Đối với trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm non Trường Sơn vốn từ của trẻ đã có tuy nhiên còn chưa đuợc nhiều và hoàn thiện, hiện nay đa số trẻ ở nhà với ông bà là phần lớn, sự giao tiếp và trò ch
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp, nhằm mục đích
bày tỏ nhu cầu, tình cảm của con người nói chung và trẻ em nói riêng, ngôn ngữ
là phuơng tiện tiếp nhận thông tin, hiểu biết về khái niệm sống văn hoá từ các thế hệ trước truyền lại, ngôn ngữ góp phần quan trọng vào việc học tập cũng như sự thành đạt trong cuộc sống sau này Hiện nay phát triển ngôn ngữ cho trẻ
em là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của giáo dục mầm non Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, học tập và vui chơi Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển của tâm lý trẻ em Bên cạnh đó ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá Đối với trẻ ở độ tuổi mầm non nói chung và trẻ ở
độ tuổi 3-4 tuổi nói riêng, đây là độ tuổi trẻ rất nhạy cảm với nghệ thuật ngôn từ Những âm điệu và những làn điệu dân ca, hình tượng những điệu hò những câu
ầu ơ ví dạ, đồng dao, ca dao, dân ca đã sớm đi vào tâm hồn của trẻ thơ cũng như những câu chuyện cổ tích, thần thoại hấp dẫn đã đi vào tâm hồn và khắc sâu in đậm vào trí nhớ của trẻ Chính vì vậy cho trẻ tiếp xúc với văn học và đặc biệt là hoạt động dạy trẻ kể chuyện là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách tốt nhất, hiệu quả nhất
Thông qua việc trẻ kể chuyện giúp trẻ phát triển năng lực tư duy,óc tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quý cái đẹp, hướng tới cái đẹp Khi trẻ kể chuyện, ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc, vốn từ phong phú Trẻ biết trình bày ý kiến, suy nghĩ, kể về một sự vật hay sự kiện nào đó bằng chính ngôn ngữ của trẻ Trẻ được học ở mọi lúc mọi nơi và trong mọi hoạt động thì đều có thể phát triển ngôn ngữ cho trẻ được Nhưng những kỹ năng nghe, hiểu, nói của trẻ sẽ được hình thành củng cố và phát triển tốt thông qua việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học dưới hình thức dạy trẻ kể chuyện Ngôn ngữ trong các tác phẩm văn học chính là những mẫu ngôn ngữ chuẩn mực phong phú kích thích trẻ học theo, nói theo, vận dụng theo một cách tự nhiên và đến với trẻ em bằng
Trang 2con đường ngắn nhất Chính những điều này đã kích thích trẻ say sưa với những câu chuyện, hứng thú thể hiện lại ngôn ngữ trong truyện, trẻ được thể hiện lại giọng điệu mỗi nhân vật khác nhau, những câu từ đối thoại, nhấn nhá với từng tính cách của các nhân vật trong truyện càng làm lôi cuốn sự tò mò thích thú và
sự ham muốn khám phá của trẻ Qua đó trẻ được phát triển ngôn ngữ một cách
tự nhiên
Đối với trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm non Trường Sơn vốn từ của trẻ đã có tuy nhiên còn chưa đuợc nhiều và hoàn thiện, hiện nay đa số trẻ ở nhà với ông
bà là phần lớn, sự giao tiếp và trò chuyện giữa trẻ với người lớn chưa được nhiều, cho nên có nhiều trẻ vốn từ còn hạn chế, trẻ được đến trường tiếp xúc nhiều với các bạn, được tham gia nhiều vào các hoạt động qua lại trò chuyện cùng cô giáo, các bạn và thực tế ở lớp thông qua kể chuyện, thông qua khảo sát tôi cảm thấy vốn từ của trẻ còn hạn chế, có trẻ nói ngọng, nói chưa rõ từ, nói sai
từ, chưa đủ câu, đủ ngữ, vốn từ của trẻ còn chưa phong phú và đa dạng, tuy ở lớp tôi đã cho trẻ hoạt động và giao tiếp mọi lúc mọi nơi Chính vì vậy tôi đã
mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ Mẩu giáo 3-4 tuổi thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện" ở trường Mầm non Trường Sơn,
