Tấm gương sáng trung với nước, hiếu với dân - Hồ Chí Minh: Phần 1

Tài liệu Hồ Chí Minh - tấm gương sáng trung với nước, hiếu với dântuyển chọn tám bài viết tâm huyết của các tác giả, không chỉ thể hiện lòng kính yêu đối với lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, mà còn góp thêm tiếng nói ngợi ca tấm gương đạo đức của Người, tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân, góp phần đưa tư tưởng của Người đi vào cuộc sống. Tài liệu gồm 2 phần, mời bạn đọc cùng tham khảo phần 1 sau đây.

HỒ CHÍ MINH TẤM GƯỌNG SANG TRUNG VỚINUÓC H É VỚIDÂN

3K 5H 4 _

M ã số: QTQG- 2ÓÜ9

Hồ CHÍ MINH TẤM GƯƠNG SÁNG

TRUNG VỚI NƯỚC HIẾU VỚI DẰN

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

Hà Nội - 2009

LÒI NHÀ XUẤT BẢN

Chủ tịch Hồ Chí Minh là ngưòi sáng lập, lãn h đạo và rèn luyện Đảng ta Ngưòi đà cống hiến trọn đòi mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của n hân dân Việt Nam, góp phần

vào cuộc đấu t r a n h chung của n h â n d â n thê giới vì hòa bình,

độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xả hội

Tư tương và tâ^m gương đạo đức ngòi s á n g của Ngưòi là tài sả n tinh th ầ n vô m à Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta Tư tương đạo đửc Hồ Chí Minh

là sự k ế th ừ a, p h á t triể n tru y ể n thống đạo đủc tôt đẹp của

d â n tộc, tiếp th u có chọn lọc tin h hoa văn hóa n h â n loại, được k h á i q u á t lừ thực tiễn, được thể hiện b ằ n g h à n h động cách m ạng cúa chính b ả n th â n Người T ro n ể ổó, tư tưỏng yêu nước, thư ơ ng dân, " tru n g với nước, h iế u vổi dân" là sỢi chĩ đỏ xuvên suôt mọi h à n h động B ấ t cử ở đâu, làm

b ấ t cứ việc gì, trong mọi hoàn cảnh, tr ê n mọi cương vị,

C hủ tịc h Hồ Chí M inh cũ n g đểu x u ấ t p h á t từ q u a n điểm

vì dân, vì nước

Đã có nhiểu công trìn h nghiên cứu, nhiều tác phẩm viêt

vể Chủ tịch HỒ Chí Minh, tiếp cận tư tưởng đạo đức của Người trên nhiểu phưdng diện khác nhau N h â n dịp kỷ niệm

119 n ăm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng là n ảm thứ

ba cả nước triển khai cuộc vận động Học tập ưà làm theo tấm

gương đạo đức Hổ C hí M inh, Nhà xuất b ả n Chính trị quôc

gia x u ấ t bản cuốn sách Hô C hí M inh - tấm gương ^áng trung

với nước, hiếu với dân Cuôn sách tuyển chọn tá m bài viết

tâm huyết của các tác giả, không chỉ thể hiện lòng kính yêu đôi với lănh tụ vĩ đại của dân tộc, mà còn góp th êm tiếng nói ngợi ca tấm gương đạo đức của Ngưòi, tuyên tru y ể n sâu rộng trong nhân dân, góp p h ầ n đưa tư tưỏng của N ^ ò i đi vào cuộc sống,

T hấm n h u ần tư tưỏng đạo đức tru n g vôi nước, hiếu với dân của Chủ tịch Hỗ Chí Minh là phải làm cho tư tưởng đó trỏ th à n h phương châm của mọi h à n h động, đưỢc th ể hiện trong mọi công việc cách m ạng của Đảng, tro n g từng suy nghĩ và việc làm cụ thể của mỗi cán bộ, đảng viên và của mỗi người dân

V ớiý nghĩa đó, Nhà xuâ^t bàn Chính trị quôc gia xin tr á n trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc

ThÁng 5 năm 2009

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

TRUNG VÓI NƯ Ớ C HIẾU VÓI DÂN MỘT PHẨM CHẤT C ơ BẢN TRONG Tư TƯỎNG

d â n tộc

T rong di s ẳ n tư tư ở ng đạo đức Hồ C hí M inh để lại cho

Đ ảng, cho d â n tộc và m u ô n đời con ch áu m ai s a u không có

n hiểu tác p h ẩ m lớn về đạo đức, nhưng q u a n h ữ n g b ài viết, bài nói và n h ữ n g việc làm cụ th ể của Người, chúng t a có

th ể tìm th ấ y n h ữ n g q u a n điểm cơ bản, to à n diện, s â u sắc

của Ngưòi về v ai trò, nội d u n g và n h ữ n g nguyên tấc xây

dựng đạo đức mới - đạo đức cách mang Bài viết này, xin được góp p h ầ n tìm hiểu, làm rõ th ê m m ột trong nhữ n g

Bào tàng Hồ Chí Minh

c h u ẩn mực cơ b ả n n h ất, quan trọng n h ất, bao trù m n h ấ i

Irong nội d u n g tư tưởng đạo đức Hồ C hí M inh d ă được

Ngưòi k h á i q u á t gọn tro n g 6 chữ: "T rung với nước, k iêu

với dán'''.

