100 bai tho hay

Một vết bùn khô trên mặt đá Không có ai chia tay Cũng nhớ một tiếng còi tầu Mẹ tôi thức khuya dậy sớm Năm nay ngoài năm mươi tuổi Chồng chết đã mười mấy năm Thuở tôi mới đọc được i tờ Mẹ[r]

100 BÀI THƠ HAY NHẤT THẾ KỶ XX

Mục Lục

1 Nguyên tiêu - Hồ Chí Minh

2 Ngày hòa bình đầu tiên - Phùng Khắc Bắc

3 Những bóng người trên sân ga - Nguyễn Bính

4 Tạm biệt Huế - Thu Bồn

5 Vào chùa - Đồng Đức Bốn

6 Sư đoàn - Phạm Ngọc Cảnh

7 Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc - Văn Cao

8 Núi đôi - Vũ Cao

9 Bên kia sông Đuống - Hoàng Cầm

10 Tràng Giang - Huy Cận

11 Dọn về làng - Nông Quốc Chấn

12 Quê hương - Nguyễn Bá Chung

13 Say đi em - Vũ Hoàng Chương

14 Miền trung - Hoàng Trần Cương

15 Đường về quê mẹ - Đoàn Văn Cừ

16 Anh đừng khen em - Lâm Thị Mỹ Dạ

17 Nguyệt cầm - Xuân Diệu

18 Cô bộ đội ấy đã đi rồi - Phạm Tiến Duật

19 Tây tiến - Quang Dũng

20 Lên Côn Sơn - Khương Hữu Dụng

21 Đò lèn - Nguyễn Duy

22 Chiều - Hồ Dzếnh

23 Thăm mả cũ bên đường - Tản Đà

24 Cha tôi - Lê Đạt

25 Mẹ và quả - Nguyễn Khoa Điềm

26 Núi Mường Hung dòng sông Mã - Cầm Giang

27 Mắt buồn - Bùi Giáng

28 Hai sắc hoa Tigon - TTKH

29 Đọc thơ Ức Trai - Sóng Hồng

30 Bài thơ tình ở Hàng Châu - Tế Hanh

31 Trở về quê nội - Ca Lê Hiến

32 Đêm mưa - Hoàn

33 Những đứa trẻ chơi trước cửa đền - Thi Hoàng

34 Cửu Long giang ta ơi - Nguyên Hồng

35 Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ

36 Nỗi niềm Thị Nở - Quang Huy

37 Đường khuya trở bước - Đinh Hùng

38 Người về - Hoàng Hưng

39 Đồng chí - Chính Hữu

40 Khi con Tu hú - Tố Hữu

41 Lên Cấm Sơn - Thôi Hữu

42 Lời nói dối nhân ái - Trang Thế Hy

43 Gánh nước đêm - Á Nam Trần Tuấn Khải

44 Tỳ Bà - Bích Khê

45 Gửi Bác Trần Nhuận Minh - Trần Đăng Khoa

46 Thu điếu - Nguyễn Khuyến

47 Bến Mi Lăng - Yến Lan

54 Một vị tướng về hưu - Nguyễn Đức Mậu

55 Những mùa trăng mong chờ - Lê Thị Mây

56 Dặn con - Trần Nhuận Minh

57 Hội Lim - Vũ Đình Minh

58 Khóc người vợ hiền - Tú Mỡ

59 Cuộc chia ly màu đỏ - Nguyễn Mỹ

60 Quê hương - Giang Nam

61 Thị Màu - Anh Ngọc

62 Nhớ - Hồng Nguyên

63 Trời và Đất - Phan Thị Thanh Nhàn

64 Người đàn bà ngồi đan - Ý Nhi

65 Nhớ máu - Trần Mai Ninh

66 Mẹ - Nguyễn Ngọc Oánh

67 Bông và Mây - Ngô Văn Phú

6 8 Muôn vàn tình thương yêu trùm lên khắp quê hương - Việt Phương

69 Đợi - Vũ Quần Phương

70 Tên làng - Y Phương

71 Lời mẹ dặn - Phùng Quán

72 Có khi nào - Bùi Văn Quốc

73 Tự hát - Xuân Quỳnh

74 Áo lụa Hà Đông - Nguyên Sa

75 Bài thơ của một người yêu nước - Trần Vàng Sao

76 Người đẹp - Lò Ngân Sủi

77 Đồng dao cho người lớn - Nguyễn Trọng Tạo

78 Tống biệt hành - Thâm Tâm

79 Dấu chân qua trảng cỏ - Thanh Thảo

80 Đất nước - Nguyễn Đình Thi

81 Những người đàn bà gánh nước sông - Nguyễn Quang Thiều

82 Nghe tiếng cuốc kêu - Hữu Thỉnh

83 Bao giờ trở lại - Hoàng Trung Thông

84 Bờ sông vẫn gió - Trúc Thông

85 Bến đò ngày mưa - Anh Thơ

86 Thăm lúa - Trần Hữu Thung

87 Cổ lũy cô thôn - Phạm Thiên Thư

88 Nói sao cho vợi - Thu Trang

89 Mưa đêm lều vó - Trần Huyền Trân

90 Bên mộ cụ Nguyễn Du - Vương Trọng

91 Nhớ Huế quê tôi - Thanh Tịnh

92 Màu thời gian - Đoàn Phú Tứ

93 Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử

94 Nhớ vợ - Cầm Vĩnh Ui

95 Em tắm - Bạc Văn Ùi

96 Một ngày ta ngoái lại - Đinh Thị Thu Vân

97 Tổ quốc ta bao giờ đẹp thế này chăng - Chế Lan Viên

98 Bếp lửa - Bằng Việt

99 Vườn trong phố - Lưu Quang Vũ

100 Thương vợ - Trần Tế Xương

Nguyên tiêu

(Hồ Chí Minh)

Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viênXuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiênYên ba thâm sứ đàm quân sự

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền

(1948) Dịch nghĩa

Rằm tháng riêng

Rằm xuân lồng lộng trăng soiSông xuân nước lẫn màu trời thêm xuânGiữa dòng bàn bạc việc quânKhuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền (Dịch: Xuân Thuỷ)

Ngày hòa bình đầu tiên

(Phùng Khắc Bắc)

Những sợi nắng xuyên qua nhà mình

Thành những mũi tênThành những viên đạnBắn tiếp và anh không gì che chắn

Phải nhận tất cảVẫn anhHôm qua chưa nhận được một viên đạnHôm nay nhận được lỗ thủngAnh về quê không mang súng

Vũ khí lúc này là hai bàn tay

Mẹ giục ăn cơm noHoà bình trong canh cua, rau mồng tơi, cà

VàMùi ổ rơm

Những bóng người trên sân ga

(Nguyễn Bính)

Những cuộc chia lìa khởi từ đâyCây đàn sum họp đứt tuôn dâyNhững lời bèo bọt, thân đơn chiếcLần lượt theo nhau suốt tháng ngày

Có lần tôi thấy hai cô bé

Sát má vào nhau khóc sụt sùiHai bóng chung lưng thành một bóngĐường về nhà chị chắc xa xôi

Có lần tôi thấy một người yêuTiễn một người yêu một buổi chiều

Có lần tôi thấy vợ chồng ai

Thèn thẹn chia tay bóng chạy dàiChị mở khăn trầu anh thắt lại Mình về nuôi lấy mẹ, mình ơi!

