Song, môn Giáo dục công dân khác với các môn họckhác ở chỗ: Là môn học trực tiếp hình thành phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức,lòng tự hào về địa phương, quê hương mình cho học sinh;
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG VĂN HÓA, LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH LỚP 9 THÔNG QUA DẠY HỌC MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THCS NGA THẮNG
Người thực hiện: Nguyễn Thị Tuyết Nhung Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Nga Thắng SKKN thuộc lĩnh vực (môn): GDCD
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 22.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 5
2.3.1.Tìm hiểu về các truyền thống tốt đẹp của quê hương
2.3.5 Luôn nêu cao vai trò, tự học tự rèn luyện của học sinh theo
chuẩn mực giá trị đạo đức truyền thống
11
2.3.6 Giáo dục truyền thống qua các hoạt động tập thể, hoạt động
xã hội
12
Tài liệu tham khảo
Danh mục SKKN được xếp loại
Trang 31 Mở đầu:
1.1 Lí do chọn đề tài:
Nói đến vai trò của giáo dục trong việc hình thành, phát triển nhân cách củangười công dân mới phát triển toàn diện đặc biệt là thế hệ thanh niên học sinh, Chủtịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “.việc học ở trong nhà trường có ảnh hưởng rất lớncho tương lai của nhi đồng và thanh niên tức là tương lai của nước nhà Vì vậy, cốtnhất là phải dạy cho học trò biết yêu nước, thương nòi, phải dạy cho họ ý chí tự lập,
tự cường, quyết không chịu thua kém, quyết không chịu làm nô lệ” (HCM toàn tập 4 trang 120-121)
tập-Việc giáo dục phẩm chất chính trị, tư tưởng đạo đức, lòng tự hào về quêhương, địa phương mình cho học sinh do tất cả các môn học, các hình thức giáo dụccủa nhà trường thực hiện Song, môn Giáo dục công dân khác với các môn họckhác ở chỗ: Là môn học trực tiếp hình thành phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức,lòng tự hào về địa phương, quê hương mình cho học sinh; trực tiếp bồi dưỡng mộtcách vững chắc nhân cách, phẩm chất con người Việt Nam mới phù hợp với xu thếphát triển của thời đại, có thế giới quan khoa học, nhân sinh quan tiến bộ, có tưtưởng đạo đức trong sáng, ra sức làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật, có ý thứctrách nhiệm cao với Tổ quốc, với nhân dân, gia đình, quê hương địa phương đặcbiệt là đối với bản thân mình; Giáo dục ý thức trong lao động và xây dựng Tổ quốc
Xã hội chủ nghĩa, ý thức về tình yêu, niềm tự hào về truyền thống quê hương, địaphương mình đặc biệt là đối với học sinh THCS hiện nay
Mặt khác, với sự phát triển của thời đại công nghệ 4.0, tôi còn nhận thấy rằng ở lứatuổi học sinh THCS, hiện nay các em được tiếp cận với Internet, Facebook… nên rất nhạy cảm với cái mới, chịu ảnh hưởng to lớn của những tác động bên ngoài đã khiến các em dần xa rời lịch sử và văn hóa truyền thống của dân tộc, của quê
hương Xuất phát từ thực tế trên, bản thân tôi luôn trăn trở để có một hướng đi mới trong tiết “Ngoại khóa” môn GDCD vừa mới mẻ, lôi cuốn, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của bộ môn ở trường THCS, thực hiện có hiệu quả nguyên lý “ Học đi đôi với hành, lí luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”, đặc biệt khi làm việc trong Hội đồng tự đánh giá chất lượng trường học tìm hiểu tiêu chí 5.3 với nội dung về giáo dục địa phương với mục tiêu để học sinh được hiểu, được biết, được tự hàovề quê hương, yêu Tổ quốc mình đã gợi cho tôi
hướng đi mới Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Giáo dục truyền thống văn hóa,
lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 thông qua dạy học môn GDCD ở trường THCS Nga Thắng” làm đề tài sáng kiến của mình trong năm học 2020 – 2021 Với
đề tài này không chỉ góp phần giáo dục cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, phát huy truyền thống uống nước nhớ nguồn” mà còn khơi dậy khí phách chống giặc ngoại xâm và giữ nước của cha ông ta, tạo được tinh thần tự tôn dân tộc, lòng yêu nước và kêu gọi công dân sẵn sàng đứng lên bảo vệ Tổ quốc
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm cung cấp cho học sinh lớp 9 những hiểu biết về truyền thống văn hóa, lịch sử, từ đó giáo dục cho các em lòng yêu nướccũng như yêu quê hương anh hùng và tự hào về nơi mình đã được sinh ra và lớn lên
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Công tác “Giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử địa phương cho học sinh
lớp 9 thông qua dạy học môn GDCD ở trường THCS Nga Thắng” Với những hình
Trang 4ảnh và thông tin về các địa danh lịch sử, phong tục tập quán cũng như những ngườianh hùng của quê hương, tôi hi vọng sẽ truyền lửa cho các em niềm tự hào dân tộc,thêm yêu quê hương của mình.