1 T ru n g với nước, h iế u với d â n tro n g tư tư ở n g đạo đức Hồ Chí M inh k h ô n g p h ải là n h ữ n g đ iều mới được

đ ặ t ra, m à đó là n h ữ n g p h ẩ m c h ấ t dạo đức vôn có t ừ xa

xưa tro n g tư tưởng đạo đức tru y ề n th ố n g p h ư ơ n g Đ ông

nói c h u n g và đạo đức tr u y ề n th ô n g V iệt N am nói riê n g ,

X h ữ n g p h ẩ m c h ấ t đạo đức âV đ ã ă n s á u , b á m r ễ tr o n g con người V iệ t N a m q u a h à n g n g h ìn n ă m lịch s ử d ự n g nưóc và giữ nước M ặc d ò b iế n dổi ih eo th ờ i g ia n và p h ụ thuộc vào n h ữ n g đ iều k iệ n xã hội cụ th ể , n h ư n g n h ữ n g nội d u n g côt lõi củ a k h á i n iệ m đạo đức tru n g , h iê u lu ô n gắn với tr á c h n h iệm , bổn p h ậ n củ a mọi người d â n tr o n g

th ì p h ải h iếu thảo với ồng bà, cha mẹ

1 Theo tư tưảng đạo đức Hồ Chi Minh có bốn chuẩn mực chung,

cơ bàn nhất cùa con ngưòi Việt Nam trong thời đại mới Đó là các

chuẩn mực: Trung với nước, hiếu vcH dán; Yêu thương con ngưài; Cần

kiệm tiêm chinh, chi công vô tư; Tinh thẩn quốc tế trong sáng.

Vưựl qua nh ữ n g h ạ n chô cùa chú n g h ĩa yêu nưốc Lruyển ihông Chú tịch Hổ Chí M inh đà k ế th ừ a các giá

trị đ ạ o dức củ a d â n tộc và p h á i t r i ể n iên Lầm cao mối

Trén cfl sở n hủnịí khái niệm quen thuộc, Người đà đưa vào đó n h ữ n g nội d u n g đạo đứr mói, p h ù hợp hơn rộng lớn hơn và sâ u d ậm lìn h người làm cơ sỏ cho việc xây dựng một nền đạo đức m a n g tín h cách m ậ n g và khoa học,

h ìn h th à n h n è n nhữ n g p h ắ m ch ất đạo đức tiê u b iểu cho con ngưòi V iệt N am tro n g thời đại mổi, để mỗi người học tập, p h ấ n d ấ u rèn luvện "không p h ải vì d a n h vọng của

cá n h â n , m à vì lợi ích c h u n g của Đ ảng, củ a d â n tộc của loài người"'

T}ieo Ngưòi, tru n g là tr u n g với nước, là t r u n g th à n h

vối lợi ích c ủ a quôc gia, d â n LỘC VỐI sự n g h i ệ p đ ấ u t r a n h

cách m ạ n g củ a Đ ảng, với sự nghiệp xây d ự n g và bảo vệ vững chắc T ổ quóc Việt N a m xã hội c h ủ n g h ĩa Nưốc ỏ đây VỎI ý n g h ĩa "Dân là con nưổo, nước là m ẹ chung", là nước c ủ a d â n của to à n d â n tộc chứ k h ô n g p h ả i của riê n g m ộ t ai, và c h ín h mỗi ngưòi d â n là n h ữ n g "chủ

n h ằ n ông" củ a đ ấ t nước Mối q u a n hệ nước - d â n , dân - nưỏc m a n g ý n g h ĩa n h â n v à n s â u sắc, h o à q u y ện với

v ể chữ hiếu, theo Hồ Chí M mh, là hiếu với dân Hiếu

với dân không phải chỉ là hiếu vổi cha m ẹ m in h - một

th à n h p h ầ n củ a d â n - n h ư ngưòi xưa vẫn nói, m à là h iếu vói n h ả n dân, với to à n d â n tộc, vì:

"Nước lấy d â n là m gốc"*, d â n là "gô'c” c ủ a nưốc C h ủ tịc h Hồ Chí M inh đã từ n g chỉ rõ ràng: "Trong b ầ u tròi

k h ô n g có gì quý b ằ n g n h â n dân Trong xã hội k h ô n g có

gì tô i đẹp, vẻ vang b ằ n g phục vụ cho lợi ích củ a n h â n dân"*; "N h ân d â n t a từ lâu đã sống vối n h a u có tìn h có

n g h ĩa n h ư th ế Từ k h i có Đ ản g ta lã n h đạo và giáo dục,

tì n h n g h ĩa ấy c à n g cao đẹp hơn, trỏ th à n h t ì n h n ghĩa đồng bào, đồng chí, t ì n h n g h ĩa n ả m c h â u b ô n b iể n m ộ t nhà"® đạo đức ngày n a y cao rộ n g hơn: k h ô n g p h ả i chỉ có

h iế u với b ố mẹ, m à " tru n g với nưôc, h iế u vối dân"; "Ngưòi

k iê n q u y ế t cách m ạng n h ấ t lại là ngưòi đ a tỉn h , chí h iếu

n h ấ t Vì sao? N ếu kh ô n g làm cách m ạ n g th ì c h ẳ n g n h ữ n g

b ố m ẹ m ìn h m à h à n g chục tr iệ u bố m ẹ người k h á c cũng

bị đ ế quốc phong k iến giày vò

M ình không nh ữ n g cứu b ố mẹ m ình m à còn cứu bô' mẹ ngưòi khác, bố m ẹ củ a cả nưdc nữa

C hõ tìn h , chừ h iếu , cũ n g phải hiểu m ộ t cách rộ n g và

Vì vậy, " hiếu là hĩếu vâi n h â n dân; ta thương cha

m ẹ ta, m à còn phải thư ơ ng cha mẹ người, p h ả i cho mọi người đều b iế t thương cha m ẹ”'

Sự nghiệp đấu t r a n h g iành độc lập d â n tộc, thống

n h ấ t Tổ quốc v à xây dựng một xã hội mới, đem lại cuộc sóng â'm no, h ạ n h phúc cho toàn dân là m ột q u á t r ìn h đấu

t r a n h lâu dài, gian khổ, đầy khó k h à n và th ử thách, đòi hỏi mỗi người, d ù trong h o à n cảnh nào cũng luôn p h ả i bền gan, v ữ n g chí, phải;

"N hận rõ p h ả i, trái G iữ vững lập trường.

