Giúp trẻ hoạt động tốt hoạt động với đồ vật phát huy được tính tích cực chủđộng cho trẻ trong cuộc sống tạo tiền đề phát triển toàn diện về mọi mặt cho trẻ.Dựa vào đề tài đã chọn tìm ra
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ 24-36 THÁNG TUỔI HOẠT ĐỘNG VỚI ĐỒ VẬT
Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA TÂN-NGA SƠN-THANH HÓA
Người thực hiện: Nguyễn Thị Nga Chức vụ: Tổ trưởng tổ nhà trẻ Đơn vị công tác: Trường MN Nga Tân SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA, NĂM 2021
MỤC LỤC
Trang 2NỘI DUNG Trang
2.3.2 Giải pháp 2: Làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo để phục vụ cho hoạt
động với đồ vật và xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động nhằm kích
thích trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt
2.3.5 Giải pháp 5: Thường xuyên thực hiện phối hợp giữa giáo viên và
phụ huynh để nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động với đồ vật cho
Tài liệu tham khảo
Danh mục sáng kiến được công nhận
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước Sinh thời Chủtịch Hồ Chí Minh luôn dành cho các cháu thiếu niên, nhi đồng tình thương yêu
và quan tâm đặc biệt Với Bác, trẻ em là những mầm non, những người chủ
tương lai của đất nước: Bác nói: “Cái mầm có xanh thì cây mới vững,cái búp có xanh thì lá mới tươi quả mới tốt,con trẻ có được nuôi dưỡng giáo dục hẳn hoi thì dân tộc mới tự cường tự lập”[1]
Chính vì nhiệm vụ nặng nề được đặt ra cho ngành giáo dục mà sự nghiệpgiáo dục của những năm gần đây đã được quan tâm và chú trọng hơn Đặc biệt,giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân có vai tròđặc biệt quan trọng trong việc đặt nền móng cho sự hình thành và phát triểnnhân cách con người Đối tượng của giáo viên là trẻ nhỏ, hoàn toàn còn non nớt,trẻ nhạy cảm với các tác động bên ngoài, đồng thời cũng là lúc phát triển rấtnhanh về mọi mặt, cả về thể chất lẫn tinh thần và trí tuệ Đây cũng là giai đoạnkhởi điểm của việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ Các mặt phát triểntoàn diện của trẻ hòa quện đan xen vào nhau, ảnh hưởng đến nhau mà khôngtách rời rõ nét Cho nên bước đầu cho trẻ làm quen với các hoạt động người giáoviên mầm non mang trách nhiệm của người thiết kế, thi công, đặt nền móng choviệc hình thành và phát triển nhân cách con người ở lứa tuổi mầm non
Để phát triển, để nên người, đứa trẻ phải hoạt động và trải nghiệm để lĩnhhội kiến thức Hoạt động không chỉ là nơi tâm lý con người được bộc lộ mà còn
là nơi hình thành nên tâm lý của con người Muốn phát triển tâm lý và hìnhthành nhân cách trẻ em thì nhất thiết phải đưa chúng vào những hoạt động nhấtđịnh Với vai trò là hoạt động chủ đạo, hoạt động với đồ vật chứa đựng những
cơ hội phát triển về mọi mặt, nếu bỏ qua khi trẻ bước sang tuổi mẫu giáo sẽkhông còn cơ hội phát triển tối ưu các mặt này nữa Chính vì vậy, hoạt động với
đồ vật là phương tiện để bước đầu hình thành và phát triển nhân cách toàn diện
cho trẻ “Trẻ mầm non luôn có nhu cầu với đồ chơi mới lạ, đặc biệt trẻ 24-36 tháng tuổi hoạt động với đồ vật là hoạt động chủ đạo, trẻ thích được tự khám phá, tìm tòi và sờ nắn…đồ chơi Thông qua hoạt động với đồ vật, trẻ được phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, được phát triển toàn diện về nhân cách”[2] Đối với mỗi loại đồ chơi hay đồ vật, trẻ đều cố gắng tìm kiếm
một phương thức hành động tương ứng Ngoài ra, thao tác với đồ vật, đồ chơi làcho trẻ phối hợp các giác quan nhằm cung cấp các kinh nghiệm và rèn luyệnthao tác tư duy
Là một giáo viên mầm non được phân công phụ trách trẻ ở độ tuổi 24- 36tháng, ở độ tuổi trẻ còn rất nhỏ nhưng đặc điểm sinh lý của trẻ phát triển rấtmạnh
Vì vậy giáo dục mầm non đòi hỏi người giáo viên phải chú ý đến việc giáodục toàn diện cho trẻ ngay từ khi tới trường mầm non.Trong quá trình cho trẻ
Trang 4hoạt động với đồ vật ở đây đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển thể chấtcho trẻ Đặc biệt trong phát triển thể lực và trí tuệ cho trẻ trong độ tuổi nhà trẻ.Chính vì những trăn trở đó, tôi nhận thức được rằng: Hoạt động với đồ vật làmột trong những hoạt động vui chơi mà trẻ hứng thú nhất Thông qua hoạt độngvới đồ vật mà chức năng các đồ vật lần đầu tiên được bộc lộ ra trước đứa trẻ và