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
Tôi đã nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến phương pháp dạy học nóichung, phương pháp dạy GDCD ở THCS nói riêng và đặc biệt nghiên cứu SGK,SGV, sách tham khảo, Chuẩn kiến thức kĩ năng Ngoài ra, tôi nghiên cứu cácSKKN của đồng nghiệp
- Phương pháp điều tra sư phạm:
Tôi đã trao đổi với đồng nghiệp về các phương pháp dạy học GDCD qua cácchuyên đề cấp trường, cấp cụm trường, cấp huyện
- Nghiên cứu tài liệu lịch sử địa phương
- Phương pháp thu thập thông tin, tổng hợp, so sánh
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm:
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Nghị quyết 29 – NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo xác định mục tiêu tổng quát là “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng , bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt
và làm việc hiệu quả” Như vậy, trong thời điểm hiện tại, việc giáo dục truyền thống cho học sinh là một trong những vấn đề được ngành giáo dục rất quan tâm
Truyền thống là thói quen hình thành đã lâu đời trong lối sống và nếp nghĩ, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Truyền thống bao gồm các đối tượng của di sản xã hội ( các giá trị vật chất và tinh thần), quá trình kế thừa xã hội, các phương thức của nó Trong truyền thống có các quy định, các tiêu chuẩn hành vi, các giá trị tư tưởng, thói quen, tập tục… của các xã hội nhất định.Truyền thống là tinh hoa đã được chắt lọc qua thử thách của thời gian và được nâng cao dần theo trình độ phát triển mọi mặt của con người và xã hội mà không xa rời nguồn cội Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, những truyền thống đó đã tạo nên bản sắc của dân tộc Việt Nam, tâm hồn và bản lĩnh của con người Việt Nam Có thể nói, dân tộc Việt Nam sau bao nhiêu thăng trầm của lịch sử, vẫn đứng vững và phát triển được như ngày hôm nay là vì chúng ta đã luôn giữ gìn và phát huy được bản sắc dân tộc mình, đó là giá trị truyền thống Đây chính là nền tảng của nền đạo đức mới mà chúng ta cần xây dựng cho thế hệ thanh niên hiện nay
Trongthời kỳ hội nhập phát triển, vấn đề hình thành hệ giá trị và chuẩn mực
xã hội phù hợp với truyền thống, bản sắc dân tộc và yêu cầu của thời đại là một trong những vấn đề các nhà trường đều quan tâm coi trọng Khi học sinh được bồi dưỡng, giáo dục tốt về truyền thống, đạo lý uống nước nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa
sẽ giúp các em được phát triển toàn diện, là nền tảng không thể thiếu để bước vào cuộc sống
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh, giáo dục truyền thống cùng những đạo
lý về đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn là vô cùng quan trọng trong nội dunggiáo dục của các nhà trường để hình thành nên phẩm chất cho những chủ nhân tương lai của đất nước Làm sao để sau khi ra trường mỗi học sinh đều phải có lý
Trang 5tưởng đẹp, có tình yêu Tổ quốc, yêu quê hương và lòng tự hào tự tôn dân tộc, phát triển về trí tuệ và thể chất, kỹ năng sống tốt, năng động, sáng tạo, là nguồn nhân lựcchất lượng cao, đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước, hướng tới công dân toàn cầu.