T ậ n tru n g với nước T ậ n hiếu với dân"'^ Với ý nghĩa

đó, C h ủ tịch Hồ Chí M in h đã k h á i q u á t nội d u n g trung,

h iếu trong sáu chữ: "T rung vối nước, h iếu vói dân" làm phương ch âm h à n h động cho m ình v à cho mọi người học tập , làm theo

2 T ru n g vối nước, h iế u vối d â n theo tư tư ỏng đạo đức

Hồ C hí M in h được th ể h iệ n tro n g mọi công việc cách m ạng của Đ ảng, tro n g từ ng su y nghĩ và việc là m cụ th ể củ a mỗi cán bộ, đ ả n g viên của Đ ả n g và mỗi người dân D ù mục tiêu, n h iệ m vụ trong mỗi thời kỳ cách m ạ n g tuy khác

n h a u , n h ư n g yêu cầu về tru n g , h iêu luôn n h ấ t q u á n và là tiêu c h í chung cho các c á n bộ cách m ạ n g v à các tầ n g lớp

n h â n d á n học tập và r è n luyện Đó là, lòng yêu nưâc thư ơ ng nòi, tự hào với tru y ề n thông vẻ v a n g của d â n tộc;

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.5, 640.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđđ, t.7, tr 480.

Ir\ bổn p h ậ n và trá c h nhiộm của mỗi neưòi d ã n VỚI cộng dồng, với sự nghiệp cách m ạng oủa Đáng và d â n tộc vổi sự hưng vong củ a đ â t nước; là ý chí và nghị lực vươn lên vượt

q u a mọi khó k h ă n th ử th ách , sẵn ồàng hy s in h quên m ình

vì mục liêu rh u n g cùa sự nghiệp cách mạng: là sự tin yêu

k ín h trọ ng n h â n dân tôn trọ n g vh p h á t h u y quyền làm

chủ của n h à n dân Vì vậy, trong suốt quá t r ì n h xây dựng Đảng, lãn h đạo cách mạng Chủ tịch Hồ Chi M inh thường xuyên q u a n tâ m lới việc n â n g cao tin h th ầ n tru n g , hiếu ỡ mỗi người d â n Việt N am yêu nưổc nói ch u n g v à đặc biệt là

n h ũ n g cán bộ, d à n g viên củ a Đ ảng nói riê n g v à đòi hỏi họ phải luôn ghi s â u n h ữ n g chữ "tru n g vâi nước, hiếu với dân" vào lòng, vì n h ư chính Ngưdi nói;

"Nói tóm tắt, th ì đạo đức cách m ạng là:

Quyết tâm suôt đòi đâ'u tr a n h cho Đ ảng, cho cách mạng Đó là điếu chủ chốt nhất"',

C húng ta có th ể th ấ v rõ điều n à y ngay từ n h ữ n g ngày

đ ầ u cách mạng- Khi mỏ lớp h u ấ n luyện, đ à o tạo lớp cán

bộ đ ầ u tiê n ỏ Q uản g C h âu T ru n g Quôc, m ộ t tr o n g n h ữ n g vân dề đ ầ u tiê n C h ủ tịch H ồ Chí M inh q u a n tâ m là đào tạo n h ữ n g người tự n g u y ệ n hv sinh p h ấ n đ ấ u su ố t đời cho sự nghiệp giải p h ó n g d â n tộc, giải p h ó n g xã hội, giải phóng con người; học tập , tìm h iểu chủ n ghĩa M ác - L ênin

là để "giữ chủ n ghĩa cho vững", suô^t dùi t r u n g th à iih vói

1 Hồ Chí Minh; Toán tập Sđd, t.9, tr.285.

sự ngiùç|) cách m ạ n g củ a Đàng, biết đoàn k ế t và tố chức

n h â n d á n cùng p h ấ n dá*u vì sự nghiệp chung

Klii Đáng được th à n h lập, XíỊười luôn nhắc nhở các đồng fh í của mình:

"Mỗi ngưòi d ả n g viên, mỗi người cán bộ từ trẽ n xuôVig

đưới đếu phái h iểu ráng: m in h vào D áng đ ế là m đày tớ cho

■nhân dàn là m đ à y tà n h ă n d á n ch ứ kh ô n g p h ả i là

“qu an" nhàn d ă n “', "Kgười cộng sà n chúng ta không dược

p h ú t nào quên lý tưởng cao cả của m ình là: suôt đời làm 'cách m ạng ))hấn đ ấ u cho Tố quôc hoàn Loàn độc lập, làra

'Cho chủ nghĩa xã hội và ch ủ n g h ĩa cộng s ả n t h ắ n g lợi h o àn

toàn trê n Tô’ quốc ta và trê n th ế

Vi vậy, "Vô lu ậ n lúc nào vô lu ận việc gì, đ ả n g viên và

•cán bộ phải đ ặ t lợi ích của Đáng r a trưòc, lợi ích của cá

n h â n lại sau Đó là nguvèn tắc cao n h ấ t củ a Đảng- Đó là tín h Đảng"^

Khi Đ ảng t a tr ở th à n h Đ ản g cầm quvển lã n h đạo toàn d â n vừa k h á n g ch iến vừa k iế n quốc, d ù ờ đ â u , làm

gì, C hủ tịch H ồ C h í M inh cũ n g c h ỉ tâ m niệm m ột điểu rằng; "Đáng t a là Đ ản g cách m ạng N goài lợi ích của

n h â n dân Đ ản g t a không có lợi ích gì khác", "chính sách

củ a Đ ản g và C h ín h p h ủ là p h ả i h ế t sức ch à m nom đến

đời sống của n h ả n dân''* Vì vậy, Ngưòi luôn chỉ r a cho

1, 2 Hổ Chi Minh: Toàn tập Sđđ, t.l2 tr 222, 93.

