Một số biện pháp giúp học sinh lớp 1 học tốt môn âm nhạc tại trường THTHCS newton TH

Thông qua môn học này sẽ hình thành cho học sinh những kiến thức về ca hát, về kiến thức âm nhạc cơ bản, đặc biệt là trang bị cho các em có một tâm hồn thần thoải mái và nhiều màu sắc hơ

PHÒNG GD & ĐT TP THANH HÓA

TRƯỜNG TH & THCS NEWTONTH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 1

HỌC TỐT MÔN ÂM NHẠC

NGƯỜI THỰC HIỆN: PHẠM VĂN PHỔ CHỨC VỤ: GIÁO VIÊN ÂM NHẠC ĐƠN VỊ CÔNG TÁC: TRƯỜNG TH&THCS NEWTON TH SKKN THUỘC LĨNH VỰC (Môn): ÂM NHẠC

THANH HÓA, NĂM 2021

1 Mở đầu……… 1

1.1 Lý do chọn đề tài……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 1

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 1

1.4 Đối tượng nghiên cứu……… 2

1.5 Phương pháp nghiên cứu……… 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm……… 2

2.1 Cơ sở lí luận……… 2

2.2 Thực trạng vấn đề công tác dạy – học của môn âm nhạc lớp 1… 2 a) Kết quả đạt được……… 2

b) Những mặt còn hạn chế……… 3

c) Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện biện pháp……… 3

2.3 Giải pháp thực hiện……… 4

2.3.1 Căn cứ thực hiện……… 4

2.3.2 Nội dung, giải pháp và cách thực hiện……… 4

a) Nội dung, giải pháp……… 4

b) Các biện pháp thực hiện……… 4

3 Kết luận………… ……… 11

3.1 Kết quả đạt được và phạm vi áp dụng……… … 11

3.2 Kiến nghị……… 13

Tài liệu tham khảo……… 15

MỤC LỤC

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 1

HỌC TỐT MÔN ÂM NHẠC

1 PHẦN MỞ ĐẦU:

1.1 Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết, âm nhạc bộ môn nghệ thuật được giảng dạy ngay từ bậc tiểu học Thông qua môn học này sẽ hình thành cho học sinh những kiến thức về ca hát, về kiến thức âm nhạc cơ bản, đặc biệt là trang bị cho các em có một tâm hồn thần thoải mái và nhiều màu sắc hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn về mặt thẩm mĩ, đồng thời hỗ trợ giúp các em học tốt hơn các môn học khác

Trên thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy rằng đại đa số các em đều rất thích học môn này Song việc đưa ra các phương pháp, hình thức giảng dạy để phù hợp và mang lại hiệu quả cao đang là vấn đề được rất nhiều giáo viên quan tâm Đặc biệt là trong việc dạy hát cho học sinh lớp 1

Với việc dạy hát cho học sinh lớp 1 chủ yếu là hình thức truyền khẩu, các

em làm theo lời thầy Vì hầu hết các em chưa đọc thông viết thạo, thậm chí một

số em còn đang đánh vần và chưa đọc được Chính điều này làm cho tiết học trở nên nhàm chán, học sinh thụ động và đâu đó chúng ta lại thấy bóng dáng của môn Tập đọc

Nhằm giải quyết thực tế trên tôi xin mạnh dạn đưa ra “một số biện pháp giúp học sinh lớp 1 học tốt môn Âm nhạc” mà tôi đã sử dụng tai đơn vị nơi tôi

công tác – Trường TH & THCS Newton TH thành phố Thanh Hóa, cụ thể là khối lớp 1 Cơ sở 2 Quảng Thành đã đạt hiệu quả tốt

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Để khắc phục được vấn đề trên, là một giáo viên âm nhạc chúng ta cần phải biết lựa chọn và đưa ra những phương pháp, hình thức giảng dạy phù hợp

để áp dụng cho các hoạt động nhỏ như đọc lời ca, khởi động giọng, học hát từng câu, gõ đệm hay vận động phụ họa,… hướng tới kích thích sự ham học, tạo hứng thú và chủ động chiếm lĩnh kiến thức Từ đó giúp học sinh lớp 1 học hát

và luyện tập hát và các hoạt động âm nhạc khác được hiệu quả và chất lượng hơn

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích trên, bản thân tôi đã xác định những nhiệm vụ cần nghiên cứu sau:

- Tìm hiểu và tham khảo tài liệu, kênh internet… liên quan tới môn âm nhạc

- Tìm hiểu tâm lý học sinh tiểu học, cụ thể là học sinh lớp 1

- Tìm hiểu thực trạng môn âm nhạc, tình hình thực tế của học sinh, của các lớp khi nhận dạy

- Tìm ra những phương pháp để giúp học sinh mạnh dạn hơn, biết cảm thụ âm nhạc, để các em bước đầu làm quen và yêu thích môn âm nhạc

1.4 Đối tượng nghiên cứu:

Học sinh khối lớp 1 cơ sở 2 Quảng Thành thuộc Trường TH & THCS Newton TH, thành phố Thanh Hóa

1.5 Phương pháp nghiên cứu:

Để làm được những điều đã nêu trên, ngay từ đầu năm tôi đã lên kế hoạch

cụ thể cần làm trong năm học, tìm ra những biện pháp tốt nhất nhằm kích thích

sự ham học hỏi, yêu thích môn âm nhạc qua các phương pháp sau:

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp kiểm tra đánh giá

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp đánh giá tổng kết thực tế giảng dạy các lớp được phân công

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

2.1 Cơ sở lí luận:

Qua tìm hiểu thực tế dạy và học tại Trường TH & THCS Newton TH, thành phố Thanh Hóa Tôi đã nghiên cứu và thực hiện các giải pháp của sáng kiến kinh nghiệm này ngay từ đầu năm học đến cuối Học kì I năm học 2020 – 2021 tại Trường TH & THCS Newton TH, thành phố Thanh Hóa

2.2 Thực trạng vấn đề công tác dạy – học môn Âm nhạc lớp 1

a) Kết quả đạt được:

Khối lớp 1 Trường TH & THCS Newton TH tại cơ sở 2 Quảng Thành, có 3 lớp Trong Học kì I vừa qua, chất lượng môn âm nhạc ở các khối nói chung và khối lớp 1 nói riêng tại Trường TH & THCS Newton TH có tỉ lệ đánh giá kết quả xếp loại cuối học kì học sinh hoàn thành chương trình học 100%, trong đó

có khá nhiều học sinh được xếp loại hoàn thành tốt Đó chính là thành quả đáng khích lệ đối với công tác giảng dạy Âm nhạc Song riêng đối với khối lớp 1 thì kết quả xếp loại cuối kì chất lượng chưa được cao

Bảng khảo sát kết quả giữa học kì I năm học 2020 - 2021 của khối lớp 1 trên tổng số 61 học sinh

T

T

Lớ

p

Tổng số

Xếp loại Ghi chú

T Tỉ lệ % H Tỉ lệ % C Tỉ lệ %

3 1A6 21 10 47,6 11 52,4 0 0

b) Những mặt còn hạn chế:

Qua bảng khảo sát kết quả đánh

giá giáo dục cuối học kì I năm 2020 –

2021, ta thấy rằng, dù 100% học sinh

đều được xếp loại “hoàn thành” song

về mặt chất lượng thì học sinh lớp 1

đạt mức “hoàn thành tốt” lại chiếm tỉ

lệ chư cao Điều đó cho thấy rằng, vấn

đề học và kết quả xếp loại của các em

học sinh lớp 1 không chỉ phụ thuộc

vào chương trình giảng dạy phù hợp

mà còn phụ thuộc vào phương pháp,

cách thức truyền đạt của người thầy và

hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập, tâm sinh lí, khả năng đọc của các em cùng với sự quan tâm chăm sóc, tạo điều kiện của giáo viên chủ nhiệm, gia đình

và toàn thể xã hội

c) Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện

biệp pháp:

* Thuận lợi Trường TH & THCS

Newton TH là ngôi trường được đầu tư

khang trang, hiện đại theo tiêu chuẩn quốc

tế với đầy đủ trang thiết bị phục vụ tốt cho

việc dạy và học môn Âm nhạc

Phụ huynh quan tâm và luôn sát sao

tới việc học của các em

* Khó khăn:

Trường TH & THCS Newton TH mới năm đầu đi vào hoạt động nên nề nếp của học sinh khi học âm nhạc không được như yêu cầu, còn ảnh hưởng nề nếp từ các trường các em học trước Mặt khác do các em học ở nhiều môi trường giáo dục khác nhau nên chưa có sự đồng đều về năng lực môn

Đầu vào học sinh chưa đồng đều dẫn đến việc tiếp thu bài còn ở các mức

độ khác nhau

Phụ huynh kì vọng nhiều vào con mình, trong khi khả năng tiếp thu của nhiều em học sinh còn hạn chế

Các em còn đang trong quá trình học chữ, dẫn đến việc học thuộc lời ca của bài hát gặp rất nhiều khó khăn Giáo viên phải hướng dẫn đọc cho đến khi

nào các em thuộc lời ca thì lúc đó mới có thể dạy hát rồi mới có thể tiếp đến các hoạt động khác như kết hợp gõ đệm, vận động phụ họa, …

2.3 GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

2.3.1 Căn cứ thực hiện:

Như chúng ta đã biết đối với học sinh học lớp 1, đa số các em khi học hát thì hát theo thói quen, hát tự do, tuỳ tiện không theo một giai điệu, tiết tấu cụ thể nào Đặc biệt trong giai đoạn từ đầu năm đến giữa học kì I đa số các em chưa đọc trôi chảy, chỉ đọc hoặc hát theo cách truyền miệng của giáo viên Vì thế, khi dạy và học hát ta phải truyền thụ bằng cách đọc cho học sinh đọc theo hoặc gọi học sinh đọc từng chữ, từng câu thì rất bất lợi không đảm bảo yêu cầu của một tiết lên lớp

Chính vì thế để có thể có một tiết dạy và học hiệu quả thì bản thân người giáo viên cần phải nắm rõ đối tượng, hiểu bản chất vấn đề, những khó khăn mà các em gặp phải Từ đó, dần dần từng bước sẽ giúp các em có được sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kỹ năng cơ bản của ca hát để hoàn thành yêu cầu của bài học một cách tốt nhất

Đây chính là cơ sở, là căn cứ để tôi đưa ra nội dung, đưa ra những “giải pháp nhằm giúp học sinh lớp 1 học tốt môn Âm nhạc”

2.3.2 Nội dung, giải pháp và cách thức thực hiện:

a) Nội dung, giải pháp:

Xuất phát từ những cơ sở, căn cứ luận điểm trên, với tư cách là một giáo viên trực tiếp giảng dạy Âm nhạc cho các em, tôi luôn tự mình đặt ra những câu hỏi làm thế nào? Làm ra sao? Để có thể giúp các em hát đúng giai điệu, đúng tính chất các bài hát? Giúp các em hát kết hợp các hoạt động một cách hiệu quả nhất? và đặc biệt là để các em thuộc lời ca bài hát một cách nhanh nhất? làm sao

để các em học âm nhạc không bị mệt mỏi và chán nản?…

Bằng phương pháp thực nghiệm dạy và học trên lớp, tôi đã đưa những hình thức và phương pháp dạy và học mới để ứng dụng vào việc dạy âm nhạc cho học sinh, và cụ thể trong từng tiết để thực hiện Từ đó, dần hình thành cho các

em thói quen học tập theo yêu cầu, theo nhu cầu của mình và cảm nhận sự thay đổi để tự bản thân học sinh có hướng điều chỉnh hiệu quả

Thống kê lại để so sánh kết quả chất lượng giáo dục trước và sau khi ứng dụng các giải pháp mới để thấy được những chuyển biến tích cực của học sinh

từ đó giúp các em thấy được sự thay đổi của bản thân và khuyến khích để các

em tiếp tục duy trì và phát huy hơn nữa trong học tập

b) Các biện pháp thực hiện:

* Biện pháp 1: Xây dựng và hình thành nề nếp và tinh thần học tập âm nhạc.