Môn GDCD là môn học đặc thù có tính thời sự, thực tiễn cao nên trong quátrình dạy học bên cạnh cung cấp kiến thức khoa học bộ môn còn phải cung cấp chohọc sinh những bài học thực tiễn cuộc sống theo đúng nguyên lí “lí thuyết gắn liềnvới thực tiễn” nên thực hiện tốt tiết ngoại khóa có ý nghĩa quan trọng để học sinhbiết vận dụng những kiến thức được học vào thực tế cuộc sống ở địa phương, qua
đó giúp các em nhìn nhận đánh giá đúng về lịch sử và văn hóa quê hương, biết lên
án những hành vi xâm phạm và đồng thời bảo vệ những giá trị ấy
Căn cứ vào thực tế hiện nay, một bộ phận học sinh đang có những biểu hiện của việc xa rời các giá trị văn hóa truyền thống, hiểu biết hời hợt lịch sử của cha ông, cụ thể như: nhiều học sinh khi được hỏi về các nhân vật lịch sử của chính quê hương mình cũng không rõ, học tại ngôi trường, đi trên con đường mang tên các nhân vật lịch sử cũng không mấy quan tâm hoặc có biết cũng còn rất hời hợt
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN:
2.2.1 Về phí học sinh:
Hiện nay do đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng cao nêncác em đều được gia đình chăm lo cho học tập và cuộc sống một cách chu đáo Vìvậy các em có nhiều điều kiện để phát triển, tuy nhiên hiện nay các em phát triểntheo hai xu hướng: Nếu em nào chăm chỉ học tập thì chỉ chú trọng vào các kiếnthức để thi đại học mà hiểu biết xã hội cũng như lịch sử, văn hóa quê hương thì rấthạn chế; còn những em chưa có ý thức học tập thì lại ham chơi đua đòi, dễ bị lôikéo vào các tệ nạn xã hội không lành mạnh, đặc biệt là các trò chơi điện tử, nhữngđối tượng này về mặt kiến thức văn hóa, lịch sử quê hương lại càng thiếu trầmtrọng Như vậy, dù phát triển theo xu hướng nào thì việc giáo dục cho các em niềm
tự hào về văn hóa, lịch sử quê hương, đất nước là điều rất cần thiết và cấp bách hiệnnay để có một thế hệ học sinh yêu Tổ quốc, yêu Chủ nghĩa xã hội, phát triển toàndiện cả về “tài” và “đức” như Bác Hồ từng mong muốn
2.2.2 Về phía giáo viên:
Trong thực tế của những năm qua, công tác giáo dục truyền thống, đạo đứccho học sinh ở trường THCS Nga Thắng đều được duy trì đều đặn, song chưa đạt
về chiều sâu, nhận thức của các em còn mờ nhạt Xuất phát từ nhiều lí do kháchquan cũng như chủ quan: Do các bài dạy về truyền thống còn khô khan, nặng về líthuyết; công tác tuyên truyền còn chưa đi sâu vào tiềm thức các em, chưa tạo đượctính thu hút mạnh mẽ, chưa khắc sâu nhận thức cho các em Phần lớn các em đềuchưa có hiểu biết sâu sắc về truyền thống quê hương Nga Thắng Chưa thể hiện sâusắc niềm tin, tình yêu, lòng tự hào truyền thống dân tộc
*Điều tra thực trạng:
Kết quả khảo sát 42 em học sinh lớp 9 tại trường THCS Nga Thắng cho thấy các
em chưa có sự hiểu biết, chưa quan tâm đến các truyền thống quê hương Với câuhỏi: “Em hãy kể truyền thống văn hóa, lịch sử của quê hương em” kết quả khảo sátnhư sau:
TSHS Kể được các truyền thống
văn hóa, lịch sử quê
hương
Kể và hiểu về cácgiá trị văn hóa lịch
sử, quê hương
Không quan tâm
Trang 642 SL % SL % SL %
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
Môn GDCD là một môn học xã hội có kiến thức tổng hợp trong đó đặc biệt làcác kiến thức về văn hóa, lịch sử Vì vậy tôi nhận thấy rằng có rất nhiều bài có thểtích hợp giáo dục truyền thống văn hóa lịch sử quê hương cho các em như: bài 4:
“Bảo vệ hòa bình”; bài 5: “Tình hữu nghị giữa các dân tộc trên thế giới”; bài 6:
“Hợp tác cùng phát triển”; Bài 7: “Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dântộc”; bài 10: “Lí tưởng sống của thanh niên”; bài 16: “Quyền tham gia quản lí nhànước, quản lí xã hội của công dân”; bài 17: “Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc”
Để tích hợp giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử quê hương cho các em,giáo viên cần:
2.3.1 Tìm hiểu về các truyền thống văn hóa, lịch sử của địa phương:
2.3.1.1 Truyền thống yêu nước:
Nga Thắng là quê hương cách mạng, là cái nôi của Đảng bộ huyện Nga Sơn.Thật đáng trách nếu là học sinh, là công dân của quê hương xã Nga Thắng mà biếtkhông rõ về truyền thống vẻ vang của “quê hương trung dũng kiên cường”, quêhương của những người con anh hùng, là nơi nuôi giấu, che chở cho biết bao thế hệcán bộ lãnh đạo trong hai cuộc kháng chiến thần thánh
Thời kỳ năm 1930 – 1945, phong trào cách mạng diễn ra ở một số nơi trênđất nước, người dân Nga Thắng đã đoàn kết chống lại sưu cao thuế nặng, sự bóc lộtcủa địa chủ cường hào Từ phong trào đấu tranh của nhân dân trong xã, các đồngchí tiền bối của Đảng cộng sản đã đấu mối với một số người dân tích cực tiêu biểutrong phong trào đấu tranh đã về tại Nga Thắng để nhen nhóm phong trào cáchmạng Điển hình như đồng chí Tố Hữu Thời kỳ đó các đồng chí phải ăn bờ ngủ bụi
để xây dựng phong trào Sau thời gian ngắn, phong trào cách mạng ở Nga Thắng đãlớn mạnh không ngừng Không những xây dựng phong trào cánh mạng ở địaphương, một số người con Nga Thắng còn tham gia xây dựng phong trào cáchmạng ở vùng quê khác trong tỉnh như: Ngọc Trạo, Cẩm Thủy, Bá Thước… Đặcbiệt, trong thời kỳ hoạt động cách mạng bí mật ở địa phương từ 1930 – 1945, cácđồng chí lão thành cách mạng đã cho ra đời hai tờ báo: “Đuổi giặc nước” và “Gái ratrận” tại Làng Thượng và Làng xa Liễn Đây là hai tờ báo cách mạng ra đời đầu tiên
ở tỉnh Thanh Hóa Từ Phủ Sến làng Xa Liễn Đảng bộ huyện Nga Sơn được ra đời
từ đây Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, con em quê hương Nga Thắng tích cựctham gia lực lượng du kích, quân đội và có 23 người con anh dũng hi sinh, đượcĐảng và nhà nước công nhận là liệt sĩ
Sau cuộc kháng chiến chống Pháp, con em Nga Thắng tiếp tục truyền thốngyêu nước vẻ vang của quê hương, tích cực lên đường tòng quân chống Mĩ.Kết thúccuộc chiến tranh chống Mĩ cứu nước, Nga Thắng có gần 100 người con đã chiếnđấu hi sinh ở các chiến trường Toàn xã có 56 thương bệnh binh Có 6 bà mẹ đượcnhà nước phong tặng bà mẹ Việt Nam anh hùng Có 33 người con được Đảng vànhà nước phong tặng là cán bộ lão thành cách mạng Có 31 gia đình được côngnhận là gia đình ân nhân cách mạng Có 1 xóm được Đảng và nhà nước tặng kỉniệm chương Được Đảng bộ Tỉnh công nhận 5 khu di tích lịch sử cách mạng
Giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh là giúp học sinh một tình cảm
xã hội mà nội dung của nó là lòng trung thành với Tổ quốc, là lòng tự hào về quá
Trang 7khứ và hiện tại của Tổ quốc, ý chí bảo vệ những lợi ích của Tổ quốc Tinh thầnyêu nước Việt Nam được bắt nguồn từ những tình cảm bình dị, đơn sơ của mỗingười dân Tình cảm đó, mới đầu, chỉ là sự quan tâm đến những người thân yêuruột thịt, rồi đến xóm làng, sau đó phát triển cao thành tình yêu Tổ quốc
Mỗi bài là một biểu hiện sinh động của tinh thần yêu nước trong từng phươngdiện khác nhau Qua các tiết học, giáo viên thực hiện quá trình lồng ghép các nộidung của tinh thần yêu nước đến học học sinh, qua đó hình thành cho các em ýthức, tình cảm xã hội, thái độ, niềm tin, niềm tự hào về dân tộc và tạo lập cho họcsinh thói quen, hành vi ứng xử theo chuẩn mực truyền thống yêu nước của dân tộc.Những nội dung của giá trị đạo đức này tôi đã tích hợp để truyền đạt khi dạy cácbài: “Bảo vệ hòa bình”; “Tình hữu nghị giữa các dân tộc trên thế giới”; “Hợp táccùng phát triển”; “Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc”; “Làmviệc có năng suất chất lượng và hiệu quả”; “Lí tưởng sống của thanh niên”; “Bảo vệ
tổ quốc”
2.3.1.2 Truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo:
Nếu yêu nước là truyền thống ra đời và phát triển mạnh mẽ ở quê hương NgaThắng khi Tổ quốc lâm nguy thì hiếu học gắn với sự phát triển của quê hương trongnhững năm tháng hòa bình.Từ trong nghèo khó, cơm không đủ ăn, áo không đủmặc, với tinh thần vượt khó vươn lên, học để làm người, học để xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc, đến nay toàn xã đã có 1 thạc sĩ, nhiều thạc sĩ, nhiều gia đình 2 – 3 thế hệđều có trình độ cao đẳng, nhiều người con đã đang giữ các cương vị lãnh đạo caocủa Đảng và nhà nước
