Tập huấn kỹ năng truyền thông xây dựng nếp sống văn hoá trong gia đình

Tài liệu Tập huấn kỹ năng truyền thông xây dựng nếp sống văn hoá trong gia đình gồm 2 phần: Phần 1 - Các chủ đề về nếp sống văn hoá gia đình cần truyền thông đến hội viên phụ nữ và người dân. Phần 2 - Kiến thức và kỹ năng truyền thông thay đổi hành vi liên quan đến xây dựng nếp sống văn hoá gia đình. Mời các bạn tham khảo!

HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TỈNH QUẢNG NINH

Mục tiêu tập huấn

• Hiểu được truyền thông TĐHV là gì, các bước thay đổi hành vi, các nguyên tắc của truyền thông TĐHV

• Xác định được các chủ đề về nếp sống văn hoá gia đình cần truyền thông

• Giới thiệu quy trình truyền thông cá nhân ( tham vấn) và quy trình truyền thông cho nhóm nhỏ về xây dựng nếp sống văn hóa gia đình

Nội dung khóa tập huấn

• Phần 1: Các chủ đề về nếp sống

văn hoá gia đình cần truyền thông

đến hội viên phụ nữ và người dân

• Phần 2: Kiến thức và kỹ năng truyền

thông thay đổi hành vi liên quan đến xây dựng nếp sống văn hoá gia đình

Các kiến thức và kỹ năng cần có

Thực hành nếp sống văn hoá trong gia đình

Kỹ năng truyền thông

Thực hành nếp sống văn hoá trong gia đình

Phần 1

Các chủ đề về nếp sống văn hoá gia

đình cần truyền thông

Văn hoá gia đình là gì?

Là một bộ phận hợp thành của nền văn hóa Việt Nam

Nếp sống văn hoá gia đình là gì?

• Là cách thức sống, cách sinh hoạt, ứng xử, giao tiếp tốt đẹp của các thành viên trong gia

đình, được lặp đi lặp lại nhiều lần, được chọn lọc và lắng đọng

và tồn tại trong tiềm thức của mọi thành viên trong gia đình

Vai trò của Văn hoá gia đình đối với xã hội

 Văn hóa gia đình là một bộ phận, là cái

“gốc” của văn hóa xã hội

 Gia đình là một thiết chế văn hoá góp

phần tạo dựng nên một xã hội có văn hoá,

 Mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội phần

nhiều được hình thành từ gia đình Gia

đình càng hoàn thiện, càng ổn định và có

văn hoá sẽ góp phần xây dựng lối sống,

nếp sống tốt đẹp cho xã hội.

 Khi gia đình và xã hội không gắn kết,

đồng phát triển sẽ tạo nên sự trì trệ, xáo

trộn và mất ổn định xã hội…

Thực trạng văn hoá gia đình

hiện nay

 Cuộc sống của xã hội hiện đại với sự phát triển mạnh mẽ của các thành phần kinh tế đã tác động đến đời sống gia đình, ở một góc độ nào đó đã phá

vỡ nền nếp gia phong đạo đức của gia đình truyền thống Việt Nam Tình trạng ly hôn, ly thân, sống

chung như vợ chồng không đăng ký kết hôn, quan

hệ tình dục trước hôn nhân và việc nạo phá thai

trong giới trẻ gia tăng, để lại những hậu quả nặng

nề về nhiều mặt đối với gia đình và xã hội

 Các giá trị văn hóa gia đình truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam đang có biểu hiện xuống cấp, mai một: Quan hệ cha me-con cái; quan hệ anh

em

Nhiều tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, rượu chè, mại dâm, HIV/AIDS đã và đang

xâm nhập vào các gia đình Mâu thuẫn xung đột giữa các thế hệ về phép ứng xử, lối

sống và vấn đề chăm sóc người cao tuổi

đang đặt ra những thách thức mới

Tình trạng bạo lực trong gia đình có chiều hướng ngày càng gia tăng mạnh mẽ đến

mức báo động

CÁC THÀNH TỐ CỦA NẾP SỐNGVĂN HOÁ

Xây dựng nếp sống văn hoá gia đình

• Bắt đầu từ xây dựng Nếp sống VH cá nhân Nếp sống VH cá nhân là thái độ, hành vi, cách ăn mặc, nói năng, phép ứng xử với mọi người, kỷ luật lao động, ý thức chấp hành pháp luật, ý thức đối với cộng đồng và đối với các thành viên gia đình

(chăm sóc giáo dục con cái, nuôi dưỡng cha mẹ, chăm sóc người cao tuổi), bạn bè hàng xóm…

• Phải khai thác những yếu tố tốt đẹp của gia đình truyền thống Việt Nam, đề cao trách nhiệm của

từng thành viên trong gia đình.