3 Hổ Chí Minh: Toàn tập Sđd, t 5, ir 251.

4 Hổ Chí Minh: Toàn tập Sđd, t 7, tr, 572.

mọi người th ấ y v à h iể u rõ vâ”n để chủ ch ố t n h ấ t của đạo đức c ách m ạ n g là: "C h ú n g ta p h ả i h iể u rằng, các cơ q u a n

c ủ a C h ín h p h ủ t ừ to à n quôc cho đ ế n các làng, đ ể u là còng bộc củ a d â n , n g h ĩa là để g á n h việc c h u n g cho dàn, chứ

k h ô n g p h ả i để đè đ ầ u d â n n h ư tro n g th ò i kỳ dưới quyền

p h ả i cần, k iệm , liêm, chính"*, phải;

"Ra sức là m việc clio Đảng, giữ vững kỷ lu ậ t c ủ a Đảng,

th ự c h iện tố t đường lôl, ch ín h sách của Đảng,

Đ ặ t lợi ích c ủ a Đ ả n g và củ a n h â n d â n lao động lên trê n , lê n trư ớ c lợi ích r iê n g c ủ a cá n h â n m ình H ế t lòng

h ế t sức p h ụ c 'v ụ n h â n d â n Vì Đ ảng, vì d â n m à đ ấ u

t r a n h q u ê n m ìn h , gương m ẫ u tr o n g mọi việc"^ Mọi

đ ả n g v iê n p h ả i n â n g cao t i n h t h ầ n tr á c h n h iệ m trước

n h â n d â n , trư ớ c Đ ảng; p h ả i n g ă n n g ừ a và k iê n q u y ế t

ch ố n g lại c h ủ n g h ĩa cá n h â n h o à m ìn h vối q u ầ n ch ú n g

t h à n h m ộ t khôi, tin q u ầ n ch ú n g , h iể u q u ầ n ch ú n g , lắn g

1 Hồ Chí Minh: rí>àn tập, Sđd, t.4, tr.56-57.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập Sđd, t 8, tr 513.

3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđđ, t 9, tr 285.

n h ư một, N gay từ n h ữ n g ngày đầu r a đi tìm đường cứu nưóc, hưông tó i m ục tiê u độc lập cho Tổ q u w , cơm no áo

ấ m cho đồng bào, Ngưòi đã vượt q u a bao k h ó k h ă n , th ử thách- Sự tr u y s á t rá o r i ế t và de dọa c ủ a k ẻ t h ù k h ô n g

là m Người n h ụ t chí T rong lao tù của kẻ th ù , ỉòng k iên

t r u n g b ấ t k h u ấ t c ủ a Người, q uyết tâ m giải p h ó n g d â n tộc, cơm no áo ấm cho đồng bào càn g được bồi đ ắ p th êm

K hi TỔ quốc được độc lập, Ngưòi "tuyệt n h iê n k h ô n g h a m

m u ố n công d a n h p h ú quý c h ú t nào", kh ô n g m u ố n "dính líu gì với vòng d a n h lợi" m à "chỉ có m ộ t s ự h a m m u ố n ,

h a m m u ô n tộ t bậc, là ỉà m sao cho nước t a được h o à n to à n 'độc lập, d â n t a được h o à n to àn tự do, đồng bào a i c ũ n g c6 icơm ă n áo m ặc, ai cũng được học hành"^ T ro n g suô't inhững n ă m "p h ải g á n h chức C hủ tịch vì đ ồ n g b à o ủy íthác", lòng tru n g , h iếu của C hủ tịch Hồ C hí M in h h iệ n Ihữu tro n g từ n g công việc, D ù ỏ đâu, làm gì, Người cũ n g

1 HỒ Chí Minh; Toàn tập, Sđd, t.l2, tr 498.

2 Hồ Chí Minh; Toàn tập, Sđd, t 4 tr 161.

chi n h ằ m m ộ t m ụ c đích là "phựiig sự đồng bào p h ụ n g sự

Tổ quốc"* đê rồi trước lúc ùi xa, về với t h ê giói ngưòì

h iể n , tro n g Oi chúc th iên g liêng, Người tự v ấ n lònK m ình

và th ấ y rằng; "Suót đòi tói h ế t lòng h ế t sửc phục vụ Tô’ quốc, phục vụ cách m ạng, phục vụ n h â n dân N ay dù

p h ả i từ biệt t h ế giới này, tôi kh ô n g có gì p h ải hôi hận, chi tiếc là tiếc rằ n g không đưỢc phục vụ lâu hơn nữa, n hiểu hơn nữa"^

Dưới sự lãn h đạo của Người, học tậ p theo Người, tru y ề n thông yêu nước thư ở ng nòi, xả th â n vì nghĩa lớn

củ a d â n tộc được h u n đúc, bồi đắp qua h à n g nghìn n ăm lịch sử dựng nước, giử nưốc được p h á t h u y cao độ tro n g sự nghiệp đấu Ira n h giải phóng d â n tộc, xây d ự n g và bảo vệ vững chắc Tổ quô’c Việt N am xã hội chủ nghĩa, Biết bao người con ưu lú của dán tộc đã nêu ^ ơ n g s á n g vể lòng tru n g , h iếu vói nước, với dân, h ế t lòng "p h ụ n g sự Tổ quốc,

ph ụ n g sự n h â n dân" Vói họ, p h ẩ m c h ế t đạo đức cách

m ạ n g m à Hồ C hí M in h yêu c ầ u mỗi người, và b ả n th â n Ngưòi luôn là m ột tấ m gUớng m ẫu mực, th ự c sự đã trở

th à n h b ầ u m áu nóng, đem lại nguồn sức m ạ n h nội lực, sẵn

sà n g h iến dâng cả tuểi th a n h xuân, sẵn s à n g chiến đốu,

hy sin h cả tín h m ệnh của m ìn h cho con đường m à Đ ản g và

C hủ tịch Hồ Chí M inh đã lự a chọn: Độc lập d â n tộc và chủ nghĩa xă hội

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t-5, tr.498.