Trong những năm qua, học sinh Nga Thắng đã phát huy được truyền thốnghiếu học của quê hương Nhiều học sinh thi đỗ các trường đại học thuộc top đầu của
cả nước trong khi các em vừa cầm sách vừa phải ra đồng làm ruộng Mặc dù giađình khó khăn, nhưng các em được sống trong một môi trường mà ở đó, có sự quantâm giáo dục của cha mẹ, tràn đầy tinh thần học tập, ham hiểu biết và ý chí vươnlên khắc phục khó khăn
Bí thư Đảng bộ xã trao học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn vươn lên
trong học tập
Trang 8Giáo dục truyền thống hiếu học để học sinh thấy được truyền thống có ýnghĩa hết sức lớn lao Mọi thành công đều phải nhờ học hành Hiếu học là quốcsách để quốc gia phát triển bền vững Bên cạnh đó, chủ trương nhằm hướng tới xâydựng một xã hội học tập của xã với công tác khuyến học, khuyến tài những nămqua đã được triển khai rộng khắp từ gia đình, dòng họ, thôn, xã như đã tiếp lửa chotruyền thống hiếu học của mảnh đất nơi đây Đó thực sự là nguồn cổ vũ, khích lệ vàđộng viên to lớn các thế hệ người con Nga Thắng tiếp tục học tập, rèn luyện, đemtài năng, sức trẻ để cống hiến cho quê hương, đất nước.
Người dân Nga Thắng vốn có truyền thống hiếu học và coi trọng người thầy.Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 được tổ chức hàng năm không chỉ là dịp tôn vinhngười thầy mà còn là dịp để học trò thể hiện lòng thành kính “tôn sư trọng đạo”
HS lớp 9 dâng tặng thầy cô những bó hoa tươi thắm trong ngày Nhà giáo Việt Nam 2.3.1.3 Truyền thống lao động cần cù, sáng tạo, vượt khó vươn lên
Nga Thắng là vùng chiêm trũng, nước mặn đồng chua, nhân dân Nga Thắng
đã phải vất vả bươn chải mưu sinh với môi trường địa lí khắc nghiệt, một miền quêthuần nông gắn liền với cây lúa nước Người xưa từng có câu :
Nga Thắng đồng trắng nước trong
Ai về Nga Thắng ăn rong thì về
Ngoài trồng trọt là nghề chính, tại mảnh đất này, nhiều nghề đã ra đời nhưmột minh chứng cho đức tính cần cù, sáng tạo của người Nga Thắng, như: Nghề dệtcói, nghề nấu rượu;…Trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyền thống lao độngcần cù, vượt khó vươn lên càng được củng cố và phát huy Năm 1945, chính quyềncách mạng vừa mới được thành lập phải đương đầu với muôn vàn khó khăn, thựchiện Chỉ thị của Trung ương và Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Tăng giasản xuất! Tăng gia sản xuất ngay! Tăng gia sản xuất nữa!”, Đảng bộ và nhân dân xãNga Thắng đã phát động phong trào tăng gia sản xuất với khẩu hiệu “Không để mộttấc đất bỏ hoang”, “Tấc đất, tấc vàng” Kết quả, bằng sức người và tình yêu đốivới lao động, nhân dân Nga Thắng đã biến những vùng đất hoang thành ruộng đồngtốt tươi, những gò đống, bãi sông thành vạt sắn, ruộng ngô…; diện tích và sảnlượng lương thực, thực phẩm tăng khá nhanh, đóng góp một phần không nhỏ vàothành quả chung của đất nước những ngày đầu Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộnghòa ra đời Mảnh đất nơi đây không chỉ từng là điểm sáng của phong rào bổ túc vănhóa, cái “nôi” của phong trào xây dựng gia đình văn hóa, mà còn rất điển hình vềphong trào làm thủy lợi với tinh thần thi đua “Tiến quân làm thủy lợi”, “Vắt đất ranước, thay trời làm mưa”… Bước vào công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển,
Trang 9tinh thần cần cù, sáng tạo, vượt khó vươn lên tiếp tục được phát huy Đời sống củangười dân Nga Thắng đã từng bước được cải thiện… Kết quả đó là nguồn độngviên, khích lệ to lớn và tạo nền tảng quan trọng để Nga Thắng tiếp tục phấn đấuthực hiện thắng lợi các mục tiêu theo tinh thần Đại hội Đảng bộ xã lần thứ XVIII,nhiệm kỳ 2015 - 2020 đã đề ra.