Các tiêu chí cơ bản của một gia đình có

nếp sống văn hoá

1 Gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách

của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tích cực

tham gia vào các phong trào thi đua của địa

phương;

2 Gia đình hoà thuận, hạnh phúc, tiến bộ, tương

trợ giúp đỡ mọi người trong cộng đồng;

3 Tổ chức lao động, sản xuất kinh doanh, công

tác học tập đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả.

Phần 2

KỸ NĂNG TRUYỀN THÔNG THAY ĐỔI HÀNH VI XÂY DƯNG NẾP SỐNG VĂN HOÁ

GIA ĐÌNH

– Mỗi người có hành vi khác nhau.

– Mỗi thời điểm có những hành vi khác nhau

Hành vi do đâu mà có?

• Từ những kiến thức kinh nghiệm học

được hàng ngày

• Do bắt chước người khác, nhất là những người mà ta kính trọng hay tin tưởng

• Do khả năng về tiền bạc, vật tư

• Do sự sẵn có tại địa phương

• Do phong tục tập quán của cộng đồng

Tính chất của hành vi

Hành vi

có hại Hành vi có lợi

Các cách làm thay đổi hành vi

• Ép buộc bằng luật pháp hay vũ lực

• Cung cấp thông tin về lợi ích, cách làm, những kết quả thay đổi, những tấm gương thay đổi…

• Tạo sự tham gia của đối tượng vào quá trình

chuyển đổi nhận thức, thái độ và cuối cùng là thay đổi hành vi

Truyền thông thay đổi hành vi

Các bước thay đổi hành vi

Sự quay lại hành vi cũ

Hành

vi cũ

Mô hình thay đổi hành vi KAP

Vai trò của truyền thông trong thay

đổi hành vi

Truyền thông đại chúng

Truyền thông con

người – con người

NGUYÊN TẮC CỦA TRUYỀN THÔNG

THAY ĐỔI HÀNH VI

• Không nóng vội, đốt cháy giai đoạn

• Kiên nhẫn và biết chờ đợi và không phán xét

• Theo sát và hỗ trợ kịp thời

• Tăng cường sự khuyến khích, động viên

Một số lưu ý khi thực hiện truyền thông thay đổi hành vi

 Cần giúp người được truyền thông nhận ra và xá

định rõ hành vi nào là hành vi cần thay đổi? Hành vi thay thế là hành vi nào? Lợi ích của hành vi mới là gì?

 Nói rõ người được truyền thông phải làm gì để thực hiện hành vi mới

 Hỏi xem người được truyền thông có khó khăn trở ngại gì và bàn cách khắc phục

 Động viên, khuyến khích

THẢO LUẬN NHÓM

• Hãy cho biết những khó khăn của người được truyền thông và

người truyền thông trong việc làm thay đổi những hành vi sau đây:

Hành vi mới cần có Khó khăn của đối

tượng được TT

Khó khăn của người đi TT

Nhóm 1: Đối tượng là ông, bà

Không giận dỗi khi không hài lòng với

con, cháu

Nhóm 2: Đối tượng là cha, mẹ

- Không áp đặt ý kiến cá nhân của mình

và luôn hỏi ý kiến của các thành viên

trong gia đình khi có việc liên quan

Nhóm 3: Đối tượng là con, cháu

- Không phản đối gay gắt ý kiến của

người lớn

Truyền thông là gì?

• là một quá trình trao đổi thông tin

• dưới dạng những kiến thức, kinh nghiệm, suy nghĩ, tình cảm…

• nhằm dẫn tới sự thay đổi nhận thức và

hành động

• được thực hiện thông qua:

Ngôn ngữ có lời: lời nói, chữ viết

Ngôn ngữ không lời

Các yếu tố của quá trình truyền

thông

Thông điệp/nội dung truyền thông

Người được truyền thông

Người truyền

thông

Kênh Thông điệp

Kỹ năng đặt câu hỏi

• Hỏi không chỉ để thu thập thông tin

• Hỏi để người được truyền thông trình bày, chia sẻ

• Hỏi giúp cho người được truyền thông có thêm sức mạnh và lòng tự tin

• Hỏi để người được truyền thông ra quyết định hoặc để theo đuổi hành vi mới

Các loại câu hỏi

hôm nay bị mắng chửi là mình?

