Nâng cao năng lực cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ thông tin di động của các công ty viễn thông việt nam

Thạc sĩ

g

B GIÁO D C VÀ ðÀO T O TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN

B GIÁO D C VÀ ðÀO T O TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN

LÊ TH H NG

NÂNG CAO NĂNG L"C C NH TRANH TRONG CUNG #NG D CH V THÔNG TIN DI ð NG C%A

CÁC CÔNG TY VI'N THÔNG VI(T NAM

Chuyªn ng nh: Qu¶n trÞ kinh doanh

L I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan Lu5n án “Nâng cao năng l c c nh tranh trong cung ng

d ch v thông tin di ñ ng c a các công ty vi n thông Vi t Nam” là công trình nghiên c@u ñAc l5p cCa tôi, do chính tôi hoàn thành

Các tài liGu tham khIo, trích dJn; các sM liGu thMng kê phNc vN mNc ñích nghiên c@u cCa công trình này là trung thQc, có nguSn gMc rõ ràng

Nghiên c2u sinh

Lê Th5 H6ng

L I C7M ƠN

TrưVc hWt, tôi xin bày tY lòng biWt ơn ñWn Ban Giám hiGu, quý th_y cô trong Khoa QuIn tr` kinh doanh, ViGn Sau ñai hbc – Trưcng ñai hbc Kinh tW QuMc dân Hà NAi ñã giIng day, trang b` kiWn th@c cho tôi trong toàn khóa hbc!

Tôi xin trân trbng cIm ơn GS.TS Nguygn KW Tuhn – ngưci th_y ñã t5n tình hưVng dJn và ñóng góp nhing ý kiWn quý báu cho tôi trong suMt quá trình thQc hiGn Lu5n án tiWn sj!

Xin chân thành cIm ơn Ban lãnh ñao Công ty MobiFone, VinaPhone và Viettel, các chuyên gia, ban bè, ñSng nghiGp ñã trI lci phiWu câu hYi cũng như cung chp tài liGu và tao mbi ñiqu kiGn thu5n lri giúp tôi hoàn thành Lu5n án này!

Sau cùng, xin bày tY sQ cIm ơn chân thành ñWn gia ñình ñã ñAng viên, giúp ñu tôi trong quá trình hbc t5p!

Hà N i, ngày tháng 11 năm 2013

Nghiên c2u sinh

Lê Th5 H6ng

M C L C

DANH MvC CÁC CHw VI T TxT ix

DANH MvC B NG BIyU xi

DANH MvC HÌNH V{ xii

L"I M| ð~U 1

1 SQ c_n thiWt cCa nghiên c@u 1

3 ðMi tưrng và pham vi nghiên c@u 3

4 Phương pháp nghiên c@u 3

5 Nhing ñóng góp mVi cCa lu5n án 4

6 KWt chu lu5n án 5

CHƯƠNG 1: TƒNG QUAN CÁC NGHIÊN C…U LIÊN QUAN ð N CH† ð‡ ð‡ TÀI 6

1.1 MAt sM công trình nghiên c@u cCa nưVc ngoài 6

1.2 MAt sM công trình nghiên c@u trong nưVc 14

1.3 KWt lu5n rút ra tˆ t‰ng quan nghiên c@u 18

1.3.1 Nhing ñi‹m thMng nhht vq canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 18

1.3.2 Nhing ñi‹m c_n tiWp tNc nghiên c@u vq canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 19

CHƯƠNG 2: CƠ S| LÝ THUY T V‡ NĂNG L•C CŽNH TRANH TRONG CUNG …NG D•CH Vv THÔNG TIN DI ð NG C†A CÁC CÔNG TY VI*N THÔNG 20

2.1 ð’c ñi‹m cCa d`ch vN thông tin di ñAng và cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng20 2.1.1 ð’c ñi‹m cCa d`ch vN thông tin di ñAng 20

2.1.2 ð’c ñi‹m cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 22

2.2 Năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 28

2.2.1 Các chp ñA cCa năng lQc canh tranh 28

2.2.2 Năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 29

2.2.3 SQ c_n thiWt và vai trò cCa viGc nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng

d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 30

2.3 Tiêu chí ñánh giá năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 31

2.3.1 Chht lưrng cCa d`ch vN 32

2.3.2 Giá cưVc d`ch vN 33

2.3.3 HG thMng kênh phân phMi d`ch vN 34

2.3.4 SQ khác biGt hóa d`ch vN 34

2.3.5 Thông tin và xúc tiWn thương mai 35

2.3.6 Thương hiGu và uy tín cCa d`ch vN 36

2.4 Các yWu tM Inh hư”ng ñWn năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông 37

2.4.1 YWu tM bên ngoài 37

2.4.2 YWu tM bên trong 42

2.5 Kinh nghiGm nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa mAt sM nưVc trên thW giVi 44

2.5.1 Kinh nghiGm nâng cao năng lQc canh tranh cCa các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng Hàn QuMc 44

2.5.2 Kinh nghiGm nâng cao năng lQc canh tranh cCa các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng Trung QuMc 45

2.5.3 Bài hbc rút ra cho các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa ViGt Nam 47

CHƯƠNG 3: TH•C TRŽNG NĂNG L•C CŽNH TRANH TRONG CUNG …NG D•CH Vv THÔNG TIN DI ð NG C†A CÁC CÔNG TY VI*N THÔNG VI–T NAM 49

3.1 T‰ng quan vq th` trưcng và các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng ” ViGt Nam 49

3.1.1 Khái quát tình hình phát tri‹n th` trưcng 49

3.1.2 T‰ng quan vq sQ phát tri‹n cCa các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng ” ViGt Nam 51

3.1.3 Khái quát tình hình canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam 54

3.2 Các yWu tM Inh hưỢng ựWn năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin

di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam 57

3.2.1 YWu tM bên trong 58

3.2.2 YWu tM bên ngoài 89

3.3 đánh giá năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam qua ựiqu tra phYng vhn khách hàng 96

3.3.1 Phương pháp nghiên c@u 96

3.3.2 đánh giá năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam 101

3.4 đánh giá tẸng quát vq năng lQc canh tranh cCa các công ty vign thông ViGt Nam trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng 126

3.4.1 điỀm manh 126

3.4.2 điỀm yWu 127

3.4.3 Nguyên nhân 128

CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯ#NG VÀ GI I PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỚC CỆNH TRANH TRONG CUNG ẦNG DỚCH Vv THÔNG TIN DI đ NG CẨA CÁC CÔNG TY VI*N THÔNG VIỜT NAM 130

4.1 Phương hưVng phát triỀn cCa các công ty vign thông ViGt Nam trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng thci gian tVi 130

4.1.1 Cơ hAi và thách th@c ựMi vVi các công ty vign thông ViGt Nam trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng trong thci gian tVi 130

4.1.2 Phương hưVng phát triỀn cCa ngành vign thông ViGt Nam trong thci gian tVi132 4.2 Quan ựiỀm nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam 136

4.3 GiIi pháp nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam 137

4.3.1 GiIi pháp nâng cao năng lQc canh tranh cCa các công ty vign thông ViGt Nam trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng 137

4.3.2 KiWn ngh` 158

K T LU N 161

DANH MvC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CẦU KHOA H%C CÓ LIÊN QUAN đ N đẬ TÀI CẨA TÁC GI đà CÔNG BỌ Ỉ 1 Ỉ

TÀI LI–U THAM KH O › 2 ›

PHv LvC 1: PHI U ðI‡U TRA › 6 ›

PHv LvC 2: THANG ðO SERVQUAL › 15 ›

PHv LvC 3: MÔ T M$U › 17 ›

DANH M C CÁC CH9 VI T T:T

ARPU: Average Revenue Per Unit (doanh thu bình quân 1 thuê bao)

BCC: Business Cooperation Contract (Hrp đSng hrp tác kinh doanh)

BOT: Build – Operate – Transfer (Xây dQng – Kinh doanh – Chuy‹n giao)

BTA: Bilateral Trade Agreement (HiGp đ`nh thương mai song phương)

CDMA: Code Division Multiple Access

CEO: Chief Executive Officer (Giám đMc điqu hành)

CNTT – TT: Cơng nghG thơng tin – Truyqn thơng

DV: d`ch vN

GTGT: Giá tr` gia tăng

GPRS: General Packet Radio Service

GSM: Global System for Mobile Communications

TPHCM: Thành phM HS Chí Minh

IMD: Management Development Institute (ViGn Phát tri‹n quIn lý)

ICT: Information and Iommunications Technology (Cơng nghG thơng tin và Truyqn thơng)

IP: Internet Protocol (Giao th@c qua mang)

MMS: Multimedia Message Service (D`ch vN nh n tin đa phương tiGn)

MSC: Mobile Switch Center (Trung tâm chuy‹n mach di đAng)

MVNO: Mobile Virtual Network Operator (Nhà khai thác mang di đAng Io)

OECD: Organization of Economic and Cooperation Development (T‰ ch@c Hrp tác

và Phát tri‹n kinh tW)

SLD: MAt t5p đồn chuyên vq điGn t£ vign thơng cĩ trN s” chính tai Singapore cCa Hàn QuMc (T5p hrp chi cái đ_u cCa 3 t5p đồn: SK Telecom, LG và Dong Ah) SMS: Short Message Service (D`ch vN nh n tin ng n)

TB: thuê bao

TTDð: Thơng tin di đAng

USSD: Unstructured Supplementary Service Data

VIP: Very Important Person

VMA: Vietnam Mobile Award (GiIi thư”ng di đAng ViGt Nam)

VN: ViGt Nam

VNPT: Vietnam Posts and Telecommunications Group (T5p đồn Bưu chính vign thơng ViGt Nam)

VPN: Virtual Private Network (Mang riêng Io)

WTO: World Trade Organization (T‰ ch@c Thương mai ThW giVi)

DANH M C B7NG BI;U

BIng 3.1 : Th` ph_n và tMc ựA tăng trưỢng th` ph_n cCa các mang di ựAng ViGt

Nam giai ựoan 2005Ỉ2012 54

BIng 3.2 : KWt quI hoat ựAng kinh doanh tẼ 2006 Ờ 2012 cCa Viettel Telecom 78

BIng 3.3 : BIng ựánh giá năng lQc nAi tai cCa Viettel 79

BIng 3.4 :SIn lưrng và doanh thu d`ch vN TTDđ tẼ 2006Ỉ2012 cCa Vinaphone.83 BIng 3.5 : BIng ựánh giá năng lQc nAi tai cCa VinaPhone 84

BIng 3.6 : SM tram phát sóng cCa MobiFone 87

BIng 3.7 : KWt quI hoat ựAng kinh doanh tẼ 2007 Ờ 2012 cCa MobiFone 88

BIng 3.8 : BIng ựánh giá năng lQc nAi tai cCa MobiFone 89

BIng 3.9 : Thang ựo lòng trung thành cCa khách hàng trong viGc sặ dNng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam 98

BIng 3.10 : đánh giá cCa khách hàng vq chht lưrng d`ch vN chung 101

BIng 3.11 : KWt quI ựo kiỀm chht lưrng d`ch vN ựiGn thoai trên mang vign thông di ựAng mỖt ựht Vinaphone, MobiFone và Viettel năm 2011 104

BIng 3.12 : đánh giá cCa khách hàng thuê bao trI sau vq giá cưVc d`ch vN 106

BIng 3.13 : đánh giá cCa khách hàng thuê bao trI trưVc vq giá cưVc d`ch vN 109

BIng 3.14 : đánh giá cCa khách hàng vq hG thMng kênh phân phMi d`ch vN 112

BIng 3.15 : đánh giá cCa khách hàng vq sQ khác biGt hóa d`ch vN 115

BIng 3.16 : Các gói d`ch vN cCa Viettel, Mobifone và Vinaphone ựWn 05/2012

117

BIng 3.17 : đánh giá cCa khách hàng vq thông tin và xúc tiWn thương mai cCa VinaPhone, MobiFone và Viettel 118

BIng 3.18 : đánh giá cCa khách hàng vq thương hiGu và uy tắn cCa VinaPhone, MobiFone và Viettel trong cung @ng d`ch vN 120

BIng 3.19 : Tẩ lG b_u chbn giIi thưỢng ỘMang di ựAng ựưrc ưa chuAng nhhtỢ123 BIng 3.20 : Năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa MobiFone, VinaPhone và Viettel theo ựánh giá cCa khách hàng 125

DANH M C HÌNH V=

Hình 1.1 : Mô hình 5 lQc lưrng canh tranh cCa M Porter 10

Hình 1.2 : Sơ ựS kim cương cCa M Porter 11

Hình 2.1 : Quy trình cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng 22

Hình 2.2 : Quy trình thQc hiGn liên lac trên mang thông tin di ựAng 23

Hình 2.3 : Quy trình quIn lý cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng 26

Hình 3.1 : NguSn nhân lQc cCa Viettel 58

Hình 3.2 : BiỀu ựS cơ chu trình ựA hbc vhn cCa nhân viên Viettel năm 2012 59

Hình 3.3 : Cơ chu tẸ ch@c cCa Viettel 77

Hình 3.4 : Cơ chu tẸ ch@c cCa VinaPhone 80

Hình 3.5 : Vùng phC sóng cCa VinaPhone 82

Hình 3.6 : Cơ chu tẸ ch@c cCa MobiFone 85

Hình 3.7 : Vùng phC sóng cCa MobiFone 86

Hình 3.8 : Mô hình SERVQUAL 96

Hình 3.9 : Mô hình sQ trung thành cCa khách hàng d`ch vN thông tin di ựAng tai ViGt Nam .97

Hình 3.10 : Mô hình xây dQng BIng câu hYi và tiWn hành ựiqu tra 99

Hình 3.11 : SM phIn hSi hàng ngày cCa khách hàng ựưrc ựiqu tra 101

Hình 3.12 : BiỀu ựS tậ lG ựánh giá cCa khách hàng vq chht lưrng d`ch vN 102

Hình 3.13 : đánh giá cCa khách hàng vq chht lưrng d`ch vN cCa MobiFone 102

Hình 3.14 : đánh giá cCa khách hàng vq chht lưrng d`ch vN cCa VinaPhone 103

Hình 3.15 : đánh giá cCa khách hàng vq chht lưrng d`ch vN cCa Viettel 103

Hình 3.16 : BiỀu ựS tậ lG ựánh giá cCa khách hàng trI sau vq giá cưVc d`ch vN 107 Hình 3.17 : đánh giá cCa khách hàng trI sau vq giá cưVc d`ch vN cCa MobiFone