đồ vật xung quanh trẻ thành đối tượng thu hút sự chú ý của trẻ, khiến trẻ có thểlôi cái này ra, tháo lắp cái nọ, cái kia tạo cho trẻ hào hứng khi chơi, qua đó giúptrẻ phát triển một cách toàn diện Khi trẻ được tìm hiểu, khám phá các đồ vật, đồdùng đồ chơi giúp trẻ hiểu biết về tên gọi, đặc điểm, công dụng…, về thế giớixung quanh, giúp trẻ biết được cách sử dụng của các đồ vật, đồ chơi, qua đógiúp trẻ phát triển về nhận thức Khi được thao tác với đồ dùng đồ chơi cầm,nắm, sờ…, giúp trẻ được phát triển thể chất về các vận động tinh Bên cạnh
đó, khi được tiếp xúc hoạt động với đồ vật, đồ chơi trẻ cảm nhận được cái đẹp,tạo cho trẻ yêu thích và mong muốn tạo ra cái đẹp qua đó giúp trẻ phát triểnthẩm mỹ một cách tốt nhất Không những thế, khi được chơi với các đồ vật, đồchơi, vốn từ của trẻ được phát triển một cách nhanh nhất giúp trẻ phát triển ngônngữ, rèn luyện cho trẻ tự tin, mạnh dạn khi chơi với bạn, với cô qua đó trẻ đượcphát triển ngôn ngữ và tình cảm - quan hệ xã hội
Với ý nghĩa quan trọng như vậy của hoạt động hoạt động với đồ vật trẻ sẽđược phát triển thẩm mỹ , trẻ được làm quen với đồ vật quanh mình Với đặcđiểm hiếu động của trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ trong trường mầm non, vì thế tôi đãmạnh dạn suy nghĩ, tìm tòi, nghiên cứu, tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động với
đồ vật nhiều hơn, giáo dục toàn diện về thể chất và trí tuệ cho trẻ , tạo điều kiệncho trẻ khả năng nói được lưu loát, phát huy trí thông minh cho trẻ Vì thế bản
thân tôi mạnh dạn đưa ra đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 24-36 tháng tuổi hoạt động với đồ vật ở Trường mầm non Nga Tân-Nga Sơn Thanh Hóa” để làm đề tài nghiên cứu Với mong muốn giúp trẻ phát triển vận
động tinh thông qua hoạt động với đồ vật một cách có hiệu quả Tìm ra các biệnpháp hoạt động với đồ vật để phát triển cho trẻ Rút ra bài học kinh nghiệm vềcách tổ chức hoạt động với đồ vật để phát triển cho trẻ
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Giúp trẻ hoạt động tốt hoạt động với đồ vật phát huy được tính tích cực chủđộng cho trẻ trong cuộc sống tạo tiền đề phát triển toàn diện về mọi mặt cho trẻ.Dựa vào đề tài đã chọn tìm ra các hình thức tổ chức và biện pháp giáo dụcphù hợp, đề xuất giải pháp tốt nhất để phát huy hết tính tích cực của trẻ được tốthơn
Rút ra bài học kinh nghiệm về cách giáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng mà tôi nghiên cứu đó là trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi Trườngmầm non Nga Tân Nghiên cứu “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ
Trang 524- 36 tháng tuổi hoạt động với đồ vật” ở trường mầm non Nga Tân-Nga Thanh Hóa.
Sơn-1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
- Phương pháp quan sát, điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
do vậy giáo viên cần phải linh hoạt, nhạy bén, có ứng biến xử lý kịp thời, phải
có sự sáng tạo để phát hiện và đáp ứng nhu cầu của mỗi đứa trẻ
Hoạt động chủ đạo của lứa tuổi nhà trẻ là hoạt động với đồ vật Hoạt động chủ đạo của lứa tuổi này là hoạt động có đối tượng Thời kỳ hài nhi, trẻ thực hiện những hành động với đồ vật mang tính vu vơ Bước sang tuổi ấu nhi, đồ vật không chỉ là cái để chơi mà còn chứa đựng bên trong một chức năng nhất định
và phương thức sử dụng chúng Qua quá trình trẻ hoạt động với đồ vật, trẻ lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội ẩn chứa bên trong các đồ vật Hoạt động này của trẻ được gọi là hoạt động với đồ vật [3]
Nói cách khác, hoạt động với đồ vật là quá trình trẻ tiếp xúc với đồ vật - đồchơi trong cuộc sống hàng ngày và qua đó trẻ lĩnh hội được những kinh nghiệmlịch sử - xã hội được củng cố vào trong các đồ vật Cụ thể chơi với đồ vật, đồchơi là một trong những cách thức thỏa mãn nhu cầu tích cực, rõ ràng nhất ở trẻnhỏ Những trải nghiệm tích cực mà trẻ có được khi hoạt động với đồ vật, đồchơi có vị trí nổi bật cho đến năm lên ba
Ở lứa tuổi mầm non thông qua các hoạt động khám phá trẻ thu được kinh nghiệm thực hiện, đây chính là cơ sở cho những kiến thức khoa học sau này, trẻ
sẽ tiếp thu ở các lớp trên Hoạt động với đồ vật là hoạt động chủ đạo của trẻ 24-36 tháng tuổi Tuổi nhà trẻ, mối quan hệ của trẻ với đồ vật có chức năng nhất định và phương thức sử dụng tương ứng, với sự hướng dẫn của người lớn trẻ hướng hoạt động của mình vào việc nắm cách sử dụng đồ vật và ngày càng giống với cách sử dụng đồ vật của người lớn-gọi là hoạt động với đồ vật(hoạt
động có đối tượng) [4].
