránh s d ng tr n gói bài gi ng c a ng i khác đ làm ch ki n th c,
n i dung phù h p v i đ i t ng h c sinh
3 Ki m nghi m tính hi u qu
Sau khi k t thúc bài gi ng 02 l p v i hai ph ng pháp khác nhau:
g pháp s d ng các thi t b h tr c a CNTT, giáo viên ti n hành ki m nghi m tính hi u qu nh sau
Cách th c ki m nghi m:
Cách 1: Ki m nghi m b ng cách ra bài t p (Bài t p ki m tra nhanh sau khi ti t h c k t thúc)
i v i bài h c: Cách m ng T s n Pháp (ti t 1)
Câu h i: K tên các đ ng
a t ng đ ng c p? c p trong xã h i tr c n m 1789 và nêu cu c
s ng c
chuy n bi n v kinh t , xã h i Vi t Nam cu i TK XIX đ
:
i v i bài h c: Ch ng trình khai thác thu c đ a l n th nh t c a
th c dân Pháp và nh ng
u TK XX
Câu h i: Sau ch ng trình khai thác thu c đ a l n 1 c a th c dân Pháp
Vi t Nam, đ n đ u TKXX
Xã h i Vi t Nam g m các t ng l p, giai c p nào?
Nêu cu c s ng c a giai c p công nhân và t ng l p nông dân?
Giáo viên th c hi n: ng Duy To i 10 Trung tâm GDTX s 2 TP Lào Cai