Luận văn thạc sĩ xây dựng chiến lược và đề xuất giải pháp phát triển thương mại điện tử ở việt nam giai đoạn đến năm 2020

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Xây dựng chiến lược và đề xuất giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn đến năm 2020” là công trình nghiên cứu thực sự do cá

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Xây dựng chiến lược và đề xuất giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn đến năm 2020” là công trình

nghiên cứu thực sự do cá nhân thực hiện với sự hướng dẫn khoa học của PGS., TS Nguyễn Hồng Vân – Trưởng Khoa Kinh tế - Trường Đại học Hàng hải Việt Nam

Các số liệu, dữ liệu, thông tin được trình bày trong luận văn này là trung thực, phản ánh đúng thực tiễn địa phương

Tôi xin chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu của mình

Ngày 10 tháng 9 năm 2015

Tác giả

Đỗ Thị Mai Anh

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự động viên, giúp

đỡ của các thầy cô, các nhà khoa học, nhà quản lý, các cá nhân để đề tài của tôi được hoàn thiện

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Viện đào tạo sau đại học của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam; các Thầy, Cô chủ nhiệm lớp; các Thầy, Cô tham gia giảng dạy lớp Cao học Quản lý Kinh tế 2013 – 2015 đã quan tâm, tạo điều kiện và cung cấp những kiến thức rất hữu ích giúp tôi thực hiện nghiên cứu này

Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn cô giáo PGS., TS Nguyễn Hồng Vân - Trưởng Khoa Kinh tế - Trường Đại học Hàng hải Việt Nam – Người trực tiếp hướng dẫn khoa học hết sức tận tình, chu đáo đã giúp đỡ em trong quá trình lựa chọn, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban giám đốc Trung tâm Thương mại điện tử - Sở Công thương Thành phố Hải Phòng cùng các đồng chí , đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Đỗ Thị Mai Anh

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các chữ viết tắt và ký hiệu v

Danh mục các bảng vi

Danh mục các hình vi

Mở đầu 1

Chương 1 Cơ sở lý luận về thương mại điện tử và chiến lược phát triển thương mại điện tử 5

1.1 Tổng quan về thương mại điện tử 5

1.1.1 Khái niệm thương mại điện tử 5

1.1.2 Đặc điểm của thương mại điện tử 8

1.1.3 Lợi ích của thương mại điện tử 10

1.1.4 Hạn chế của thương mại điện tử 18

1.2 Tổng quan về chiến lược phát triển thương mại điện tử 20

1.2.1 Khái niệm chiến lược 20

1.2.2 Chiến lược phát triển thương mại điện tử 21

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược phát triển thương mại điện tử 22

1.3.1 Thực trạng thương mại điện tử 22

1.3.2 Mục tiêu của chiến lược phát triển thương mại điện tử 23

1.4 Các tiêu chí xây dựng chiến lược phát triển thương mại điện tử 23

1.4.1 Nhận thức về thương mại điện tử 23

1.4.2 Hành lang pháp lý 24

1.4.3 Hạ tầng cơ sở về công nghệ 24

1.4.4 Hạ tầng cơ sở về nhân lực 24

1.4.5 Vấn đề bảo mật, an toàn 25

Chương 2 Thực trạng hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn 2010-2014 26

2.1 Thực trạng phát triển thương mại điện tử trên thế giới 26

2.1.1 Thực trạng phát triển của thương mại điện tử B2C trên thế giới 26

2.1.2 Thực trạng phát triển của thương mại điện tử B2B trên thế giới 26

2.2.3 Đánh giá thực trạng cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ cho thương mại điện tử 34

2.2.4 Đánh giá công tác tuyên truyền, đào tạo nhân lực cho thương mại điện tử 38

2.2.5 Đánh giá tính bảo mật trong thương mại điện tử 40

2.3 Những thuận lợi và khó khăn, bất cập trong việc xây dựng chiến lược phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam 42

2.3.1 Thuận lợi trong việc xây dựng chiến lược phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam 42 2.3.2 Khó khăn, bất cập trong việc xây dựng chiến lược phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam 44

Chương 3 Xây dựng chiến lược và đề xuất giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam đến năm 2020 49