Có lần tôi thấy một bà già

Đưa tiễn con đi một chốn xaTàu chạy lâu rồi bà vẫn đứngLưng còng đổ bóng xuống sân ga

Có lần tôi thấy một người điChẳng biết về đâu nghĩ ngợi gìChân bước hững hờ theo bóng lẻMột mình làm cả cuộc phân ly

Những chiếc khăn màu thổn thức bay Những bàn tay vẫy những bàn tay Những đôi mắt ướt nhìn đôi mắt Buồn ở đâu hơn ở chốn này

Tôi đã từng chờ những chuyến xe

Đã từng đưa đón kẻ đi về

Sao nhà ga ấy sân ga ấy

Chỉ để cho lòng dấu biệt ly

Tạm biệt Huế

(Thu Bồn)

Bỡi vì em dắt anh lên những ngôi đền cổChén ngọc giờ chìm dưới đáy sông sâuNhững lăng tẩm như hoàng hônChống lại ngày ngày quên lãng

Mặt trời vàng và mắt em nâu

Xin chào Huế một lần anh đến

Để ngàn lần anh nhớ trong mơ

Em rất thực nắng thì mờ ảo

Xin đừng lầm em với cổ đô

Áo trắng hỡi thuở tìm em không thấyNắng minh mang mấy nhịp Tràng TiềnNón rất Huế mà đời không phải thếMặt trời lên từphía nón em nghiêngNhịp cầu cong và con đường thẳngMột đời anh tìm mãi Huếnơi đâuCon sông dùng dằng con sông chảy ngượcSông chảy vào lòng nên Huế rất sâuTạm biệt Huế với em là tiễn biệtHải Vân ơi xin người đừng tắt ngọn sao khuyaTạm biệt nhé với chiếc hôn thầm lặngAnh trở về hoá đá phía bên kia

( Huế, 1980)

Vào chùa

(Đồng Đức Bốn)

Đang trưa ăn mày vào chùa

Sư ra cho một lá bùa rồi đi

Lá bùa chẳng biết làm gì

Ăn mày nhét túi lại đi ăn mày.

Sư đoàn

(Phạm Ngọc Cảnh)

Sẽ có những sư đoàn thép

Bất kỳ nơi đâuKhông khuất phục tù đày chém giết

Nơi đâuNgười sống nợ nần người đã chết

Bất kỳ nơi đâu

Từ một cây "mút nhét"

Một sải xuồng bơiMột nọc ong châm góp làm sự nghiệp

Gốc tre xanh thắng trận cả ba đời

Ba mươi triệu tấm lòng xông ra tuyến lửa

Vạch lối điều quânVai chảy xe thồTrồng cây xanh che chởMỗi bước quân điĐánh trận trường kỳĐêm trước nấp trong lùm bắn tỉa

Sớm sau dàn trận chính qui

Đến trận bão hiệp đồng cả nước

Mỗi sư đoàn mang gió lốc bay đi

Đất giải phóng thênh thang

Sẽ cho ta dàn đội ngũ - sư đoàn

Phía trước gọi taNhững Điện Biên vòng đai thép tung ra làm chiến dịchĐòn gánh hậu phương vượt đèo đi phản kích

Hành quânHành quânTrùng điệp những sư đoàn

Đi lên phía BắcTràn về hướng NamNhững vị tướng lại cầm quân đi đánh giặc

Trải bản đồCòn nguyênVạch chỉ đỏ thắt quanh hầm giặc Pháp

Bài học chiến tranh nhân dân

Lại tiếpTrang Ấp Bắc - Plây me

Và chiến công lên ngực áo những binh nhì

Đất nước sẽ cho taNhững chùm con số đẹpLàm tên gọi khai sinh sư đoàn thép

Này đâyDoi cát Cửu Long xanh

Sư đoàn Châu ThổGiữa bãi sú, rừng tràmVụt đứng dậy sư đoàn Nam Bộ

Sư đoàn Tây Nguyên

Từ hầm chông bẫy đá cung tên

Này đây Cực Nam Phan Rang - Phan Thiết Này đây Quảng Ngãi - Phú Yên

Trên nguồn xa Ô Lâu - Thạch Hãn

Sẽ tiến về

Sư đoàn Trị ThiênLại có một ngàyMọi cửa ô xanh Sài Gòn hớn hở

Như Hà Nội đã từng

Ba mươi sáu đường hoa tung sóng đỏ

Phất rừng cờ thổi hồng ngọn gió

Đón con em

Đón những sư đoànMang chiến thắng trở vềRập bước

Ca vang !

Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc

(Văn Cao)

Ngả tư nghiêng ngiêng đốm lửa

Chập chờn ảo hoá tà ma

Đôi dãy hồng lâu cửa mở phấn sa

Rũ rượi tóc những hình hài địa ngục

Lạnh ngắt tiếng ca nhi phách giục

Tình tang Não nuột khóc tàn sương

Áo thế hoa rũ rượi lượn đêm trường

Từng mỹ thể rạc hơi đèn phù thể

Ta đi giữa đường dương thế

Bóng tối âm thầm rụng xuống chân cây Tiếng xe ma chở vội một đêm gầy

Xác truỵ lạc rũ bên thềm lá phủ

Ai hát khúc thanh xuân hờ ơi phấn nữ

Thanh xuân hờ thanh xuân

Bước gần ta chút nữa thêm gần

Khoảng giữa tuổi thanh xuân nghe loạn trùng hút tuỷ

Ai huỷ đời trên tang trống nhỉ?

Hay ác thần gõ quách nạo mồ khuya!

Đảo điên mê say Thể phách chia lìaNghe reo mạnh, chuỗi tiền cười lạnh lẽo!Tiền rơi! Tiền rơi! Chùm sao huyền diệuLấy lánh hằng hà gạo rơi! Tiền rơi!