để làm đề tài nghiên cứu
2 Mục đích nghiên cứu.
Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
a Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu cho trẻ Mẩu giáo 3-4 tuổi trường Mầm non Trường Sơn, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
b Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu phạm vi lớp mẩu giáo 3 - 4 tuổi A trường Mầm non Trường Sơn, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
4 Phương pháp nghiên cứu.
Trang 3- Phương pháp nghiên cứư tài liệu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp làm mẫu giảng giải
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thực hành trải nghiệm
- Phương pháp đánh giá nêu gương
II PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận.
Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ là một quá trình từ thấp đến cao với các giai đoạn mang những đặc trưng khác nhau tuỳ thuộc vào độ tuổi và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.Trẻ 3-4 tuổi sự phát triển ngôn ngữ chịu ảnh hưởng lớn của việc tích cực hoá vốn từ, ngôn ngữ của trẻ đã trở nên được mở rộng hơn, có trật
tự hơn, mặc dù cấu trúc còn chưa hoàn thiện Khả năng nói trình bày ý nghĩa, hiểu ngôn ngữ hoàn cảnh của trẻ cũng đã bắt đầu phát triển Những hình tượng
đó giúp trẻ nhận thức được tính rõ ràng, chính xác của từ ngữ trong tác phẩm văn học.Với nhiệm vụ khơi dậy ở trẻ tình yêu đối với từ ngữ nghệ thuật thông qua cách đọc kể diễn cảm, cao hơn nữa là biết dùng ngôn ngữ của mình để kể chuyện Đây là một nhiệm vụ rất phức tạp, yêu cầu khi kể chuyện trẻ phải nhớ nội dung câu chuyện, tạo ra cấu trúc logic được thể hiện trong lời nói tương ứng (lời nói kết hợp với sử dụng đồ dùng trực quan).Yêu cầu này đòi hỏi trẻ phải có vốn từ phong phú, các kỹ năng tổng hợp,kỹ năng truyền đạt ý nghĩ của mình một cách chính xác, tập trung chú ý và nói biểu cảm Những kỹ năng này trẻ lĩnh hội được trong quá trình nhận thức có hệ thống bằng con đường luyện tập thường xuyên hàng ngày Từ những cơ sở lý luận trên tôi đã đi sâu tìm hiểu:
“Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẩu giáo 3-4 tuổi thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện ” ở trường Mầm non Trường Sơn nhằm đáp ứng
nhu cầu nhận thức của trẻ mầm non hiện nay
2 Thực trạng
a.Thuận lợi:
Trang 4Bản thân là giáo viên có trình độ chuẩn về chuyên môn, có khả năng đọc
kể diễn cảm cho trẻ nghe và biết định hướng cho trẻ kể chuyện có hiệu quả, tạo được môi trường hoạt động ở lớp tương đối phong phú
Được sự quan tâm của BGH nhà trường, đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc dạy và học tương đối đầy đủ, làm được các loại đồ dùng đồ chơi phục vụ trong giờ hoạt động văn học: các loại con rối, dẹt, mũ hình ảnh của các nhân vật , mô hình
Nhà trường luôn quan tâm giúp đỡ, dự giờ và góp ý rút kinh nghiệm để chúng tôi thực hiện ngày càng hiệu quả, đối với trẻ cùng một độ tuổi nhận thức của trẻ như nhau nên trẻ rất hứng thú trong quá trình học, ngoài ra còn được sự tín nhiệm và tin cậy của phụ huynh
b Khó khăn:
Đa số phụ huynh ở nông thôn làm nông nghiệp hoàn cảnh khó khăn phải
đi làm ăn xa để trẻ ở nhà với ông bà nên rất khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức chăm sóc giáo dục cho trẻ
