Hoàn thiện công tác chi bảo hiểm xã hội bắt buộc của bảo hiểm xã hội thành phố hải phòng

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG.... Các văn bản pháp quy về chi bảo hiểm xã hội bắt buộc được áp dụng ở thành phố Hải

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan nội dung luận văn là của riêng tôi Các số liệu đƣợc sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định Các kết quả nghiên cứu trong luận văn đƣợc tôi phân tích với tinh thần cách trung thực, khách quan và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác

Đề tài: “Hoàn thiện công tác chi BHXH bắt buộc của BHXH thành phố Hải Phòng”

Tác giả

Trịnh Thị Thanh Huyền

LỜI CÁM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này tôi đã nhận được sự quan tâm và giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể Nhân đây tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến:

Tập thể các thầy, cô giáo trong khoa Kinh tế trường Đại học Hàng hải Việt Nam đã tận tình chỉ bảo, truyền đạt cho chúng tôi những kiến thức quý báu trong suốt quá trình học tập tại trường

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành nhất của mình tới

GS TS Vương Toàn Thuyên đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá

trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học của mình

Và cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã ủng hộ động viên tôi để hoàn thành khóa học này đề tài

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC HÌNH viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 4

1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI 4

1.1.1 Khái niệm Bảo hiểm xã hội 4

1.1.2 Tính tất yếu khách quan và sự phát triển của Bảo hiểm xã hội 5

1.1.3 Vai trò của Bảo hiểm xã hội 6

1.1.4 Nguyên tắc của Bảo hiểm xã hội 8

1.1.5 Nội dung cơ bản của Bảo hiểm xã hội 9

1.1.6 Quỹ Bảo hiểm xã hội 11

1.2 CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 12

1.2.1 Khái niệm chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc 12

1.2.2 Những yếu tố cấu thành công tác chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc 13

1.2.3 Các tiêu chí đánh giá việc hoàn thiện công tác chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc 15

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 20

1.3.1 Hệ thống thể chế, chính sách về chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc 20

1.3.2 Trình độ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương 21

1.3.3 Năng lực tổ chức, quản lý, điều hành, thực hiện công tác chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc 21

1.3.4 Trình độ nhận thức và ý thức trách nhiệm của người thụ hưởng chế độ Bảo hiểm xã hội bắt buộc 22

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ

HỘI BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 24

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG VÀ SỰ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI HẢI PHÒNG 24

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của thành phố Hải Phòng 24

2.1.2 Quá trình hình thành, phát triển của Bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng 26 2.2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG 32

2.2.1 Các văn bản pháp quy về chi bảo hiểm xã hội bắt buộc được áp dụng ở thành phố Hải Phòng 32

2.2.2 Về tổ chức chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc 35

2.2.3 Hình thức chi trả 47

2.2.4 Đánh giá chung việc thực hiện các tiêu chí chi bảo hiểm xã hội bắt buộc 55

2.3 NHỮNG THÀNH CÔNG VÀ HẠN CHẾ TRONG CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG 56

2.3.1 Những thành công 56

2.3.2 Những hạn chế 58

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 59

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 60

3.1 MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG HƯỚNG CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG ĐẾN NĂM 2020 60

3.1.1 Xu hướng phát triển kinh tế - xã hội thành phố Hải Phòng giai đoạn 2015 – 2020 60

3.1.2 Phương hướng công tác chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn Hải Phòng 61

3.1.3 Yêu cầu của việc hoàn thiện công tác chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn thành phố Hải Phòng 64

3.2 BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT

BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG 65

3.2.1 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng 65

3.2.2 Cải cách thủ tục hành chính trong giải quyết chế độ Bảo hiểm xã hội bắt buộc 67

3.2.3 Đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về Bảo hiểm xã hội 74

3.2.4 Nâng cao hiệu quả trong việc phối kết hợp của các cơ quan quản lý Nhà nước 76

3.2.5 Tăng cường kiểm tra công tác chi Bảo hiểm xã hội bắt buộc 76

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

Bệnh nghề nghiệp BNN

NSNN Ngân sách nhà nước

PHSK Phục hồi sức khỏe

SDLĐ Sử dụng lao động

TNLĐ Tai nạn lao động

DANH MỤC CÁC BẢNG

2.1 Kết quả chi trả các chế độ BHXH ngắn hạn giai đoạn

2.2 Số đối tượng hưởng BHXH dài hạn tại thành phố

Hải Phòng giai đoạn 2010-2014 34

2.3 Số tiền chi BHXH dài hạn tại thành phố Hải Phòng

2.4 Số tiền chi theo từng chế độ BHXH dài hạn do NSNN

đảm bảo giai đoạn 2010-2014 39

2.5 Số tiền chi theo từng chế độ BHXH dài hạn do Quỹ

BHXH đảm bảo giai đoạn 2010-2014 40

DANH MỤC CÁC HÌNH

2.1 Vị trí BHXH thành phố Hải Phòng trong hệ thống tổ

2.2 Tổ chức bộ máy BHXH thành phố Hải Phòng 24

2.3 Tình hình chi chế độ BHXH ngắn hạn giai đoạn

2.4 Diễn biến tăng đối tượng hưởng BHXH dài hạn

2.5 Diễn biến tăng số tiền chi cho đối tượng hưởng

BHXH dài hạn giai đoạn 2010-2014 38

2.6 Phản ánh số chi chế độ BHXH dài hạn

do NSNN đảm bảo giai đoạn 2010-2014 41

2.7 Phản ánh số chi chế độ BHXH dài hạn

do Quỹ BHXH đảm bảo giai đoạn 2010-2014 42

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

BHXH hoặc bất kỳ một ngành Bảo hiểm thương mại nào đều mang lại những lợi ích kinh tế - xã hội thiết thực, góp phần ổn định tài chính cho người tham gia trước tổn thất do rủi ro, đề phòng và hạn chế tổn thất giúp cho cuộc sống con người

