Bài viết trình bày một số đặc điểm của chương trình, những thuận lợi và khó khăn khi giảng dạy chương trình cho sinh viên ở khoa Địa lí cũng như kết quả bước đầu đạt được để từ đó đưa ra một số đề xuất giúp cho việc giảng dạy hiệu quả hơn.
Trang 1Kỷ yếu Hội thảo khoa học Khoa Địa lí – Trường ĐHSP Hà Nội, 5/2005
MộT Số Đề XUấT TRONG VIệC TRIểN KHAI
CHƯƠNG TRìNH INTEL TEACH TO THE FUTURE
CHO SINH VIÊN ở KHOA ĐịA Lí
Th.S Trần Thị Thanh Thủy
Khoa Địa lí - Trường ĐHSP Hà Nội
I Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học đang rất được quan tâm, song triển khai như thế nào để đạt được hiệu quả lại là một vấn đề không phải đơn giản Nắm bắt được vấn đề này, tập đoàn Intel
đã phối hợp với Viện công nghệ máy tính (ICT) của Hoa Kì xây dựng chương trình Intel Teach to the Future (Dạy học cho tương lai) Chương trình Dạy học cho tương lai đã đến với Việt Nam và bước đầu được triển khai dạy thí điểm tại một số khoa thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong đó có Khoa Địa lí
II Một vài nét khái quát về chương trình Dạy học cho tương lai
Chương trình Dạy học cho tương lai của Intel được thiết kế nhằm trợ giúp cho các giáo viên mở rộng khả năng sáng tạo của mình và của học sinh ra ngoài phạm vi học đường Chương trình cũng giúp cho giáo viên sử dụng công nghệ thông tin để phát tríển trí tưởng tượng của học sinh và cuối cùng dẫn dắt các em tới phương pháp học hiệu quả hơn
Chúng ta biết rằng chính giáo viên chứ không phải máy tính mới là yếu tố quan trọng nhất trong việc học tập của học sinh, bời vì trong thực tế các nội dung trong chương trình sách giáo khoa vẫn có thể dạy học mà không cần có
sự trợ giúp của máy tính Chính vì vậy, chương trình Dạy học cho tương lai không chú trọng vào việc dạy cho sinh viên các kĩ năng về mặt công nghệ mà chú trọng rèn luyện cho sinh viên kĩ năng sử dụng công nghệ một cách hiệu quả nhất trong việc tạo ra một môi trường học tập cho phép học sinh tiếp thu bài dạy một cách ý nghĩa nhất Về mặt lý thuyết, chương trình Dạy học cho tương lai của Intel dựa vào:
- Phân loại nhận thức của Bloom: theo Bloom có 6 mức độ nhận thức từ thấp đến cao (nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá)
- Chương trình dạy học cho tương lai nhằm mục đích phát triển cho học sinh các tư duy ở mức độ cao như phân tích, tổng hợp, đánh giá
- Bộ câu hỏi định hướng bài học gồm có câu hỏi khái quát, câu hỏi bài học và câu hỏi nội dung Chúng ta biết rằng kiến thức không đơn giản chỉ là 136
Trang 2dãy các sự kiện và công thức liên quan đến đối tượng mà thay vào đó kiến thức
được tổ chức xung quanh những khái niệm cơ bản hoặc “những ý tưởng lớn”, cái mà hướng dẫn người học nghĩ về đối tượng Khi giáo viên đưa ra cho học sinh bộ câu hỏi định hướng bài học là giáo viên đã hướng học sinh đến các kỹ năng tư duy mức độ cao, khuyến khích học sinh hỏi nhiều câu hỏi Học sinh dường như trở thành những người học tự định hướng bởi vì họ hứng thú với những câu trả lời đồng thời học sinh nhìn thấy mối liên hệ giữa kiến thức đang học với thế giới xung quanh
- Phương pháp học tập dự án: Chương trình Dạy học cho tương lai của Intel khuyến khích giáo viên sử dụng phương pháp học tập dự án cho học sinh Sản phẩm mà giáo viên yêu cầu học sinh hoàn thành trong dự án là một bài báo, một trình diễn đa phương tiện trên Powerpoint, một trang web hoặc cả 3 sản phẩm trên Qua việc hoàn thành dự án học sinh phát triển các kĩ năng sống,
kĩ năng làm việc theo nhóm, kĩ năng tư duy, kĩ năng công nghệ, kĩ năng tự quản lí và thái độ tích cực Trong quá trình hoàn thành các sản phẩm giáo viên yêu cầu học sinh cũng trả lời được các câu hỏi trong bộ câu hỏi định hướng bài học
- Học tập tích hợp/Liên môn Trong cuộc sống thực tế, các sự vật, hiện tượng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và tác động qua lại lẫn nhau, không một sự vật hay hiện tượng nào tồn tại riêng rẽ Qua việc học tập liên môn học sinh có thể nhận thấy đặc trưng của mỗi môn học cũng như mối quan hệ giữa các môn học với nhau Điều này có thể giúp cho học sinh dễ dàng hơn khi phải giải quyết các tình huống thực tế trong cuộc sống
Về mặt kĩ năng công nghệ, chương trình Dạy học cho tương lai rèn luyện cho học sinh các kĩ năng: tìm kiếm thông tin trên mạng Internet, sử dụng chương trình Powerpoint, Publisher Ngoài ra chương trình còn giúp cho học sinh biết cách tạo các tài liệu quản lí lớp học, các tài liệu trợ giúp giáo viên và học sinh, các công cụ đánh giá