2 Hồ Chí Minh; Toàn tập, Sđd, 1.12, tr.512.

3, Tố quüc: ihô'ng nhấL n h â n diin cá nước cùng chung sửc xáy dựng đ ấ i nưâc- H ậu quíi n ặ n g nề sa u nh ữ n g nãin

d à i chiên I r a n h khốc liệl và những b iến động sá u sác của tìn h h ìn h t h ế giới đã đẩy nước ta vào tin h trạ n g k h ủ n g

h o ản g kinh t ế • xã hội đòi sống cùa n h â n d â n gặp muôn vàn khó k h à n , th iếu thôn Khắc glù lòi đạy của C hủ tịch

Hồ Chí M inh: "Ngày nay, n h iệm vụ cúa ỈJảng ta là lãn h đạo quần ch ú n g đ á n h th ắ n g tìn h trạ n g nghèo nàn và lạc hậu, xây d ự n g đời sống á’m no su n g sưống cho n h â n d â n "‘

M ột lẩíi nữ a tin h th ầ n "tru n g vối nưổc hiếu với dân" của

đội ngũ n h ữ n g người cách m ạ n g được p h á t huy cao độ

tro n g âự nghiệp xâv dựng và bảo vệ vững chắc Tố quóc

V iệt N am xã hội c h ủ nghĩa Vượt qua đói nghèo và lạc

h ậ u , n h ữ n g tá c động sâu sắc bỏi sự sụ p đổ của Liên Xô và

các nước Dông Âu n h ữ n g th á c h th ứ c từ sự cấm v ậ n của

các t h ế lực th ù địch , n h ữ n g người cộng s ả n Việt Kam đã

giương cao ngọn cờ đại đoàn k ết to àn dân, tập hỢp động viên, tổ chức và lã n h đạo to àn d â n tiế n h à n h sự nghiệp đổi

mới đ ấ t nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh N hững th à n h

tự u to lớn về n hiểu m ặ t tro n g sự nghiệp đổi mới của Đ ảng

và n h á n d â n t a đả từ n g bước đưa nước t a vưọt r a khỏi

k h ủ n g h o ản g k in h t ế • xã hội, đòi sống của n h â n dân

không ng ừ n g dược cải th iện , ỉàm cho đ ấ t nước và con

ngưòi dểu đổi mới tạo n ê n t h ế và lực mối để bước vào thòi

k ỷ cách m<ạng mới: thòi kỳ công nghiộp hóa, hiện đại hóa

T ro n g xu t h ế to à n cầu hoá, n h ữ n g tác đ ộ n g cùa nền kinh

1, HỔ Chí Mmh: Toàn tập, Sđd, t.io tr 599.

t ế t h ị trường đả ả n h hương không nhỏ đến tấ t cả các m ặ t

củ a đòi sống kinh tế • xã hội ỏ nưóc ta, đ a n g là nhữ n g

th á c h thức không nhỏ đối với sự p h á t t r iể n đ ấ t nước Đặc

b iệ t trong đó, sự "thoái hóa, biên c h ấ t vế chính trị, tư tưởng, về đạo đức, lôì sô’ng; tệ quan liêu, th a m n h ũ n g , lãn g phí, sách n hiễu dân tro n g m ột bộ p h ậ n không nhỏ cán bộ,

đ ả n g viên diễn r a n ghiêm trọng, kéo d ài chưa được n g à n chặn, đẩy lùi làm giảm lòng tin củ a n h â n d â n dô’i vâi

Đ ảng Đó là một nguy cơ lớn liên q u a n đ ế n sự sông còn của Đảng, của ch ế độ"'- T ìn h h ìn h đó đòi hỏi lòng "tận

tr u n g với nước, tậ n h iêu với dân" củ a mỗi người, đặc biệt

là đội ngũ cán bộ của Đ ả n g và N h à nưóc c à n g p h ả i cao hơn bao giò hết, N h ậ n thức sâu sắc nguy cơ to lớn này, Đ ảng

và N h à nước ta đang từ n g bưóc đẩy m ạ n h cuộc v ậ n động xây dựng và chỉnh đốn Đảng, học tậ p và làm th e o tư tưởng, tấ m gương đạo đức Hồ Chí M inh ,, coi đó là cơ sở

n ề n tản g để xây đựng v à p h á t triển

Trung với nước, h iêu vối dân trong sự nghiệp đổi mới

đ ất nước hôm nay trưóc h ế t là tru n g t h à n h vôi con đưòng cách m ạng Việt N am m à Đ ảng t a và Bác H ồ đã chọn, là trư n g th à n h vói sự nghiệp đổi mối đ ấ t nưỗc vì mục tiê u dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, d â n chủ, văn m ình; là

sự th ể hiện lương tâ m và trá c h n h iệm củ a mỗi người trong

sự nghiệp cóng nghiệp hoá, hiện đ ại hoá đ ấ t nưốc, trong

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu

toàn quốc lẩn thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006,

tr.263-264

sự nghiệp xây dựng và bảo vộ vững chắc Tổ quốc Việt

N am xã hội chủ nghĩa Đê’ đ ạ t được mục liêu trên , theo

ch ú n g tôi, cần p h ả i thực hiện LỐI các việc sau đây:

M ột là, giáo dục m ột cách Ihưòng xuyên, s â u rộng

tro n g to à n d â n đ ể mỗi ngưòi n h ậ n th ứ c sâu sắc và đ ầ y đủ

về tru y ề n th ô n g tru n g , hiếu của d â n tộc, về n h ữ n g hy

s in h to lớn củ a các t h ế hệ ông cha ta vi n g h ĩa lớn để

ch ú n g ta có được ngày nay, qua đó từ n g bưốc n â n g cao tin h th ầ n yêu nưôc, tự h à o vể tru y ể n th ô n g a n h h ù n g củ a

d â n tộc, coi đó là lương tâ m trá c h n h iệm củ a mỗi ngưòi

V iệt N am yêu nưóc

H a i là, tổ chức và lãn h đạo toàn d â n nêu cao t i n h th ầ n

d ại đoàn k ế t d â n tộc theo tư tưỏng Hồ Chí M inh, tôn trọng

và p h á t h u y q u y ền làm chủ tập th ể củ a n h â n dân, tạ o sự đồng th u ậ n trong toàn xả hội để mỗi người đ á n đểu có th ể góp sức m ình vào sự nghiệp chung của Đ ảng và dân tộc, xây dựng khó’; đại đoàn k ết dân tộc th à n h m ột khôi vũng chắc n h ư "Thành đồng” của Tổ qucfc, đẩy lùi tnọi th ách thức, đư a đâ't nước v ữ n g bước tiến vào thời kỳ hội n h ậ p để

p h á t triển Đồng thòi, giải quyết tố t mối q u a n hệ đ ú n g đắn giữa cá n h â n - gia đình - tập th ể - xã hội, giữa n ghĩa vụ và

qu y ền lợi để mỗi người đểu hiểu được rằ n g "Có Tổ quốc mới có ta Nưdc là r ấ t trọ n g ta là râ't k h in h " ’ và s ằ n sàng chiến đấu, hy sin h vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì h ạ n h phúc của n h â n dân.,-