3.1 Xu hướng phát triển thương mại điện tử trên thế giới 49

3.1.1 Sự phát triển của Thương mại di động 49

3.1.2 Những tiến bộ của mạng xã hội 49

3.1.3 Dữ liệu lớn (Big Data) 50

3.1.4 Thương mại điện tử B2B học tập kinh nghiệm của thương mại điện tử B2C 51

3.1.5 Mô hình lưu hành tiền tệ mới 52

3.1.6 Phân tích dự đoán 52

3.1.7 Giá động (Giá linh hoạt) 53

3.2 Chiến lược phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam 54

3.2.1 Mục tiêu phát triển 54

3.2.2 Định hướng phát triển 55

3.2.3 Phương hướng triển khai 57

3.3 Một số giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam 58

3.3.1 Nâng cao nhận thức của toàn dân về thương mại điện tử 58

3.3.2 Hoàn thiện cơ sở pháp lý về thương mại điện tử 59

3.3.3 Phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ phục vụ thương mại điện tử 60

3.3.4 Nâng cao trình độ nhân lực đáp ứng yêu cầu của thương mại điện tử 62

3.3.5 Nâng cao tính bảo mật của thương mại điện tử 64

Kết luận và kiến nghị 66

Tài liệu tham khảo 72

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU

ADSL Asymmetric Digital Subcriber Line

ATM Automatic Teller Machine

APEC Asia-Pacific Economic Co-operation

B2B Business to Business

B2C Business to Customer

C2C Customer to Customer

C/O Certificate of Origin

G2B Government to Business

G2C Government to Customer

G2G Government to Gorvernment

ICTs Information Communication Technologies

OECD Organisation for Economic Co-operation and Development

WTO World Trade Organisation

CNTT Công nghệ thông tin

CNTT-TT Công nghệ thông tin – Truyền thông

CPĐT Chính phủ điện tử

TMĐT Thương mại điện tử

DANH MỤC CÁC BẢNG

2.1 Đánh giá các tác dụng của thương mại điện tử đối với

2.2 Mức độ sử dụng máy tính trong doanh nghiệp từ

DANH MỤC CÁC HÌNH

2.1 Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt từ

2.2 Tỷ lệ doanh nghiệp có website từ 2005-2014 31

2.3 Tỷ lệ doanh nghiệp tham gia sàn giao dịch thương mại

2.4 Cơ cấu đầu tư cho công nghệ thông tin trong doanh

2.5 Tỷ lệ nhân viên sử dụng máy tính thường xuyên cho

công việc trong doanh nghiệp từ 2010-2014 40 2.6 Các biện pháp bảo đảm an toàn thông tin từ 2010-2014 42

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, sự phát triển của công nghệ thông tin (CNTT) và đặc biệt là mạng Internet đã trở thành một phần không thể thiếu của quá trình toàn cầu hóa, vốn đã

và đang biến đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống, từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, xã hội Internet đặt nền tảng cho sự hình thành của thương mại điện tử (TMĐT), trong

đó người mua và người bán có thể liên lạc trực tiếp với nhau mà không cần đến giấy tờ, càng không phải đối mặt thực thể Dòng lưu chuyển thông tin và thương mại hàng hóa, dịch vụ trong không gian không biên giới trong thương mại điện tử làm giảm chi phí giao dịch, tiếp cận thị trường và thúc đẩy tiến bộ công nghệ, từ đó thay đổi cấu trúc của nền kinh tế thế giới

Các chuyên gia đều cho rằng thương mại điện tử sẽ là xu hướng mới cho sự phát triển nền kinh tế toàn cầu Bởi ngay từ khi xuất hiện, cùng với những tiện ích vượt bậc của mình, thương mại điện tử đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm của các quốc gia trên thế giới Những quốc gia tiên phong trong phát triển thương mại điện tử như Mỹ và một số nước châu Âu đã gặt hái được những thành công không nhỏ Ví dụ như trường hợp của tập đoàn máy tính Dell Computer Corp Từ khi chào bán các sản phẩm của mình qua website www.Dell.com, hãng đã tạo được thế mạnh trong cuộc cạnh tranh với Compaq, trở thành công ty cung cấp máy tính hàng đầu thế giới vào năm 2000 Một ví dụ khác là trường hợp của Google Những dịch vụ mới mà Google tung ra tận dụng khả năng về công nghệ đã giúp Google thực hiện được sứ mệnh tổ chức thông tin toàn cầu, đưa Google trở thành thương hiệu dẫn đầu thế giới một thời gian dài cho đến nay