Vàng mấy lá thừa đãi mây phủ chiếu

Ngả tư nghiêng nghiêng chia nẻo

Dặt dìucung bậc âm dương

Tàn xuân nhễ nhại mưa cô tịch

Đầm đìa rả rích phương đông

Mang mang thở dài hồn đốt trích

Lưỡi thép trùng trùng khép cố đô

Cửa ô đau khổBốn ngả âm u( Nhà ta thuê néo gục tự mùa thu

Gác cô độc hướng về phường Dạ Lạc )Đêm đêm, dài canh tan tác

Bốn vực nhạc động, vẫy người

Giãy đèn chao thắp đỏ quạnh máu đời

Ta về gác chiếu chăn gào tự tử

Trên đường tối đêm khoả thân khiêu vũKèn nhịp xa diệu múa vô luân

Run rẩy giao duyên khối nhạc trầm trầmHun hút gió nâng cầm ca nặng nhọc

Kiếp người tang tócLoạn lạc đòi xương chất lên xương

Một nửa kêu than, ma đói sa trường

Còn một nửa lang thang tìm khoái lạc

Ngả tư nghiêng nghiêng xe xác

Đi vào ngõ khói công yên

Thấy bâng khuâng lối cỏ hư huyền

Hương nha phiến chập chờn mộng ảoBánh nghiến nhựa đường nghe sào sạc

Ai vạc xương đổ sọ xuống lòng xe

Chiếc quỷ xa qua bốn ngả ê chề

Chở vạn kiếp đi hoang ra khỏi vực

Mưa, mưa hằng thao thức

Trong phố lội đìu hiu

Mưa, mưa tràn trên vực

Hang tối gục tiêu điều

Mang linh hồn cô liêu

Em vẫn đùa anh sao khéo thế Núi chồng, núi vợ đứng song đôi Bỗng cuối mùa chiêm quân giặc tới Ngõ chùa cháy đỏ những thân cau Mới ngỏ lời thôi đành lỗi hẹn

Ai ngờ từ đó mất tin nhau Anh vào bộ đội lên Đông Bắc Chiến đấu quên mình năm lại năm Mỗi bận dân công về lại hỏi

Ai người Xuân Dục Núi Đôi chăng Anh nghĩ quê ta giặc chiếm rồi Trăm nghìn căm uất bao giờ nguôi Mỗi tin súng nổ vùng đai địch Sương trắng người đi lại nhớ người Đồng đội có nhau thường nhắc nhở Trung du làng nước vẫn chờ trông Núi Đôi bốt dựng kề ba xóm

Em vẫn đi về những bến sông Náo nức bao nhiêu ngày trở lại Lệnh trên ngừng bắn anh về xuôi Hành quân qua tắt đường sang huyện Anh nhớ thăm nhà thăm Núi Đôi

Mới đến đầu ao tin sét đánh Giặc giết em rồi, dưới gốc thông Giữa đêm bộ đội vây đồn Thứa

Em sống trung thành chết thuỷ chung Anh ngước nhìn lên hai dốc núi Hàng thông, bờ cỏ, con đường quen Nắng lụi bỗng dưng mờ bóng khói Núi vẫn Đôi mà anh mất em Dân chợ Phù Linh ai cũng bảo

Em còn trẻ lắm, nhất làng trong Mấy năm cô ấy làm du kích Không hiểu vì sao chẳng lấy chồng

Từ núi qua thôn đường nghẽn lối Xuân Dục Đoài Đông cỏ ngút đầy Sân biến thành ao nhà đổ chái Ngổn ngang bờ bụi cánh dơi bay Cha mẹ dìu nhau về tận đất Tóc bạc thương từ mỗi gốc cau Nứa gianh nửa mái lều che tạm Sương trắng khuấy dần chuyện xót đau Anh nghe có tiếng người qua chợ

Ta gắng mùa sau lúa sẽ nhiều Ruộng thấm mồ hôi từng nhát cuốc Làng ta rồi đẹp biết bao nhiêu Nhưng núi còn kia anh vẫn nhớ Oán thù còn đó anh còn đây

Ở đâu cô gái làng Xuân Dục

Đã chết vì dân giữa đất này?

Ai viết tên em thành liệt sĩ Bên những hàng bia trắng giữa đồng Nhớ nhau anh gọi em, đồng chí Một tấm lòng trong vạn tấm lòng Anh đi bộ đội sao trên mũ

Mãi mãi là sao sáng dẫn đường

Em sẽ là hoa trên đỉnh núi Bốn mùa thơm mãi cánh hoa thơm.

Bên kia sông Đuống

Xanh xanh bãi mía bờ dâu

Ngô khoai biêng biếc Đứng bên này sông sao nhớ tiếc

Sao xót xa như rụng bàn tay

Bên kia sông Đuống Quê hương ta lúa nếp thơm đồng

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp Quê hương ta từ ngày khủng khiếp

Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn

Ruộng ta khô Nhà ta cháy Chó ngộ một đàn Lưỡi dài lê sắc máu Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang

Mẹ con đàn lợn âm dương

Chia lìa đôi ngả Đám cưới chuột tưng bừng rộn rã

Bây giờ tan tác về đâu ?

Ai về bên kia sông Đuống

Cho ta gửi tấm the đen

Mấy trăm năm thấp thoáng

mộng bình yên Những hội hè đình đám

Trên núi Thiên Thai Trong chùa Bút Tháp Giữa huyện Lang Tài Gửi về may áo cho ai Chuông chùa văng vẳng nay người ở đâu Những nàng môi cắn chỉ quết trầu

Những cụ già phơ phơ tóc trắng

Những em xột xoạt quần nâu

Bây giờ đi đâu ? Về đâu ?

Ai về bên kia sông Đuống

Có nhớ từng khuôn mặt búp sen

Những cô hàng xén răng đen

Cười như mùa thu tỏa nắng

Chợ Hồ, chợ Sủi người đua chen

Bãi Tràm chỉ người dăng tơ nghẽn lối

Những nàng dệt sợi

Đi bán lụa mầu Những người thợ nhuộm

Đồng Tỉnh, Huê Cầu Bây giờ đi đâu? Về đâu?

Bên kia sông Đuống

Mẹ già nua còm cõi gánh hàng rong

Dăm miếng cau khô

Mấy lọ phẩm hồng

Vài thếp giấy dầm hoen sương sớm Chợt lũ quỷ mắt xanh trừng trợn Khua giầy đinh đạp gẫy quán gầy teo

Xì xồ cướp bóc Tan phiên chợ nghèo

Lá đa lác đác trước lều

Vài ba vết máu loang chiều mùa đông Chưa bán được một đồng

Mẹ già lại quẩy gánh hàng rong Bước cao thấp trên bờ tre hun hút

Có con cò trắng bay vùn vụt

Lướt ngang dòng sông Đuống về đâu?