Trang 6Điều quan trọng khi lĩnh hội những hành động sử dụng đồ vật trẻ lĩnh hộinhững qui tắc hành vi trong xã hội.Đồ chơi đối với trẻ rất cần thiết giúp trẻ khámphá chức năng và phương thức sử dụng,tuy nhiên người lớn cần mạnh dạn chotrẻ tiếp xúc vật thật và đồ chơi có nhiều thao tác nhằm kích thích trẻ hành động.
Đồ vật đồ chơi với trẻ không chỉ để nghịch hoặc thậm chí gặm nhấm để vui, đểthỏa mãn khám phá qua các giác quan, mà còn chứa đựng một chức năng nhấtđịnh và có cách sử dụng tương ứng Dưới sự hướng dẫn của người lớn, trẻ rấtthích thú khi được biết tên, gọi đúng tên và biết được ý nghĩa của chúng như
“cái xẻng để xúc cát, cái xô để đựng nước, cái cốc để uống nước, cái cây đểtrồng , rau để nấu ăn…” Mọi thứ xung quanh trở thành đối tượng thu hút sự chú
ý của trẻ Trẻ hào hứng tìm tòi, khám phá, tháo lắp đồ dùng, lắp cái này vào cáikia, xây dựng, lúc nào trẻ cũng bận rộn, luôn tay luôn chân
Khoa học tâm lý đã khẳng định hoạt động với đồ vật là dạng hoạt động chủ đạo của trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ Hoạt động chủ đạo của tuổi này là hoạt động
có đối tượng vì nhờ nó các chức năng của đồ vật lần đầu tiên được bộc lộ và đồ vật trở thành đối tượng thu hút sự chú ý của trẻ, giúp trẻ khám phá tìm tòi,nhờ
đó tâm lý trẻ phát triển mạnh đặc biệt phát triển trí tuệ[5].
Hoạt động với đồ vật giúp trẻ phát triển các giác quan, cử động, vận độngđặc biệt là khả năng điều khiển bàn tay và các ngón tay đó là vận động tinh Kỹnăng vận động tinh là kỹ năng sử dụng những phần cơ của bàn tay, ngón tay đểthực hiện những chuyển động nhỏ, là khả năng cùng sử dụng mắt, tay và ngóntay để thực hiện các động tác Đây là kỹ năng vận động đòi hỏi khéo léo, tỉ mỉ,kiên trì để thực hiện những động tác nhỏ và chính xác cao Việc phát triển các
kỹ năng vận động tinh của trẻ là rất quan trọng, bởi vì đó là những kỹ năng thiếtyếu hàng ngày để thực hiện các công việc thường nhật như là: Mặc quần áo, xỏgiầy, dép, ăn uống Hay nói cách khác, đó là những kỹ năng cần thiết giúp chocon người sống tự lập
Trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ hiện nay nội dung tổ chức hoạtđộng với đồ vật cho trẻ nhà trẻ chính là nội dung giáo dục trong các chủ đề
Vì vậy việc tổ chức cho trẻ trải qua một số hình thức tổ chức hoạt động với
đồ vật cho trẻ là việc làm quan trọng và cần thiết để trẻ kịp thời bắt nhịp vớigiáo dục mầm non của thời đại
2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
Trang 7- Ban giám hiệu và đội ngũ giáo viên thường xuyên được tiếp cận và bồidưỡng học hỏi kinh nghiệm nâng cao trình độ chuyên môn, nắm bắt kịp thời cácchương trình đổi mới
- Trong lớp được trang bị đồ dùng đồ chơi đầy đủ, trẻ ngoan và nghe lời côgiáo
- Nhà trường thường xuyên phát động các phong trào làm đồ dùng và sưutầm đồ dùng, đồ chơi để giáo viên có cơ hội tạo nên nhiều đồ chơi đẹp hiệu quảcho trẻ hoạt động
Năm học 2020 2021 tôi được phân công giảng dạy tại lớp nhà trẻ 24
-36 tháng tuổi, bản thân trực tiếp chăm sóc nuôi dạy trẻ, là điều kiện tốt để tôi tìmhiểu và giảng dạy trẻ một cách phù hợp và hiệu quả hơn
(Kèm theo các bảng khảo sát chất lượng đầu năm phụ lục 1)
Thông qua kết quả của thực trạng trên với tổng số cháu làm theo chỉ dẫn vàmột số yêu cầu đơn giản về hoạt động với đồ vật, gọi được tên, nhận biết cácmàu xanh - đỏ các đồ dùng, đồ vật Trẻ thực hiện thao tác theo yêu cầu của cô vàcác thói quen hành vi văn minh trong khi chơi Chính vì vậy tôi đã mạnh dạnđưa ra những biện pháp và tổ chức thực hiện đã đem lại kết quả khá khả thi nhưsau:
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Giải pháp 1: Tích cực tìm tòi, học hỏi, nâng cao kiến thức cho bản thân về tổ chức hoạt động với đồ vật cho trẻ.
