Biện pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của khối ngân hàng thương mại trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

BỐI CẢNH KINH TẾ VÀ THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA KHỐI NHTM NHÀ NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ HIỆN NAY ...25 2.1.. Đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM nhà nước

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan toàn bộ bài luận văn này là sản phẩm nghiên cứu của cá nhân tôi Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực Tất cả các trích dẫn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc

Hải Phòng, Ngày tháng năm 2015

Học viên

Nguyễn Lê Hằng

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và làm bài luận văn này em đã nhận được sự giúp

đỡ nhiệt tình của nhiều cá nhân, tổ chức, em xin chân thành cảm ơn những cá nhân,

tổ chức đó đã tạo điều kiện cho em hoàn thành khóa luận này

Trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS Nguyễn Thanh Thuỷ, người đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Em xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Hàng Hải Việt Nam, Ban chủ nhiệm khoa Sau đại học cùng các thầy cô giáo khoa Sau đại học đã tạo điều kiện giúp đỡ em về mọi mặt trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

EM XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN!

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU v

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC CÁC HÌNH vii

LỜI NÓI ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẠNH TRANH VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG 4

1.1 Tổng quan hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại 4

1.2 Khái quát về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 6

1.3 Khái niệm về hội nhập kinh tế Quốc tế 7

1.4 Nội dung và các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh NHTM trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế 9

1.5 Kinh nghiệm tại một số nước về nâng cao năng lực canh tranh khối ngân hàng thương mại nhà nước 19

CHƯƠNG 2 BỐI CẢNH KINH TẾ VÀ THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA KHỐI NHTM NHÀ NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ HIỆN NAY 25

2.1 Bối cảnh chung 25

2.2 Vài nét về tình hình hoạt động của các NHTM nói chung và NHTM Nhà nước nói riêng trong thời gian qua 34

2.3 Đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM nhà nước trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế 38

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH KHỐI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 58 3.1 Định hướng tổng thể về vấn đề cạnh tranh ngân hàng trong tiến trình hội nhập58

3.2 Biện pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của khối các Ngân hàng thương mại

Nhà nước trong điều kiện hội nhập 60

3.3 Một số kiến nghị 67

KẾT LUẬN 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO 73

v

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU

CNH-HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa

NHTMQD Ngân hàng Thương mại quốc doanh

NHTMCP Ngân hàng Thương mại cổ phần

ROA Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản

ROE Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu

NHTMVN Ngân hàng Thương mại Việt Nam

BIDV Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam VIETCOMBANK Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam

VIETINBANK Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam

MHB Ngân hàng TMCP phát triển nhà Đồng bằng sông Cửu

Long ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

APEC Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương GATS Hiệp định chung về thương mại dịch vụ

DANH MỤC CÁC BẢNG

2.1 Nguồn vốn huy động của hệ thống NH Việt Nam quy đổi

2.4 Tóm tắt một số chỉ tiêu của các tổ chức tín dụng tính đến

2.5 Hệ số an toàn vốn của hệ thống NHTM Việt Nam các năm

2.6 Nợ xấu của hệ thống NHTM Việt Nam các năm 2012,

2.7 Số lƣợng chi nhánh và Phòng giao dịch của các NHTM

2.8 Số lƣợng và thị phần máy ATM, POS của các NHTM Việt

2.10 Tỉ lệ thu dịch vụ ngân hàng của một số NHTM Việt Nam năm 2014 56

2.11 Tỉ lệ thu dịch vụ ngân hàng của một số ngân hàng trên

vii

DANH MỤC CÁC HÌNH

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Ngày nay, toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế phổ biến trên thế giới, nó đã và đang cuốn hút tất cả các nước kể cả các nước kém phát triển vào vòng xoáy của mình như một tất yếu lịch sử Đối với Việt Nam, việc tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế là một hướng đi đúng đắn và quan trọng làm tiền đề cho việc tạo dựng vị thế trên trường quốc tế, đồng thời mang lại nhiều