Mẹ ta lòng đói dạ sầu

Đường trơn mưa lạnh mái đầu bạc phơ

Bên kia sông Đuống

Bóng giặc dày vò những nét môi xinh

Đã có đất này chép tội

Chúng ta không biết nguôi hờn Đêm buông xuống dòng sông Đuống Con là ai? Con ở đâu về?

Bộ đội bên sông đã trở về

Con bắt đầu xuất kích

Trại giặc bắt đầu run trong sương

Dao loé giữa chợ

Gậy lùa cuối thôn

Lúa chín vàng hoe giặc mất hồn

Ăn không ngon Ngủ không yên Đứng không vững

Chúng mày phát điên

Quay cuồng như xéo trên đống lửa

Mà cánh đồng ta còn chan chứa Bao nhiêu nắng đẹp mùa xuân Gió đưa tiếng hát về gần

Thợ cấy đánh giặc dân quân cày bừa Tiếng bà ru cháu buổi trưa

Chang chang nắng hạ võng đưa rầu rầu

"À ơi cha con chết trận từ lâu Con càng khôn lớn càng sâu mối thù"

Tiếng em cắt cỏ hôm xưa Hiu hiu gió rét mịt mù mưa bay

"Thân ta hoen ố vì mày Hờn ta cùng với đất này dài lâu "

Em ơi! Đừng hát nữa! Lòng anh đau

Mẹ ơi! Đừng khóc nữa! Dạ con sầu

Cánh đồng im phăng phắc

Để con đi giết giặc Lấy máu nó rửa thù này Lấy súng nó cầm chắc tay Mỗi đêm một lần mở hội Trong lòng con chim múa hoa cười

Vì nắng sắp lên rồi Chân trời đã tỏ Sông Đuống cuồn cuộn trôi

Để nó cuốn phăng ra bể Bao nhiêu đồn giặc tơi bời Bao nhiêu nước mắt Bao nhiêu mồ hôi Bao nhiêu bóng tối Bao nhiêu nỗi đời Bao giờ về bên kia sông Đuống

Tràng Giang

(Huy Cận)

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệpCon thuyền xuôi mái nước song song,Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;Củi một cành khô lạc mấy giòng

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.Bèo dạt về đâu, hàng nối hàng;Mênh mông không một chuyến đò ngang.Không cầu gợi chút niềm thân mật.Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.Lớp lớp mây cao đùn núi bạc Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều saLòng quê dờn dợn vời con nước,Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

Dọn về làng

(Nông Quốc Chấn)

Mẹ! Cao - Lạng hoàn toàn giải phóng

Tây bị chết bị bắt sống hàng đàn

Vệ quốc quân chiếm lại các đồn

Người đồng như kiến, súng đầy như củi.Sángmai về làng sửa nhà phát cỏ,

Phát ruộng nương rào vườn tược làm ăn.Mấy năm qua quên tháng giêng , quên rằm tháng bảy

Chạy hết núi lại khe, cay đắng đủ mùi,

Hôm nay Cao - Bắc - Lạng cười vang,

Dọn lán, rời rừng người xuóng làng,

Người nói cỏ lai trong rừng rậm,

Cuốc đất dọn cỏ mẹ khuyên con

Đường cái kêu vang tiếng ôtô

Trong trường ríu rít tiếng cười con trẻ,

Mờ mờ khói bếp bay trên máy nhà lá

Từ nay không ngập cỏ lối đi

Hổ không dám đến trẻ con trong vườn chuốiQuả tên cành không lo tự chín tự rụng

Ruộng sẽ không thành nơi máu chảy thành vũng

Mặt trời lên! Sáng rõ rồi mẹ ạ!

Con đi bộ đội , mẹ ở lại nhà

Giặc Pháp ,Mĩ còn giết người cướp của trên đất ta

Đuổi hết nó đi con sẽ về trong mẹ

Quê hương

(Nguyễn Bá Chung)

Ba mươi năm xa cách quê hươngBảy lần về thôi cũng là tạm đủ

Nhớ lần đầu - tóc tang trời ủ rũ

Đến bây giờ ánh sáng đã bừng lên

Có cái gì là lạ không thể quên

Như nỗi nhớ không biết tên mà gọiNhư nỗi đau không thể làm dịu vợiNhư ngôi nhà vẫn mãi mãi đi tìm

Như bầu trời nửa xám nửa không quenMảnh đất vỡ bồi máu xương ta đóĐỉnh Yên Tử hoa đại còn vết đỏ

Những người xưa vì nước xả thân mìnhCon đường quê vẫn mãi mãi gập ghềnhBao năm tháng những người làng chịu đóiNăm Ất Dậu tất cả làng tụ lại

Ăn cháo hoa suốt cả mấy tháng trờiBát cháo hoa mà ngọt cả một đờiQuý hơn cả bao ngọc vàng cộng lại

Xa ngàn dặm để mà còn nhớ mãi

Vết thương đau chưa chôn đủ tháng ngày

Để về đây nhận lại mặt người

Để mình biết mình vẫn là mình cũBao đổi thay thăng trầm bong lớp vỏNhìn quê hương để lại nhận ra mình

Say đi em

(Vũ Hoàng Chương)

Khúc nhạc hồng êm ái,Điệu kèn biếc quay cuồng,Một trời phấn hươngĐôi người gió sương, Đầu xanh lận đận cùng xót thương càng nhớ thương,Hoa xưa tươi trăng xưa ngọt gối xưa thề tình nay sao héo!

Hồn ngã lâu rồi nhưng chân còn dẻo,

Lòng chót nghiêng mà bước vẫn du dương.Lòng nghiêng tràn hết yêu đương

Bước chân còn nhịp nghê thường lẳng lơ

Ánh đèn tha thướt Lưng mềm não nuột dáng tơ

Hàng chân lả lướt

Đê mê hồn gửi cánh tay hờ

Âm ba gờn gợn nhỏ,Ánh sáng phai pha dần

Bốn tường gương điên đảo bóng giai nhân

Lui đôi vai, tiến đôi chân,Riết đôi tay, ngả đôi thân, Sàn gỗ trơn chập chờn như biển gió,

Không biết nữa màu xanh hay sắc đỏ,

Hãy thêm say còn đó rượu chờ ta!

Cổ chưa khô đầu chưa nặng mắt chưa hoa,Tay mềm mại bước còn chưa chuếnh choáng.Chưa cuối xứ Mê Ly chưa cùng trời Phóng đãng,Còn chưa say hồn khát vẫn thèm men

Say đi em say đi em Say cho lơi lả ánh đèn Cho cung bậc ngả nghiêng, điên rồ xác thịt

Rượu rượu nữa và quên quên hết!

Ta quá say rồi!