Tham gia học tập thêm kiến thức cho bản thân thông qua các buổi họpchuyên môn của nhà trường Từ những buổi họp chuyên môn này bản thân tôihọc hỏi thêm được nhiều kiến thức bổ ích từ ban giám hiệu cũng như bạn bèđồng nghiệp Thông qua các buổi họp này chị em thảo luận với nhau về nhữngvấn đề bản thân chưa hiểu rõ để được giải đáp cụ thể giúp cho chị em có thêmkiến thức một cách rõ ràng hơn
Trang 8Ngoài ra bản thân tôi còn tự mình tìm hiểu thêm kiến thức về hoạt động với
đồ vật qua các tập san, báo chí, sách vở để từ đó tổ chức cho trẻ hoạt độngđược tốt hơn
Với chức năng là một giáo viên trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ trong nhàtường tôi tham mưu với ban giám hiệu đưa nội dung tuyên truyền các tài liệu vềhoạt động với đồ vật trong các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ Đối với cáccháu còn yếu giáo viên và nhà trường phối hợp với các phụ huynh tăng cườngcho trẻ trải nghiệm thêm các hoạt động để giúp trẻ phát triển tốt Mặt khác tuyêntruyền qua tranh ảnh, thông tin để cha mẹ hiểu hơn việc tổ chức cho con emmình hoạt động với đồ vật giúp trẻ phát triển được một cách toàn diện hơn Bêncạnh đó tích hợp nội dung giáo dục vào chương trình giảng dạy theo các chủ đề
Ví dụ 1: Tích hợp nội dung hoạt động với đồ vật vào chủ đề Đồ chơi của
bé Ở chủ đề này tôi lồng ghép tích hợp những nội dung sau:
- Làm quen với các đồ vật, đồ chơi mới lạ qua các hoạt động và trong cáckhu vực chơi, rèn luyện cho trẻ tính tìm tòi khám phá : Biết sờ nắn, ngắm nghía,tháo lắp các đồ vật
- Tập tự tháo lắp, sờ nắn, xếp các đồ vật, đồ chơi sao cho phù hợp
- Tập luyện thói quen tốt về lao động tự phục vụ như: tự lấy đồ chơi, chơixong cất dọn đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định
Bên cạnh đó để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình tôi đã xây dựng kế hoạchthực hiện cho trẻ nhóm lớp mình dựa trên sự chỉ đạo từ ban giám hiệu nhàtrường
Vào đầu năm học theo sự chỉ đạo của nhà trường tôi đã xây dựng kế hoạchchăm sóc giáo dục và nội dung hoạt động với đồ vật phù hợp với đặc điểm thực
tế của lớp mình.Trẻ được thực hiện theo kế hoạch có trình tự và đạt được kếtquả rất khả quan
* Kết quả: Qua việc học tập nghiên cứu và xây dựng kế hoạch khi tôi đưavào thực hiện đã đạt được những kết quả đáng kích lệ như: trẻ biết làm theo chỉdẫn và một số yêu cầu đơn giản của cô giáo về hoạt động với đồ vật; gọi đượctên và nhận biết các màu xanh- đỏ- vàng các đồ dùng, đồ vật; Làm theo yêu cầu;các thói quen và hành vi văn minh trong khi chơi
2.3.2 Giải pháp 2: Làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo để phục vụ cho hoạt động với đồ vật và xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động nhằm kích thích trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt.
a Tích cực làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ hoạt động.
Đồ dùng, đồ chơi cho trẻ mầm non hết sức cần thiết, nó có tác dụng và ýnghĩa thật to lớn và sâu sắc, vì bất kể một trẻ em nào trên thế giới đều có nhucầu chơi đồ chơi mà trẻ thích và rất yêu quí đồ chơi trong lớp mầm non, chúng
sống và hành động cùng với đồ dùng đồ chơi. Trẻ nhỏ cần rất nhiều cơ hội đểhọc và khám phá thông qua việc chúng chơi hàng ngày Chơi là cách học phùhợp nhất khi chúng ta muốn trẻ tìm tòi khám phá cho bản thân chúng Qua chơi
Trang 9trẻ được phát triển hiểu biết, kỹ năng trong rất nhiều tình huống khác nhau Vaitrò của đồ chơi với trẻ em có tác dụng lớn lao đến việc hình thành và phát triểnnhân cách trẻ Chính những vai trò của đồ chơi tự tạo này giúp trẻ được thao tác,được hoạt động, trải nghiệm, được thể hiện những nhu cầu cá nhân, được pháttriển cân đối hài hòa, từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện Nó thúc đẩy trẻ em thựchiện nhiều hành động và thao tác khác nhau có tác dụng rèn luyện thể lực chotrẻ.
