Luận văn thạc sĩ kinh tế hoàn thiện công tác quản lý bảo hiểm xã hội đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn thành phố hải phòng

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý bảo hiểm xã hội đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn thành phố Hải Phòng” là công trình nghiên cứu riê

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý bảo hiểm xã hội đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn thành phố Hải Phòng” là công

trình nghiên cứu riêng của bản thân tôi, không sao chép của bất kỳ ai

Các số liệu thống kê, kết quả trong luận văn của tôi là hoàn toàn trung thực

và chính xác, không trùng lặp với bất cứ một công trình nào đã được công bố trước đây

Các số liệu thống kê, thông tin của luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc

Hải Phòng, ngày tháng năm 2015

Tác giả luận văn

Vũ Văn Nhanh

LỜI CẢM ƠN

Trong hai năm học tập tại Viện Đào tạo Sau đại học – Trường Đại học Hàng

hải Việt Nam, em đã được trang bị những kiến thức quý báu Lời đầu tiên, cho

phép em xin cảm ơn Viện Đào tạo Sau đại học đã tạo điều kiện tốt nhất cho em

trong suốt quá trình học tập Bên cạnh đó, em cũng tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới

thầy giáo PGS TS Đặng Công Xưởng đã tận tình hướng dẫn và chỉ bảo giúp em

hoàn thành tốt bài luận văn của mình

Em xin cảm ơn ban Giám đốc Bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng – đơn

vị nơi em công tác cùng các cơ quan, doanh nghiệp đã hợp tác cung cấp cho em

thông tin số liệu trong quá trình thực hiện luận văn

Cuối cùng em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến gia đình, đồng nghiệp và

bạn bè đã luôn động viên, khích lệ em trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài

luận văn của mình

Hải Phòng, ngày tháng năm 2015

Vũ Văn Nhanh

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU v

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC CÁC HÌNH vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ BẢO HIỂM XÃ HỘI ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VẬN TẢI BIỂN 5

1.1 Cơ sở lý luận về bảo hiểm xã hội 5

1.2 Cơ sở lý luận công tác quản lý BHXH đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn TP Hải Phòng .8

1.3 Kinh nghiệm một số địa phương trong nước 25

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ BHXH ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VTB TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG 31

2.1 Sự hình thành, phát triển của bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng 31

2.2 Thực trạng công tác quản lý bảo hiểm xã hội của các doanh nghiệp VTB trên địa bàn Hải Phòng 34

2.3 Đánh giá những mặt đã đạt được, những khó khăn bất cập trong công tác quản lý BHXH 49

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ BẢO HIỂM XÃ HỘI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VẬN TẢI BIỂN TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG 55

3.1 Định hướng quản lý BHXH đối với doanh nghiệp VTB trên địa bàn TP Hải Phòng đến năm 2015 và tầm nhìn 2025 55

3.2 Biện pháp hoàn thiện công tác quản lý BHXH 57

3.3 Một số kiến nghị thực hiện giải pháp 62

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 68

v

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU

DANH MỤC CÁC BẢNG

sử dụng lao động

20

trong các quỹ thành phần

21

2011-2014

35

VTB trên địa bàn thành phố Hải Phòng

45

thời gian 2011-2014

48

VTB (2011 - 2014)

49

vii

DANH MỤC CÁC HÌNH

quản lý BHXH

32

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Năm 1995 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong sự nghiệp phát triển chính sách BHXH với việc triển khai thống nhất BHXH cho người lao động trong mọi thành phần kinh tế và sự ra đời của tổ chức BHXH Việt Nam

Đổi mới hệ thống BHXH theo hướng đa dạng hóa hình thức và phù hợp với kinh tế thị trường Nhiệm vụ chủ yếu của BHXH là tổ chức thực hiện tốt chính sách các chế độ chính sách BHXH: thai sản, ốm đau, bệnh nghề nghiệp, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất, khám chữa bệnh bằng thẻ BHYT, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động và nhân dân trên phạm vi cả nước

Luật BHXH năm 2006 là một bước tiến quan trọng trong việc tạo cơ sở pháp

lý để nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi chế độ chính sách BHXH với 11 chương, 141 điều Từ đây, toàn bộ nguồn quỹ dựa vào ngân sách nhà nước sang cơ chế quỹ BHXH tự chủ yếu dựa trên nguồn thu do người lao động tham gia BHXH đóng góp, người sử dụng lao động đóng góp để chi trả các chế độ BHXH Tính đến hết năm 2009, cả nước có 9,1 triệu người lao động tham gia BHXH bắt buộc đạt trên 82% số đối tượng phải tham gia