1 Báo Việt Nam Độc lập, số 103, ngày 21-8-1941 (khinh như

nêu trẽn là xem thưòng - Tác già)

B a là, đ ẩ y m ạ n h ph o n g trà o Lhi đ u a y ê u nước

n h ằ m p h á t h u y ý th ứ c trá c h n h iệ m và lương l â m nghề

n g h iộ p c ủ a m ỗi người iro n g từ n g công việc, h o à n t h à n h

x u ấ t s ắ c n h iệ m v ụ được giao, góp p h ầ n vào s ự n g h iệ p công n g h iệ p hóa h iệ n đ ại hóa xây d ự n g đ ấ t nước t a

"đ àn g h o à n g hơn to đẹp hơn", đư a "dân tộc ta bước tới

d ài v in h q u a n g s á n h vai với các cường quôc n ã m châu"

n h ư Bác Hồ h ằ n g m ong muố’n

L àm tố t n h ữ n g vâ'n để chính nêu trên , th ì dù tình hình t h ế giâi đầv biến động và phức tạp đến đâu, dù

n h ữ n g tác động xấu của xu th ế hội n h ậ p và n ề n k m h t ế

th ị trư ờ n g đ ế n m ức nào, chúng ta vằn luôn v ữ n g vàng

g ià n h th ê c h ủ động hội n h ậ p để p h á t triển Đó c h ín h là đã

thực h iệ n được chữ Trung, chữ Hiểu m à Bác H ồ đ ã dạy.

PHẨM CHẤT Đ Ạ O ĐỨC C Á C H M Ạ N Gr 9

TRUNG VÓI N Ư Ớ C HÍẾU V Ớ I DÃN

C Ủ A HỔ CHÍ MINH

NGUYỄN VĂN CÔNG'

C hủ tịch H ồ C hí M in h đ ã d à n h cả cuộc đời cho sự nghiệp đấu t r a n h vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì h ạ n h phúc của n h â n dân ở Người, tư tưởng v à h à n h động là một, m à tro n g đó tư tưỏng yêu nước, th ư ơ n g d â n ch ín h là cội nguồn, là sỢi c h ì đỏ x ayên su ố t mọi h à n h động cách mạng Bao giờ cũ n g vậy, d ù ỏ đâu, tro n g h o à n c ả n h nào, làm b ấ t cứ việc gì, C hủ tịch Hồ Chí M in h cũng đểu x u ấ t

vì dân bị nô ìệ ngồy 5-6-191 ] Bác Hồ đả r a đi tìm đưòng

CÖU nước Người đã tr ả i q u a n h iề u nưổc, làm n h i ề u nghề

‘ Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh lại Phủ Chủ tịch

để sống, để tìm con đưòng cách mạng Kể t ừ ngày r a đi ấy, Người đã biến lòng yêu nước, thương dân th à n h lẽ sông

k iên định Người nói;

"Cả đời tòi chỉ có m ột mục đích, là phấn đ ấ u cho quyển lợi Tổ' qudc, v à h ạ n h phúc củ a q u ấ : dân

N hững k hi tôi p h ải ẩ n nấp ndi núi non, hoặc r a vào

chôn t ù tội, xông p h a sự hiểm nghèo - là vì m ục đích đó"‘

Yêu nưốc, th ư ơ n g d â n là p h ẩ m c h ấ t đạo đức cách

m ạiig H ồ C hí M in h N liữiig v ấ n dể dạo đứ c được Ngưòĩ

đề cập m ộ t cách to à n diện, với mọi đô’i tượng, t ừ v ấ n để

c h u n g n h ấ t là đạo đức công d â n , cho đến lĩn h vực Người

q u a n tâ m n h iề u n h â t là đ ạ o đứ c ngưòi c á n bộ, đ ả n g viên T ư tư ở ng đ ạ o đức H ồ C h í M in h là sự k ế t hợp g iữ a

tr u y ề n th ố n g đạo đức tô t đẹp của d â n tộc vâi t i n h hoa đạo đức n h â n loại, giữa tr u y ề n thông vối h iệ n tạ i Giá

t r ị đạo đức Hồ C h í M in h vĩ đại còn ở chỗ th ô n g n h ấ t

g iữ a nói và làm , g iữ a t ư tư ỏ n g và h à n h động H ồ Chí

M in h đ ã trỏ t h à n h m ộ t b iểu tưỢng đạo đức cao đẹp tu y ệ t vời, m ột tấ m gưđng đạo đức cách m ạ n g cho mọi ngưòi noi gưdng, học tặ p

Theo C hủ tịch H ồ C hí M in h đạo đức là cái gôc của người cách m ạng, ngưòi cách m ạ n g m uốn hoàn th à n h nhiệm vụ, m uốn được d â n m ến phục, tin yêu, p h ả i có đủ cả-tài đức Nhưng, t ừ xư a đ ế n n a y v ẫ n có t r a n h lu ậ n vê' sự hơn kém, q u a n tr ọ n g giũa tà i và đức Đ ản g ta và H ồ Chí

M inh coi trọng c ả tà i lẫ n đức ỏ cán bộ T à i và đức đều

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.4, tr.240.

q u a n trọng, không th ể th iế u ỏ nguời cách mạng- T à i vàđức có q u a n hệ m ậ t thiết, hỗ trỢ lầni n h au Hồ Chí M inh cho rằ n g đạo đức là cái "gốc" của ngưòi cách mạng N ghĩa

là đạo đức q u y ế t định h o ạ t động, xu hướng p h á t triể n và

k h ả n ă n g lôi cuốn, lãn h đạo n h â n d â n củ a ngưòi cách mạng Ngưòi k h ẳ n g định:

"Củng n h ư sông th ì c6 nguồn mối có nước, không có nguồn th ì sông cạn Cây p h ả i có gốc, không có gốc th ì cây héo Người cách m ạ n g phải có đạo đức, kh ô n g có đạo đức

th ì dừ tài giỏi m ấy cũng không lãn h đạo được n h â n dân"' Đạo đức là "cái gốc", "nển tảng" Bởi vì, nó quyết định sự

v ù n g chắc, p h á t triển , th à n h công h a y th ấ t b ạ i cù a ngưòi cách m ạng N ếu không có đạo đức, không có căn bản, tự

m ình đã h ư hỏng, xấu xa th ì không th ể làm tròn đưỢc nhiệm vụ Người cách m ạ n g p h ải có đạo đức cách m ạng làm nền tả n g , mới hoàn th à n h được nhiệm vụ cách m ạng

vẻ vang Mọi việc th à n h h a y bại, chủ chốt là đo cán bộ có

th ấ m n h u ầ n đạo đức cách m ạng h a y không

Tư tư ỏ n g đ ạ o đứ c củ a H ồ C hí M in h t h ể h iệ n k h á tập

t r u n g tr o n g các tá c p h ẩ m Đ ư ờng cách m ện h (1927), s ừ a

đổi lối là m việc (1947), c ầ n , kiệm , liêm , c h in h (1949),

Đ ạo đứ c cá ch m ạ n g (1958), N â n g cao đạo đứ c cách

m ạ n g q u é t sạ ch c h ủ n g h ĩa cá n h â n (1969), D i chúc

(1965-1969) C ác tá c p h ẩ m nói trê n , cũ n g n h ư n h iề u Ipi dạy k h á c c ù a Ngưòi, đ ể u t o á t lên tư tư ở ng đạo đức là cái gốc, là n ề n t ả n g củ a ngưòi cách m ạ n g , c ủ a ngưòi l ã n h

1 Hồ Chí Minh; Toàn tập, Sđd, t.5 tr.252, 253.

đạo, c ủ a người c á n bộ d á n g vièn Do đó, Đ ả n g ta cần j)háí c h ă m lo g iá a dục đạo đức cách m ạ n g cho th è h ệ tr ẻ

V iệt N a m đ ể đ à o tạ o họ t h à n h n h ữ n g người c h ù tư ơ n g lai c ù a đ ấ t nước Và để là m tr ò n t r á c h nh iệm c ủ a một

Đ á n g cầm q u v ể n th ì mỗi d ả n g viên, cán bộ p h ả i t h ậ t sự

th ấ m n h u ầ n dạo đức cách m ạng Bời vì ngưòi cán bộ,

đ á n g v icn có đạo đức cách m a n g t h ì k h i gặp k h ó k h ă n ,

g ian khổ, bị i h ấ l b ại củng k h ô n g sợ sệt, r ụ t rè, lủi bước,

k h ô n g n ả n chí M à khi gập t h u ậ n lợi, th à n h công cũng

k h ô n g k iê u ngạo, v ẫ n giữ dược t i n h t h ầ n c h ấ t p h á c và

k h iê m tôn Người có đạo đức c á c h m ạ n g s ằ n s à n g "lo trư à c t h iê n h ạ, v ui s a u th iê n hạ"; k h ô n g k è n cự a, đô” kỵ

về m ặ t hưởng th ụ ; kh ô n g công th ầ n , q u a n liê u Dô'i với

to à n Đ ảng, đạo đức cách m ạ n g là n ề n tả n g t i n h th ầ n

c ủ a Đ ảng, giúp Đ ả n g tro n g sạch, x ứ n g đ á n g vối n iềm tin oủa to à n xã hội

Theo Chủ tịch Hồ Chí M inh, ngưòi cách m ạ n g p h ải có

n h ữ n g p h ẩ m c h ấ t đạo đức; tr u n g vôi nưâc, h iếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chi công vô tư; n h ân , n ghĩa, trí, dũng, tín đó là n h ữ n g c h u ẩ n mực đạo đức cơ b ả n n h ấ t

T rong các q u a n hệ đạo đức, q u a n hệ vối nũớc, với d â n là

q u a n hệ lốn n h ất, do đó "T rung vối nước, hiếu với dân" cũng là phẩm ch ất đạo đức cách m ạng chung n h ấ t, bao trù m n h ấ t chi phôi các c h u ẩn mực khác

Xưa nay yêu nước, tr u n g với nước vẫn đứng đ ầ u bảng giá trị tin h th ầ n tru y ề n th ô n g của d â n tộc Ngày nay

tr u n g vdi nưóc là tr u n g th à n h vói sự nghiệp xây d ự n g và bảo vệ đ ấ t nưóc, với con đường d â n g iàu nưóc m ạ n h , xã

hội oôiig bang, dân chủ vãn minh, Theo Lư iưởng Hổ Chí

M inh, đụo dủc cách m ạng củ a cán bộ, đ ả n g víèn p h ải vừa

là người lã n h đạo, vừa là ngitòi dẨy tó tr u n g th à n h vôi

n h â n (ián Người cách m ạ n g m à có lòng tr u n g th à n h vâi nước và có lòng h iếu với d â n th ì việc gì cũng làm đưỢc, làm tôt và th à n h công Trong bài nói chuyện n h á n ký niệm

q u á n dội t a tròn 20 tuổi, Người đ ã dạy;