Đồ dùng, đồ chơi giúp trẻ em tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh, nógiúp các em làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật, biết đượccông dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của con người Đồ chơimầm non còn là phương tiện giúp trẻ phát hiện ra những mối quan hệ của ngườivới người trong xã hội dần dần biết gia nhập vào các mối quan hệ đó Hoạt độngvới đồ vật, đồ chơi trẻ em vừa làm thỏa mãn nhu cầu vui chơi, vừa làm cho đôibàn tay khéo léo, đôi chân dẻo dai cơ thể mềm mại, hình dáng phát triển cân đốihài hòa, vừa chuẩn bị cho trẻ vào học tiểu học vừa có thể tham gia tốt vào cuộcsống xã hội sau này Đồ dùng đồ chơi tự tạo có thể nói là muôn hình muôn vẻ,bởi chúng được tạo ra từ những nguyên vật liệu có sẵn, dễ kiếm, dễ làm Nguồn
đồ chơi tự tạo là vô tận có thể dùng những đồ vật thông thường trong sinh hoạthàng ngày, những vật liệu tự nhiên, để làm đồ chơi cho trẻ bằng những vật liệuthu lượm được Đối với mỗi loại đồ chơi hay đồ vật thật, trẻ đều cố gắng tìmkiếm một phương thức hành động tương ứng
Ngoài ra, thao tác với đồ vật, đồ chơi là cho trẻ phối hợp các giác quan,hành động đồ vật, đồ chơi nhằm cung cấp các kinh nghiệm và rèn luyện thao tác
tư duy Để phát huy hơn tính tích cực hoạt động với đồ vật của trẻ tôi đã tăngcường sưu tầm những nguyên vật liệu sẵn có để làm những đồ dùng đồ chơi đẹp,mang tính sáng tạọ, hấp dẫn và mới lạ Những đồ dùng đồ chơi này luôn đảmbảo tính khoa học, an toàn và được sử dụng một cách phù hợp với độ tuổi
Hàng năm vào đầu năm học trường tôi luôn phát động phong trào làm đồdùng đồ chơi phục vụ việc dạy và học Bản thân tôi cũng như các chị em đồngnghiệp luôn tìm tòi cách làm sao cho đồ dùng đồ chơi mới lạ, hấp dẫn, mang lạihiệu quả cao trong công tác giảng dạy cũng như giáo dục trẻ Đặc biệt là cácgiáo viên trong tổ nhà trẻ đã sưu tầm những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phươngnhư: Vỏ áo ngô, cùi ngô, vỏ sữa chua, sữa nutifut, vỏ chai lọ nước ngọt, nướcsuối đã qua sử dụng và các nguyên vật liệu tự nhiên: Lá cây, mo cau cácnguyên vật liệu sẵn có: Giấy màu, xốp, vải vụn, len, bìa cát tông đã tạo ranhiều các sản phẩm đa dạng phong phú chủng loại và có hiệu quả cao trong việc
sử dụng giảng dạy đặc biệt là cho trẻ hoạt động với đồ vật, trẻ càng được khámphá nhiều đồ chơi khác nhau trẻ càng hứng thú hơn trong giờ học
Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 2a (Hình ảnh 1: Đồ dùng đồ chơi khối nhà trẻ)
Trang 10Ví dụ: Từ vỏ cùi ngô cùng với xốp, keo nến tôi đã làm ra những cây dừa
thật đẹp cho trẻ hoạt động Từ vỏ sữa chua kết hợp với keo nến, xốp màu tôi đãlàm ra những cây rau bắp cải đẹp mắt, hấp dẫn, an toàn đối với trẻ trẻ
Từ xốp màu, thùng cát tông keo nến, ống hút tôi đã tạo ra đầm sen, từ vảivụn tôi tạo ra những con thú nhồi bông, và các loại quả nhồi bông Ngoài ra từnhững nguyên vật liệu khác tôi đã làm nên những con cá, tôm, cua, các loại quả,rau, cây hoa, những đĩa thức ăn,… Những đồ dùng đồ chơi này sinh động và hấpdẫn đã tạo cho trẻ cảm giác mới lạ, hứng thú giúp trẻ hoạt động tích cực hơn
Ở chủ đề “Những con vật đáng yêu” từ những xơ mướp, màu sơn, vỏ trai xốp màu tôi đã làm ra những con vật ngộ nghĩnh, những nhóm con vật sốngtrong gia đình như gà, lợn trâu, có mèo Những con vật sống trong rừng như
hổ, báo voi, hươu những con vật sống dưới nước như cá sấu, các loại cá chotrẻ hoạt động vừa an toàn nhưng trẻ tỏ ra rất thích thú với những con vật đó
Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 2a (Hình ảnh 2: Những con vật đáng yêu làm từ xơ mướp)
Ở chủ đề “Bé và gia đình thân yêu của bé” tôi đã dùng các nguyên vật liệu như:
vỏ chai nước lọc, bìa cát tông, thừng, xốp màu để làm nên những chiếc máyxay, bộ ấm chén, giường, tủ, nhà các con vật hay các đồ dùng phục vụ trong giađình,…cho trẻ được học tập và hoạt động ở các góc chơi
Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 2a (Hình ảnh 3: Các đồ dùng trong gia đình bé)