107

Hình 3.18 :đánh giá cCa khách hàng trI sau vq giá cưVc d`ch vN cCa VinaPhone

108

Hình 3.19 : đánh giá cCa khách hàng trI sau vq giá cưVc d`ch vN cCa Viettel 108 Hình 3.20 : BiỀu ựS tậ lG ựánh giá cCa khách hàng trI trưVc vq giá cưVc d`ch vN

110

Hình 3.21 :đánh giá cCa khách hàng trI trưVc vq giá cưVc DV cCa MobiFone110 Hình 3.22 : đánh giá cCa khách hàng trI trưVc vq giá cưVc DV cCa VinaPhone

110 Hình 3.23 : đánh giá cCa khách hàng trI trưVc vq giá cưVc DV cCa Viettel 111 Hình 3.24 : BiỀu ựS tậ lG ựánh giá cCa khách hàng vq hG thMng kênh phân phMi d`ch vN .112 Hình 3.25 : đánh giá cCa khách hàng vq hG thMng kênh phân phMi d`ch vN cCa MobiFone .113 Hình 3.26 : đánh giá cCa khách hàng vq hG thMng kênh phân phMi d`ch vN cCa VinaPhone .114 Hình 3.27 : đánh giá cCa khách hàng vq hG thMng kênh phân phMi d`ch vN cCa Viettel .114 Hình 3.28 : BiỀu ựS tậ lG ựánh giá cCa khách hàng vq sQ khác biGt hóa d`ch vN116 Hình 3.29 : đánh giá cCa khách hàng vq sQ khác biGt hóa DV cCa MobiFone 116 Hình 3.30 : đánh giá cCa khách hàng vq sQ khác biGt hóa DV cCa VinaPhone 116 Hình 3.31 : đánh giá cCa khách hàng vq sQ khác biGt hóa d`ch vN cCa Viettel.117 Hình 3.32 : BiỀu ựS tậ lG ựánh giá cCa khách hàng vq thông tin và xúc tiWn thương mai cCa các mang 119 Hình 3.33 : đánh giá cCa khách hàng vq thông tin và xúc tiWn thương mai cCa MobiFone .119 Hình 3.34 : đánh giá cCa khách hàng vq thông tin và xúc tiWn thương mai cCa VinaPhone .119 Hình 3.35 : đánh giá cCa khách hàng vq thông tin và xúc tiWn thương mai cCa Viettel .120 Hình 3.36 : BiỀu ựS tậ lG ựánh giá cCa khách hàng vq thương hiGu và uy tắn cCa VinaPhone, MobiFone và Viettel trong cung @ng d`ch vN 121 Hình 3.37 : đánh giá cCa khách hàng vq thương hiGu và uy tắn d`ch vN cCa MobiFone .121 Hình 3.38 : đánh giá cCa khách hàng vq thương hiGu và uy tắn d`ch vN cCa VinaPhone .122 Hình 3.39 : đánh giá cCa khách hàng vq thương hiGu và uy tắn DV cCa Viettel

122

L I M> ð?U

1 SB cCn thiEt cFa nghiên c2u

Trong nqn kinh tW th` trưcng, theo xu hưVng tồn c_u hĩa và hAi nh5p kinh tW quMc tW, canh tranh giia các doanh nghiGp dign ra ngày càng gay g t Trong điqu kiGn

đĩ, năng lQc canh tranh th‹ hiGn s@c chiWn đhu đ‹ bIo đIm tSn tai và phát tri‹n cCa các sIn ph¨m, các cơng ty và cCa cI quMc gia

NWu như năng lQc canh tranh cCa quMc gia th‹ hiGn b©ng năng lQc tham gia vào quá trình phân cơng lao đAng và hrp tác quMc tW cCa nqn kinh tW quMc gia, khªng đ`nh v` thW cCa mình trong nqn kinh tW thW giVi, thì năng lQc canh tranh cCa cơng ty th‹ hiGn khI năng duy trì lri thW canh tranh, m” rAng th` ph_n đ‹ thu lri nhu5n Năng lQc canh tranh cCa cơng ty cĩ Inh hư”ng qua lai vVi năng lQc canh tranh cCa quMc gia: năng lQc canh tranh cCa quMc gia trong chˆng mQc nhht đ`nh phIn ánh năng lQc canh tranh cCa các cơng ty trong nqn kinh tW hy; năng lQc canh tranh cCa cơng ty ch`u sQ chi phMi b”i năng lQc canh tranh cCa quMc gia Do năng lQc canh tranh cĩ vai trị và ý nghĩa to lVn như v5y, nên h_u hWt các quMc gia đqu khuyWn khích canh tranh, tao mơi trưcng thúc đ¨y canh tranh trong nưVc, quMc tW và rht chú trbng nâng cao năng lQc canh tranh cCa các ngành, các cơng ty

Vign thơng là mAt ngành kinh tW › kj thu5t quan trbng cCa đht nưVc ThQc hiGn phương châm đi t t, đĩn đ_u, tiWn thªng vào kj thu5t cơng nghG hiGn đai, ngành vign thơng ViGt Nam đã cĩ nhing bưVc tiWn vưrt b5c Theo sM liGu cCa T‰ng cNc ThMng kê, tăng trư”ng cCa vign thơng ViGt Nam trong nhing năm qua luơn đat ” m@c trên dưVi 30% m-i năm, riêng d`ch vN thơng tin di đAng tăng trên 60%/năm M@c tăng trư”ng này đưrc đánh giá vào loai cao nhht ” khu vQc châu Á›Thái Bình Dương

Trong xu thW chung hAi nh5p nqn kinh tW thW giVi, đ’c biGt khi đã tr” thành thành viên chính th@c cCa WTO, ViGt Nam đang tiWn hành đ‰i mVi các chính sách theo hưVng tQ do hố nqn kinh tW Th` trưcng vign thơng ViGt Nam trong thci gian tVi s® cĩ nhiqu biWn đAng lVn theo hưVng tQ do, m” c£a hơn Theo lA trình hAi nh5p s® cĩ nhiqu cơng ty cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng nia ra đci thuAc nhiqu thành ph_n kinh tW khác nhau, nhiqu nhà khai thác vign thơng nưVc ngồi tham gia vào th` trưcng thơng tin di đAng ViGt Nam b©ng nhiqu cách gia nh5p th` trưcng khác nhau

Ngày 11/3/2010, T5p đồn Bưu chính Vign thơng ViGt Nam (VNPT) cơng bM viGc T5p đồn ST Telemedia mua 10% c‰ ph_n cCa Cơng ty c‰ ph_n ð_u tư QuMc tW VNPT (VNPT Global) [25] ST Telemedia là cơng ty chuyên đ_u tư vq lĩnh vQc truyqn thơng di đAng và các d`ch vN IP tồn c_u cĩ trN s” chính tai Singapore

Hãng d`ch vN vign thơng di đAng lVn nhht Nh5t BIn, NTT Docomo, ngày 10/8/2011, cũng đã bY hơn 1,4 t¦ Yên tương đương 370 t¦ đSng mua lai khoIng 25%

c‰ ph_n cCa Cơng ty c‰ ph_n Truyqn thơng VMG cCa ViGt Nam [26], nh©m m” rAng th` trưcng tai khu vQc Châu Á – Thái Bình Dương

NWu như trưVc đây, thơng tin di đAng là mAt th` trưcng đưrc bIo hA vVi các cơng

ty hoat đAng đAc quyqn dưVi sQ bIo hA cCa Nhà nưVc, thì nay viGc m” c£a th` trưcng theo yêu c_u cCa hAi nh5p đã đ’t ngành vign thơng ViGt Nam đ@ng trưVc sQ canh tranh

vơ cùng gay g t SQ tSn tai trong thci gian dài theo ki‹u mAt mình mAt chr cCa Vinaphone và MobiFone đã thQc sQ khép lai sau sQ gia nh5p th` trưcng cCa hàng loat các cơng ty vign thơng mVi và đ’c biGt hn tưrng nhht là sQ ra đci cCa mang di đAng Viettel, đưrc coi là mang di đAng cĩ tMc đA phát tri‹n thuê bao nhanh nhht ViGt Nam, chiWm trên 60% t‰ng doanh thu cCa T5p đồn Viettel

Chưa bao gic th` trưcng thơng tin di đAng lai phát tri‹n manh m® như vài năm tr” lai đây Trong sQ phát tri‹n đĩ cho thhy m@c đA canh tranh giia các nhà cung chp d`ch

vN trên th` trưcng như MobiFone, VinaPhone, Viettel, Sfone, HT Mobile ngày càng tr” nên khMc liGt M-i nhà cung chp đqu đưa ra nhing chiWn lưrc, chiWn thu5t kinh doanh đ‹ giành gi5t cũng như bIo vG th` ph_n cCa mình

Trong điqu kiGn và mơi trưcng kinh doanh mVi, canh tranh ngày càng quyWt liGt địi hYi các cơng ty cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng trên th` trưcng ViGt Nam phIi khơng ngˆng đ‰i mVi hoat đAng, nâng cao năng lQc canh tranh, nâng cao v` thW trên th` trưcng nh©m gii ving th` ph_n và canh tranh vVi khơng ch§ các cơng ty trong nưVc mà cịn vVi các cơng ty nưVc ngồi s® tham gia cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng tai ViGt Nam trong tương lai g_n

Xuht phát tˆ nhing vhn đq nêu trên, đq tài “Nâng cao năng l c c nh tranh trong cung ng d ch v" thơng tin di đ ng c%a các cơng ty vi&n thơng Vi(t Nam” cĩ ý nghĩa

lý lu5n và thQc tign thiWt thQc

2 MHc tiêu cFa nghiên c2u

› Làm rõ mAt sM vhn đq lý lu5n vq năng lQc canh tranh cCa doanh nghiGp trong cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng, sQ c_n thiWt phIi nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng cCa các cơng ty vign thơng ViGt Nam

› Phân tích và đánh giá thQc trang năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng cCa mAt sM cơng ty vign thơng ViGt Nam, so sánh đi‹m manh, đi‹m yWu cCa viGc cung @ng d`ch vN giia các cơng ty này vVi nhau và tìm ra nhing vhn đq c_n giIi quyWt đ‹ nâng cao năng lQc canh tranh

› ðq xuht quan đi‹m và mAt sM giIi pháp, kiWn ngh` nh©m nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng cCa các cơng ty vign thơng ViGt Nam ð‹ thQc hiGn đưrc các mNc tiêu đĩ, lu5n án phIi trI lci cho các câu hYi sau:

Ỉ ThW nào là năng lQc canh tranh? Năng lQc canh tranh cCa công ty trong cung

@ng d`ch vN thông tin di ựAng là gì?

Ỉ Các tiêu chắ ựánh giá năng lQc canh tranh cCa công ty trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng là gì? Có nhing nhân tM nào Inh hưỢng ựWn các tiêu chắ này?

Ỉ ThQc trang năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam hiGn nay như thW nào?

Ỉ Phương hưVng và giIi pháp nâng cao năng lQc canh tranh cCa các công ty vign thông ViGt Nam trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng là gì?

3 đJi tưLng và phPm vi nghiên c2u

đMi tưrng nghiên c@u cCa lu5n án là năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông CN thỀ, lu5n án nghiên c@u các tiêu chắ ựánh giá năng lQc canh tranh cCa các công ty vign thông trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng và các yWu tM Inh hưỢng ựWn năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông

Pham vi nghiên c@u cCa lu5n án: Tác giI t5p trung nghiên c@u các công ty cung

@ng d`ch vN thông tin di ựAng cho th` trưcng trong nưVc Th` trưcng thông tin di ựAng ViGt Nam hiGn nay chC yWu là do các công ty vign thông thuAc sỢ hiu Nhà nưVc khai thác đã có mAt sM doanh nghiGp liên doanh vVi nưVc ngoài tham gia th` trưcng nhưng năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN cCa nhing doanh nghiGp này còn yWu Theo thMng kê cCa BA Thông tin và Truyqn thông, tắnh ựWn hWt năm 2012, tẸng th` ph_n cCa 3 công ty MobiFone, VinaPhone và Viettel trên th` trưcng cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng là xhp xậ 90% [20] (g_n như toàn bA th` trưcng) Vì v5y, tác giI t5p trung phân tắch các tiêu chắ ựánh giá và yWu tM Inh hưỢng ựWn năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa 3 nhà cung chp d`ch vN thông tin di ựAng lVn nhht tai ViGt Nam này, có xem xét Ợ m@c ựA nhht ự`nh vVi các công ty khác, nhẹm chuẽn b` tư thW ựương ự_u vVi nhing ựMi thC canh tranh mVi trong tương lai Trong lu5n án, tác giI xác ự`nh rõ nhing ựiỀm tương ựSng và nhing ựiỀm khác biGt vq năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa 3 công ty (trong phân tắch thQc trang và trong ựq xuht giIi pháp, kiWn ngh`) Thci gian nghiên c@u thQc trang trong khoIng tẼ năm 2005 ựWn 2012

4 Phương pháp nghiên c2u

4.1 Phương pháp nghiên c u

đq tài sặ dNng cI phương pháp nghiên c@u ự`nh lưrng và phương pháp nghiên c@u ự`nh tắnh

Ỉ Nghiên c@u ự`nh lưrng: đq tài sặ dNng các sM liGu thMng kê và ựiqu tra vq lĩnh vQc thông tin di ựAng như doanh thu, sM thuê bao, sM tram thu phát sóng, sM ựai lý phân phMi d`ch vN, th` ph_n d`ch vN và tMc ựA tăng trưỢng th` ph_n.v.vẦ ựỀ phân tắch ựánh giá năng lQc canh tranh cCa các công ty ựưrc lQa chbn nghiên c@u Ngoài ra, ựq tài ựã ựiqu tra phYng vhn 972 khách hàng ựang sặ dNng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty và tham vhn ý kiWn mAt sM chuyên gia ựỀ nghiên c@u các tiêu chắ ựánh giá năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN cCa các công ty

Ỉ Nghiên c@u ự`nh tắnh: đq tài sặ dNng phương pháp phân tắch tình huMng nghiên c@u 3 nhà cung @ng d`ch vN VinaPhone, MobiFone và Viettel ựỀ nghiên c@u sQ thay ựẸi

và phát triỀn năng lQc canh tranh trong cung @ng sIn phẽm/d`ch vN cCa các công ty này

4.2 Ngu*n s, li u

đq tài sặ dNng cI sM liGu sơ chp và th@ chp

Ỉ SM liGu sơ chp ựưrc thu th5p chC yWu thông qua ựiqu tra phYng vhn 972 khách hàng ựang sặ dNng d`ch vN cCa các nhà mang VinaPhone, MobiFone và Viettel Ngoài

ra, tác giI còn tham vhn ý kiWn cCa các chuyên gia là các nhà quIn lý cCa các công ty

và các chuyên gia thuAc các cơ quan quIn lý Nhà nưVc vq lĩnh vQc thông tin di ựAng