2.3.1.4 Truyền thống đoàn kết, gắn bó, tương thân tương ái, sống có nghĩa tình, thủy chung
Mang trong mình cùng nhịp đập dòng máu con cháu Lạc cháu Hồng, mảnhđất và con người Nga Thắng rất đậm ân tình với chủ nghĩa nhân văn sâu sắc Trongđấu tranh bảo vệ thành quả cách mạng khi vừa giành được chính quyền (1945), thựchiện Chỉ thị “Kháng chiến, kiến quốc” và noi gương Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cứ 10ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng nhịn 3 bữa Đem gạo đó (mỗi bữa một bơ) để cứudân nghèo”, nhân dân Nga Thắng đã tự nguyện nhịn bữa, bớt ăn, san sẻ thóc, gạo,ngô, khoai trợ giúp đồng bào cứu đói Tình người của mảnh đất nơi đây còn đượcthể hiện rất sâu đậm trong lửa đạn chiến tranh của hai cuộc kháng chiến: Ngoài việcbảo đảm lương thực, Nga Thắng đã chi viện sức người, sức của cho sự nghiệp giảiphóng miền Nam, thống nhất đất nước Hòa bình lập lại, dưới ánh sáng đường lốiđổi mới của Đảng, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân càng được củng cố Một trongnhững nét đẹp tiêu biểu cho tinh thần đại đoàn kết toàn dân của con người NgaThắng, đó là hiệu quả từ phong trào xây dựng Nông thôn mới Bên cạnh đó, hàngloạt chính sách an sinh xã hội được xã quan tâm chăm lo: Các quỹ “Đền ơn đápnghĩa”, “Vì người nghèo”, “Bảo trợ trẻ em”… hoạt động có hiệu quả; thực hiệnchính sách ưu đãi, chăm sóc người có công, tri ân các anh hùng liệt sĩ, nhận phụngdưỡng các Bà Mẹ Việt Nam anh hùng
2.3.2 Giáo dục truyền thống qua sự gương mẫu và mô phạm của người thầy:
Muốn giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh qua giảng dạy bộ môngiáo dục công dân đạt hiệu quả thì giáo viên là lực lượng quyết định, do đó giáoviên được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, phải có nhận thức đúng đắn về vai trò,
vị trí của bộ môn, phải xác định được trách nhiệm của bản thân, chú trọng đầu tư
cho giảng dạy Bác Hồ đã nói: “ … Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức, tài là văn
hóa chuyên môn, đức là chính trị Muốn cho học sinh có đức thì giáo viên phải cóđức…Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu, nhất là đối với trẻ con” (tríchcác lời dạy của Bác về rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức công dân) Nhà giáo
dục danh tiếng nước Nga - Usinxki đã từng nói: “Nhân cách của người thầy là sức
mạnh có ảnh hưởng tó lớn đối với học sinh, sức mạnh đó không thể thay thế bằng bất kỳ cuốn sách giáo khoa nào, bất kỳ câu chuyện châm ngôn đạo đức, bất kỳ một
hệ thống khen thưởng hay trách phạt nào khác” Luôn trau dồi đạo đức, tư tưởng
chính trị, học tập để không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ.Luôn đổi mới phương pháp dạy học để có hiệu quả trong quá trình giáo dục Ngườigiáo viên: cũng giống như ngọn nến, muốn thắp sáng người khác phải đốt cháy bảnthân mình Trong quá trình giảng dạy giáo viên cần có nhiều phương pháp, khôngtuyệt đối hóa phương pháp nào, nhưng sự kết hợp giữa phương pháp dạy học vàphương pháp giáo dục đạo đức sẽ góp nâng cao hiệu quả giáo dục các giá trị đạođức truyền thống của dân tộc