Ở chủ đề “Đồ dùng, đồ chơi của bé” Từ những nguyên vật liệu như: Xốpmàu, vỏ hộp sữa chua, ống nước, bìa cát tông, bóng , ống hút tôi đã làm ra cáccây xanh, bộ trống, đàn, micro, phách , có màu sắc rất bắt mắt phong phú hàihoà để trẻ hoạt động đem lại sự hứng thú cho trẻ
Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 2a (Hình ảnh 4: Các loại đồ dùng đồ chơi của bé)
Kết quả: Với việc tích cực làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo đa dạng phong
phú bằng các nguyên vật liệu khác nhau với đủ màu sắc, chủng loại tôi thấy trẻlớp tôi rất hứng thú hoạt động với đồ vật và biết sáng tạo hơn trong các hoạtđộng
b Xây dựng môi trường hoạt động:
Môi trường giáo dục ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển của trẻ, môitrường đẹp sẽ kích thích được tính tò mò muốn tìm hiểu khám phá ở trẻ Vì vậyngay từ đầu năm học tôi đã cùng phối hợp với giáo viên ở nhóm lớp xây dựngmôi trường giáo dục phong phú đa dạng ở trong và ngoài lớp, làm đồ dùng đồchơi tự tạo, trang trí các góc hoạt động cho trẻ thật đẹp
Trang 11* Đối với môi trường trong lớp
Đặc biệt là góc hoạt động với đồ vật Đây là biện pháp hữu hiệu bởi lẽ trẻ
có đặc diểm dễ nhớ nhưng lại mau quên Nếu trẻ thường xuyên được thao tácbằng các đồ vật trẻ sẽ tìm tòi được nhiều các thao tác sáng tạo hơn Những việclàm này giúp trẻ dễ tiếp thu, dễ nhận biết được cách thức sử dụng đồ dùng, đồchơi đó Từ đó dần hình thành trong trẻ những thói quen, những sinh hoạt tốthơn
Vì vậy tùy theo chủ đề từng tháng, tôi sắp xếp đồ chơi gọn gàng đẹp mắt,ngang tầm với trẻ, thật hấp dẫn và thu hút trẻ Đồ chơi phong phú với nhiều chủngloại màu sắc An toàn, đa dạng cho trẻ có thể tự lấy và thao tác với các đồ dùng
đồ chơi theo sự hướng dẫn của giáo viên và khả năng tự tìm tòi của trẻ sau đó tựcất đồ dùng, đồ chơi vào nơi quy định.hoạt động
Tôi xây dựng các khu vực hoạt động riêng biệt nhưng không tách rời mà
có liên kết chặt chẽ với các khu vực khác. Trước tiên phải tạo môi trường đadạng, phong phú, hấp dẫn, an toàn cho trẻ, để đạt được điều này, tôi suy nghĩtìm ra một số biện pháp đầu tư xác định chủ đề mình thực hiện, cần cung cấpnguồn nguyên vật liệu đã có, nguồn nguyện vật liệu dễ kiếm, dễ tìm, nguồnnguyên vật liệu nào tự tạo để giờ hoạt động với đồ vật trẻ chơi một cách phongphú, linh hoạt sáng tạo, nguồn nguyên vật liệu cần phải đầy đủ, phù hợp với độtuổi, tạo ra sự thử thách có tính thẩm mỹ và giàu bản sắc văn hóa địa phương.Xây dựng góc tuyên truyền với phụ huynh ở đó tôi viết bài tuyên truyềnkiến thức hoạt động với đồ vật, đồ chơi để các bậc phụ huynh có thể năm bắt vàcùng với giáo viên tham gia giáo dục, luyện tập cho trẻ Qua đó phụ huynh biết
về tầm quan trọng của hoạt động với đồ vật đối với trẻ lứa tuổi này để có kếhoạch giáo dục trẻ phù hợp
Thực hiện đúng, đủ nội dung chương trình hoạt động trong ngày của trẻ,biết hoạt động với đồ vật giúp cho trẻ phát triển tốt về mọi mặt
Tổ chức tốt các hoạt động với đồ vật an toàn dưới nhiều hình thức câu đố,trò chơi, thơ truyện, …giúp trẻ hứng thú tham gia học hoạt động tốt hơn
Ví dụ: Khu vực hoạt động với đồ vật: Tôi chuẩn bị gạch, ngôi nhà, hàng
rào, cây hoa, các khối hộp để trẻ xây nhà và xếp đường đi… Ngoài ra tronglớp tôi còn trang trí tranh ảnh ngang tầm với trẻ Trẻ có thể lấy chơi một cáchthoải mái, khi trẻ chơi tôi gợi ý hỏi trẻ: “Cái gì đây?” “Dùng để làm gì? “Màusắc của nó?” “Bông hoa màu gì?’’…
Khu vực chơi thao tác vai: Khi chơi bế em, cho em ăn và mặc quần áo choem tôi chuẩn bị búp bê, bát, thìa, cốc, khăn lau, quần áo để trẻ bế em , cho em
ăn và thay quần áo cho em
Trẻ được bế em búp bê, âu yếm em, cho em ăn và được thay quần áo cho
em, trẻ được đóng vai chị chăm sóc em, khi em đói lấy bột (cháo) cho em ănbằng những đồ chơi tôi đã chuẩn bị Ngoài ra ở mọi lúc mọi nơi tôi gợi sự chú ýcủa trẻ bằng những câu hỏi “Con bế ai? Búp Bê mặc váy màu gì?”