Ỉ SM liGu th@ chp ựưrc thu th5p tẼ các sM liGu cCa TẸng cNc ThMng kê, sM liGu và ựánh giá cCa Phòng Thương mai và Công nghiGp ViGt Nam Ỉ VCCI, các sM liGu công

bM vq thông tin di ựAng cCa BA Thông tin và Truyqn thông, các báo cáo hàng năm, hàng quý cCa các tẸ ch@c phi chắnh phC, tẸ ch@c nưVc ngoài ựánh giá tMc ựA phát triỀn ngành thông tin di ựAng cCa các nưVc khu vQc Châu Á, đông Dương và ViGt Nam, báo cáo hàng năm cCa 3 công ty nói trên và cCa VNPT

4.3 Phương pháp phân tắch và x1 lý s, li u

Tác giI sặ dNng ph_n mqm SPSS, l5p bIng biỀu ựỀ xặ lý sM liGu TẼ bIng sM liGu phân tắch, tác giI rút ra ựưrc nhing kWt lu5n ựánh giá năng lQc canh tranh trong cung

@ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam

5 NhWng ựóng góp mZi cFa lu\n án

Ỉ Làm rõ khái niGm vq năng lQc canh tranh cCa công ty trong cung chp d`ch vN thông tin di ựAng; v5n dNng các tiêu chắ chung ựánh giá năng lQc canh tranh cCa doanh nghiGp ựỀ xác ự`nh các tiêu chắ ựánh giá năng lQc canh tranh cCa doanh nghiGp trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng

Ỉ đánh giá sQ biWn ựẸi cCa môi trưcng ngành vign thông, trong lĩnh vQc thông tin

di ựAng tẼ ựAc quyqn sang canh tranh

Ỉ đánh giá các mỖt manh, yWu vq năng lQc canh tranh cCa ba công ty lVn hoat ựAng trong lĩnh vQc cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng Ợ ViGt Nam (VinaPhone,

MobiFone, Viettel) tˆ hai góc ñA khác nhau: ñánh giá cCa khách hàng s£ dNng d`ch vN thông tin di ñAng và ñánh giá năng lQc nAi tai cCa các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng

› KWt hrp giia khung lý thuyWt nghiên c@u vVi phân tích thQc trang, ñánh giá cơ hAi và thách th@c ñMi vVi các công ty trong bMi cInh xóa bY ñAc quyqn và m” c£a th` trưcng vign thông, ñưa ra phương hưVng và các giIi pháp nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam

6 KEt c^u lu\n án

Ngoài Lci m” ñ_u, KWt lu5n, Danh mNc tài liGu tham khIo, PhN lNc, lu5n án gSm 4 chương sau:

Chương 1: T‰ng quan các nghiên c@u liên quan ñWn chC ñq ñq tài

Chương 2: Cơ s” lý thuyWt vq năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các Công ty vign thông

Chương 3: ThQc trang năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các Công ty vign thông ViGt Nam

Chương 4: Phương hưVng và giIi pháp nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các Công ty vign thông ViGt Nam

CHƯƠNG 1: T`NG QUAN CÁC NGHIÊN C#U LIÊN QUAN ð N CH%

ða ða TÀI

1.1 Mbt sJ công trình nghiên c2u cFa nưZc ngoài

Canh tranh trong nqn kinh tW nói chung và canh tranh trong cung @ng sIn ph¨m/d`ch vN nói riêng ñã ñưrc nghiên c@u tˆ rht lâu Tuy nhiên, năng lQc canh tranh

và viGc nghiên c@u năng lQc canh tranh mAt cách có hG thMng lai b t ñ_u khá muAn và ch§ mVi tˆ nhing năm 1980 ñWn nay

Micheal E Porter, chuyên gia hàng ñ_u thW giVi vq năng lQc canh tranh, ch§ ra r©ng cho ñWn năm 1990, năng lQc canh tranh vJn chưa ñưrc hi‹u mAt cách ñúng ñ n, ñ_y ñC và chưa có mAt ñ`nh nghĩa nào ñưrc chhp nh5n mAt cách thMng nhht

Khi t‰ng thu5t tài liGu nghiên c@u vq năng lQc canh tranh, mAt sM tác giI như Thorne (2002, 2004), Momay (2002, 2005) ch§ ra r©ng, b t ñ_u tˆ nhing năm 1990 ñWn nay, lý thuyWt vq năng lQc canh tranh trên thW giVi bưVc vào thci kỳ bùng n‰ vVi sM lưrng công trình nghiên c@u ñưrc công bM rht lVn Theo Thorne, các lý thuyWt vq năng lQc canh tranh t5p trung lai theo 3 cách tiWp c5n sau: lý thuyWt thương mai truyqn thMng, lý thuyWt t‰ ch@c công nghiGp và canh tranh theo kinh tW hbc Chamberlin

* Lý thuy-t thương m i truy0n th1ng nghiên c@u năng lQc canh tranh cCa công

ty dQa trên cách tiWp c5n cCa “kinh tW trbng cung”, chú trbng tVi m’t cung, chC yWu quan tâm tVi khâu “bán hàng” cCa ngưci sIn xuht – kinh doanh Theo cách tiWp c5n này, tiêu chí ñ_u tiên cCa năng lQc canh tranh là giá cI và do ñó sQ khác biGt vq giá cI cCa hàng hóa, d`ch vN ñưrc coi là tiêu chí chính ñ‹ ño lưcng năng lQc canh tranh

Lý thuyWt này chưa chú trbng ñúng m@c vq c_u hàng hóa, d`ch vN cũng như các yWu tM môi trưcng kinh doanh Theo Van Duren và các cAng sQ (1991), cách tiWp c5n này dJn tVi nhing sai l_m cM hiu do chưa chú trbng ñúng m@c ñWn sQ khác biGt vq chht lưrng sIn ph¨m, cách tiWp th` và nhing d`ch vN h5u mãi cCa công ty ð‹ kh c phNc han chW cCa cách tiWp c5n thương mai truyqn thMng, c_n kWt hrp m’t cung vVi m’t c_u hàng hóa, d`ch vN khi nghiên c@u năng lQc canh tranh công ty

› Lý thuy-t t2 ch c công nghi(p gbi t t là IO (Industrial Organization), ñưrc

t‰ng quát hóa thông qua mMi quan hG giia cơ chu ngành (Structure of industry), v5n hành hay chiWn lưrc (Conduct/strategy) cCa công ty và kWt quI kinh doanh (Performance) cCa ngành, còn gbi là mô hình SCP (StructureConduct Performance) hay mô hình Bain›Masson ði‹m then chMt cCa mô hình IO là kWt quI kinh doanh phN thuAc chC yWu vào cơ chu cCa ngành mà các công ty ñang canh tranh vVi nhau Cơ chu cCa ngành quyWt ñ`nh hành vi (chiWn lưrc kinh doanh) cCa công ty và ñiqu này s® dJn ñWn kWt quI kinh doanh ngành [37] Mô hình SCP─ñưrc cCng cM b”i lý thuyWt canh tranh nhóm (oligopoly theory)─rht hiu ích trong viGc hình thành chiWn lưrc và ñánh

giá bIn chht canh tranh trong ngành Mô hình này cũng giúp chúng ta phân tích kWt quI kinh doanh cCa ngành (các công ty trong ngành) và nh5n dang tiqm năng cCa tˆng ngành kinh doanh (các ngành khác nhau có hiGu quI kinh doanh khác nhau)

Cũng c_n chú ý là ñơn v` phân tích (unit of analysis) trong lý thuyWt IO nguyên thCy là ngành, vì v5y nó không có hiu ích nhiqu khi phân tích và so sánh kWt quI kinh doanh cCa các công ty khác nhau trong cùng ngành Nhing phát tri‹n tiWp theo cCa IO

ñã chuy‹n ñơn v` phân tích vˆa là công ty vˆa là ngành [37] Porter là mAt trong ngưci tiên phong trong @ng dNng lý thuyWt IO trong xây dQng chiWn lưrc, ñ’c biGt là mô hình năm lQc canh tranh, trong ñó cơ chu ngành là yWu tM quan trbng tao nên lri thW canh tranh Mô hình này ñưrc s£ dNng rht rAng rãi trong phân tích canh tranh cCa ngành

› C nh tranh theo kinh t- h7c Chamberlin, còn gbi là canh tranh ñAc quyqn

(monopolistic competition), t5p trung vào sQ khác biGt (differentiation) cCa sIn ph¨m

và d`ch vN Mô hình canh tranh trong IO và mô hình canh tranh ñAc quyqn trong kinh

tW hbc Chamberlin ñqu chú trbng vào viGc giIi thích chiWn lưrc (C) cCa công ty và kWt quI kinh doanh (P) trong canh tranh Tuy nhiên, như ñã giVi thiGu, mô hình IO b t ñ_u b©ng viGc t5p trung vào cơ chu (S) cCa ngành và tiWp theo là hành vi/chiWn lưrc (C) và kWt quI (P) Kinh tW hbc Chamberlin b t ñ_u thông qua viGc t5p trung vào năng lQc ñ’c biGt cCa công ty và tiWp theo là theo dõi tác ñAng cCa sQ khác biGt này vào chiWn lưrc

và kWt quI kinh doanh mà công ty theo ñu‰i Canh tranh trong ngành dQa vào sQ khác biGt cCa các công ty và ñây chính là nguSn lQc tao ra lri thW canh tranh cCa công ty Hơn nia, chiWn lưrc cCa công ty làm thay ñ‰i cơ chu cCa ngành [32]

Cũng c_n chú ý thêm là trong mô hình canh tranh Chamberlin, công ty vJn t5p trung vào mNc tiêu tMi ña hóa lri nhu5n thông qua viGc xác ñ`nh doanh thu biên tW (marginal revenue) b©ng vVi chi phí biên tW (marginal cost) như trong th` trưcng canh tranh hoàn hIo Tuy nhiên, nWu thành công trong khác biGt s® ñem lai lri nhu5n vưrt m@c (excess profit) Vì v5y, chiWn lưrc kinh doanh cCa công ty ñóng vai trò quan trbng thông qua viGc t5n dNng hiGu quI nguSn lQc khác biGt cCa công ty Hai là, mô hình canh tranh trong kinh tW hbc IO và Chamberlin không ñMi kháng nhau mà chúng b‰ sung lJn nhau Cơ chu ngành Inh hư”ng rht lVn ñWn chiWn lưrc t5n dNng lri thW khác biGt cCa công ty trong viGc xác ñ`nh chiWn lưrc canh tranh Kinh tW hbc IO cũng thˆa nh5n lri thW khác biGt quyWt ñ`nh rht lVn ñWn chiWn lưrc kinh doanh mà công ty theo ñu‰i Và, nhing lri thW khác biGt này cCa công ty chính là cơ s” cho lý thuyWt nguSn lQc cCa công ty [35]

Mô hình canh tranh trong IO nói chung và cCa Porter nói riêng có nhiqu ưu ñi‹m cũng như nhưrc ñi‹m Ưu ñi‹m cơ bIn cCa canh tranh theo IO và mô hình năm lQc canh tranh cCa Porter giúp chúng ta n m b t ñưrc cách th@c công ty ñat ñưrc lri thW canh tranh thông qua viGc xác ñ`nh v` trí phù hrp cCa công ty dQa vào cơ chu cCa

ngành mình ñang kinh doanh và lQa chbn chiWn lưrc kinh doanh phù hrp vVi cơ chu ngành ñó Tuy nhiên, lý thuyWt vq IO và mô hình canh tranh cCa Porter nhìn các ngành

” trang thái cân b©ng, do v5y, lri thW canh tranh ñat ñưrc mang tính bqn ving [54]

Kinh tW hbc t‰ ch@c IO phân tích canh tranh trong ñiqu kiGn cân b©ng cCa th` trưcng s® rht han chW trong viGc xem xét ñAng cơ cũng như kWt quI cCa các sáng chW, phát minh (innovation) Kinh tW hbc Schumpeter, dQa trên cơ s” cCa trưcng phái kinh

tW hbc Áo (Austrian economics [41]), nhhn manh vào quá trình biWn ñAng cCa th` trưcng ” dang ñAng (action and market process─market dynamics) Công ty ñat ñưrc lri thW canh tranh nhc vào khI năng khám phá (entrepreneurial discovery) và hành ñAng canh tranh sáng tao (innovative competitive action [45])

MAt ñi‹m quan trbng nia là canh tranh trong kinh tW hbc Áo nhhn manh vai trò cCa tri th@c và hbc hYi trong th` trưcng canh tranh ñAng (dynamic competitive markets) Tri th@c liên tNc thay ñ‰i s® dJn ñWn th` trưcng thay ñ‰i và sQ thay ñ‰i này tao ra bht cân b©ng th` trưcng (disequilibrium) ðiqu này ñem lai cơ hAi mVi vq lri nhu5n cho công ty [54] VVi cách nhìn th` trưcng ” dang ñAng, tuy r©ng ñơn v` phân tích cCa kinh tW hbc Schumpeter là ngành và nqn kinh tW [45], trưcng phái canh tranh này là mAt cơ s” cho lý thuyWt vq năng lQc ñAng cCa công ty

MAt sM nhà nghiên c@u ñã có nhing công trình nghiên c@u công phu vq năng lQc canh tranh Chªng han như Momaya (2002), Ambastha và cAng sQ (2005), ho’c các tác giI ngưci Mj như Henricsson và các cAng sQ (2004)… ñã hG thMng hóa và phân loai các nghiên c@u và ño lưcng năng lQc canh tranh theo 3 loai: nghiên c@u năng lQc canh tranh hoat ñAng, năng lQc canh tranh dQa trên khai thác, s£ dNng tài sIn và năng lQc canh tranh theo quá trình

Năng l c c nh tranh ho t ñ ng là xu hưVng nghiên c@u năng lQc canh tranh

chú trbng vào nhing ch§ tiêu cơ bIn g n vVi hoat ñAng kinh doanh trên thQc tW như: th` ph_n, năng suht lao ñAng, giá cI, chi phí v.v… Theo nhing ch§ tiêu này, công ty có năng lQc canh tranh cao khi có các ch§ tiêu hoat ñAng kinh doanh hiGu quI, chªng han như năng suht lao ñAng cao, th` ph_n lVn, chi phí sIn xuht thhp…

Năng l c c nh tranh d a trên tài s;n là xu hưVng nghiên c@u nguSn hình thành

năng lQc canh tranh trên cơ s” s£ dNng các nguSn lQc như nhân lQc, công nghG, lao ñAng Theo ñó, các công ty có năng lQc canh tranh cao là nhing công ty s£ dNng các nguSn lQc hiGu quI như nguSn nhân lQc, lao ñAng, công nghG, ñSng thci có lri thW hơn trong viGc tiWp c5n các nguSn lQc này