Sắc ngã màu trôi

Gian phòng không đứng vững ,

Có ai ghì hư ảnh sát kề môi?

Chân rã rời Quay cuồng chi được nữa,Gối mỏi gần rơi!

Trong men cháy giác quan vừa bén lửa,

Say không còn biết chi đời

Nhưng em ơi,Đất trời nghiêng ngửa

Mà trước mắt thành Sầu chưa sụp đổ

Đất trời nghiêng ngửa,Thành Sầu không sụp đổ, em ơi!

Miền trung

(Hoàng Trần Cương )

Bao giờ em về thămQuê hương anh một thời ngút lửa

Miền Trung mỏng và sắc như cật nứa

Chuốt ruột mình thành giải lụa Sông Lam

Miền TrungTấm lưng trần đen sạmNhững đốt sống Trường Sơn lởm chởm giăng mànThoáng bóng giặc núi bửa báng súng

Những đứa con văng mình như mảnh đạn

Thương mẹ một mình trời sinh đá mồ côi

Miền TrungBao đời núi bể kề đôiÔi! Biển Đông - giọt nước mắt của muôn ngàn thế hệ

Nóng hổi như vừa lăn xuốngTheo những tượng đá cụt đầu của Trường Sơn uy nghiêm

Miền TrungCâu ví dặm nằm nghiêngTrên nắng và dưới cátĐến câu hát cũng hai lần sàng lại

Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm

Miền TrungBao giờ em về thămMảnh đất nghèo mùng tơi không kịp rớt

Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ

Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏKhông ai giao mà trắng mặt người

Miền Trung

Eo đất này thắt đáy lưng ongCho tình người đọng mật

Em gắng vềĐừng để mẹ già mong

Đường về quê mẹ

(Đoàn Văn Cừ)

U tôi ngày ấy mỗi mùa xuân,

Dặm liễu mây bay sắc trắng ngần, Lại dẫn chúng tôi về nhận họ Bên miền quê ngoại của hai thân Tôi nhớ đi qua những rặng đề, Những dòng sông trắng lượn ven đê Cồn xanh, bãi tía kề liên tiếp, Người xới cà, ngô rộn bốn bề Thúng cắp bên hông, nón đội đầu, Khuyên vàng, yếm thắm, áo the nâu Trông u chẳng khác thời con gái Mắt sáng, môi hồng, má đỏ au Chiều mát, đường xa nắng nhạt vàng, Đoàn người về ấp gánh khoai lang, Trời xanh cò trắng bay từng lớp, Xóm chợ lều phơi xác lá bàng

Tà áo nâu in giữa cánh đồng, Gió chiều cuốn bụi bốc sau lưng Bóng u hay bóng người thôn nữ Cúi nón mang đi cặp má hồng Tới đường làng gặp những người quen

Ai cũng khen u nết thảo hiền, Dẫu phải theo chồng thân phận gái Đường về quê mẹ vẫn không quên

Anh đừng khen em

(Lâm Thị Mỹ Dạ)

Lần đầu khi mới làm quen

Anh khen cái nhìn em đẹp

Trời mưa òa cơn nắng đến

Anh khen đôi má em hồng

Gặp người tàn tật em khóc

Anh khen em nhạy cảm thông

Thấy em sợ sét né giông

Anh khen sao mà hiền thế

Thấy em nâng niu con trẻ

Anh khen em thật dịu dàng

Khi hôn lên câu thơ hay

Ấp trang sách vào mái ngực

Em nghe tim mình thổn thức

Thương người làm thơ đã mất

Trái tim giờ ở nơi đâu

Khi đọc một cuộc đời buồn

Lòng em xót xa ấm ức

Anh khen em cảm xúc

Và bao điều nữạ Anh khen

Em sợ lời khen của anh

Như sợ đêm về trời tối

Nhiều khi ngồi buồn một mình

Trách anh sao mà nông nổi

Hãy chỉ cho em cái kém

Ðể em nên người tốt lành

Hãy chỉ nơi anh cái xấu

Ðể em chăm chút đời anh

Anh ơi anh có biết không

Vì anh em buồn biết mấy

Tình yêu khắt khe thế đấy

Anh ơi anh đừng khen em

Nguyệt cầm

(Xuân Diệu)

Trăng nhập vào dây cung nguyệt lạnh Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm

Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân

Mây vắng trời trong đêm thủy tinh

Lung linh bóng sáng bỗng run mình

Vì nghe nương tử trong câu hát

Đã chết đêm rằm theo nước xanh

Thu lạnh càng thêm nguyệt tỏ ngời, Đàn ghê như nước, lạnh trời ơi

Long lanh tiếng sỏi vang vang hận Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người Bốn bề ánh nhạc: biển pha lê

Chiếc đảo hồn tôi rộn bốn bề

Sương bạc làm thinh, khuya nín thở Nghe sầu âm nhạc đến sao Khuê

Cô bộ đội ấy đã đi rồi

(Phạm Tiến Duật)

Cô bộ đội ấy đã đi rồi

Chuyển đơn vị vào vùng rừng trong ấy

Em gái đi, các anh ở lại

Biết đến bao giờ mới được gặp nhauLũng thì thẳm mà rừng thì sâu

Để hun hút nhớ nhau biền biệt

Bao nhiêu bạn bè, bao nhiêu bạn bè thân thiết

Xa nhau như xa nhau hôm nay

Thôi em đừng bẻ đốt ngón tay

Nước mắt dễ lây mà rừng thì lặng quáAnh biết rồi bao nhiêu vất vả

Tháng năm dài cùng nhau đi qua

Để sáu bảy năm em gái xa nhà

Hăm bảy tuổi chuyện chồng con chưa nói

Cả một thời trẻ trung sôi nổi

Ở bên nhau bếp lửa giữa rừng xaNhớ nhau, nhớ nhau ở giữa rừng giàNgón tay nóng cầm viên thuốc mátCái đêm đói ngồi nghe chim đắp tátCon chó vàng cọ chân em đòi ănNhớ nhau, nhớ nhau những buổi mưa dầm

Căn nhà dột tóc em ướt hết

Anh ngồi nghĩ gì em chẳng biết

Cứ hát tràn những câu hát bâng quơNhớ trưa đỉnh đèo ta đứng ngẩn ngơNhìn mây trắng chân trời ngỡ biểnBiển Đông thì xa, biết ta nhìn chẳng đếnNhưng em vui anh kể chuyện em ngheTrưa vác gạo ta dừng bên khe

Một đoàn tù binh đi qua đang đứng ngóBên những thằng người áo quần loang lổBóng em lồng bóng suối trong veoLúc ấy lòng anh biết mấy tự hào

Tự hào vì có em ở đây, tự hào vì đất nước

Ở đây màu hồng xiết bao thân thuộcXao xuyến lòng anh, xao xuyến bạn bèĐến chào anh sáng mai em đi

Như ngày nào chào bà con hàng xóm

Sự xa cách nhỏ trong sự xa cách lớnMột cuộc chia tay trong triệu cuộc chia tayRồi ngày mai xa vắng nơi đây

Em lại có bao nhiêu đồng đội mớiTrong chiến tranh một khát khao sôi nổi

Là nhân dân đoàn tụ muôn đời

Cô bộ đội ấy đã đi rồi

Tây tiến

(Quang Dũng)

Sông Mã xa rồi Tây tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơiSài Khao sương lấp đoàn quân mỏiMường Lát hoa về trong đêm hơiDốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳmHeo hút cồn mây súng ngửi trờiNgàn thước lên cao ngàn thước xuống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơiAnh bạn dãi dầu không bước nữaGục lên súng mũ bỏ quên đời!