Trang 12Môi trường trong lớp với đầy đủ đồ chơi đẹp mắt, được sắp xếp dưới dạng
mở giúp tôi rèn luyện trí tuệ cho trẻ Đồ chơi được thay đổi thường xuyên đểmỗi ngày đến trường của trẻ là một ngày vui
Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 2b (Hình ảnh 5: Môi trường trong lớp)
Ví dụ: Xây dựng góc mở cho khu vực hoạt động với đồ vật bằng các hình
Bên cạnh đó xây dựng góc mở để trẻ được khám phá, trải nghiệm vớinhững điều kiện mới lạ, kích thích từ môi trường mở cho trẻ hoạt động
* Đối với môi trường ngoài lớp
Tôi lên ý tưởng và xin ý kiến của ban giám hiệu nhà trường, tuyên truyềnvới phụ huynh, tôi và các cô giáo trong trường đã sáng tạo một sân chơi thoángmát sạch sẽ gọn gàng, có vườn hoa, cây cảnh xanh tốt rực rỡ màu sắc, có vườnrau, củ theo mùa, có vườn thuốc nam đủ các loại, có góc thiên nhiên ngoài lớp
để trẻ tìm hiểu khám phá trải nghiệm các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ, môitrường “xanh, sạch, đẹp và an toàn” là điều kiện rất tốt để tận dụng môi trườngdạy trẻ nhận biết phân biệt màu một cách nhanh, chính xác
Ví dụ: Tận dụng vườn rau, vườn hoa, cây cảnh cho trẻ quan sát khi dạo
chơi tham quan ngoài trời
Như vậy khi tạo môi trường cho trẻ hoạt động tôi thấy trẻ rất phấn khởi vàhoạt động có kết quả cao hơn
Biện pháp tạo môi trường lớp thân thiện trẻ lớp tôi đã thực sự hoà mình vàovới thế giới đồ vật đồ chơi mà cô giáo đã chuẩn bị
Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 2b (Hình ảnh 6: Môi trường ngoài )
Trang 13+ Trẻ biết cách thao tác với các đồ dùng, đồ chơi phù hợp với đặc tính củachúng Hình thành cho trẻ một số thói quen tháo lắp, xếp hình, xâu, sờ nắn, ngắmnghía
Bên cạnh đó tôi thực hiện nghiêm túc chuyên đề “Giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm” trong trường mầm non
Thực hiện nghiêm chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật về chăm sóc, giáodục trẻ, các công văn hướng dẫn nhiệm vụ của Phòng Giáo dục và Đào tạo vàcủa ngành học Mầm non về các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ
Làm tốt công tác phân công phân nhiệm, thực hiện có hiệu quả việc chăm sócgiáo dục trẻ đề ra các chỉ tiêu cần đạt về số lượng, chất lượng, chăm sóc giáo dụctrẻ
Xây dựng kế hoạnh các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ Vào đầu năm học
tổ chức họp cha mẹ trẻ thống nhất về kế hoạch giáo dục trẻ nhất là hoạt động với
Thực hiện tốt các chuyên đề, đổi mới phương pháp giảng dạy tích hợp nộidung hoạt động với đồ vật trong các giờ học, các hoạt động ở các khu vực vàhoạt động khác trong ngày Làm tốt công tác tuyên truyền tới các bậc phụ huynh
về công tác thực hiện chuyên đề
2.3.3 Giải pháp 3: Tổ chức hoạt động với đồ vật cho trẻ thông qua hoạt động chơi- tập có chủ định.
* Cho trẻ hoạt động thông qua hoạt động “Hoạt động với đồ vật”.