2.3.3 Chú trọng sử dụng có hiệu quả các thiết bị dạy học.
Trang 10Việc giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống qua môn giáo dục công dâncần phải gắn liền với đổi mới phương tiện dạy học Trong quá trình dạy học giáoviên cần lựa chọn và sử dụng hợp lí, có hiệu quả các thiết bị dạy học Đặc trưng củamôn giáo dục công dân đồ dùng dạy học chủ yếu là tranh ảnh nên giáo viên và họcsinh tự làm Tùy vào nội dung từng bài, từng giá trị đạo đức mà giáo viên có thể tựlàm hoặc giao cho nhóm học sinh về chuẩn bị Đặc biệt, giáo viên nên sử dụng côngnghệ thông tin để khai thác tối ưu nguồn thông tin trong dạy học Đó là các bứcảnh, các phim, các bài báo, tin tức sự kiện liên quan đế nội dung bài học và giá trịđạo đức truyền thống muốn lồng ghép Chính sử dụng thiết bị dạy học máy chiếu sẽgiúp cho các em hứng thú hơn trong học tập và đem lại hiệu quả giáo dục cao hơn.Hơn nữa, thực tế, sách giáo khoa giáo dục công dân đơn thuần đưa ra những kháiniệm về đạo đức, pháp luật, các tình huống mà sách giáo khoa đưa ra không còntính thời sự Trong khi học sinh cần những giờ thảo luận thực tế, nếu giáo viên lênlớp chỉ bắt học sinh thuộc lòng những khái niệm, lý thuyết suông thì sẽ khiến họcsinh chán, không muốn học Để cuốn hút và tạo hứng thú cho học sinh, tôi đã tìmtòi rất nhiều tư liệu, những câu chuyện có thật trong cuộc sống rồi đúc rút thànhnhững khái niệm, sáng tạo trong những tiết dạy để đạt hiệu quả cao nhất.
2.3.4 Sử dụng linh hoạt các biện pháp giáo dục đạo đức: Thuyết phục, rèn luyện và thúc đẩy.
Ngoài những phương pháp dạy học khác, Với đặc thù của bộ môn, cần phải sửdụng linh hoạt các biện pháp giáo dục đạo đức: Thuyết phục, rèn luyện và thúc đẩy
Phương pháp thuyết phục: Trong giờ dạy môn giáo dục công dân, giáo viên
bằng việc giảng giải về đạo đức, nêu gương người tốt, việc tốt hoặc trò chuyện vớihọc sinh hoặc nhóm học sinh để khuyến khích động viên những hành vi cử chỉ đạođức tốt của các em, khuyên bảo, uốn nắn những mặt chưa tốt nhằm tác động vào lýtrí tình cảm của học sinh để xây dựng những niềm tin đạo đức Việc lấy tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh để giáo dục học sinh không những là một trường hợp điểnhình sinh động về các giá trị đạo đức mà còn góp phần thực hiện cuộc vận động họctập và làm theo tấm gương đạo đức của Người mà Bộ Chính trị phát động
Phương pháp rèn luyện: Là những phương pháp tổ chức cho học sinh hoạt
động để rèn luyện cho các em những thói quen đạo đức, thể hiện được nhận thức vàtình cảm đạo đức của các em thành hành động thực tế Đó là rèn luyện thói quenđạo đức thông qua các hoạt động cơ bản của nhà trường: dạy học trên lớp, lao động,hoạt động xã hội đoàn thể và sinh hoạt tập thể Rèn luyện đạo đức thông qua cácphong trào thi đua trong nhà trường là biện pháp tác động tâm lý rất quan trọngnhằm thúc đẩy các động cơ kích thích bên trong của học sinh, làm cho các em phấnđấu vươn lên trở thành người có đạo đức tốt Rèn luyện bằng cách chuyển hướngcác hoạt động của học sinh từ hoạt động có hại sang hoạt động có ích, phương phápnày dựa trên đặc tính ham hoạt động của trẻ và được dùng để giáo dục học sinh bỏmột thói hư xấu nào đó bằng cách gây cho học sinh hứng thú với một hoạt mới bổích, lôi kéo các em ra ngoài những tác động có hại Chẳng hạn qua các phong trào
có ý nghĩa sâu sắc như “Uống nước nhớ nguồn”, “Xây dựng nhà tình thương, nhàtình nghĩa”; “Áo lụa tặng bà”, “Tấm chăn nghĩa tình ấm lòng mẹ”, “Phụng dưỡngcác bà mẹ Việt Nam anh hùng“, “Gây quỹ vì người nghèo”, “Hiến máu nhân đạo”,
“Vòng tay nhân ái”, “Nối vòng tay lớn”, “Vì nạn nhân ảnh hưởng chất độc màu dacam”, “Thanh niên tình nguyện phát triển nông thôn”, “ nuôi heo tiết kiệm”, “Ngàychủ nhật xanh” giúp các em thực hành các phẩm chất đạo đức đã học