Chiều chiều oai linh thác gầm thétĐêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Nhớ ôi Tây tiến cơm lên khóiMai Châu mùa em thơm nếp xôiDoanh trại bừng lên hội đuốc hoaKìa em xiêm áo tự bao giờKhèn lên man điệu nàng e ấpNhạc về Viên Chăn xây hồn thơNgười đi Châu Mộc chiều sương ấy

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người trên độc mộcTrôi dòng nước lũ hoa đong đưaTây tiến đoàn quân không mọc tócQuân xanh màu lá dữ oai hùmMắt trừng gửi mộng qua biên giớiĐêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Rải rác biên cương mồ viễn xứChiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đấtSông Mã gầm lên khúc độc hànhTây tiến người đi không hẹn ướcĐường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây tiến mùa xuân ấyHồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi

Phù Lưu Chanh 1948

Lên Côn Sơn

(Khương Hữu Dụng)

Lên đỉnh Côn Sơn tìm Nguyễn TrãiTrên đầu xanh ngắt một bầu khôngBàn cờ thế sự quân không động

Mà dấy quanh mình nỗi bão dông

Đò lèn

(Nguyễn Duy)

Thuở nhỏ tôi ra Cống Na câu cá

níu váy bà đi chợ Bình Lâm

bắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật

và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

Thuở nhỏ tôi lên chơi đền cây Thị

chân đất đi đêm xem lễ Đền Sòng

mùi huệ trắng quyện khói trầm thơm lắmđiệu hát văn lảo đảo bóng cô đồng

Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế

bà mò cua, xúc tép ở đồng Quan

bà đi gánh chè xanh Ba Trại

Quán cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn

Tôi trong suốt giữa đôi bờ hư thực

giữa bà tôi và tiên phật thánh thần

cái năm đói củ giong riềng luộc sượng

cứ nghe thơm mùi huệ trắng, hương trầmBom Mỹ giội nhà bà tôi bay mất

đền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiềnThánh với Phật rủ nhau đi đâu hết

bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn?

Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại

dòng sông xưa vẫn bên lở bên bồi

Khi tôi biết thương bà thì đã muộn

Bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi!

9-1982

(Hồ Dzếnh)

Trên đường về nhớ đâyChiều chậm đưa chân ngàyTiếng buồn vang trong mâyChim rừng quên cất cánhGió say tình ngây ngây

Có phải sầu vạn cổChất trong hồn chiều nayTôi là người lữ kháchMàu chiều khó làm khuâyNgỡ lòng mình lá rừngNgỡ hồn mình là mâyNhớ nhà châm điếu thuốcKhói huyền bay lên cao

Thăm mả cũ bên đường

(Tản Đà)

Chơi lâu nhớ quê về thăm nhà,Đường xa, người vắng, bóng chiều tà,Một dãy lau cao làn gió chạy,Mấy cây thưa lá sắc vàng pha.Ngoài xa trơ một đống đất đỏ,Hang hốc đùn lên đám cỏ gà.Người nằm dưới mả, ai ai đó?Biết có quê đây hay vùng xa?Hay là thuở trước kẻ cung đao?Hám đạn liều tên quyết mũi đao.Cửa nhà xa cách vợ con khuất,

Da ngựa gói bỏ lâu ngày cao\,Hay là thuở trước kẻ văn chương?Chen hội công danh nhỡ lạc đường.Tài cao phận thấp chí khí uất,Giang hồ mê chơi, quên quê hương.Hay là thuở trước khách hồng nhan?Sắc sảo khôn ngoan trời đất ghen.Phong trần xui gặp bước lưu lạc,Đầu xanh theo một chuyến xuân tàn.Hay là thuở trước khách phong lưu?

Vợ con đàn hạc đề huề theo.Quan san xa lạ đường lối khó,

Ma thiêng nước độc phong sương nhiều.Hay là thuở trước bậc tài danh?Đôi đôi, lứa lứa cũng linh tinhGiận duyên tủi phận hờn ân ái,Đất khách nhờ chôn một khối tình!

Suối vàng sâu thẳm biết là ai?

Mả cũ không ai kẻ đoái hoài!Trải bao ngày tháng trơ trơ đó,Mưa dầu, nắng dãi, trăng mờ soi!

Ấy thực quê hương con người taDặn bảo trên đường những khách qua:

Có tiếng khóc oe thời có thếTrăm năm ai lại biết ai mà!

Cha tôi

(Lê Đạt)

Đất quê cha tôi đất quê Đề Thám

Rừng rậm sông sâu

Con gái cũng theo đòi nghề võ

Ngày nhỏ cha tôi dẫn đầu lũ trẻ đi chăn trâu

Phất ngọn cờ lauVào rừng Na Lương đánh trận

Mơ làm Đề ThámLớn lên, cha tôi đi dạy học

Gối đầu trên cuốn Chiêu hồn nướcKhóc Phan Chu Trinh

Như khóc người nhà mình

Ôm mộng bôn ba hải ngoại

Lênh đênh khói một con tàu

Sớm tối ngâm nga mấy vần cảm khái

Đánh nhau với Tây

Bỏ việc lang thang vào Nam ra BắcCắt tóc đi tu nhưng quá nặng nghiệp đời

Gần hai mươi năm trời

Tôi vẫn nhớ lời cha tôi cháy bỏng

Dạy tôi làm thơ, ước mơ, hi vọng

Những câu Kiều say sưa đưa cuộc đời bay bổng

Tiếng võng trưa hè mênh mông

Phong trần mài một lưỡi gươm

Những phường giá áo túi cơm sá gì.Nhưng công việc làm ăn mỗi ngày mỗi khó

Cuộc đời chợ đen chợ đỏ

Thù hằn con người

"Muốn sống thanh cao đi lên trời mà ởMày đã quyết kiêu căng

Níu lấy cái lương tâm gàn dở

Dám không tồi như chúng tao

Suốt đời mày sẽ khổ"