Năng l c c nh tranh theo quá trình là xu hưVng nghiên c@u năng lQc canh

tranh như các quá trình duy trì và phát tri‹n năng lQc năng lQc canh tranh Các quá trình bao gSm: quIn lý chiWc lưrc, s£ dNng nguSn nhân lQc, các quá trình tác nghiGp (sIn xuht, chht lưrng…)

Theo thMng kê trong nghiên c@u cCa Momaya và các cAng sQ (2005), hưVng nghiên c@u coi năng lQc canh tranh như quá trình duy trì và phát tri‹n năng lQc canh tranh ñưrc nhiqu nhà nghiên c@u chú trbng và phát tri‹n nhht cho ñWn nay

Như v5y, cho ñWn nay, lý thuyWt vq năng lQc canh tranh trên thW giVi phát tri‹n theo nhiqu khuynh hưVng khác nhau, nhiqu trưcng phái và cách tiWp c5n khác nhau

Tuy nhiên, do ý nghĩa to lVn cCa viGc nghiên c@u năng lQc canh tranh nên bht chhp nhing bht ñSng trong lý lu5n, mAt sM nưVc như Mj, Anh và các t‰ ch@c quMc tW, các cá nhân như Dign ñàn Kinh tW ThW giVi (WEF), Ngân hàng ThW giVi (WB), T‰ ch@c Hrp tác và Phát tri‹n kinh tW (OECD), ViGn Phát tri‹n quIn lý (IMD), Công ty Standard & Poor’s, Công ty Moody’s, Micheal E Porter… vJn nghiên c@u và công bM các kWt quI tính toán năng lQc canh tranh ” các chp ñA: quMc gia, ngành, công ty và sIn ph¨m Các kWt quI này ñưrc rht nhiqu quMc gia, công ty quan tâm và tham khIo Năng lQc canh tranh chp quMc gia thưcng ñưrc phân tích theo quan ñi‹m t‰ng th‹, chú trbng vào môi trưcng kinh tW vĩ mô và vai trò cCa Chính phC Theo †y ban Canh tranh Công nghiGp Mj thì canh tranh ñMi vVi mAt quMc gia là m@c ñA mà ” ñó dưVi ñiqu kiGn th` trưcng tQ do và công b©ng, có th‹ sIn xuht các hàng hóa và d`ch vN ñáp @ng ñưrc các ñòi hYi cCa th` trưcng quMc tW, ñSng thci duy trì và nâng cao ñưrc thu nh5p thQc tW cCa ngưci dân nưVc ñó Canh tranh giia các ngành là sQ ganh ñua vq sQ phát tri‹n, tMc ñA

và hiGu quI phát tri‹n giia các ngành trong mAt nqn kinh tW Hình th@c canh tranh này s® dJn tVi sQ thay ñ‰i vq m’t b©ng giá cCa nqn kinh tW ñó Trong thci kỳ hAi nh5p, canh tranh giia các ngành khác nhau cCa các quMc gia khác nhau cũng dJn ñWn m’t b©ng giá khác nhau theo các thci kỳ căn c@ vào năng suht lao ñAng cCa thci kỳ ñó Canh tranh giia các công ty căn c@ vào năng lQc duy trì lri nhu5n và th` ph_n trên th` trưcng trong

và ngoài nưVc Năng lQc canh tranh cCa công ty và sIn ph¨m “kiWn tao” nên năng lQc canh tranh cCa nqn kinh tW [5] Canh tranh ” chp ñA sIn ph¨m và d`ch vN th‹ hiGn qua viGc công ty ñưa ra các hàng hóa, d`ch vN có chht lưrng cao, giá cI hrp lý, các d`ch vN h5u mãi và sau bán hàng hhp dJn, ñ’c biGt là các sIn ph¨m/d`ch vN ñem lai giá tr` gia tăng cao hơn ho’c mVi la hơn thu hút khách hàng s£ dNng và tiêu thN nhiqu sIn ph¨m/d`ch vN cCa mình Công ty s£ dNng nhing yWu tM n‰i b5t cCa sIn ph¨m/d`ch vN ñ‹ canh tranh vVi sIn ph¨m/d`ch vN cCa công ty khác nh©m thu hút th` ph_n và nâng cao hiGu quI hoat ñAng sIn xuht kinh doanh

Canh tranh sIn ph¨m/d`ch vN và canh tranh công ty là hai hình th@c canh tranh luôn g n liqn vVi nhau Canh tranh sIn ph¨m là mAt bA ph5n cCa canh tranh công ty,

có mMi liên hG m5t thiWt vVi canh tranh công ty cũng như các chp ñA canh tranh khác Các công ty hoat ñAng trong nqn kinh tW th` trưcng ñqu hưVng tVi mNc tiêu tMi ña hóa lri nhu5n MNc tiêu ñó cũng ñSng nghĩa vVi viGc công ty mong muMn bán ñưrc nhiqu sIn ph¨m/d`ch vN hơn ñMi thC, ñat ñưrc hiGu quI sIn xuht kinh doanh cao hơn ñMi thC

CN th‹, khi nghiên c@u vq năng lQc canh tranh, nhà khoa hbc ñ_u tiên phIi nói ñWn là Michael E Porter Porter ñã cung chp mAt khung lý thuyWt ñ‹ phân tích vq năng lQc canh tranh Trong ñó, ông mô hình hóa các ngành kinh doanh và cho r©ng ngành kinh doanh nào cũng phIi ch`u tác ñAng cCa năm lQc lưrng canh tranh Các nhà chiWn lưrc ñang tìm kiWm ưu thW n‰i trAi hơn các ñMi thC có th‹ s£ dNng mô hình này nh©m hi‹u rõ hơn bMi cInh cCa ngành kinh doanh mình ñang hoat ñAng

Mô hình Porter’s Five Forces ñưrc công bM l_n ñ_u trên tap chí Harvard Business Review năm 1979 vVi nAi dung tìm hi‹u yWu tM tao ra lri nhu5n trong kinh doanh Mô hình này, thưcng ñưrc gbi là “Năm lQc lưrng cCa Porter”, ñưrc xem là công

cN hiu dNng và hiGu quI ñ‹ tìm hi‹u nguSn gMc lri nhu5n Quan trbng hơn cI, mô hình này cung chp các chiWn lưrc canh tranh ñ‹ công ty duy trì hay tăng lri nhu5n Các công

ty thưcng s£ dNng mô hình này ñ‹ phân tích xem hb có nên gia nh5p mAt th` trưcng nào

ñó, ho’c hoat ñAng trong mAt th` trưcng nào ñó không Tuy nhiên, vì môi trưcng kinh doanh ngày nay mang tính “ñAng”, nên mô hình này còn ñưrc áp dNng ñ‹ tìm kiWm trong mAt ngành nhht ñ`nh các khu vQc c_n ñưrc cIi thiGn ñ‹ sIn sinh nhiqu lri nhu5n hơn Các cơ quan chính phC, chªng han như †y ban chMng ñAc quyqn và sáp nh5p ” Anh, hay BA ph5n chMng ñAc quyqn và BA Tư pháp ” Mj, cũng s£ dNng mô hình này ñ‹ phân tích xem liGu có công ty nào ñang lri dNng công chúng hay không [49]

Hình 1.1 : Mô hình 5 lBc lưLng cPnh tranh cFa M Porter

Ngu>n: [49]

Theo Michael Porter, cưcng ñA canh tranh trên th` trưcng trong mAt ngành sIn xuht bht kỳ ch`u tác ñAng cCa 5 lQc lưrng canh tranh sau: (1) S@c manh nhà cung chp, (2) Nguy cơ thay thW, (3) Các rào cIn gia nh5p, (4) S@c manh khách hàng, (5) M@c ñA canh tranh

TiWp ñó, năm 1985, Porter xuht bIn cuMn sách “Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance“ Trong cuMn sách này, Porter nghiên

c@u vq lri thW canh tranh và cách th@c mAt công ty thQc sQ ñat ñưrc lri thW hơn các ñMi

thC Ông ch§ ra r©ng lri thW canh tranh không ch§ n©m trong các hoat ñAng cCa m-i công ty mà còn trong cách các hoat ñAng liên quan vVi nhau CuMn sách này cũng cung chp l_n ñ_u tiên nhing công cN ñ‹ có chiWn lưrc phân ñoan mAt ngành công nghiGp và ñánh giá mAt cách logic, ch’t ch® tính canh tranh cCa sQ ña dang hoá [50]

Không dˆng lai ” ñó, năm 1990, M Porter công bM tác ph¨m “Competitive Advantage of Nations” CuMn sách này ñưrc Porter nghiên c@u tai mưci quMc gia hàng

ñ_u vq kinh tW CuMn sách ñưa ra lý thuyWt ñ_u tiên cCa canh tranh dQa trên nguyên nhân là năng suht, nhc ñó các công ty canh tranh vVi nhau Porter cho thhy nhing lri thW so sánh truyqn thMng như tài nguyên thiên nhiên và lao ñAng giá r¸ ñã không còn là nguSn gMc cCa sQ th`nh vưrng CuMn sách cũng giVi thiGu mô hình "kim cương" › mAt cách ñ‹ hi‹u ñưrc v` thW canh tranh cCa mAt quMc gia (ho’c các ñ`a ñi‹m) trong cuAc canh tranh toàn c_u hiGn nay và là mAt ph_n không th‹ thiWu trong tư duy kinh doanh quMc tW Trong cuMn sách này, Porter còn giVi thiGu khái niGm "cNm", có th‹ hi‹u là nhóm các công ty liên kWt vVi nhau, các nhà cung chp, các ngành liên quan, các t‰ ch@c phát sinh tai các ñ`a ñi‹m cN th‹ Khái niGm này ñã tr” thành mAt cách th@c mVi cho các công ty và chính phC suy nghĩ vq nqn kinh tW, ñánh giá lri thW canh tranh vq v` trí và thiWt l5p các chính sách công

Mô hình “Kim cương” ñã nêu lên các yWu tM quyWt ñ`nh sQ canh tranh cCa mAt quMc gia trong thương mai quMc tW Theo ông, khI năng canh tranh cCa mAt quMc gia ngày nay lai phN thuAc vào khI năng sáng tao và sQ năng ñAng cCa ngành, cCa quMc gia ñó Khi thW giVi canh tranh mang tính chht toàn c_u hoá, nqn tIng canh tranh s®

chuy‹n d`ch tˆ các lHi th- tuy(t ñ1i hay lHi th- so sánh mà t nhiên ban cho sang nhIng lHi th- c nh tranh qu1c gia ñưHc t o ra và duy trì v th- c nh tranh lâu dài c%a các công ty trên thương trưJng qu1c t- [51]

Mô hình Kim cương cCa Porter ñưa ra khuôn kh‰ phân tích ñ‹ hi‹u bIn chht và

ño lưcng năng lQc canh tranh cCa công ty

Hình 1.2 : Sơ ñh kim cương cFa M Porter

Ngu>n: [51]

Mô hình này ñã lý giIi nhing lQc lưrng thúc ñ¨y sQ ñ‰i mVi và năng ñAng cCa các công ty và qua ñó nâng cao khI năng canh tranh cCa các công ty trên th` trưcng BMn nhóm nhân tM trong mô hình viên kim cương cCa M.Porter phát tri‹n trong mMi quan hG phN thuAc lJn nhau và tác ñAng quan trbng ñWn viGc hình thành và duy trì năng lQc canh tranh quMc tW cCa các công ty trong mAt ngành kinh tW › kj thu5t nào ñó SQ sºn có cI vq sM lưrng và chht lưrng các nguSn lQc c_n thiWt cho viGc phát tri‹n mAt ngành có khI năng canh tranh; thông tin thông suMt vq nhing cơ hAi kinh doanh mà các công ty có th‹ tiWp c5n; chiWn lưrc cCa các công ty trong khai thác và s£ dNng các yWu tM nguSn lQc; quan ñi‹m, triWt lý kinh doanh cCa chC s” hiu, quIn tr` viên, các nhân viên trong công ty,… ñqu có th‹ “cAng hư”ng” thúc ñ¨y các công ty trong mAt ngành phIi hoat ñAng hiGu quI hơn, nâng cao chht lưrng sIn ph¨m, ñ‰i mVi nhanh hơn

và ñáp @ng tMt hơn nhu c_u cCa khách hàng Vai trò cCa Nhà nưVc là thông qua các chính sách vĩ mô tác ñAng vào cI bMn “m’t” cCa “viên kim cương” sao cho chúng cùng phát tri‹n tương x@ng, ñSng bA và h- trr lJn nhau tao thu5n lri cho các công ty trong nưVc nâng cao năng lQc canh tranh trên thương trưcng quMc tW

Năm 1998, Porter cho ra ñci cuMn sách “Competitive Strategy – Techniques for Analyzing Industries and Competitors” Trong cuMn sách này, tác giI ñã nêu ra cách

phân tích kj thu5t chiWn lưrc canh tranh t‰ng quát, môi trưcng công nghiGp chung và chiWn lưrc ñưa ra quyWt ñ`nh [52]

Năm 2008, cuMn sách vq năng lQc canh tranh ñáng chú ý ñưrc xuht bIn là “On Competition, Updated and Expanded Edition” cũng cCa tác giI Michael E Porter

CuMn sách này ñưrc viWt theo nhiqu chC ñq, cho phép ngưci ñbc dg dàng truy c5p ñWn hàng loat các công viGc cCa Porter Ph_n I và II giVi thiGu viGc các công ty, cũng như các quMc gia và khu vQc, ñat ñưrc và duy trì lri thW canh tranh như thW nào Ph_n III cho thhy cách suy nghĩ chiWn lưrc có th‹ giIi quyWt nhing thách th@c chp bách nhht cCa xã hAi tˆ môi trưcng bqn ving Ph_n IV tìm hi‹u làm thW nào ñ‹ các công ty có th‹ tao ra giá tr` cho xã hAi nhiqu hơn Ph_n V khám phá nhing mMi liên hG giia chiWn lưrc và lãnh ñao [53]

Ngoài Porter, còn mAt sM tác giI khác cũng ñq c5p ñWn năng lQc canh tranh

Năm 1995, H Chang Moon, Alan M Rugman và Alain Verbeke viWt cuMn “The generalized double diamond approach to international competitiveness” Trong cuMn

sách này, các tác giI ñq c5p ñWn cách tMt hơn ñ‹ ñ_u tư trQc tiWp nưVc ngoài và vai trò cCa chính phC ñWn khI năng canh tranh cCa các công ty, công nghiGp và quMc gia [36]