"Quân đội t a tr u n g với Đ ảng, hiếu V Ô I dân, sẵn s à n g chiến đấu hy s in h vi độc lập, tự do của Tổ quôc, vì chù

n ghĩa xà hội N h iệm vụ n à o cũng hoàn th à n h , khó k h ă n

d â n và đó c ũ n g là p h ẩ m c h ấ t, y ê u cầu củ a người cán bộ

c ách m ạng

Oôi với Hổ C hí Mữih, h iế u với dân là p h ải biết yêu dân

k ín h dân tôn trọ n g d â n củ n g có nghĩa là tu y ệ t đôì tru n g

th à n h phục vụ n h â n dân "Lấy dân làm gôc", tự nguyện làm công bộc của dân p h ải để cao tinh th ầ n phục vụ n h á n dân, có tì-ách n h iệm trước n h â n dân Trong ba trách nhiệm của ngưòi cán bộ mà Người nêu lên, Irách nhiệm đầu tiên, trước tiên, lớn n h ấ t và n ặ n g nề nhâ't ]à trách nhiệm với dân, rồi mới dến tr á c h nhiệm với công việc và s a u cùng mâi

1 HỒ Chí Minh: Toàn tập, Sđd» t.l 1, tr.350.

trách nhiệm vối cấp trên Trách nhiệm với d â n nghĩa ỉà:

P h ả i luôn luôn gần gũi dân giúp đõ q u a n tâ m đến đòi sông của n h â n dân, chăm lo cải th iện đời sống cho dân; khi dân còn thiếu thôn th ì m ình không có quyển đòi hỏi sung sưống cho riêng mình, Phải tôn trọng và p h á t huy quyển làm chủ của dân, n â n g cao dân trí, để dân biết và sử dụng quyền làm chủ củ a mình- Phải tôn kính dân p h ả i làm cho dân tin, phải làm gương cho dân Muốh cho d â n phục phải được đẳn tin, muôn cho d â n tin phải th a n h Ịchiết, phải th ấ u hiểu nguyện vọng của dân, sự cực khổ của dân, hiểu tâ m lý của dân, học sán g kiến của dân Bâ't lu ậ n việc gi cũng vậy, khi

d â n chưa hiểu, chư a thông th ì p h ải giải th ích cho d â n hiểu,

d â n thông rồi mới làm C án bộ đó sẽ đuợc d â n tin, d â n ủ n g

hộ và dân chảp h à n h làm theo; khi dân chưa rõ, chưa thông suôt mà cán bộ đã làm th ì dễ làm cho d â n bức xúc, khiếu kiện, làm m ất đoàn kết, công việc sẽ khó khàn, không

th à n h và dễ d ẫ n đến th ế t bại

N ếu mỗi ngưòi c á n bộ có đạo đức " tru n g vổi nưóc,

h iếu vởi dân" t h ì sẽ đưỢc d â n tin , d â n phục, d â n yêu, dân

ủ n g hộ, giúp đỡ Với đạo đức t r u n g ■ h iế u cách m ạ n g n h ư vậy, người cán bộ đ ả n g viên n h ấ t đ ịn h sẽ kh ô n g n h iệ m

vụ nào kh ô n g h o à n th à n h , k h ô n g k h ó k h ă n nào kh ô n g vưdt qua Do đó m à ngưòi c á n bộ, đ ả n g viên làm trò n nhiệm v ụ củ a m ình

Theo tru y ề n thông đạo đức củ a d â n tộc ta, làm người

p h ải lấy đạo tru n g , hiếu làm đầu, K ế th ừ a tru y ề n thống

đổ, Hồ Chí M in h q u a n niệm p h ẩ m c h ấ t trung, hiếu có nội

d u n g rộng lốn và cách m ạng so vôi chữ trung, chũ hiếu

trước đâv Xho giáo q u a n niệm "trung" )à tr u n g t h à n h vối vua, "hiếu" là h iế u với cha m ẹ m ìn h Nay tr u n g là tru n g với T ổ quốc, hiếu là hiếu với đân tro n g đó có cha mẹ mình Đặc biệt cán bộ, đ ả n g viên th ì tậ n tr u n g vài nước, tậ n hiếu với dồn, có nghĩa là p h ải tr u n g th à n h tu y ệt đôl vối Tổ quốc, vói n h â n dân, vối Đảng, với cách mạng,

C h ủ tịc h H ồ C h í M in h còn chỉ rõ, ngưòi c á n bộ cách

m ạ n g m u ô n tậ n t r u n g với nước, t ậ n h iế u với d â n th ì

p h ả i th ư ờ n g x u y ê n t u dư õ n g r è n lu y ộ n p h ẩ m c h ấ t đạo đức cách m ạ n g s u ô t đòi Việc tu dưõng, rè n lu y ệ n đạo đức c ách m ạ n g ở mỗi ngưòi k h ô n g p h ả i là đơn g iả n một sóm m ộ t ch iều m à c6 ih ể là m được, m à p h ả i là m thư ờ ng

x u y ên , liê n tụ c, l â u d à i và cực k ỳ g ian khó T ro n g mỗi con người, c ũ n g n h ư tr o n g to à n x ã hội đ ề u có m ặ t th iệ n

và m ặ t ác, p h ầ n tố t và p h ầ n x ấ u Các m ặ t đôl lập đó

th ư ò n g xuyên đ ấ u t r a n h với n h a u T ro n g n h ữ n g cuộc

đ ấ u t r a n h , g iằ n g co n h ư vậy, k h ô n g p h ả i là k h ô n g có

đ a u đớn, hy s in h cả về t m h th ầ n , tì n h cảm cũ n g n h ư th ể xác Đô*i với n g ư ò i cách m ạ n g , c á n bộ, đ ả n g viên, Hồ Chí

M in h v ạ c h rõ:

"Đạo đức cách m ạ n g không p h ả i trê n trời sa xuống Nó

do đ â u tra n h , rè n luyện bền bỉ h ằ n g ngày m à p h á t triển

v à củ n g cố C ũng n h ư ngọc càn g m ài càn g sáng, vàng càng luyện c à n g trong"' Mỗi con ngưòi sòng ở tr ê n đòi đều phải

t r ả i q u â lăn lộn tro n g công việc th ự c tế, gian n a n rèn luyện với một tin h th ầ n k iên tr ì n h ẫ n n ại mới có th ể

1, Hồ Chí Minh; Toàn tập, Sđd, t.9, tr.293.