Mùa thu là nguồn cảm hứng,nguồn đề tài muôn thuở của thơ ca.Mỗi bài thơ thu là một vẻ riêng.Tuy thế vẫn không ngoài hai mặt chính là cảnh thu và tình thu mà xét đến cùng thì tình thu đ[r]
Trang 1Trước cách mạng Xuân Diệu có bài “Đây mùa thu tới” Sau cách mạng, Nguyễn Đình Thi trong bài “Đất nước” cũng nói tới mùa thu.Hãy so sánh hai trạng thái cảm xúc của thi nhân qua hai cảnh thu đó
Mùa thu là nguồn cảm hứng,nguồn đề tài muôn thuở của thơ ca.Mỗi bài thơ thu là một vẻ riêng.Tuy thế vẫn không ngoài hai mặt chính là cảnh thu và tình thu mà xét đến cùng thì tình thu đã quyết định cảnh thu.Sự khác biệt trong cảnh thu ,tình thu của tho thu chính là do cá tính sáng tạo,cảm hứng của nhà thơ quyết định,còn là do chi phối của thời đại.Đây mùa thu tới của Xuân Diệu viết trước cách mạng tháng tám ,còn Đất nước của Nguyễn Đình Thi được viết sau cách mạng,dễ nhìn thấy rõ những điều nói trên
Ở “Đây mùa thu tới”Xuân Diệu đã nói về mùa thu ở Hà Nội,trước hết và bao trùm là nỗi buồn,cái buồn muôn thuở nhưng cũng là cái buồn của thời đại,cái buồn của riêng thơ mới.Với nỗi buồn ấy,Xuân Diệu nhìn những ngọn liễu như nhìn những cô gái đang xõa tóc chịu tang,tuôn trào nước mắt:
“Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng”
Cảnh vật mùa thu như phai tàn.Hoa thì rụng cành,màu xanh thì bị rũa,trăng tự ngẩn ngơ,khí trời u uất, vv.Cái buồn bao trùm lên cảnh vật trời thu là như
thế.Nhưng ở đây chúng ta cần chú ý,cái buồn lại sóng đôi với cái đẹp.Xuân Diệu nhìn thu với nỗi buồn nhưng lại thấy thu đẹp đến mức nhà thơ reo lên:
“Đây mùa thu tới-mùa thu tới Với lá mơ phai dệt lá vàng”
Nhiều người nhận xét: gắn cái buồn với cái đẹp,buồn mà vẫn yêu đời,tưởng như
là một điều nghịch lí không thể chấp nhận,nhưng đó là đặt trưng tâm lí thẩm mĩ của thơ Mới nói chung và thơ Xuân Diệu nói riêng
Trong “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi tái hiện lại hai cảnh thu trong hai tình thu.Mùa thu xưa là ở Hà Nội.Người ra đi đầu không ngoảnh lại nhưng thực chất thì lòng chẳng muốn rời.Cảnh thu hiện lên thật buồn:
“Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội Những phố dài xao xác hơi mây Người ra đi đầu không ngoảnh lại Sau lưng,thềm nắng ,lá rơi đầy”
Còn mùa thu hiện tại là mùa thu sau cách mạng tháng tám,thu ở chiến khu Việt Bắc,lúc này đang là khu tự do,căn cứ địa của kháng chiến chống Pháp.Nhà thơ miêu tả mùa thu với niềm vui tràn ngập,niềm vui của người được tự do,dân tộc được tự do,cảnh thật vui:
“Sáng mát trong như sáng năm xưa Gió thổi mùa thu hương cốm mới”
Trang 2Xét đến cùng,có nguyên nhân thời đại chi phối hồn thơ.Chính tác giả đã nói rõ trong bài thơ điều đổi thay này:
“Mùa thu nay khác rồi Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới Trong biếc nói cười thiết tha”
So với mùa thu trong thơ Xuân Diệu thì mùa thu trong “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi khác rất nhiều.khác từ tình thu đến cảnh thu.Tuy vậy cả hai bài thơ đều
có đặc sắc riêng của nó.Qua đó thấy được khả năng sáng tạo của hai nhà thơ:Xuân Diệu và Nguyễn Đình Thi