Tuyên truyền hổ trợ đóng kinh phí, sưu tầm các nguyên phế liệu sẳn có ở địa phương làm đồ dùng đồ chơi để tạo góc hoạt động văn học cho trẻ còn ít Tuy trường đã đạt chuẩn Quốc gia nhưng cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi chưa phong phú
Số trẻ trong lớp đông nên gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ kể chuyện Có nhiều trẻ có cá tính đặc biệt nên cũng gặp không ít khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức đến trẻ Do vốn từ của trẻ còn ít, ngôn ngữ nói chưa mạch lạc, vẫn còn một số cháu nói ngọng phát âm chưa rõ
Khi sử dụng đồ dùng trực quan còn chưa đa dạng và còn lúng túng trong quá trình kể chuyện Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện còn chưa phong phú và hấp dẫn, dạy trẻ cách sử dụng nhân vật chưa phù hợp với ngôn ngữ lời kể
Đồ dùng trực quan còn ít, thẩm mỹ chưa đạt, giá trị sử dụng chưa cao Sự phối kết hợp với BGH nhà trường đôi lúc còn chưa kip thời
Trang 52.1 Thực trạng về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua
hoạt động dạy trẻ kể chuyện ở trường Mầm non Trường Sơn.
a Đối với cô.
Phương pháp truyền thụ kiến thức đến trẻ còn rập khuôn và máy móc, tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện chưa được phong phú và hấp dẫn, lồng ghép vận dụng các môn học khác khi dạy trẻ kể chuyện còn chưa cao, dạy trẻ cách sử dụng nhân vật chưa phù hợp với ngôn ngữ lời kể
Đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học, làm đồ dùng
đồ chơi phục vụ cho tiết học còn hạn chế chưa phong phú và đa dạng, phối kết hợp với BGH nhà trường đôi lúc còn chưa kịp thời
b Đối với trẻ.
Số trẻ trong lớp đông có nhiều trẻ có cá tính đặc biệt nên gặp nhiều khó khăn trong khi dạy trẻ kể chuyện
Hình thành kỷ năng nghe cho trẻ trong hoạt động hàng ngày Vốn từ của trẻ còn ít một số trẻ nói ngọng, nói lắp phát âm còn chưa rõ ràng mạch lạc nên trẻ chưa có hứng thú khi tham gia vào hoạt động kể chuyện
Trẻ biết thể hiện ngôn ngữ hoàn cảnh, tham gia đóng kịch nhưng còn hạn chế
Sự tiếp thu kiến thức của trẻ trong quá trình hoạt động còn chậm, kết quả khảo sát trên trẻ là: 31/37 trẻ đạt 84%; chưa đạt 6/37 trẻ đạt 16%
c Cơ sở vật chất trang thiết bị.
Đồ dùng đồ chơi có nhưng ít chưa phong phú và đa dạng, các loại tranh chuyện theo chủ điểm, con rối, còn hạn chế
d Công tác tham mưu BGH.
Tham mưu với BGH mua sắm thêm đồ dùng đồ chơi trang thiết bị, các
loại tranh chuyện, các loại con rối phong phú và đa dạng phục vụ cho hoạt động
kể chuyện
đ Công tác phối kết hợp với phụ huynh.
Tuyên truyền các bậc phụ huynh sưu tầm các nguyên phế liệu sẳn có ở
Trang 6địa phương để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ hoạt động còn ít.
Công tác phối kết hợp với phụ huynh đôi lúc còn chưa kịp thời
Đổi mới giáo dục mầm non là đổi mới hình thức, phương pháp tổ chức các hoạt động cho trẻ, luôn lấy trẻ làm trung tâm, cô là người tạo tiền đề, tạo cơ hội gợi mở cho trẻ có cơ hội hoạt động và phát huy hết khả năng của mình
Vì vậy tôi đã nghiên cứu để tìm ra đề tài “ Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẩu giáo 3-4 tuổi thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện”
ở trường Mầm non Trường Sơn, huyện Nông Cống.