III Một số thuận lợi và khó khăn khi triển khai chương trình Dạy học cho tương lai ở khoa Địa lí
Khi đi vào triển khai chương trình Dạy học cho tương lai ở Khoa Địa lí cũng có rất nhiều thuận lợi song cũng có những khó khăn nhất định
Đầu tiên phải kể đến những thuận lợi:
Khoa Địa lí được trang bị một hệ thống máy tính với hơn 20 máy, cấu hình tương đối mạnh, hệ thống máy tính đã được nối mạng Internet
Trang 3Sinh viên của Khoa cũng đã được học một số kĩ năng sử dụng máy tính
có đề cập đến trong chương trình Dạy học cho tương lai: truy cập và tìm kiếm thông tin trên mạng Internet, khai thác thông tin trên phần mềm Encarta
Bộ môn Địa lí là một môn học có nhiều yếu tố thích hợp để giáo viên có thể sử dụng phương pháp học tập dự án trong giảng dạy
Bên cạnh những thuận lợi trên cũng có những khó khăn:
Chương trình học tương đối dài (75 tiết) nhưng vì đây là nội dung học không nằm trong phân phối chương trình trong khi sinh viên vẫn phải đảm bảo nội dung học chính khóa nên sinh viên phải học vào các buổi tối và các ngày nghỉ liên tục trong 14 buổi Điều này tạo nên sự mệt mỏi từ đó làm giảm hứng thú của sinh viên với chương trình từ đó làm giảm kết quả học tập
- Đây là môn học không mang tính bắt buộc kết quả không được tính vào
điểm của sinh viên nên cũng ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng học tập
- Một số nội dung lý thuyết rất mới và tương đối khó hiểu đối với sinh viên
IV Một số đề xuất khi đưa chương trình Dạy học cho tương lai vào dạy cho sinh viên khoa Địa lí
Sau 2 khóa học được tổ chức tại Khoa Địa lí, chương trình đã bước đầu
đạt đợc những thành tựu đáng khích lệ Những sinh viên tham gia khóa học đã làm quen với cách dạy học dựa trên câu hỏi, biết thiết kế bài giảng dựa trên phương pháp dạy học dự án đồng thời biết sử dụng có hiệu quả hơn công nghệ thông tin vào dạy học Nếu chương trình Dạy học cho tương lai được đưa vào giảng dạy có hệ thống hơn sẽ giúp cho sinh viên không những phát triển những
kĩ năng về mặt công nghệ mà còn giúp cho sinh viên phát triển các kĩ năng cần thiết cho nghề nghiệp cũng như những kĩ năng sống
- Dựa trên thực tế đó tôi nhận thấy có thể điều chỉnh chương trình Dạy học cho tương lai ở một số khía cạnh:
- Phần lí thuyết của chương trình có thể dạy lồng ghép vào học phần Phương pháp dạy hoc Địa lí (phần đại cương) vì nội dung lý thuyết này vừa có những nội dung cũ nhưng cũng có những nội dung mới, những nội dung mới
đó cũng rất thiết thực cho sinh viên đặc biệt đối với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
- Một số nội dung thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin (bao gồm một số kĩ năng sinh viên đã được học) như tìm kiếm thông tin trên mạng Internet, sử dụng phần mềm Encarta, sử dụng chương trình Powerpoint, Publisher có thể do các giáo viên thực hành đảm nhiệm
Trang 4- Những nội dung còn lại của chương trình có thể được thiết kế lại thành một môn học tự chọn của sinh viên được học vào kì I của năm thứ 3 Kết qủa
đánh giá sẽ được xét thành 2 đợt (cuối chương trình học và sau khi đi kiến tập
về nhằm khuyến khích sinh viên áp dụng nội dung đã được học trong thời gian
đi kiến tập nếu có điều kiện)
Chương trình Dạy học cho tương lai là một sáng kiến mang tính toàn cầu giúp các nhà giáo sử dụng công nghệ một cách hiệu qủa vào chương trình đào tạo phổ thông giúp nâng cao chất lượng học tập của học sinh Chính vì vậy việc
đưa chương trình Dạy học cho tương lai của Intel vào dạy cho sinh viên của Khoa Địa lí là một hướng đi mang tính thực tế Những đề xuất trên chỉ mang tính lí thuyết, những đề xuất này nếu có thể cần được kiểm nghiệm trong thực
tế mới có thể chứng minh được tính khả thi
V Kết luận
Chương trình Dạy học cho tương lai là một chương trình phần nào đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông hiện nay Bài báo đã nêu được một số đặc điểm của chương trình, những thuận kợi và khó khăn khi giảng dạy chương trình cho sinh viên ở khoa Địa lí cũng như những kết quả bước đầu đạt được để từ đó đưa ra một số đề xuất giúp cho việc giảng dạy đạt hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế ở Khoa Địa lí
TàI LIệU THAM KHảO
1 Intel Teach to the Future (Sách dùng cho giảng viên sư phạm, phiên
bản 2.1-0.92)