Trang 11Phương pháp thúc đẩy: Trong các giờ dạy giáo viên nên có những yêu cầu về
bài tập, về chuẩn bị bài mới, về viết báo cáo, chuẩn bị đồ dung học tập, chuẩn bịnhóm, sắm vai tình huống đó vừa là những yêu cầu với học sinh, vừa là nhữngđiều lệnh có đòi hỏi học sinh tuân theo để có những hành vi đúng đắn theo yêu cầucủa giáo viên Những em chuẩn bị tốt nên khen thưởng là tán thành, coi trọng,khích lệ những cố gắng của học sinh làm cho bản thân học sinh đó vươn lên hơnnữa và động viên khuyến khích các em khác noi theo Còn những em không thựchiện phải xử phạt, phê phán nhằm tác động có tính chất đến danh dự lòng tự trọngcủa cá nhân học sinh để răn đe những hành vi thiếu đạo đức và ngăn ngừa sự táiphạm của học sinh đó và những học sinh khác Khi xử phạt cần phải làm cho họcsinh thấy rõ sai lầm, khuyết điểm, thấy hối hận và đặc biệt sau đó phải theo dõi,giúp đỡ, động viên học sinh sửa chữa khuyết điểm Khi kiểm tra, đánh giá môn giáodục công dân, giáo viên phải coi trọng đánh giá cả nhận thức và đánh giá thái độhành vi, các chuẩn mực giá trị đạo đức truyền thống của học sinh trước những vấn
đề liên quan đến nội dung bài học và thiết kế thêm các bài tập tình huống, lập kếhoạch, viết báo cáo để đánh giá các kỹ năng thực hành của học sinh
2.3.5 Luôn nêu cao vai trò, tự học tự rèn luyện của học sinh theo chuẩn mực giá trị đạo đức truyền thống.
Trong giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng, muốn đạt hiệu quảcao thì ngoài vai trò của giáo viên, nhà trường, gia đình và xã hội ra còn rất cầnthiết phải nhắc đến vai trò của người học Thời Khổng Tử, chính ông đã quan niệm
“Giao học bán”, tức việc học, thầy và trò mỗi người một nửa Ông khẳng định:
“Học cho rộng, hỏi cho kĩ; nghĩ cho cẩn thận, phân biệt cho sáng tỏ, làm cho hết sức Có điều không học nhưng đã học điều gì thì phải học cho kì được Có điều không hỏi, nhưng khi đã hỏi điều gì thì phải hỏi cho thật hiểu Có điều không nghĩ nhưng đã nghĩ điều gì thì phải nghĩ cho ra Có điều không phân biệt nhưng đã phân biệt điều gì thì phải phân biệt cho minh bạch Có điều không làm nhưng đã làm điều gì thì phải cố hết sức mà làm cho bằng được… Nếu quả theo được đạo ấy thì tuy ngu mà cũng thành sáng, yếu đuối rồi cũng thành ra khoẻ mạnh” Quan niệm
về đạo học của Khổng tử nay vẫn còn nguyên giá trị đối với sự nghiệp giáo dục củanước ta hiện nay
Học sinh là đối tượng được giáo dưỡng, giáo dục và phát triển, do đó trongmôi trường gia đình cần trang bị ngay từ ban đầu cho các em tính lễ phép, chăm chỉ,trung thực, tự lập và có trách nhiệm…để các em đến trường học tập có thể phát huytốt nhất những đức tính tốt đẹp đó Cho dù thầy có tài giỏi đến mấy nhưng ý thứcphấn đấu học tập của trò không có thì cũng không đem lại kết quả tốt được Do vậy,trách nhiệm phấn đấu học tập và tự rèn luyện nhân cách của học sinh đóng một vaitrò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức truyền thống cho chính các em Mỗi họcsinh phải thường xuyên học tập, tu dưỡng rèn luyện, tự hoàn thiện chính bản thânmình Mọi sự buông thả, thiếu tự giác trong học tập, rèn luyện, tu dưỡng, xa rời sựquản lý, giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội là con đường dẫn đến hư hỏng,đánh mất chính bản thân mình Mỗi học sinh phải thường xuyên tự giáo dục, xâydựng tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái vì cộng đồng, chống bàng quang, vị
kỷ cá nhân; xây dựng thái độ học tập, nghiên cứu khoa học, học thực chất, học suốtđời, chống tiêu cực gian dối, không trung thực, xây dựng tinh thần lao động cần cù,sáng tạo…