cơ hội để phát triển nhanh và bền vững nền kinh tế đất nước

Ngành ngân hàng Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế chung của đất nước và thế giới Tiến trình hội nhập tài chính - tiền tệ khu vực và thế giới đang đặt ngành ngân hàng, đặc biệt là các NHTM trước những cơ hội và thách thức to lớn Sau hơn 20 năm đổi mới, hệ thống các NHTM nước ta đã có nhiều chuyển biến tích cực trong hoạt động và đã có những kết quả đáng ghi nhận: số lượng các NHTM tăng nhanh chóng, quy mô ngày càng lớn, địa bàn hoạt động kinh doanh được mở rộng với mạng lưới các chi nhánh từ cấp 1 đến cấp 4 Các NHTM ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc huy động và điều chuyển các nguồn vốn phục vụ cho sự nghiệp Công nghiêp hoá - Hiện đại hoá đất nước Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, các NHTM nước ta còn không ít những hạn chế Những hạn chế này đã và đang làm giảm năng lực cạnh tranh của các ngân hàng, ảnh hưởng xấu đến uy tín và khả năng của ngân hàng Đặc biệt khi những cam kết hội nhập được thực hiện, chúng ta sẽ phải chạy đua quyết liệt với các định chế tài chính nước ngoài vốn có tiềm lực mạnh hơn chúng ta rất nhiều Cuộc chiến

sẽ rất gay gắt và nếu hệ thống các NHTM nước ta không có những biện pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh, chúng ta sẽ thua ngay trên sân nhà Chính vì thế, nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong tiến trình hội nhập

là một yêu cầu tất yếu

Xuất phát từ đòi hỏi cấp thiết trên, đồng thời để khẳng định tinh thần nỗ lực vươn lên trong kinh doanh của người Việt Nam nói chung, của các cán bộ ngành

2

ngân hàng nói riêng, tôi đã lựa chọn đề tài: "Biện pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của khối Ngân hàng Thương mại Nhà nước trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” làm đối tượng cho luận văn của mình

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

Mục đích chính của việc nghiên cứu đề tài là hướng vào một số vấn đề cơ bản sau:

- Hiểu rõ thế nào là cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM nói chung của NHTM Nhà nước nói riêng

- Trên cơ sở tình hình hoạt động của các NHTM nhà nước, tiến hành phân tích, đánh giá năng lực cạnh tranh dựa trên các tiêu chí đánh giá đã xây dựng

- Đề xuất một số biện pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Nhà nước trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài là năng lực cạnh tranh của các NHTM trong điều kiện hội nhập Đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM nhà nước với nguồn báo cáo tình hình hoạt động của các NHTM nhà nước Đề xuất một số biện pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Nhà nước

trong điều kiện hội nhập kinh tế Quốc tế

4 Phương pháp nghiên cứu

Nội dung của luận văn được nghiên cứu theo phương pháp: thu thập số liệu thống kê, tổng hợp, phân tích và so sánh biến động của các ngân hàng thương mại Nhà nước với một số ngân hàng thương mại khác

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Xác định vị thế cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Nhà nước trong điều kiện hội nhập kinh tế Quốc tế, khắc phục những tồn tại, yếu kém trong thời gian hoạt động vừa qua, nghiên cứu vận dụng vào hoàn cảnh cụ thể trong tình hình mới, từ đó đưa ra những biện pháp xây dựng chiến lược nâng cao cạnh tranh

của các ngân hàng thương mại nhà nước trong thời gian tới

6 Kết cấu bài viết

Ngoài phần mở đầu và kết luận, kết cấu của bài viết bao gồm 3 chương:

Chương 1: Lý luận chung về cạnh tranh và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực

ngân hàng

Chương 2: Bối cảnh kinh tế và thực trang năng lực cạnh tranh khối NHTM

Nhà nước trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

Chương 3: Biện pháp nâng cao năng lực cạnh tranh khối Ngân hàng thương

mại Nhà nước trong điều kiện hội nhập kinh tế Quốc tế