Cách dùng câu hỏi

Câu hỏi đóng:

Dùng khi cần có một thông tin cụ thể hay muốn thu hẹp chủ đề thảo luận lại, hoặc muốn khẳng định một điều gì đó

Nguyên tắc hỏi

• Phải có mục đích: Muốn điều gì khi hỏi câu này?

• Một câu hỏi cho một vấn đề

• Từ tổng quát - chi tiết, từ rộng - hẹp

• Sử dụng nhiều câu hỏi mở

• Tìm câu hỏi thay thế nếu người được hỏi không

muốn hoặc không biết cách trả lời

• Dùng những ý người được hỏi vừa trả lời để đặt câu hỏi sâu hơn

Kỹ năng lắng nghe tích cực

• Nghe một cách chăm chú

• Không có ý phê phán hay bác bỏ

những gì người khác đang nói

• Đồng cảm với những gì người kia nói

ra

Kỹ năng đồng cảm

• Đồng cảm là lắng nghe và hiểu được tâm trạng của người nói, bao gồm những gì được nói ra bằng lời nói và cả những gì

ẩn chứa trong câu hỏi, trong giọng nói,

Cần làm gì để đồng cảm?

• Quan sát: nét mặt, dáng điệu, cử chỉ… để hiểu thêm

về những gì chưa được nói bằng lời.

• Biểu lộ sự quan tâm: ngồi đối diện, khoảng cách gần,

nhìn người nói, lắng nghe, nghiêng người về phía

trước, không làm những cử chỉ thiếu tập trung.

• Gợi mở: khuyến khích họ nói ra tâm trạng như: dùng

lời nói, dùng những chữ như “Vậy à? Rồi sao nữa? ”,

thỉnh thoảng đặt câu hỏi

• Phản ánh: diễn đạt lại nội dung người đối thoại vừa

nói một cách ngắn gọn Ví dụ: “Có phải em muốn nói

rằng….” hay “Ý của em là… Phải không?”

Kỹ năng

truyền thông

ca nhân

(Tham vấn)

Tham vấn cho cá nhân là gì?

 Là một hoạt động giao tiếp gồm hai

 Vai trò người tham vấn: Cung cấp thông

tin, đưa ra những phương án giải quyết

nhưng không được quyết định lựa chọn

thay người được tham vấn

 Tham vấn không phải là đưa ra lời

khuyên và yêu cầu người được tham

vấn phải làm theo.

Nguyên tắc tham vấn

• Phải dựa trên nhu cầu của

người được tham vấn.

• Dựa trên sự tin cậy, tôn

trọng lẫn nhau, nhằm giúp

người được tham vấn có

hiểu biết đúng, biết cách

 Phải tôn trọng, chấp nhận và không được phán xét người được tham vấn.

 Phải đặt mình vào hoàn cảnh của người được tham vấn

 Không được tiết lộ thông tin

về người được tham vấn nếu chưa được họ đồng ý.

Tiến trình truyền thông cá nhân

• Tiếp cận, thiết lập mối quan hệ

• Thu thập thông tin và xác định vấn đề cốt lõi

• Giúp đối tượng đưa ra những hướng giải

Kỹ năng Truyền thông cho nhóm nhỏ

• Nhóm thường là từ 5 – 8 người Nhóm càng lớn: tương tác giữa các cá nhân càng giảm.

• Hình thức: thảo luận nhóm

• Tính chất: đối thoại Mọi người trao đổi một cách cởi mở

và thoải mái để tìm ra những quyết định phù hợp nhất

• Người tham dự đến là để tham gia chứ không phải chỉ

để ngồi nghe

• Người truyền thông chỉ giúp đỡ nhóm tự nhận ra vấn đề

và tự quyết định chứ không quyết định thay cho nhóm.

Ưu và nhược điểm

Ưu điểm Nhược điểm

• Ngồi thành nhóm thì họ

học được nhiều hơn

• Tin rằng quyết định của

nhóm đúng hơn quyết định

của cá nhân nên làm theo.

• Dễ thay đổi hành vi hơn

• Người truyền thông phải

có kỹ năng truyền thông cho nhóm

Tiến trình truyền thông cho nhóm

Dùng công

cụ mở đầu

10 - 20ph

“đàng này”

Công cụ dùng để mở đầu phải như thế nào?

1 Phải có chứa “vấn đề” ( tình trạng xấu)

2 Không được có chứa câu trả lời

3 Nói về chuyện ở “đàng kia” để thoải mái

nhận xét Nhưng sau đó phải chuyển về

“đàng này”

4 Tác động đến tình cảm con người

5 Phải phù hợp với phong tục, tập quán