Năm 2008, Cristina Simón và Gayle Allard viWt “Competitiveness and the employment relationship in Europe: Is there a global missing link in HRM?” Trong

cuMn sách này, các tác giI ñq c5p ñWn các liên kWt giia khI năng canh tranh và mMi quan hG lao ñAng (ER); phân tích năng lQc canh tranh quMc gia cCa các nưVc châu Âu

thông qua trình ñA lao ñAng ” các nưVc này và ñưa ra kWt lu5n cho thhy ngưci lao ñAng trong nưVc canh tranh ñưrc hư”ng sQ linh hoat và tQ chC MAt sM kWt lu5n ñưrc nêu lên

vq nhing gì công ty có th‹ làm tˆ quan ñi‹m quIn lý nhân sQ ñ‹ tMi ưu hóa khI năng lao ñAng, dJn ñWn sIn xuht nhiqu hơn và canh tranh trong môi trưcng làm viGc [33]

Ngày 10/9/2010, tai B c Kinh (Trung QuMc), trưVc thqm hAi ngh` thưcng niên cCa t‰ ch@c WEF dign ra tai Thiên Tân, WEF ñã công bM “Báo cáo năng lQc canh tranh toàn c_u 2010 – 2011” Trong báo cáo này, WEF ñánh giá năng lQc canh tranh cCa 139 quMc gia dQa trên 3 hang mNc cho ñi‹m chính, bao gSm 12 trN cAt khác nhau Hang mNc th@ nhht (các Yêu c_u cơ bIn) gSm 4 trN cAt là th‹ chW, cơ s” ha t_ng, môi trưcng kinh tW vĩ mô, giáo dNc cơ bIn và chăm sóc y tW Hang mNc th@ hai (Các nhân

tM cIi thiGn hiGu quI) gSm 6 trN cAt là giáo dNc b5c cao và ñào tao, tính hiGu quI cCa th` trưcng hàng hóa, tính hiGu quI cCa th` trưcng lao ñAng, m@c ñA phát tri‹n cCa th` trưcng tài chính, m@c ñA sºn sàng vq công nghG, quy mô th` trưcng Hang mNc th@ ba (Các nhân tM vq sáng tao và phát tri‹n) gSm 2 trN cAt là trình ñA phát tri‹n cCa công ty

và năng lQc sáng tao Trong m-i trN cAt này lai bao gSm nhiqu yWu tM khác nhau ñ‹ xWp hang, chªng han, trN cAt th‹ chW bao gSm 21 yWu tM, tˆ quyqn s” hiu trí tuG tVi m@c ñA bIo vG nhà ñ_u tư WEF cũng liGt kê nhing yWu tM gây cIn tr” nhiqu nhht ñMi vVi hoat ñAng kinh doanh tai các quMc gia ñưrc xWp hang trong báo cáo [58]

Tuy nhiên, báo cáo năng lQc canh tranh toàn c_u nói trên cũng ch§ mang tính chht tham khIo b”i ñây là báo cáo xWp hang năng lQc canh tranh cCa các quMc gia, không ñq c5p ñWn năng lQc canh tranh cCa sIn ph¨m/d`ch vN

Trong lĩnh vQc vign thông, có mAt sM nghiên c@u sau:

› Jean›Jacques Laffont and Jean Terole, Compatition in Telecommunications,

Massachusetts Intitute of Technology Trong cuMn sách này, hai tác giI ñưa ra mô hình

lý thuyWt dQa trên giI ñ`nh r©ng sQ ñAc quyqn tQ nhiên cCa ngành vign thông không còn phIn ánh thQc tW KWt quI là, các nhà hoach ñ`nh chính sách thưcng thiWu sQ hưVng dJn cCa các lý thuyWt kinh tW Vhn ñq canh tranh trong vign thông ñưrc viWt ñ‹ hưVng ñWn các nhà quIn lý, chuyên gia tư vhn, các quan ch@c chính phC, và nhing ngưci có quan tâm

Jean›Jacques Laffont và Jean Tirole phân tích cIi cách pháp lý và sQ xuht hiGn cCa canh tranh trong ngành công nghiGp mang b©ng cách s£ dNng các lý thuyWt cCa t‰ ch@c công nghiGp, kinh tW chính tr` › gbi là công cN nghG thu5t cCa nhà nưVc CuMn sách m” ra vVi các thông tin nqn tIng cho nhing ngưci không quen thuAc vVi các vhn

ñq hiGn tai trong ngành công nghiGp vign thông

Nhing ph_n sau t5p trung vào bMn lĩnh vQc trung tâm cCa phong trào bht quy

t c g_n ñây trong ngành vign thông: sQ ra ñci cCa quy ñ`nh ưu ñãi; truy c5p mAt chiqu; bIn chht ñ’c biGt cCa canh tranh trong mAt ngành công nghiGp ñòi hYi hai cách tiWp c5n

(theo ñó mang lưVi canh tranh phN thuAc lJn nhau vq viGc chhm d@t các cuAc gbi); và ph‰ c5p d`ch vN [40]

ðây là mAt cuMn sách phân tích khá kj vq canh tranh trong ngành công nghiGp mang theo khía canh quIn lý Nhà nưVc vq vign thông Tuy nhiên, tác giI mVi ñq c5p ñWn vhn ñq canh tranh chung trong vign thông mà chưa ñq c5p cN th‹ ñWn viGc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng

› Feng Li and Jason Whalley, Deconstruction of the telecommunications industry: from value chains to value networks, Telecommunications Policy Trong nghiên c@u

này, các tác giI ñã ñưa ra kWt lu5n r©ng mAt sM thay ñ‰i hiGn nay trong ngành vign thông là rht chp tiWn, và tht cI công ty c_n phIi ñánh giá lai chiWn lưrc và v` trí th` trưcng cCa hb và thQc hiGn các quyWt ñ`nh khó khăn ñ‹ ñi tiWp Các chu-i giá tr` ñang nhanh chóng phát tri‹n thành các mang lưVi giá tr`, tao ra sQ ph@c tap lVn cho tht cI các công ty tham gia Nghiên c@u sâu hơn là vach ra chu-i giá tr` và giá tr` có th‹ cCa mang lưVi vign thông trong bMi cInh nqn kinh tW mVi, xác ñ`nh các công ty khác nhau, các chiWn lưrc và mô hình kinh doanh mà hb có th‹ áp dNng, phát tri‹n khung khái niGm mVi cho sQ hi‹u biWt hiGn tai trong vign thông và các ngành liên quan, tao ra công cN mVi và kj thu5t ñ‹ xác ñ`nh cơ hAi và mMi ñe dba ñ‹ xây dQng chiWn lưrc mVi [34]

CuMn sách này ñã ñq c5p ñưrc chu-i giá tr` cCa mang lưVi vign thông trong các bMi cInh nqn kinh tW mVi, ñưa ra ñưrc khung khái niGm mVi vq vign thông và các ngành liên quan Tuy nhiên, cuMn sách thiên vq lý thuyWt, chưa có ñiqu tra thQc tW vq chiWn lưrc và v` trí th` trưcng, năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN cCa các công ty, ñ’c biGt là các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng

› John H Harwood II, William T Lake, and David M Sohn, Compatition in International Telecommunications Services Các tác giI kWt lu5n r©ng Hoa Kỳ ñã có

nhing n- lQc giúp tao ra ñAng lQc manh m® ñMi vVi cIi cách vq canh tranh trong lĩnh vQc vign thông ngoài nưVc Mj, kWt quI là tao ra m@c giá thhp hơn và các d`ch vN ña dang hơn cho ngưci tiêu dùng [41]

CuMn sách này có ưu ñi‹m là có ñiqu tra thQc tW vq canh tranh trong lĩnh vQc vign thông ngoài nưVc Mj, tuy nhiên, cuMn sách chưa ñưa ra ñưrc mô hình nghiên c@u cho năng lQc canh tranh cCa các công ty cung @ng d`ch vN vign thông, ñ’c biGt là công

ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng

1.2 Mbt sJ công trình nghiên c2u trong nưZc

Tai ViGt Nam cũng có nhing nghiên c@u vq năng lQc canh tranh:

› Năm 2003, UNDP và CIEM nghiên c@u “Nâng cao năng l c c nh tranh qu1c gia“ CuMn sách này phân tích năng lQc canh tranh cCa ViGt Nam và ñưa ra các giIi

pháp ñ‹ nâng cao năng lQc canh tranh quMc gia [28] Tuy nhiên, thci ñi‹m phân tích

cCa cuMn sách cách ñây khá lâu, thông tin ñã có nhiqu bht c5p, không còn tính @ng dNng vào thQc tW

› Cũng trong năm 2003, tác giI Lê Xuân Bá xuht bIn cuMn sách “H i nhXp kinh t- * áp l c c nh tranh trên th trưJng và ñ1i sách c%a m t s1 nưYc” Trong cuMn sách

này, tác giI ñã phân tích môi trưcng ñ_u tư, lQa chbn d`ch vN và chính sách cho tương lai Tác giI cũng ñã ñưa ra các giIi pháp cN th‹ mà ViGt Nam c_n thQc hiGn ñ‹ khai thác triGt ñ‹ nhing lri ích do hAi nh5p kinh tW khu vQc mang lai, trình bày kinh nghiGm hAi nh5p kinh tW cCa nhiqu nưVc châu Âu và châu Á [2] Tuy nhiên, cũng như tác ph¨m

“Nâng cao năng l c c nh tranh qu1c gia” cCa UNDP và CIEM, mAt sM thông tin cCa

cuMn sách này ñã cũ, tính @ng dNng vào thQc tW không còn cao

› Năm 2004, tác giI Tr_n Văn Tùng trong cuMn “C nh tranh kinh t-, lHi th- c nh tranh qu1c gia và chi-n lưHc c nh tranh c%a công ty“ ñã ñq c5p ñWn vhn ñq canh tranh

trong kinh tW, phân tích lri thW canh tranh cCa quMc gia và ñq xuht chiWn lưrc canh tranh cho các công ty trong giai ñoan ViGt Nam ñang d_n d_n hAi nh5p kinh tW thW giVi [14]

ðây là cuMn sách khá hay vq năng lQc canh tranh Tác giI ñã phân tích ñưrc lri thW canh tranh cCa ViGt Nam và ñưa ra ñưrc chiWn lưrc canh tranh cho các công ty ViGt Nam trong thci kỳ hAi nh5p kinh tW thW giVi Tuy nhiên, tác giI chưa ñưa ra ñưrc

mô hình nghiên c@u ñ‹ có th‹ thuyWt phNc ngưci ñbc vq tính ch’t ch® cCa nghiên c@u

› Năm 2006, TS Vũ Trbng Lâm xuht bIn cuMn sách “Nâng cao s c c nh tranh c%a các công ty trong ti-n trình h i nhXp kinh t- qu1c t-” | công trình này, tác giI ñã

hG thMng hóa mAt sM quan niGm vq s@c canh tranh cCa công ty; phân tích kinh nghiGm trong nưVc và quMc tW vq nâng cao s@c canh tranh cCa công ty; phân tích thQc trang canh tranh và môi trưcng pháp lý cCa canh tranh ” ViGt Nam Trbng tâm cCa cuMn sách là nêu và ñánh giá thQc trang s@c canh tranh cCa các công ty Hà NAi CuMi cùng, tác giI ñưa ra nhing giIi pháp chC yWu nâng cao s@c canh tranh cCa các công ty [10] Tuy nhiên, trong nghiên c@u này, tác giI chưa ñưa ra ñưrc mô hình nghiên c@u cN th‹, ñMi tưrng nghiên c@u là năng lQc canh tranh cCa các công ty trên ñ`a bàn Hà NAi, tính t‰ng quát chưa cao

› Năm 2008, TS Nguygn Hiu Th ng xuht bIn cuMn sách “Năng l c c nh tranh c%a các công ty Vi(t Nam trong xu th- h i nhXp kinh t- qu1c t- hi(n nay” Trong cuMn

sách này, tác giI phân tích năng lQc canh tranh cCa các công ty ViGt Nam trong xu thW hAi nh5p kinh tW quMc tW hiGn nay, thách th@c cCa viGc hAi nh5p và ñưa ra mAt sM giIi pháp ñ‹ nâng cao năng lQc canh tranh cCa các công ty ViGt Nam trưVc nhing thách th@c ñó [16] Tương tQ như nghiên c@u trên, nghiên c@u cCa TS Nguygn Hiu Th ng cũng chưa ñưa ra ñưrc mô hình nghiên c@u cN th‹, tác giI phân tích năng lQc canh tranh cCa các công ty khi ViGt Nam mVi gia nh5p t‰ ch@c WTO, bMi cInh kinh tW ñã khác thci ñi‹m hiGn tai

› Năm 2010, ViGn Nghiên c@u quIn lý kinh tW Trung ương, Hbc viGn Năng lQc

canh tranh châu Á và M.E Porter ñã có bu‰i HAi thIo “Báo cáo năng l c c nh tranh Vi(t Nam 2010” Báo cáo ñã cung chp các sM liGu, phân tích và nhing ñq xuht cN th‹

nh©m giúp các nhà hoach ñ`nh chính sách trong quá trình xác ñ`nh hưVng ñi tương lai Báo cáo ñưa ra nhing phân tích t‰ng hrp làm ñ_u vào cho viGc xây dQng mAt chiWn lưrc kinh tW vˆa dQa trên các kinh nghiGm quMc tW, vˆa phù hrp vVi ñiqu kiGn hoàn cInh cN th‹ cCa ViGt Nam; ñSng thci ñi sâu phân tích nhing nguSn lQc dJn d t tăng trư”ng cCa ViGt Nam thci gian qua cũng như nhing vhn ñq lVn mà ñht nưVc phIi giIi quyWt ñ‹ tiWp tNc duy trì và thúc ñ¨y phát tri‹n kinh tW [29]

ðây là mAt bIn báo cáo khá chi tiWt và c5p nh5t vq năng lQc canh tranh cCa ViGt Nam năm 2010 BIn báo cáo ñã ch§ ra ñưrc ñi‹m manh, ñi‹m yWu cCa ViGt Nam trong viGc duy trì và thúc ñ¨y kinh tW ñht nưVc phát tri‹n Tuy nhiên, ñây là ñánh giá chung cCa nhóm nghiên c@u vq năng lQc canh tranh cCa quMc gia, chưa ñq c5p ñWn năng lQc canh tranh cCa công ty, ñ’c biGt chưa ñq c5p ñWn năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN cCa công ty

Riêng lĩnh vQc vign thông di ñAng, trong thci gian qua có mAt sM công trình nghiên c@u sau:

› Năm 2006, GS.TS Bùi Xuân Phong ñã xuht bIn cuMn sách “Qu;n tr kinh doanh vi&n thông theo hưYng h i nhXp kinh t-” Sau khi ñq c5p nhing vhn ñq chung vq

kinh doanh và quIn tr` kinh doanh vign thông; các lĩnh vQc quIn tr` kinh doanh vign thông, tác giI ñã ñq c5p ñWn mAt sM lý lu5n vq canh tranh và năng lQc canh tranh trong lĩnh vQc vign thông, ñq xuht mAt sM giIi pháp nh©m nâng cao năng lQc canh tranh cho công ty vign thông [13] CuMn sách này viWt cho ngành vign thông chung, không ñq c5p riêng ñWn lĩnh vQc thông tin di ñAng

› Năm 2007, Lê Ngbc Minh trong lu5n án tiWn sĩ kinh tW “Phát tri]n kinh doanh c%a các công ty kinh doanh d ch v" thông tin di ñ ng t i Vi(t Nam” ñã trình bày

nhing lý lu5n vq phát tri‹n kinh doanh cCa các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng, phân tích thQc trang phát tri‹n kinh doanh cCa các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng tai ViGt Nam và nêu ra phương hưVng cũng như giIi pháp phát tri‹n kinh doanh cCa các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng tai ViGt Nam [11]

ðây là nghiên c@u vq phát tri‹n kinh doanh cCa các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng trên quy mô toàn bA 6 công ty kinh doanh d`ch vN này tai ViGt Nam giai ñoan 2002›2006, nghiên c@u này chC yWu là khIo sát và các kWt quI ñat ñưrc ch§ dˆng lai ” m@c thMng kê, mô tI, chưa ñi sâu nghiên c@u vq bIn chht Nghiên c@u ñã phân tích ñưrc ñi‹m manh, ñi‹m yWu trong kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty trên; ch§ ra ñưrc cơ hAi và thách th@c trong viGc phát tri‹n kinh doanh ñMi vVi các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng cCa ViGt Nam trong giai ñoan

2006Ỉ2010; ựưa ra ựưrc mAt sM giIi pháp thúc ựẽy kinh doanh và nâng cao khI năng canh tranh cCa các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin ựi ựAng Tuy nhiên, lu5n án chưa ựưa ra ựưrc mô hình nghiên c@u cN thỀ, sM liGu thu th5p chC yWu là thông tin th@ chp, chưa có mAt mJu nghiên c@u riêng

Ỉ MAt lu5n án tiWn sĩ kinh tW khác vq lĩnh vQc vign thông cũng ựưrc bIo vG thành

công trong năm 2007 đó là lu5n án: ỘPhát tri]n ngành vi&n thông Vi(t Nam ự-n năm 2020Ợ cCa Tr_n đăng Khoa Trong lu5n án này, tác giI nghiên c@u nhing kinh nghiGm

phát triỀn ngành vign thông cCa mAt sM nưVc trên thW giVi, ựánh giá thQc trang hoat ựAng phát triỀn ngành vign thông ViGt Nam trong khoIng thci gian tẼ 2006 trỢ vq trưVc và ựưa ra mAt sM giIi pháp phát triỀn ngành vign thông ViGt Nam ựWn năm 2020 [9]

Lu5n án có ưu ựiỀm là ựã phân tắch và rút ra ựưrc nhing kinh nghiGm phát triỀn ngành vign thông cCa mAt sM quMc gia trên thW giVi, tẼ ựó ựưa ra ựưrc nhing bài hbc cho viGc phát triỀn vign thông ViGt Nam Tuy nhiên, lu5n án chưa nghiên c@u sâu vq năng lQc canh tranh cCa ngành vign thông ViGt Nam, ựỖc biGt là năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng Lu5n án chưa chậ ra ựưrc các nhân tM Inh hưỢng ựWn năng lQc canh tranh cCa ngành vign thông ViGt Nam, nhân tM nào là nhân tM chắnh Nhing giIi pháp lu5n án ựưa ra mang tắnh khái quát chung cho phát triỀn ngành vign thông, thiWu nhing giIi pháp mang tắnh ựỖc thù có Inh hưỢng trQc tiWp ựWn viGc nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ựAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam trong giai ựoan hiGn nay

Ỉ Năm 2010, tác giI đ- Xuân Minh ựã có ỘNghiên c u phương pháp xác ự nh

và ch- tài ự1i vYi các hành vi c nh tranh không lành m nh trong ho t ự ng vi&n thôngỘ đây là báo cáo nghiên c@u khoa hbc thuAc BA Thông tin và Truyqn thông

Trong nghiên c@u này tác giI xác ự`nh các hành vi canh tranh không lành manh trong hoat ựAng vign thông và ựq xuht các chW tài ựỀ xặ lý các hành vi ựó [12] Nghiên c@u

ựã dQa trên phân tắch các hành vi canh tranh không lành manh trong hoat ựAng vign thông cN thỀ và khái quát lên thành phương pháp và chW tài ựMi vVi các hành vi ựó Tuy nhiên, báo cáo này chưa ựưa ra ựưrc mô hình nghiên c@u rõ ràng, lu5n c@ chưa thuyWt phNc ựưrc ngưci ựbc, mVi chậ dẼng lai Ợ viGc mô tI các quan sát là chC yWu

Ỉ MAt lu5n án tiWn sj kinh tW ựưrc bIo vG thành công trong năm 2010, ựó là

lu5n án ỘNâng cao s c c nh tranh d ch v" vi&n thông c%a TXp ựoàn BCVT trong ựi0u ki(n Vi(t nam là thành viên c%a WTOỢ cCa Ngô Hoàng YWn Trong công trình này, tác

giI ựq c5p ựWn mAt sM lý lu5n chC yWu vq s@c canh tranh d`ch vN thông tin di ựAng và truy nh5p Internet băng rAng; ựánh giá thQc trang s@c canh tranh d`ch vN thông tin di ựAng và truy nh5p Internet băng rAng cCa T5p ựoàn BCVT ViGt nam Trên cơ sỢ ựó ựq xuht giIi pháp nhẹm nâng cao s@c canh tranh các d`ch vN vign thông chắnh cCa VNPT trong ựiqu kiGn ViGt Nam là thành viên cCa WTO [31]

› Cũng trong năm 2010, tác giI Tr_n Tuhn Anh đã đưa ra “Nghiên c u phương pháp xác đ nh giá thành d ch v" vi&n thơng chi-m th ph_n kh1ng ch-“* báo cáo

nghiên c@u khoa hbc cCa BA Thơng tin và truyqn thơng Trong nghiên c@u này tác giI t‰ng hrp khái niGm vq d`ch vN vign thơng chiWm th` ph_n khMng chW, phân tích và đq xuht các phương pháp xác đ`nh giá thành cho các d`ch vN đĩ [1]

Báo cáo đã đưa ra đưrc mAt sM phương pháp nh©m xác đ`nh giá thành cho các d`ch vN vign thơng chiWm th` ph_n khMng chW, tuy nhiên, bIn báo cáo chưa đánh giá đưrc tác đAng cCa giá thành các d`ch vN này đWn viGc kinh doanh cCa cơng ty và nĩ s® Inh hư”ng đWn năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN cCa cơng ty như thW nào

› Năm 2012, nghiên c@u sinh Tr_n Th` Anh Thư đã bIo vG lu5n án tiWn sj kinh

tW “Tăng cưJng năng l c c nh tranh c%a TXp đồn Bưu chính Vi&n thơng Vi(t Nam trong đi0u ki(n Vi(t Nam là thành viên c%a T2 ch c Thương m i Th- giYi” Trong

cơng trình này, tác giI đã nêu lên cơ s” lý lu5n vq tăng cưcng năng lQc canh tranh cCa cơng ty, thQc trang viGc tăng cưcng năng lQc canh tranh cCa T5p đồn Bưu chính Vign thơng ViGt Nam và giIi pháp cho vhn đq này cCa T5p đồn Tác giI cũng đã điqu tra, khIo sát vq năng lQc canh tranh cCa VNPT so vVi mAt sM đMi thC qua đánh giá cCa khách hàng, chuyên gia và lãnh đao cCa các đơn v` này [19]

ðây là mAt cơng trình nghiên c@u cơng phu, nghiêm túc Tác giI đã t‰ ch@c đưrc mAt cuAc điqu tra vVi quy mơ tương đMi rAng vq năng lQc canh tranh cCa VNPT

và so sánh vVi các đMi thC Tác giI cũng đã đưa ra đưrc nhing giIi pháp nh©m nâng cao năng lQc canh tranh cho VNPT Tuy nhiên, tác giI mVi ch§ đi vào nhing giIi pháp chung chung, chưa đưa đưrc giIi pháp riêng biGt cho tˆng d`ch vN cN th‹

Cịn nhiqu đq tài khác nghiên c@u vq d`ch vN thơng tin di đAng, nhưng dưVi gĩc

đA canh tranh trong cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng thì chưa cĩ đq tài nghiên c@u nào Các đq tài trưVc đây đã thQc hiGn chC yWu vJn xoay quanh viGc phát tri‹n cơng nghG, d`ch vN, kj thu5t cCa các cơng ty kinh doanh d`ch vN thơng tin di đAng VVi mong muMn cĩ nhing nghiên c@u chuyên sâu vq khía canh cung @ng d`ch vN thơng tin

di đAng tai ViGt Nam, tác giI đã chbn đq tài này đ‹ làm rõ cơ s” lý lu5n cùng thQc tign

và các giIi pháp nh©m nâng cao khI năng canh tranh trong cung @ng d`ch vN cho các cơng ty kinh doanh d`ch vN thơng tin di đAng tai ViGt Nam

1.3 KEt lu\n rút ra tk tlng quan nghiên c2u

1.3.1 Nh3ng đi4m th,ng nh5t v6 c nh tranh trong cung ng d ch v thơng tin di đ ng c a các cơng ty vi n thơng

Nhìn chung, các cơng trình nghiên c@u trong nưVc và quMc tW vq năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng cCa các cơng ty vign thơng đã đi đWn thMng nhht ” mAt sM đi‹m sau:

› Vq khung lý thuyWt nghiên c@u: h_u hWt các nghiên c@u trưVc ñq có ñq c5p, phân tích và s£ dNng hai mô hình nghiên c@u chính là mô hình kim cương và mô hình năm lQc lưrng canh tranh cCa Micheal E Porter Các mô hình này ñã ñ’t các công ty trong mAt môi trưcng ngành cN th‹, phân tích các yWu tM Inh hư”ng ñWn năng lQc canh tranh cCa các công ty trong cung @ng d`ch vN và sQ tác ñAng cCa môi trưcng ñWn năng lQc canh tranh cCa các công ty trong hoat ñAng cCa mình

› Vq phương pháp nghiên c@u: các nghiên c@u trưVc ñqu kWt hrp cI hai phương pháp nghiên c@u ñ`nh tính và ñ`nh lưrng Nghiên c@u ñ`nh tính ñưrc s£ dNng trong viGc kW thˆa nhing mô hình, nhing khung lý thuyWt kinh ñi‹n làm cơ s” lý lu5n cho các nghiên c@u hiGn tai Nghiên c@u ñ`nh lưrng ñ‹ xác ñ`nh vhn ñq thQc trang cCa các nghiên c@u hiGn tai, tˆ ñó phân tích, ñánh giá và rút ra nh5n xét ñ‹ ñq xuht nhing ý kiWn nh©m hoàn thiGn các vhn ñq c_n nghiên c@u

› Vq các giIi pháp ñã ñưrc ñưa ra: Các giIi pháp nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN cCa các công ty vign thông thMng nhht ” phương diGn tìm cách cIi thiGn các tiêu chí ño lưcng năng lQc canh tranh cCa các công ty vign thông trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng và kiWn ngh` tao ra mAt môi trưcng canh tranh lành manh M-i quMc gia, m-i công ty vign thông ñqu có phương th@c riêng cCa mình trong nâng cao năng lQc canh tranh cung @ng d`ch vN Tuy nhiên, các nghiên c@u trưVc ñqu thMng nhht ” hai phương th@c: tˆng công ty vign thông nâng cao năng lQc canh tranh thông qua phát huy ñi‹m manh và kh c phNc ñi‹m yWu cCa mình; vai trò to lVn cCa chính phC trong viGc h- trr các công ty vign thông nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng

1.3.2 Nh3ng ñi4m c7n ti8p t c nghiên c u v6 c nh tranh trong cung ng d ch

v thông tin di ñ ng c a các công ty vi n thông

Ngoài nhing ñi‹m thMng nhht nêu trên, còn mAt sM nAi dung c_n tiWp tNc nghiên c@u và ñưrc trình bày trong lu5n án:

› Tiêu chí ñánh giá năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông

› SQ biWn ñ‰i cCa môi trưcng ngành vign thông, ñ’c biGt là lĩnh vQc thông tin di ñAng tˆ ñAc quyqn sang canh tranh và nhht là sau khi ViGt Nam gia nh5p WTO

› Vai trò cCa chính phC trong viGc nâng cao năng lQc canh tranh cCa các công ty vign thông ViGt Nam, ñ’c biGt trong viGc cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng

› SQ @ng phó và thích nghi cCa các công ty vign thông ViGt Nam vVi sQ thay ñ‰i cCa môi trưcng

› Phương hưVng và giIi pháp nâng cao năng lQc canh tranh trong cung @ng d`ch

vN thông tin di ñAng cCa các công ty vign thông ViGt Nam

CHƯƠNG 2: CƠ S> LÝ THUY T Va NĂNG L"C C NH TRANH TRONG CUNG #NG D CH V THÔNG TIN DI ð NG C%A CÁC CÔNG TY VI'N THÔNG

2.1 ðoc ñipm cFa d5ch vH thông tin di ñbng và cung 2ng d5ch vH thông tin

di ñbng

2.1.1 ð:c ñi4m c a d ch v thông tin di ñ ng

D`ch vN thông tin di ñAng là mAt d`ch vN liên lac, cũng như bIn chht chung cCa d`ch vN, nó ñưrc phân ra 2 m@c: D`ch vN cơ bIn và d`ch vN giá tr` gia tăng