an toàn hơn, trật tự xã hội được bảo đảm hơn, giảm bớt nỗi lo cho mỗi cá nhân và cộng đồng

Trong xã hội hiện đại, các quốc gia, một mặt nỗ lực hướng vào và phát huy mọi nguồn lực, nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế; mặt khác, không ngừng hoàn thiện hệ thống ASXH, trước hết là BHXH để giúp cho con người, NLĐ có khả năng chống đỡ với các rủi ro xã hội Kinh tế ngày càng phát triển theo hướng thị trường thì ASXH càng phải đảm bảo tốt hơn

Đối với nước ta, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm và coi trọng thực hiện các chính sách xã hội đối với NLĐ Chính vì vậy, ngay từ khi thành lập nước, Chính phủ đã ban hành các đạo luật về BHXH Chính sách BHXH trong từng thời kỳ đã đóng vai trò không nhỏ trong việc đảm bảo ASXH cho đất nước

Thực hiện Bộ Luật lao động trong đó có Chương XII về BHXH, và từ khi Chính phủ ban hành Nghị định số 12/NĐ-CP ngày 23/01/1995 thì các đối tượng tham gia đóng, hưởng BHXH đã được mở rộng đến tất cả các thành phần kinh tế

Số người tham gia và thụ hưởng các chính sách BHXH, BHTN, BHYT tăng nhanh qua từng năm

Tuy đạt được những thành tựu đáng kể, song trên thực tế công tác chi trả các chế độ BHXH, BHTN, BHYT nói chung và BHXH bắt buộc nói riêng còn gặp nhiều khó khăn và hạn chế Biểu hiện là: còn tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ BHXH, tại một số địa phương còn để xảy ra tình trạng mất an toàn trong công tác chi trả, người thụ hưởng không chấp hành đúng các quy định về chi trả,

Một trong những nguyên nhân cơ bản là chúng ta chưa xây dựng được một giải pháp hữu hiệu nhằm quản lý nguồn quỹ, chi trả cho các đối tượng thụ hưởng một cách đồng bộ và hiệu quả

Những năm vừa qua, lĩnh vực BHXH đã thu hút được sự quan tâm của nhiều

nhà nghiên cứu Một số công trình như: “Chiến lược phát triển BHXH phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020”(1999) của tác giả Nguyễn Huy Ban;

“Lộ trình và giải pháp mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo Nghị định 01/2003/NĐ-CP ngày 9/01/2003”(2004) của tác giả Dương Xuân Triệu; “Cơ sở khoa học để hoàn thiện qui chế tài chính đối với BHXH Việt Nam”(1999) của tác giả Phạm Thành; “Hoàn thiện quy chế quản lý tài chính và chế độ kế toán trong hệ thống BHXH Việt Nam”(2005) của tác giả Nguyễn Phước Tường; “Xây dựng chiến lược phát triển ngành BHXH Việt Nam đến năm 2020”(2006) của tác giả Dương Xuân Triệu; “Hoàn thiện quy chế thu BHXH”(2005) của tác giả Nguyễn Tiến Quyết: “Thực hiện các chế độ BHXH theo Luật BHXH- Thực trạng và giải pháp”

(2009) của tác giả Nguyễn Anh Minh; Tuy nhiên chưa có đề tài nào đề cập đến nội dung công tác chi BHXH bắt buộc trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Là một cán bộ viên chức công tác tại BHXH thành phố Hải Phòng, với mong muốn đóng góp xây dựng công tác chi trả chế độ BHXH bắt buộc ngày càng hợp lý, hiệu quả, góp phần ổn định tình hình chính trị, thúc đẩy sự phát triền kinh tế - xã hội của thành phố, em xin chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác chi BHXH bắt buộc của

BHXH thành phố Hải Phòng” làm đề tài luận văn thạc sỹ

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đánh giá tổng quát thực trạng công tác chi BHXH bắt buộc trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2014 và đề xuất những biện pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác chi BHXH bắt buộc đến năm 2020 trên địa bàn thành phố Hải Phòng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Những quy phạm pháp luật về BHXH liên quan đến

công tác chi BHXH bắt buộc, các quy định trong quản lý, thực thi nghiệp vụ chi BHXH bắt buộc được áp dụng trên địa bàn thành phố Hải Phòng

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu các vấn đề về chi BHXH bắt buộc cho đối

tượng thụ hưởng, các yếu tố ảnh hưởng đến công tác chi BHXH bắt buộc, những biện pháp chống tình trạng lạm dụng, mất an toàn nguồn quỹ