Kết quả thực trạng
Kêt quả khảo sát
Số trẻ
Tỉ lệ
%
Số trẻ
Tỉ lệ
% 1
* Đối với trẻ.
Biết thể hiện ngôn ngữ hoàn cảnh 9 25 28 75 Tham gia đóng kịch thể hiện vai chơi của mình 10 27 27 73
2
* Đối với giáo viên.
Phương pháp truyền thụ kiến thức cho trẻ x
Lồng ghép các môn học khác vào quá trình kể
Sự phối kết hợp với BGH nhà trường x
3
* Cơ sở vật chất trang thiết bị
4
* Công tác tham mưu với BGH
Mua thêm đồ dùng đồ chơi trang thiết bị x
Các loại tranh chuyện theo chủ điểm x
5 *Công tác tuyên truyền phối kết hợp với phụ huynh
Tuyên truyền với các bậc phụ huynh về kiến thức
chăm sóc giáo dục trẻ.
x
Trang 7Phối kết hợp các bậc phụ huynh mua sắm đồ dùng
trang thiết bị học tập cho trẻ, vận động đóng góp
nguyên vật liệu sẳn có ở địa phương
x
Xuất phát từ những thực tế trên tôi nghiên cứu và đưa ra “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẩu giáo 3- 4 tuổi thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện ”ở trường Mầm non Trường Sơn, huyện Nông Cống.
3 Những biện pháp thực hiện.
Là giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy trẻ 3-4 tuổi tôi đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ Đặc biệt là thông qua hoạt động kể chuyện, từ đó tôi đã đi sâu nghiên cứu và tìm ra một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện
3.1 Bồi dưỡng chuyên môn cho bản thân.
Bản thân luôn cố gắng học tập, tham khảo tài liệu, học hỏi đồng nghiệp
để nắm vững mục đích yêu cầu nội dung phương pháp thực hiện chuyên đề phát triển ngôn ngữ
Tham gia các lớp tập huấn chuyên đề do phòng giáo dục tổ chức
Bản thân phải xác định rõ muốn nâng cao chất lượng giáo dục, cần phải chuẩn bị tốt về cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân về xây dựng kế hoạch, phương pháp tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ, công tác phối kết hợp với phụ huynh
3.2 Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện.
Đây là một việc làm rất cần thiết trong việc phát triển vốn từ và nâng cao kiến thức trong chương trình giáo dục mầm non mới
Nếu cô tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và kết quả đật được là rất cao, ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng cách đưa hình ảnh các nhân vật của câu chuyện nổi bật vào góc thư viện và một số góc trong và ngoài lớp thể hiện trên các mảng tường, vẽ và siêu tầm một số bộ truyện tranh
Trang 8ngoài trương trình để đưa vào giảng dạy và cho trẻ hoạt động hàng ngày Những câu chuyện được thể hiện trên tường trong không gian to đã giúp trẻ dễ tri giác, trẻ được thảo luận bàn bạc về câu truyện đó.Từ đó trẻ biết vận dụng những kiến thức đó vào kể chuyện một cách dể dàng, ngoài ra tôi còn làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạt động, một số con rối, sa bàn mô hình và tận dụng những truyện tranh cũ, những sản phẩm vẽ của trẻ, cắt dàn vào bìa cứng cho trẻ ghép tranh kể chuyện, hoặc cắt rời các con vật cho trẻ tự chọn các con vật để kể chuyện theo ý tưởng riêng của trẻ.