D ch v" cơ b;n là d`ch vN chC yWu cCa công ty cung chp cho th` trưcng D`ch vN

cơ bIn thoI mãn mAt loai nhu c_u nhht ñ`nh vì nó mang lai mAt loai giá tr` s£ dNng (hay giá tr` lri ích) cN th‹ D`ch vN cơ bIn quyWt ñ`nh bIn chht cCa d`ch vN, nó g n liqn vVi công nghG, hG thMng sIn xuht và cung @ng d`ch vN ðMi vVi d`ch vN TTDð, d`ch vN

cơ bIn là d`ch vN truyqn thông tin cCa ngưci nói ñWn ngưci nghe qua hG thMng t‰ng ñài

di ñAng ho’c Internet mà không làm thay ñ‰i loai hình ho’c nAi dung thông tin Trong kinh doanh, ngưci ta thưcng gbi là d`ch vN “thoai” HiGn nay, viGc xác ñ`nh và phân loai d`ch vN cơ bIn trong cung @ng d`ch vN TTDð ñã ñưrc nhìn nh5n lai KWt quI tˆ các cuAc ñiqu tra nghiên c@u th` trưcng cho thhy, khách hàng hiGn nay coi d`ch vN SMS thông thưcng cũng là d`ch vN cơ bIn V5y d`ch vN cơ bIn cCa d`ch vN TTDð bao gSm d`ch vN thoai và tin nh n SMS

D ch v" giá tr gia tăng là nhing d`ch vN b‰ sung, tao ra nhing giá tr` phN trAi thêm

cho khách hàng, làm cho khách hàng có sQ cIm nh5n tMt hơn vq d`ch vN cơ bIn D`ch vN giá tr` gia tăng cCa mang TTDð là d`ch vN tăng thêm giá tr` thông tin cCa ngưci s£ dNng d`ch

vN b©ng cách hoàn thiGn loai hình, nAi dung thông tin trên cơ s” s£ dNng mang TTDð ho’c Internet HiGn nay, d`ch vN giá tr` gia tăng cCa các mang TTDð tai ViGt Nam ñã phát tri‹n rht ña dang ñWn hàng chNc d`ch vN, gSm có d`ch vN dQa trên nqn SMS, d`ch vN GPRS, MMS, USSD Tuy nhiên, vVi sQ phát tri‹n cCa khoa hbc và công nghG hiGn ñai, trong lĩnh vQc vign thông và cN th‹ là lĩnh vQc TTDð, các d`ch vN giá tr` gia tăng ngày càng ña dang

và phong phú vq hình th@c lJn nAi dung Các d`ch vN này ñưrc thiWt kW hưVng tVi tiGn ích và nhu c_u liên tNc ñ‰i mVi cCa ngưci dùng di ñAng, vì v5y ngành công nghiGp nAi dung (các công ty cung chp d`ch vN nAi dung› mAt loai hình d`ch vN giá tr` gia tăng có doanh thu cao) ngày càng phát tri‹n Theo nh5n ñ`nh cCa mAt sM chuyên gia trong lĩnh vQc vign thông và cũng theo xu hưVng phát tri‹n ngành TTDð cCa mAt sM nưVc Châu Âu, Châu Á khác, trong nhing năm tVi ñây, các doanh nghiGp cung @ng d`ch vN TTDð s® phIi ñi theo hưVng cung

@ng chC ñao là d`ch vN giá tr` gia tăng ch@ không ch§ là phát tri‹n thuê bao như thci kỳ ñ_u

Do d`ch vN TTDð là mAt loai hình d`ch vN vign thông nên nó mang ñ’c ñi‹m chung cCa các loai hình d`ch vN vign thông như: tính vô hình cCa d`ch vN, quá trình sIn

xuht d`ch vN TTDð mang tính chht dây chuyqn, quá trình cung chp d`ch vN TTDð g n liqn vVi quá trình s£ dNng d`ch vN, tIi trbng không ñSng ñqu theo không gian và thci gian Ngoài nhing ñ’c ñi‹m chung cCa d`ch vN vign thông ñó, TTDð cũng có nhing ñ’c ñi‹m riêng ñ‹ phân biGt vVi các loai hình d`ch vN vign thông khác

2.1.1.1 Chht lưrng d`ch vN thông tin di ñAng phN thuAc vào nhiqu yWu tM

Chht lưrng d`ch vN TTDð phN thuAc vào rht nhiqu yWu tM như: chht lưrng các t‰ng ñài, thiWt b` chuy‹n mach, thiWt b` thu phát sóng; trình ñA cCa kj thu5t viên, khai thác viên;

sQ cIm nh5n cCa khách hàng; thái ñA phNc vN cCa giao d`ch viên; các yWu tM khách quan như thci tiWt, khí h5u Chính vì v5y, ñ‹ xác ñ`nh ñưrc chht lưrng cCa d`ch vN ñòi hYi phIi phân tích t‰ng hrp các yWu tM trong mMi quan hG tương tác vVi nhau

2.1.1.2 D`ch vN thông tin di ñAng có khI năng lưu ñAng cao

ð’c ñi‹m này cũng là ñ’c ñi‹m n‰i b5t và tao ra sQ khác biGt giia d`ch vN TTDð vVi các d`ch vN vign thông khác Ngưci s£ dNng d`ch vN TTDð có khI năng lưu ñAng rht cao; vào bht kỳ lúc nào, ” bht kỳ ñâu trong pham vi vùng phC sóng, ngưci s£ dNng d`ch vN TTDð ñqu có khI năng thQc hiGn cuAc gbi ñi và nh5n cuAc gbi ñWn vVi các thuê bao trong cùng mang, các thuê bao các mang di ñAng khác có roaming vVi mang

di ñAng cCa ngưci s£ dNng ho’c mang cM ñ`nh ðây chính là lri thW canh tranh vVi các d`ch vN vign thông khác

2.1.1.3 D`ch vN thông tin di ñAng có tính bIo m5t cao

D`ch vN TTDð ñIm bIo tính cá nhân cho m-i thuê bao, cuAc gbi ñưrc thQc hiGn

” trang thái tMt nhht có th‹ nhc sQ ñiqu ch§nh tMi ưu Nó cung chp các d`ch vN ña dang cho các thuê bao trong hai lĩnh vQc thoai và truyqn sM liGu Ngoài ra, nó còn dg dàng thích @ng vVi nhu c_u tăng nhanh cCa xã hAi vì dg tMi ưu hoá và m” rAng mang lưVi Tuy nhiên, d`ch vN TTDð lai có nhưrc ñi‹m là tín hiGu dg b` nhigu và phN thuAc vào vùng phC sóng

2.1.1.4 Giá cưVc d`ch vN thông tin di ñAng cao hơn so vVi các d`ch vN vign thông khác Nguyên nhân chC yWu là do vMn ñ_u tư xây dQng cơ s” ha t_ng mang lưVi lVn và khI năng phNc vN cCa d`ch vN thông tin di ñAng là rht cao

2.1.1.5 SIn ph¨m cCa d`ch vN thông tin di ñAng mang tính chht vùng

M-i vùng phN thuAc vào v` trí ñ`a lý, vào vùng phC sóng, trình ñA phát tri‹n kinh

tW xã hAi cũng như nhu c_u s£ dNng thông tin khác nhau Tính chht ñó hình thành tương quan cung c_u vq s£ dNng di ñAng là rht khác, vì v5y khó có th‹ ñiqu hoà sIn ph¨m tˆ nơi có chi phí thhp ñWn nơi có chi phí cao

2.1.2 ðoc ñipm cung 2ng d5ch vH thông tin di ñbng cFa các công ty visn thông

2.1.2.1 Quy trình cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng

NWu xét trên khía canh giia nhà cung @ng vVi ngưci tiêu dùng, quy trình cung

@ng d`ch vN TTDð ñưrc th‹ hiGn qua mô hình sau:

Hình 2.1 : Quy trình cung 2ng d5ch vH thông tin di ñbng

Ngu>n: [11]

Ngưci tiêu dùng thanh toán các d`ch vN thông tin di ñAng mà hb s£ dNng, tao ra doanh thu cho nhà khai thác, nhà khai thác quan tâm tVi chht lưrng thiWt b` mua tˆ nhà sIn xuht, thanh toán chi phí mua các thiWt b` thông tin di ñAng cho nhà sIn xuht Các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng có th‹ mua thiWt b` thông tin di ñAng tˆ các nhà sIn xuht ho’c tQ chW tao lhy

NWu xét trên khía canh kj thu5t, d`ch vN thông tin di ñAng tˆ quá trình cung @ng ñWn ngưci s£ dNng cuMi cùng qua nhiqu công ñoan nh hư”ng b”i tính chht vô hình, nên quy trình cung chp và kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng dưcng như rht ñơn giIn nhưng lai phN thuAc vào nhiqu khâu, nhiqu yWu tM Vq cơ bIn, quy trình cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng ñưrc thQc hiGn qua các hoat ñAng sau:

* Nghiên c u và xác ñ nh nhu c_u th trưJng v0 d ch v" thông tin di ñ ng

ðMi vVi kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng, khi c_n ñưa ra quyWt ñ`nh mAt vhn

ñq quan trbng trong phát tri‹n kinh doanh, ví dN quyWt ñ`nh ñ_u tư xây dQng mang lưVi ñ‹ cho ra ñci mAt loai hình d`ch vN mVi, ho’c ñưa ra mAt quyWt sách mVi vq khuyWn mai, giá cưVc, có Inh hư”ng lVn ñWn kinh doanh mAt loai hình d`ch vN, ñiqu quan trbng là quyWt ñ`nh ñó phIi ñưrc dQa trên nhing s” c@ khoa hbc, trên kWt quI cCa viGc nghiên c@u th` trưcng ch@ không dQa trên cIm nh5n, ý kiWn chC quan, quan ñi‹m, ñ`nh kiWn cCa mAt ho’c mAt sM ít ngưci Thông qua nghiên c@u th` trưcng, s® có ñưrc phIn ánh khách quan cCa th` trưcng vq vhn ñq c_n quyWt ñ`nh, tˆ ñó, quyWt ñ`nh ñưa ra s®

ThiWt b`

Tiqn

Nhà stn xu^t v Ngưwi cung c^p các thiEt b5 thông tin di ñbng

Nhà khai thác v Ngưwi cung c^p d5ch vH thông tin di ñbng

Ngưwi tiêu dùng

đưrc chính xác và phù hrp vVi nhu c_u thQc tW cCa th` trưcng hơn T‰ng hrp các nhu c_u cCa khách hàng tao nên c_u vq d`ch vN cCa cơng ty, s® là tMt hơn nWu cơng ty n m đưrc c_u hưVng vq mình, t‰ng hrp các nguSn cung d`ch vN cho khách hàng cCa cơng

ty tao nên cung d`ch vN Theo như sQ tương tác cung c_u, giia ngưci mua vVi ngưci bán, giia ngưci bán vVi ngưci bán, giia ngưci mua vVi ngưci mua hình thành nên giá cI th` trưcng Giá cI th` trưcng là mAt đai lưrng biWn đAng do tương tác giia cung và c_u và đưrc xác đ`nh ” đ`a đi‹m và thci đi‹m cN th‹ Canh tranh là mAt tht yWu trong cơ chW th` trưcng, và muMn đ@ng ving, cơng ty khơng ch§ t5p trung vào viGc cung @ng d`ch vN mà cịn c_n đ‹ ý tVi các đAng thái tˆ phía đMi thC

Như v5y, cơng viGc nghiên c@u th` trưcng địi hYi cơng ty kinh doanh d`ch vN thơng tin di đAng c_n nghiên c@u kj lưrng cung, c_u, giá cI, giá thành và đMi thC canh tranh, qua đĩ n m đưrc thQc trang lĩnh vQc mình kinh doanh và là cơ s” l5p chiWn lưrc, kW hoach, ra các quyWt đ`nh kinh doanh đúng đ n, k`p thci ViGc nghiên c@u th` trưcng c_n đưrc m” rAng ra nhiqu lĩnh vQc, như nghiên c@u các giá tr` ng_m hi‹u cCa khách hàng đ‹ n m b t đưrc chính xác nhu c_u, các yWu tM tác đAng đWn hành vi s£ dNng d`ch vN cCa khách hàng nh©m đưa ra các kW hoach cN th‹ và phù hrp Nghiên c@u th` trưcng phIi là nqn tIng cho mbi hoat đAng kinh doanh cCa cơng ty cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng

Nghiên c@u th` trưcng và xác đ`nh nhu c_u s£ dNng cCa khách hàng là bưVc đ_u tiên trong chu-i các hoat đAng kinh doanh d`ch vN thơng tin di đAng Ngồi các biGn pháp nghiên c@u th` trưcng như trên, khi xác đ`nh nhu c_u s£ dNng d`ch vN thơng tin di đAng, ngưci ta thưcng dQa trên các cơ s” di liGu sau: sM liGu thMng kê vq dân sM và m5t đA dân cư tˆng khu vQc, m@c đA tăng trư”ng kinh tW, m@c đA thu nh5p bình quân, nhu c_u vq thơng tin liên lac nĩi chung dQa trên cơ s” sM máy điGn thoai cM đ`nh, kinh nghiGm phát tri‹n mang cCa các mang trưVc, giá thành hG thMng và thiWt b` đ_u cuMi DQa trên nhing cơ s” di liGu này, các cơng ty kinh doanh d`ch vN thơng tin di đAng s® tiWn hành dQ đốn nhu c_u s£ dNng d`ch vN cCa khách hàng đ‹ l5p chiWn lưrc

và kW hoach kinh doanh phù hrp, đ’c biGt là chiWn lưrc phát tri‹n mang lưVi, phát tri‹n d`ch vN, l5p kW hoach giá cưVc phù hrp vVi nhu c_u cCa th` trưcng

* T2 ch c khai thác các lo i d ch v" thơng tin di đ ng

Quy trình thQc hiGn liên lac b©ng d`ch vN TTDð trên mang dign ra như sau:

Hình 2.2 : Quy trình thBc hizn liên lPc trên mPng thơng tin di đbng

Ngu>n: [11]

Âm thanh

Mã hĩa tai máy gbi

Tram thu phát

Máy

HiGn nay, trên th` trưcng thông tin di ñAng ViGt Nam các công ty ñã ñưa công nghG CDMA vào khai thác, tuy nhiên, các công ty cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng công nghG GSM vJn chiWm th` ph_n khMng chW khoIng hơn 90% [20], do ñó, trong giVi han ñq tài t5p trung nghiên c@u viGc t‰ ch@c khai thác các loai d`ch vN thông tin di ñAng dQa trên công nghG GSM Mang thông tin di ñAng cơ bIn ñưrc chia thành hai ph_n: ph_n chuy‹n mach và ph_n vô tuyWn M-i ph_n ñqu có các khMi ch@c năng và ñưrc l p ñ’t ” các khMi khác nhau cCa hG thMng thiWt b` mang di ñAng