Nghị quyết Số: 15/NQ-TW, ngày 01 tháng 6 năm 2012 của Ban chấp hành Trung ương khóa XI về một số vấn đề chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020 khẳng định quan điểm chỉ đạo “Hệ thống an sinh xã hội phải đa dạng, toàn diện, có tính chia sẻ giữa Nhà nước, xã hội và người dân, giữa các nhóm dân cư trong một thế hệ và giữa các thế hệ; bảo đảm bền vững công bằng” và đặt mục tiêu “Phấn đấu đến năm 2020 có khoảng 50% lực lượng lao động tham gia BHXH”

Tuy đạt được những thành tựu đáng kể, song trên thực tế công tác quản lý BHXH ở Việt Nam nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng còn nhiều hạn chế, nhất là ở công tác quản lý BHXH ở một số doanh nghiệp VTB còn nhiều bất cập Các chủ doanh nghiệp VTB thực hiện quyền lợi cho người lao động tham gia BHXH chưa được nhiều, số lượng lao động chưa tham gia BHXH còn nhiều hơn

số lao động đã tham gia BHXH Một trong những nguyên nhân cơ bản là chúng ta

2

chưa xây dựng được một công tác chuẩn mực quản lý BHXH khoa học, đồng bộ,

hiệu quả Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý bảo hiểm

xã hội đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn thành phố Hải Phòng"

là hết sức cần thiết

2 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu nhằm vào các mục tiêu chủ yếu sau đây:

Đánh giá thực trạng việc tham gia BHXH và khả năng tham gia BHXH của các đơn vị VTB trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Đề xuất các biện pháp phát triển công tác quản lý BHXH đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn TP Hải Phòng trong thời gian tới

Trên cơ sở bài học vận dụng lý luận của mình và kinh nghiệm thực tế về công tác quản lý BHXH, đề tài phân tích, đánh giá công tác quản lý BHXH đối với các doanh nghiệp VTB từ 2010 đến 2014 trên địa bàn thành phố Hải Phòng, tìm ra những khó khăn, những nguyên nhân và các yếu tố làm ảnh hưởng đến công tác quản lý BHXH tại các doanh nghiệp VTB Xây dựng những biện pháp khoa học chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý BHXH, thúc đẩy phát triển công tác quản lý BHXH đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn thành phố Hải Phòng ngày càng bền vững

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu công tác quản lý BHXH đối với các doanh nghiệp VTB trên địa bàn TP Hải Phòng

3.2 Phạm vi nghiên cứu trên địa bàn TP Hải Phòng:

Nghiên cứu các vấn đề về người lao động tham gia BHXH, người sử dụng lao động tại các doanh nghiệp VTB và cơ quan BHXH, các yếu tố ảnh hưởng đến

số lao động tham gia BHXH, phương pháp quản lý, nguyên nhân dẫn đến doanh nghiệp trốn tránh nộp BHXH

Phạm vi của đề tài chỉ tập trung vào nghiên cứu thực trạng công tác quản lý BHXH tại các doanh nghiệp VTB trên địa bàn TP Hải Phòng trong giai đoạn từ

năm 2010 đến năm 2014 (đề tài không nghiên cứu quỹ BHYT, BHYT, BHXH tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp, )

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Luận văn đã sử dụng phương pháp duy vật lịch sử, duy vật biện chứng của Chủ nghĩa Mác- Lê nin Bên cạnh đó luận văn còn sử dụng các phương pháp như: tổng hợp, so sánh, thống kê, phân tích các số liệu thống kê từ năm 2010 đến năm

2014 nhằm phân tích, đánh giá mọi mặt nhằm hoàn thiện công tác quản lý BHXH đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn TP Hải Phòng

5 Ý nghĩa khoa học và đánh giá thực tiễn của đề tài

Luận văn nghiên cứu về công tác quản lý BHXH nói chung và nghiên cứu công tác quản lý BHXH đối với các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn TP Hải Phòng nói riêng, có nhiều vấn đề đã đặt ra cần phải tạo điều kiện giải quyết kịp thời, tháo gỡ để góp phần tạo lên sự phát triển ngành BHXH, đảm bảo an sinh xã hội

- Hệ thống hóa những vấn đề quản lý BHXH và hoàn thiện công tác quản lý BHXH tại các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn TP Hải Phòng

- Phân tích và rút ra những thành công, nhũng khó khăn bất cập, hạn chế và nguyên nhân, nhũng giải pháp phát triển công tác quản lý BHXH tại các doanh nghiệp vận tải biển trên địa bàn TP Hải Phòng

- Đề xuất các biện pháp hoàn thiện công tác quản lý BHXH tại các doanh nghiệp VTB, nhằm tăng số lao động tham gia BHXH, giảm tình trạng nợ đọng và quản lý về việc tham gia BHXH của các doanh nghiệp VTB trên địa bàn thành phố ngày càng chặt chẽ và đúng quy định hơn

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài các phần mở đầu, các mục lục và danh mục, tài liệu tham khảo, kết luận, và các phụ lục, luận văn được cấu trúc bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về BHXH và công tác quản lý BHXH đối với các

doanh nghiệp VTB trên địa bàn thành phố Hải Phòng