Tại Việt Nam, thương mại điện tử đã hình thành từ năm 1997 và đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh ngay từ những ngày đầu mới xuất hiện Cho đến nay thương mại điện tử đã chứng minh được vai trò của nó đối với nền kinh tế

Quyết định số 246/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chiến lược phát triển Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020” đã khẳng định “Công nghệ thông tin và truyền thông là công cụ quan trọng hàng đầu để thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ, hình thành xã hội thông tin, rút ngắn quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước” Đối với Việt Nam, cơ hội phát triển không phải là điều không thể nhưng để hoà nhập vào nhịp phát triển chung của nền kinh tế thế giới vẫn còn là một thách thức lớn Cho nên, việc nghiên cứu, phát triển thương mại điện tử đang trở thành một vấn đề bức thiết đối với các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng

Tuy nhiên nguồn nhân lực của thương mại điện tử vẫn còn yếu và thiếu, hạ tầng kỹ thuật cho thương mại điện tử chưa thuận lợi cũng như hành lang pháp lý vẫn còn kẽ hở khiến thương mại điện tử chưa tạo được sự tin tưởng cũng như chưa phát triển mạnh mẽ Do vậy, việc xây dựng chiến lược phát triển thương mại điện

tử đóng vai trò giúp thương mại điện tử Việt Nam phát triển lành mạnh theo xu hướng phát triển của thế giới để các doanh nghiệp ứng dụng phương pháp kinh doanh này ngày càng lớn mạnh

Với những lý do cấp thiết trên, em xin chọn đề tài: “Xây dựng chiến lược và

đề xuất giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn đến năm 2020” làm luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là căn cứ trên những phân tích và đánh giá về thực trạng hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn 2010 –

2014, đề tài sẽ đề xuất chiến lược phát triển thương mại điện tử trong giai đoạn mới đến năm 2020, từ đó giúp thương mại điện tử ở Việt Nam bắt kịp với xu thế phát triển của thế giới

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài bao gồm:

- Tổng hợp, hệ thống hóa các vấn đề cơ sở lý luận về thương mại điện tử, bao gồm các vấn đề cơ sở lý luận về khái niệm, lợi ích và hạn chế của thương mại điện tử, khái niệm chiến lược thương mại điện tử và chiến lược phát triển thương

mại điện tử, các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược phát triển thương mại điện tử và các tiêu chí ảnh hưởng đến chiến lược phát triển thương mại điện tử

- Phân tích, đánh giá thực trạng thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn

2010 – 2014, thông qua phân tích các mặt: nhận thức về thương mại điện tử, cơ sở pháp lý, hạ tầng kỹ thuật công nghệ, nhân lực cho thương mại điện tử, tính an toàn bảo mật của thương mại điện tử

- Nghiên cứu và phân tích xu hướng phát triển thương mại điện tử trên thế giới, xây dựng chiến lược và đề xuất giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam đến năm 2020 căn cứ trên những đánh giá thực trạng thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam, và chiến lược phát triển thương mại điện tử

Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014, bao gồm hạ tầng công nghệ thông tin, môi trường pháp lý, nhân lực cho thương mại điện tử tại các doanh nghiệp và đề xuất chiến lược phát triển thương mại điện tử trong giai đoạn mới đến năm 2020

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau, bao gồm các phương pháp chính như phân tích, tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia,… trong đó, phương pháp phân tích được sử dụng khá nhiều trong luận văn Phương pháp này được sử dụng trong trong việc nghiên cứu cách ứng dụng và phát triển thương mại điện tử ở các nước trên thế giới để rút

ra kinh nghiệm ứng dụng cho các công ty trong nước

Ngoài ra, luận văn cũng tiếp thu có chọn lọc kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện ở khía cạnh đề tài phân tích, đánh giá thực trạng thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014, góp phần xây dựng chiến lược phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam, giúp các doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử một cách đúng đắn và phát huy được sức mạnh của thương mại điện tử trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp

6 Kết cấu luận văn

Ngoài Lời mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Danh mục các từ viết tắt, danh muc bảng biểu, khóa luận bao gồm 3 chương như sau

- Chương 1: Cơ sở lý luận về thương mại điện tử và chiến lược phát triển thương mại điện tử

- Chương 2: Thực trạng hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014

- Chương 3: Xây dựng chiến lược và đề xuất giải pháp phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam đến năm 2020