ð‹ có ñưrc d`ch vN thông tin di ñAng cung chp cho khách hàng, công ty cung

@ng d`ch vN thông tin di ñAng c_n phIi ñáp @ng ñưrc các công viGc sau: ñ_u tư xây dQng các t‰ng ñài hay còn gbi là các trung tâm chuy‹n mach ñiGn thoai di ñAng, ñ_u tư xây dQng mang lưVi các tram thu phát thông tin di ñAng trong pham vi muMn cung chp d`ch vN, tiWn hành kWt nMi các tram thu phát vVi t‰ng ñài chuy‹n mach ñ‹ tao thành mAt mang lưVi thông tin di ñAng hoàn ch§nh thông qua các thiWt b` truyqn dJn ñ’c chCng (các thiWt b` truyqn dJn như Viba, cáp quang,…) CuMi cùng là viGc v5n hành khai thác

và bIo dưung thì mVi có khI năng cung chp ñưrc d`ch vN thông tin an toàn, không b` gián ñoan, chht lưrng cao

* T2 ch c cung ng các d ch v" thông tin di ñ ng

Quy trình t‰ ch@c cung @ng các d`ch vN thông tin di ñAng ñi tˆ khâu phân phMi, bán hàng ñWn duy trì khách hàng, chăm sóc khách hàng, và tiWp tNc phát tri‹n, nâng cao chht lưrng d`ch vN ñ‹ quay lai quy trình t‰ ch@c cung @ng d`ch vN Các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng hiGn nay tai ViGt Nam chC yWu tri‹n khai cung

@ng d`ch vN qua các hình th@c bán hàng như sau:

+ Bán hàng tr c ti-p: là sQ giao tiWp trQc tiWp giia ngưci bán hàng vVi khách hàng

tiqm năng, trong ñó ngưci bán hàng có nghĩa vN giao hàng, chuy‹n giao quyqn s” hiu cho ngưci mua và nh5n tiqn Hoat ñAng bán hàng cá nhân ñưrc thQc hiGn tMt không nhing tao nên nhing hình Inh ñ¼p vq công ty mà công ty còn có ñưrc nhing thông tin phIn hSi nhanh chóng tˆ phía khách hàng, qua ñó ñáp @ng nhu c_u cCa khách hàng ñưrc tMt hơn Công ty c_n chú ý ñWn các m’t trong hoat ñAng bán hàng cá nhân, ñó là: sIn ph¨m, c£a hiGu (v` trí, ñ`a ñi‹m, cách th@c trưng bày), nhân viên bán hàng (ñáp @ng các yêu c_u vq ngoai hình, kiWn th@c, kinh nghiGm, phong cách và thái ñA phNc vN) b”i ñAi ngũ nhân viên trQc tiWp tiWp xúc khách hàng và giVi thiGu d`ch vN, cung chp d`ch vN

và ký hrp ñSng vVi khách hàng Trong kênh bán hàng này, công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng có th‹ ki‹m soát chht lưrng viGc cung @ng d`ch vN tMi ña

+ Bán hàng qua kênh trung gian, ñ i lý, bưu ñi(n: ñưrc thQc hiGn b”i kênh trung

gian, là c_u nMi giia khách hàng và công ty Kênh trung gian thưcng s® t5p trung tMi ña hoá lri ích cho mình nên chính sách cho các kênh trung gian này c_n phIi có sQ khác biGt và hhp dJn riêng thì viGc bán hàng và cung @ng d`ch vN mVi ñat hiGu quI cao

+ Bán hàng qua h( th1ng cba hàng, ñi]m giao ñ ch, chi nhánh, showroom c%a công ty: là hình th@c mà các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng tai ViGt

Nam ñang t5p trung xây dQng và phát tri‹n Tuy nhiên, c_n có chiWn lưrc ñ_u tư phù hrp ñ‹ phát tri‹n và cân ñMi các kênh phân phMi, cung @ng d`ch vN tVi khách hàng ViGc t‰ ch@c cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng không th‹ không có các hoat ñAng chăm sóc khách hàng, duy trì khách hàng mà các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng hiGn ñang tri‹n khai Bán hàng, phân phMi d`ch vN ñWn khách hàng ch§ là hoat ñAng ñ_u tiên trong quá trình cung @ng, và nWu không có các hoat ñAng tiWp theo này ñ‹ duy trì, chăm sóc khách hàng khi hb s£ dNng d`ch vN, thì hG sM rci mang s®

là con sM rht lVn ch@ không dˆng ” m@c hiGn nay

Chăm sóc khách hàng ñưrc phân ra các ñMi tưrng khách hàng khác nhau: khách hàng trI trưVc, khách hàng trI sau, nhóm khách hàng gia ñình, nhóm khách hàng ñSng nghiGp, nhóm khách hàng lâu năm, VVi m-i ñMi tưrng khách hàng các công ty thưcng thiWt kW mAt chương trình riêng phù hrp vVi các ñ’c ñi‹m và lri ích cCa các nhóm khách hàng Bên canh ñó, hoat ñAng trI lci, tư vhn, giIi ñáp và hưVng dJn khách hàng s£ dNng d`ch vN thông tin di ñAng là nhing hoat ñAng không th‹ thiWu ñưrc ñMi vVi các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng Phương án ñ‹ duy trì hoat ñAng này ñưrc lên kW hoach và tri‹n khai ngay tˆ khi l5p kW hoach kinh doanh Sºn sàng phNc vN giIi ñáp mbi nhu c_u cCa khách hàng 24/24 là mAt trong nhing thW manh cCa công ty có tiêu chu¨n phNc vN khách hàng, có cam kWt phNc vN khách hàng

Thu cưVc và các công tác thanh toán cưVc phí cũng n©m trong chu-i các hoat ñAng cung @ng d`ch vN cho khách hàng và chiWm mAt vai trò rht quan trbng góp ph_n thúc ñ¨y viGc phát tri‹n kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng HG thMng thanh toán cưVc phí ñưrc các công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng phát tri‹n rht ña dang ñ‹ bIo ñIm mang ñWn tiGn ích cho ngưci s£ dNng, và cũng bIo ñIm t¦ lG thu hSi nr ñbng, quay vòng vMn cho công ty Các hình th@c thanh toán cưVc, thu cưVc ph‰ biWn nhht hiGn nay là thu cưVc tai kênh phân phMi và thu cưVc trQc tiWp tai ñ`a ch§ cCa khách hàng MAt hình th@c mVi b t ñ_u phát tri‹n manh ñó là thanh toán cưVc qua hG thMng thanh toán tQ ñAng cCa các ngân hàng

* Ki]m tra và phân tích ñánh giá v0 ho t ñ ng kinh doanh d ch v"

L5p kW hoach, thQc hiGn kW hoach cũng chưa ñC, công ty c_n thưcng xuyên có sQ ki‹m tra, ki‹m soát, ñánh giá kWt quI và quá trình thQc hiGn kW hoach cCa tˆng bA ph5n trong t‰ ch@c bA máy cCa mình QuIn tr` kinh doanh ñưrc coi như mAt “nghG thu5t” cCa m-i công ty

Bên canh ñó, ñ‹ nâng cao chht lưrng d`ch vN, ñat tiêu chu¨n quMc tW, công ty kinh doanh d`ch vN thông tin di ñAng c_n xây dQng và áp dNng theo hG thMng quIn lý chht lưrng ISO 9001›2000 và luôn áp dNng các công nghG mVi, m” rAng pham vi phNc

vN, tìm hi‹u, điqu tra ý kiWn khách hàng vq chht lưrng d`ch vN cơng ty cung chp và tìm cách thYa mãn nhu c_u cCa khách hàng mAt cách tMt nhht

Như v5y, quy trình quIn lý cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng cĩ th‹ đưrc mơ

tI tĩm lưrc qua hình v® sau:

Hình 2.3 : Quy trình qutn lý cung 2ng d5ch vH thơng tin di đbng

2.1.2.2 ð’c đi‹m cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng cCa các cơng ty vign thơng

* Chi phí đ_u tư cơ b;n lYn

ð‹ thiWt l5p mAt mang lưVi thơng tin di đAng quMc gia địi hYi chi phí rht lVn và nhìn chung nhing chi phí này lVn hơn rht nhiqu khoIn lri nhu5n mà mAt cơng ty cĩ th‹ kỳ vbng đat đưrc trong kW hoach ng n han hay trung han TrưVc khi tiWn hành cung @ng d`ch vN thơng tin di đAng, các cơng ty phIi đưrc chp quyqn và phép truy c5p hiu tuyWn tVi tˆng gia đình, cơng ty và các t‰ ch@c chính phC hay phi chính phC trong pham vi mAt quMc gia TiWp đWn, hb phIi xây dQng nút đi‹m, các tuyWn truyqn dJn đ‹ truyqn tIi lưu lưrng Sau đĩ là thiWt l5p các t‰ng đài, phIi cĩ nhân viên khai thác và rht nhiqu loai cơ s” ha t_ng và mAt loat các d`ch vN h- trr khác

Ngồi ra, vì mNc tiêu phát tri‹n chung cCa quMc gia, viGc xây dQng mAt mang lưVi thơng tin di đAng chung là điqu khơng th‹ khơng làm Tuy nhiên, trong mAt quMc gia, bên canh nhing đơ th` kinh tW phát tri‹n sơi đAng, m@c sMng và thu nh5p cao vVi khI năng chi trI lVn, cịn khơng ít vùng sâu, vùng xa h¸o lánh chưa đưrc đơ th` hĩa, dân cư thưa thVt, kinh tW cịn kém phát tri‹n Thơng thưcng các cơng ty s® ch§ muMn t5p trung đ_u tư vào nhing vùng trbng đi‹m vì mNc tiêu lri nhu5n đưrc đ’t lên hàng đ_u, khơng muMn kinh doanh tai nhing nơi h¸o lánh Như v5y, ch§ cĩ chính phC mVi

cĩ th‹ đ@ng ra đIm nhiGm viGc này vì mNc tiêu đ_u tiên là phát tri‹n chung và chhp nh5n l- trong mAt thci gian khơng ng n

Do chi phí đ_u tư ban đ_u đ‹ xây dQng mang thơng tin di đAng rht lVn nên các cơng ty vign thơng đqu phIi cĩ tiqm lQc tài chính manh Trên thQc tW, các cơng ty vign thơng cũng cĩ th‹ thˆa hư”ng mang cơ s” ha t_ng sºn cĩ đưrc xây dQng b”i ngân sách chính phC Tuy nhiên, tùy thuAc vào đ’c đi‹m cCa tˆng lĩnh vQc kinh doanh vign thơng

và đ’c đi‹m cCa tˆng loai hình d`ch vN, đ’c biGt là các d`ch vN mang tính chht là sIn ph¨m chiWn lưrc cCa cơng ty, các t5p đồn s® phIi tQ đ_u tư cho mang riêng cCa mình NguSn đ_u tư cịn phIi t5p trung vào các thiWt b` kj thu5t, hG thMng t‰ng đài, các trung tâm điqu khi‹n kj thu5t và đ_u tư cho nghiên c@u và phát tri‹n (R & D)…Ngồi ra,

Nghiên c@u và xác

đ`nh nhu c_u th`

trưcng

T‰ ch@c khai thác d`ch vN

T‰ ch@c cung

@ng d`ch vN

Ki‹m tra, đánh giá

hàng năm cũng c_n có ñ_u tư b‰ sung ñ‹ nâng chp và hoàn ch§nh lai toàn bA hG thMng mang

* Công ngh( là y-u t1 quan tr7ng

Là ngành công nghG cao, kinh doanh thông tin di ñAng luôn ñòi hYi yWu tM công nghG lên hàng ñ_u Công nghG chính là nhân tM ñóng vai trò quyWt ñ`nh tVi sQ thành bai cCa sIn ph¨m thông tin di ñAng Công nghG vign thông luôn thay ñ‰i và buAc các nhà cung @ng d`ch vN phIi luôn ñón ñ_u và @ng dNng công nghG mVi nhht cho sIn ph¨m cCa mình ViGc luôn nghiên c@u, phát tri‹n và @ng dNng công nghG tiên tiWn cũng ñòi hYi nhing khoIn ñ_u tư lVn và thưcng xuyên ñ‹ ñáp @ng yêu c_u ngày càng cao cCa khách hàng, ñ’c biGt là thYa mãn tâm lý luôn chuAng cái mVi và hiGn ñai cCa khách hàng

* M c ñ c nh tranh trong ngành cao

Ngành thông tin di ñAng có m@c ñA canh tranh trong ngành cao HiGn nay, các công ty trong ngành ñang canh tranh quyWt liGt vVi nhau nh©m n m gii th` trưcng b©ng nhing phương th@c như giIm giá cưVc, tăng các hình th@c khuyWn mãi,…Chính vì v5y, cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng luôn yêu c_u các công ty ñq ra các chiWn lưrc canh tranh toàn diGn, t‰ng th‹ và phù hrp, liên tNc ñ‰i mVi các chiWn lưrc này ñ‹ ñMi phó vVi các ñMi thC Trong thông tin di ñAng có mAt ñiqu thú v` là m’c dù cuAc chiWn giia các ñMi thC có th‹ rht gay go khMc liGt ñ‹ giành khách hàng và th` ph_n, nhưng lai luôn có sQ cAng tác và liên kWt lJn nhau thông qua viGc liên kWt và liên thông mang Nguyên nhân là do ñ’c ñi‹m cơ bIn cCa các d`ch vN thông tin di ñAng chính là giao tiWp và liên lac nên c_n có sQ kWt nMi giia các mang lưVi mVi có th‹ thQc hiGn ñưrc d`ch vN này Còn nWu công ty ch§ cho phép liên lac trong mang cCa mình thì ch c ch n s® có rht ít thuê bao th5m chí không có thuê bao nào do nhu c_u liên lac và giao tiWp cCa con ngưci là không han chW vq thci gian, không gian và ñMi tưrng

* Con ngưJi ñóng vai trò quan tr7ng

Là mAt ngành d`ch vN nên yWu tM con ngưci ñóng vai trò rht quan trbng khi tiWn hành cung @ng d`ch vN thông tin di ñAng Có th‹ nói tht cI các d`ch vN thông tin di ñAng khi cung chp cho khách hàng ñqu phIi qua khâu phNc vN cCa nhân viên công ty Chht lưrng phNc vN cCa nhân viên ñóng vai trò rht quan trbng ñMi vVi viGc cung @ng d`ch vN cCa mAt công ty ðiqu này lai phNc thuAc rht nhiqu vào yWu tM tâm lý Tâm lý cCa nhân viên phNc vN rht ña dang và theo nhiqu cung b5c khác nhau, có lúc vui, lúc buSn, lúc h@ng kh”i và lúc bi quan, tùy thuAc vào tình trang s@c khYe, tâm trang hay hoàn cInh cCa tˆng cá nhân và không ai giMng ai NWu nhân viên có tâm lý tMt thì ch c

ch n thái ñA phNc vN và tMc ñA phNc vN s® tMt và ñIm bIo Ngưrc lai, s® Inh hư”ng ñWn uy tín và thương hiGu cCa công ty và gây hn tưrng xhu cho khách hàng Chính vì