Quan lại trù cha tôi cứng đầu cứng cổNgười "An Nam" dám đánh "ông Tây"

Mẹ ỉ eo dằn vặt suốt ngày

Chửi mèo, mắng chó

"Cũng là chồng là con

Chồng người ta khôn ngoan

Được lòng ông tuần ông phủ

Mang tiền về nuôi vợ"

Bát đĩa xô nhau vỡCha tôi nằm thở dàiCha nhịn đi cho đỡAnh em tôi, bỏ cơmHai đứa dắt nhau ra đường tha thẩnTrời mùa đông trăng sáng

Sao nở như hoaKhông biết Ngưu Lang trên kia

Có bao giờ cãi Chức Nữ

Rồi cha tôi lui tới nhà quan tuần, quan phủLúc về, gặp tôi đỏ mặt quay đi

Một hôm, tôi thấy chữ R.O treo ngoài cửa

Cha tôi không dạy tôi làm thơ nữaNgười còn bận đếm tiền ghi sổ

Thỉnh thoảng nhớ những ngày oanh liệt cũ

Một mình uống rượu say

Ngâm mấy câu Kiều, ôm mặt khócTỉnh dậy lại loay hoay ghi sổ đếm tiền

Hai vai nhô lênĐầu lún xuốngNhư không mang nổi cuộc đời

Bóng in tường vôi im lặng

Ngọn đèn leo leo ánh sáng

Bóng với người như nhau

Mùi ẩm mốc, tiếng mọt kêu cọt kẹt

Ở chân bàn hay ở cha tôi?

Cuộc sống hàng ngày nhỏ nhen tàn bạo.Rác rưởi gia đình miếng cơm manh áo

Mẹ và quả

(Nguyễn Khoa Điềm)

Những mùa quả mẹ tôi hái được

Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồngNhững mùa quả lặn rồi lại mọc

Như mặt trời, khi như mặt trăng

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên

Còn những bí và bầu thì lớn xuốngChúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi

Và chúng tôi, một thứ quả trên đời

Bảy mươi tuổi mẹ đợi chờ được háiTôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?

Núi Mường Hung dòng sông Mã

(Cầm Giang)

Anh là núi Mường Hung

Em là dòng sông MãSông nhiều rêu, nhiều cá

Núi nhiều thú, nhiều măng

Chiều bóng anh che sông

Sớm mắt em long lanhSáo cành cây ạnh thổi vang lanh lảnh

Gió lùa qua miệng anh lại mỉm cười

Rộn ràng em thuyền độc mộc ngược xuôiNhư trăm nỗi băn khoăn khi đến tuổi

Nếu trời làm em sóng nổi

Anh ngả mình ngăn lại lúc phong ba

Em là búp bông trắngAnh là ngọn lúa vàngThi nhau lớn đẹp nương

Toả mùi thơm cùng nghe chim hót

Em cứ về nhà trướcĐợi anh ở bên sôngAnh làm no lòng mương

Em làm vui ấm bảnNếu con gấu giẫm gãy cành bông trắng

Lá lúa anh sẽ cứa đứt chân

Nếu lúa này chuột, khỉ dám đến ăn

Sợi bông em sẽ bay mù mắt nó

Anh là rừng thẳm

Em là suối sâuCây rừng anh làm cầuBắc ngang lên dòng suối

Hoa sim nở đỏ chóiSoi bóng xuống lòng emNếu hùm về, suối em thành thác

Nếu sói về, rừng anh sẽ thành chông

Quyết chẳng chịu đau lòng

Đời chúng ta rừng núiSuối em phá tan bóng tối

Rừng anh chặn lại bão dông

Để anh lớn mãi thành núi Mường Hung

Em ngoan chảy thành dòng sông Mã

2-1953

Mắt buồn

(Bùi Giáng)

Bỏ trăng gió lại cho đời

Bỏ ngang ngửa sóng giữa lời hẹn hoa

Bỏ người yêu, bỏ bóng ma

Bỏ hình hài của tiên nga trên trời Bây giờ riêng đối diện tôi Còn hai con mắt khóc người một con

Hai sắc hoa Tigon

(TTKH)

Một mùa thu trước mỗi hoàng hônNhặt cánh hoa rơi chẳng thấy buồnNhuộm ánh nắng tà qua mái tócTôi đợi người đến với yêu đươngNgười ấy thường hay ngắm lạnh lùngDải đường xa vút bóng chiều phong

Và phương trời thẳm mờ sương cátTay vít dây hoa trắng chạnh lòngNgười ấy thường hay vuốt tóc tôiThở dài trong lúc thấy tôi vui

Và bảo: Hoa giống như tim vỡAnh sợ tình ta cũng vỡ thôiThủa đó nào tôi có hiểu gì

Cánh hoa tan tác của sinh lyCho lên cười đáp: màu hoa trắng

Là chút lòng trong chẳng biến suyĐâu biết lần đi một lỡ làng

Dưới trời đau khổ chết yêu đươngNgười xa xăm quá tôi buồn lắmTrong một ngay vui pháo nhuộm đường

Từ đấy thu rồi, thu lại thu

Lòng tôi còn giá đến bao giờChồng tôi vẫn biết tôi thương nhớNgười ấy cho nên vẫn hững hờTôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời

Ái ăn lạt lẻo của chồng tôi

Mà từng thu chết, từng thu chếtVẫn giấu trong tim bóng một ngườiBuồn quá hôm nay xem tiểu thuyếtThấy ai cũng ví cánh hoa xưaNhưng hồng tựa trái tim tan vỡ

Mà đỏ như màu máu thắm phaTôi sợ chiều thu phớt nắng mờChiều thu, hoa đỏ rụng chiều thuGió về lạnh lẽo chân mây trắngNgười ấy sang sông đứng ngắm đòNếu biết rằng tôi đã lấy chồngTrời ơi ! Người ấy có buồn không ?