Hình ảnh góc văn học
Đặc biệt hơn nữa tôi đã đầu tư suy nghĩ và làm ra các loại rối tay cho trẻ hoạt động, qua nghiên cứu tôi đã vận dụng làm từ những quả bóng, chổi rơm, đĩa nhựa đồ chơi…để làm mặt con rối sau đó dùng vải làm váy thân tay để khi trẻ sử dụng không bị thô và cứng, các khuôn mặt có thể thay đổi theo nội dung nhân vật của câu chuyện kể
Qua cách nghĩ và làm như vậy tôi đã tạo ra một góc thư viện với đầy đủ chủng loại về đồ dùng trực quan đa dạng và phong phú nhằm mục đích giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động đạt kết quả cao
Tạo môi trường cho trẻ kể chuyện là việc làm vô cùng quan trọng bởi nó
là chổ dựa là cơ sở vững chắc cho trẻ kể chuyện, đòi hỏi cô giáo phải biết tạo cảm xúc cho trẻ bằng các con vật ngộ nghĩnh, đáng yêu, qua nội dung bức tranh,
Trang 9các nhân vật trẻ được xem và nói lên nhận xét của mình , như vậy ngôn ngữ của trẻ được phát triển một cách phong phú và đa dạng
3.3 Dạy trẻ cách sử dụng nhân vật phù hợp với ngôn ngữ lời kể.
Bên cạnh môi trường hoạt động với đầy đủ các loại đồ dùng trực quan đa dạng phong phú đã thu hút sự tham gia kể chuyện của trẻ thì chúng ta còn phải dạy trẻ cách sử dụng nhân vật phù hợp với ngôn ngữ lời kể
Khi dạy trẻ kể chuyện tôi đã chuẩn bị cho trẻ những tập truyện tranh sưu tầm bằng cách đọc cho trẻ nghe và các giờ chơi hàng ngày, đây là hình thức cho trẻ làm quen dần với tác phẩm văn học là cơ sở cho trẻ kiến thức vững vàng khi thực hiện kể chuyện, qua cách làm quen như vậy trẻ biết đánh giá và nhận xét về tính cách các nhân vật thông qua ngôn ngữ nói của mình
Hình ảnh trẻ đang xem tranh truyện
VD: Chú dê trắng đáng yêu, con sói thì gian ác, Bà Tiên tốt bụng còn phù thuỷ thì độc ác… Bên cạnh đó tôi còn định hướng cho trẻ quan sát các tranh truyện cho trẻ xem trên các bằng hình về các câu truyện, kết hợp tri giác với đàm thoại giữa cô và trẻ, giúp trẻ nhận xét đánh giá nội dung truyện một cách chính xác và nói lên ý tưởng của mình qua nhân vật Tôi dạy kể chuyện theo từng nhóm, cho trẻ đóng kịch thể hiện đóng vai của mình, kết hợp lồng ghép các
Trang 10môn học khác các trò chơi để củng cố và khắc sâu kiến thức, mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanh
Hình ảnh cô kể chuyện theo nhóm
Sau đây là một số cách dạy sử dụng đồ dùng trực quan
Dạy trẻ sử dụng rối tay dạy trẻ sử dụng từng con một vật kết hợp với lời nói ngôn ngữ biểu cảm cùng cách diển rối qua cử động các con rối đi lại
Dạy trẻ ghép tranh kể chuyện: chọn những tranh mà trẻ thích ghép thành 1 dải câu chuyện sau đó kể từng tranh kết hợp với lời nói, cử chỉ điệu bộ, dẩn dắt qua các nhân vật trong tranh
Dạy trẻ ghép các nhân vật kể chuyện, chọn những nhân vật trẻ thích
sau đó ghép các nhân vật với nhau tạo thành 1 câu chuyện theo ý tưởng của trẻ Dạy trẻ kể chuyện bằng sa bàn: Di chuyển các nhân vật đó trên sa bàn, nói
đến đâu đưa nhân vật ra đến đó, lời kể đi theo nhân vật sử dụng
Qua cách dạy trẻ tôi đã tiến hành tổ chức 1 giờ hoạt động có chủ đích kể chuyện, chủ điểm thế giới động vật như sau