Đây là một trong những điều tiên quyết để có một tiết âm nhạc hiệu quả của

cả thầy và trò Để thực hiện được tiết học Âm nhạc hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh, người giáo viên phải xây dựng được nề nếp học tập ngay từ bài học đầu: Cụ thể như phải xác định thái độ, ý thức học tập đối với môn Âm nhạc, phải tạo cho học sinh thói quen tự giác, tích cực hoạt động nhằm tạo hiệu quả cho tiết dạy

Đây là tiền đề để giúp thầy cô

chúng ta định hướng hình thức học

tập cho học sinh để giúp học sinh

xây dựng tinh thần và lối học tập âm

nhạc đúng đắn Để học sinh nắm bắt

và hoạt động được theo tất cả các

yêu cầu của thầy cô:

Tác phong sư phạm của giáo

viên từ việc bước đi, ra, vào lớp…

phải chuẩn mực: như khi đi vào lớp

tôi tạo nề nếp cho các lớp, cụ thể là

lớp trưởng cho các bạn đứng, yêu

cầu học sinh đứng dậy chào, và ổn

định được lớp để tiết đầu,

Để ổn định hơn tôi đã cho học sinh khởi động bằng một bài hát,hoặc một trò chơi để tạo hứng thú cho các em

Hoặc khi cho học sinh luyện thanh tôi tập luyện cho các em có tác phong đứng dậy, thẳng người… sau đó sẽ bắt đầu luyện thanh với những mẫu âm phù hợp

Hoặc cách thức tổ chức hoạt động của giáo viên tôi đưa ra những hoạt động

rõ ràng cụ thể như: chia nhóm, yêu cầu hát sau khi giáo viên hát mẫu, không hát theo và làm theo tín hiệu tôi đưa ra

Cách hát và thể hiện bài hát của giáo viên tôi cũng phải thật chỉnh chu như: thuộc lời đúng giai điệu, có biểu cảm bằng hành động, cử chỉ, nét mặt… từ hình ảnh người thầy học sinh sẽ bắt chước theo…

Cách tổ chức lớp học một cách khoa học cũng rất qua trọng Tôi đã thực hiện sắp xếp và kê bàn ghế theo hình chữ U để lại khoảng trống ở giữa,từ khoảng trống đó tôi có thể tổ chức tập biểu diễn hoặc chơi trò chơi…

Khẩu lệnh cũng rất quan trọng,

phải thỏa thuận thống nhất được với

học sinh các khẩu lện mà mình

dung Ví dụ: Học hát từng câu tôi

cho hát mẫu yêu cầu học sinh nghe

không hát theo (Khẩu lệnh là: một

hai một Thầy với nhịp 2/4 ), khi có

tín hiệu thì các em sẽ vào (khẩu lện là: Một hai một trò hoặc mời với nhịp 2/4) Các loại nhịp khác áp dụng tương tự và tùy thuộc vào ô nhịp đầu tiên để đưa ra khảu lệnh chính xác nhất

Từ các họat động trên sẽ hình thành được cho học sinh nề nếp học tập, cho học sinh hiểu và có thái độ đúng đắn trong học tập

* Biện pháp 2: Xây dựng học tập theo hình thức nhóm.

Với biện pháp này tôi thực hiện các bước chia nhóm theo từng đối tượng và đặt tên cho từng nhóm

- Chia nhóm ngẫu nhiên theo vị trí ngồi của học sinh

- Chia nhóm theo năng lực học sinh

- Chia nhóm theo giới tính

* Chia nhóm ngẫu nhiên theo vị trí ngồi của học sinh:

Khi bắt đầu bước vào năm học mới, tôi đã phân nhóm cố định theo tháng cho các lớp để chủ động thi đua học tập Các nhóm được hình thành đều có tên

cụ thể như: Nhóm Đô, nhóm Rê, nhóm Mi,…

* Chia nhóm theo năng lực học sinh:

Đây là việc hết sức quan trọng khi chia nhóm, tôi đã theo dõi, đánh giá thường xuyên để nắm rõ nhất về từng em học sinh sau đó sẽ chia các học sinh có năng khiếu tốt hơn đều cho từng nhóm, để có sự tương tác và hỗ trợ nhau tốt hơn

* Chia nhóm theo giới tính:

Đây cũng là một trong những cách chia nhóm tạo được sự đoàn kết phối hợp và hạn chế được sự rụt rè và ngại ngùng khi biểu diễn:

Ví dụ: Nếu cho học sinh nữ và nam cùng nắm tay kết vòng tròn và biểu diễn các em sẽ ngại và ít nhiều biểu diễn sẽ không thành công Vì thế ngoài các nhóm cố định khi cho học sinh biểu diễn theo tốp do các em tự sáng tạo, tôi đã lấy tinh thần xung phong và chọn những học sinh cùng giới tính và chọn 1 học sinh có kĩ năng tốt để hướng dẫn nhóm thực hiện

Sự luân chuyển các thành viên trong nhóm tôi thực hiện cũng tạo được sự tươi mới về nhân sự cũng như cách làm việc với các thành viên mới Phân nhóm trưởng (có thể luân phiên) và nhiệm vụ của các thành viên nhóm Các nhóm sẽ liên tục hoạt động thảo luận và tập luyện cùng nhau từ việc học hát đến gõ đệm, tập biểu diễn, các trò chơi âm nhạc, tự chế nhạc cụ, để cho ra sản phẩm tốt nhất

và được trình bày trước lớp:

Ví dụ: Giáo viên yêu cầu các nhóm chuẩn bị gõ đệm theo bài hát hoặc vận động phụ họa theo bài hát Các nhóm sẽ tập luyện và lên bảng trình bày lại kết quả sau đó đánh giá, nhận xét lẫn nhau (người giáo viên cần phân bổ và có hạn thời gian nhất định phù hợp với yêu cầu đề ra, để các em đủ thời gian suy nghĩ

nhưng không cho quá nhiều thời gian dẫn đến các em xao nhãng làm việc nhóm)

Ngoài ra khi tiến hành phân chia nhóm tôi đã áp dụng cho các nhóm với hình thức: các nhóm sẽ có nội quy học nhóm, tuân thủ theo hướng dẫn của giáo viên, tuân thủ theo trưởng nhóm, Sẵn sàng thực hiện các yêu cầu khi giáo chỉ định các nhóm

Vận dụng với cách học này sẽ giúp tất cả các em đều phải hoạt động như nhau, cùng nhau tập luyện để có sản phẩm trình diễn khi giáo viên yêu cầu Từ

đó kích thích sự hăng say học và tập luyện của học sinh, giúp các em ngày càng mạnh dạn và tự tin hơn, đặc biệt khả năng thuyết trình tự tin cũng tang lên đáng

kể Mặt khác còn giúp các em học sinh rụt rè, hay e ngại sẽ có được những sự tự tin nhất định

* Biện pháp 3: Học lời ca bài hát bằng phương pháp trực quan sinh động

Với phương pháp này thay vì chúng ta đọc trước, học sinh đọc theo như cách truyền thống, tôi đã sử dụng phương pháp trực quan sinh động như: sử dụng các hình ảnh hay tranh vẽ phù hợp với nội dung của từng câu hát để kích thích thị giác, gợi nhớ và khả năng liên tưởng của các em Từ đó giúp các em nhanh chóng nhớ bài và thuộc lời ca một cách nhanh và chính xác hơn

Ví dụ1 : Học hát bài hát “Tổ quốc ta”

Khi bắt đầu đọc lời ca tôi sẽ đưa hình ảnh minh họa tương ứng với từng câu trong bài hát để tập cho học sinh Cụ thể:

Khi đọc từng câu cho các em đọc theo, tôi kết hợp đưa ảnh minh hoạ của câu

đó cho các em vừa nghe vừa xem vừa đọc theo Nhìn vào tranh và cảm nhận nội dung từng câu hát

Hình1: “Tổ quốc ta, rộng bao la” Hình2: “Ngàn đất đai phì nhiêu đồng lúa

xanh mởn mơ”

Ví dụ 2 : Học hát bài hát “Lớp một thân

yêu”

Phần giới thiệu vào bài hát ta sẽ đưa

hình ảnh có mái trường, chiếc trống, các

em học sinh, cô giáo… tiếp sau đó chúng

ta sẽ giới thiệu vào bài hát tiết này các em

sẽ học đó là bài hát “lớp một thân yêu” để

các em có thể nhớ tên bài hát một cách dễ

dàng hơn

Tiếp theo khi học hát từng câu tôi đã đưa thêm các hình ảnh minh họa phù

hợp với các câu hát đó

vang, em bước vào lớp Một”