Có thầm nghĩ tới loài hoa vỡTựa trái tim phai, tựa máu hồng

Đọc thơ Ức Trai

(Sóng Hồng)

Đêm đôngSương lạnhQuanh nhà tiếng trùng ra rả.Dưới đèn lần đọc thơ Ức TraiCanh khuya nói chuyện với người xưa

Và thức tỉnh một thời qua

Hơn năm trăm năm trước,

Nhân dân ta vùng lên đuổi quân xâm lược,

Ai chí khí hiên ngang,

Hơn đời mưu lược,

Cứu dân cứu nước, nhớ lời cha,Một lòng ưu ái vì dân tộc,

Lo trước vui sau giữ nếp nhà

Mười năm quyết chiến,

Ngang dọc xông pha,

Lấy nhân nghĩa chống bạo tàn,

Dựa sức dân dẹp tan kình ngạc

Vung gươm khiếp vía quân Minh,Múa bút mềm gan tướng giặc

Sau khi sóng kình im bặt,

Chí đang hăng dựng nước buổi thanh bình,

Vì đâu phải lui về núi cũ,

Bạn với cúc tùng cho ngày tháng trôi qua!Tưởng thoát chốn phồn hoa

Mặc ai bon chen danh lợi

Đau đớn nhìn việc đời biến đổi

Như mây trôi nước chảy xuôi dòng

Lúc thuyền ai hờ hững

cũng không rửa sạch!

Nay đọc thơ Người,

Lòng ta đau xót,Thắm từng câu:

Yêu nước thương dân,

Tâm hồn cao khiết,

Sự nghệp muôn năm vẫn sáng ngời

Ù ù gió thổi bên ngoài,

Trăng bạc rung rinh cành sấu,

Trông ra tưởng thấy Ức Trai,

Trên đỉnh Côn Sơn đang mỉm cườiNhìn con cháu thời Hồ Chí Minh anh dũng

Đã lấy máu viết nên

Bình Tây đại cáo

Bài thơ tình ở Hàng Châu

(Tế Hanh)

Anh xa nước nên yêu thêm nướcAnh xa em cành nhớ thêm emTrăng Tây Hồ vời vợi thâu đêmTrời Hàng Châu bốn bề êm áiMùa thu đã đi qua còn gửi lạiMột ít vàng trong nắng trong câyMột ít buồn trong gió trong mâyMột ít vui trên môi người thiếu nữ Anh đã đến những nơi lịch sửĐường Tô Đông Pha làm phúĐường Bạch Cư Dị đề thơ

Hồn người xưa vương vấn tự bao giờCòn thao thức trên cành đào ngọn liễuPhong cảnh đẹp nhưng lòng anh thấy thiếuBức tranh kia anh muốn điểm thêm màu

Có hai ta cùng tựa bên cầu

Cho mặt nước Tây Hồ trong sáng nữa

Lá phong đỏ như mối tình đượm lửaHoa cúc vàng như nỗi nhớ day dưaLàn nước qua ánh mắt ai đưaCơn gió đến bàn tay em vẫy

Chúng mình đã yêu nhau từ độ ấy

Có núi sông và có trăng sao

Có giận hờn và có chiêm baoCay đắng ngọt bùi cuộc đời kháng chiếnNói sao hết em ơi bao kỷ niệm Những ngày buồn nghĩ đến thấy vui vuiNhững ngày vui sao lại thấy bùi ngùiAnh không muốn hỏi nhiều quá khứNgày đẹp nhất là ngày rồi gặp gỡRời Tây Hồ trăng xuống Bắc Cao PhongChỉ mình em với im lặng trong phòngAnh ngước nhìn bức thêu trên vách:Hai bóng người một hàng tùng báchBàn tay nào đã dệt nỗi lòng anh?Tiếng mùa xuân đem sóng vỗ bên mình

Vơ vẩn tình chăng chập chờn mộng gốianh mơ thấy Hàng Châu thành Hà NộiNước Tây Hồ bỗng hoá nước Hồ TâyHai chúng mình cùng bước dưới hàng cây

1956

Trở về quê nội

(Ca Lê Hiến)

Ôi quê hương xanh biếc bóng dừa

Có ngờ đâu hôm nay ta trở lại

Quê hương ta tất cả vẫn còn đây

Dù người thân đã ngã xuống đất này

Ta lại gặp những mặt người ta yêu biết mấy

Ta nhìn, ta ngắm, ta say

Ta run run nắm những bàn tay

Thương nhớ dồn trong tay ta nóng bỏng

Đây rồi đoạn đường xưa

Nơi ta vẫn thường đi trong mộng

Kẽo kẹt nhà ai tiếng võng trưa

Ầu ơ thương nhớ lắm

Ôi những bông trang trắng, những bông trang hồngNhư tấm lòng em trong trắng thủy trungNhư trái tim em đẹp màu đỏ thắm

Con sóng nhỏ tuổi thơ ta tắm

Vẫn còn đây nước chẳng đổi dòng

Hoa lục bình tím cả bờ sông

Mẹ lưng còng tóc bạcNgậm ngùi kể chuyện ta nghe

Tám em bé chết vì bom xăng đặc

Trên đường đi học trở về

Giặc giết mười người trong một ấp

Bà con khiêng xác chất đầy ghe

Chở lên Bến Tre đấu tranh với giặc

Làng ta mấy lần bom giội nát

Dừa ngã ngổn ngang, xơ xác bờ tre,

Mẹ dựng tạm mái lều che mưa gió

Ta có ngờ đâu mái lều của mẹ

Dưới lớp đất kia ngọn lửa vẫn còn

Mẹ ta tần tảo sớm hôm

Nuôi các anh ta dưới hầm bí mật

Cả đời mẹ hy sinh gan góc

Hai mươi năm giữ đất giữ làng

Ôi mẹ là bà mẹ miền Nam

Ta có ngờ đâu em ta đấy

Dưới mái lều kia em đã lớn lên

Em đẹp lắm như mùa xuân bừng dậySúng trên vai cũng đẹp như em

Em ơi! Sao tóc em thơm vậy

Hay em vừa đi qua vườn sầu riêng

Ta yêu giọng em cười trong trẻo

Ngọt ngào như nước dừa xiêm

Yêu dáng em đi qua cầu tre lắt lẻo

Dịu dàng như những nàng tiên

Em là du kích, em là giao liên

Em chính là quê hương ta đó

Mười một năm rồi ta nhớ, ta thương

Đêm đầu tiên ta ngủ giữa quê hương

Sao thấy lòng ấm lạ

Dù ngoài trời tầm tã mưa tuôn

Tiếng đại bác gầm rung vách lá

Ôi quê hương ta đẹp quá!

Dù trên đường còn những hố bom

Dù áo em vẫn còn mảnh vá

Ta về đây chẳng mang gì cho em cả

Chỉ có trái tim chung thủy, sắt son

Và khẩu súng trong tay cháy bỏng căm hờn

9-1965

Đêm mưa

(Hoàn)

Con về thăm mẹ, đêm mưaMới hay nhà dột, gió lùa bốn bên

Mưa rơi sợi thẳng, sợi xiên

Cứ nhằm vào mẹ những đêm trắng trời

Con đi đánh giặc suốt đờiVẫn không che được một nơi mẹ nằm