Ngay từ những năm đầu, trẻ đã bắt đầu thể hiện sự có mặt của mình bằngnhững hành động tương tác với thế giới xung quanh Cụ thể là chơi với đồ vật,
đồ chơi là một trong những cách thức thỏa mãn nhu cầu tích cực rõ ràng nhất ởtrẻ nhỏ Những trải nghiệm tích cực mà trẻ có được khi hoạt động với đồ vật, đồchơi có vị trí nổi bật cho đến năm lên ba Ban đầu khi đứa trẻ có trong tay món
đồ vật nào đó, trẻ sẽ thực hiện các hành động như: quăng, gõ, đập, ném… vàthích thú khi chúng tạo ra tiếng động, âm thanh, chuyển động hay biến đổi hìnhdạng… Những hành động đó chưa nhằm vào mục đích khám phá chức năng,phương thức sử dụng Về sau, trẻ nhận ra trong mỗi đồ vật chứa đựng mộtchức năng nhất định và phương thức sử dụng tương ứng.Hoạt động với đồ vật làhoạt động đáp ứng nhu cầu của trẻ về tìm hiểu thế giới đồ vật xung quanh, nhậnbiết, công dụng và cách sử dụng một số đồ dùng, đồ chơi, phát triển lời nói, pháttriển các giác quan Đặc biệt đối với trẻ 24-36 tháng tuổi việc tổ chức hoạt độngvới đồ vật qua hoạt động chơi tập có chủ định là yêu cầu quan trọng đòi hỏi cao
Trang 14về kiến thức kỹ năng sư phạm và khả năng truyền thụ của giáo viên Tổ chứchoạt với đồ vật là quá trình cô giáo tổ chức cho trẻ tiếp xúc và thao tác với đồvật, đồ chơi nhằm giúp trẻ nắm được tên gọi, đặc điểm, công dụng và cách sửdụng chúng, qua đó giúp trẻ hiểu biết được thế giới xung quanh và kinh nghiệmsống của con người Hoạt động với đồ vật là một trong những hoạt động cơ bảncủa trẻ ở trường mầm non và đó là hoạt động chủ đạo của trẻ lứa tuổi ấu nhi.Những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người ẩn chứa trong các đồ vật, đồchơi mà trẻ tiếp xúc dần dần được bộc lộ trong quá trình trẻ hoạt động vớichúng Khi trẻ hoạt động với đồ vật dưới sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên.Bằng con đường tự giác, dưới tác động của giáo dục đứa trẻ sẽ rút ngắn đượcthời gian để nhanh chóng chiếm lĩnh kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người.
Để thu hút, lôi cuối trẻ tham gia vào hoạt động một cách tích cực, chủ động tôichọn lựa các hình thức phù hợp, hấp dẫn Thông qua hoạt động với đồ vật củatrẻ lần đầu tiên những chức năng của đồ vật được mở ra trước mắt trẻ Chứcnăng của đồ vật là những tính chất được ẩn giấu bên trong bản thân mỗi đồ vật
và không phải chỉ bằng những thao tác đơn giản mà trẻ phát hiện được ngay.Chẳng hạn như: qua nhiều lần trẻ cầm nắm, ném hay gõ… cái ca Tuy nhiên,bằng cách đó trẻ vẫn chưa thể biết được chức năng của cái ca mà thông qua giáoviên bằng cách này hay cách khác (dùng ca đựng nước cho trẻ uống, trẻ nhìnthấy người lớn uống nước bằng ca hay giáo viên chỉ cho trẻ lấy ca cho búp bêuống nước…) giúp trẻ khám phá xem chúng được dùng để làm gì và làm nhưthế nào…Ngoài ra tôi luôn phải quan sát nắm được nhận thức riêng của từng trẻ,
đa số trẻ còn rụt rè nhút nhát, nên trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ hàngngày, tôi thường xuyên theo dõi quan sát và nắm bắt khả năng của từng trẻ, từ
đó xây dựng kế hoạch, đề ra biện pháp chăm sóc, giáo dục cho phù hợp với đặcđiểm cá nhân của từng trẻ tại lớp để phát huy tính tích cực và sáng tạo của trẻ,mỗi hoạt động tôi có thể thay đổi linh hoạt sao cho phù hợp với khả năng nhậnthức của trẻ và phù hợp với nội dung chủ đề đang thực hiện để mang lại hiệuquả cao cho trẻ hoạt động với đồ vật tại nhóm lớp mình
Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ hoạt động với đồ vật ở chủ đề “Mẹ và những
người thân yêu của bé” Đề tài “Xâu vòng màu xanh- đỏ tặng mẹ” Tôi đã gâyhứng thú với trẻ bằng bài thơ “Yêu mẹ” vừa gần gũi và sát thực với trẻ Sau đótôi dẫn dắt trẻ vào hoạt động chính mà mình cần cung cấp cho trẻ Tôi làm mẫucho trẻ kết hợp giải thích để trẻ hiểu rõ quy tắc và ý nghĩa của việc xâu vòng.Sau đó cho trẻ thực hiện tôi quan sát , gợi mở và đôi khi làm bạn giúp trẻ thựchiện được thao tác xâu vòng sao cho thật chính xá về màu sắc cũng như cáchluồn hạt
.Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 3
(Hình ảnh 7: Trẻ hoạt động xâu vòng tặng mẹ)
Như vậy tổ chức cho trẻ một hoạt động “hoạt động với đồ vật” bằng conđường tự nhiên hay dưới sự tác động giáo dục của giáo viên sẽ dần giúp trẻ tích
Trang 15luỹ vốn tri thức về thế giới đồ vật xung quanh Cụ thể là hình thành ở trẻ cácbiểu tượng, khái niệm về: tên gọi, màu sắc, hình dạng, kích thước, âm thanh … ;nắm được công dụng, cách thức sử dụng đồ vật và tiếp nhận được những quy tắchành vi xã hội gắn liền với những đồ vật đó Thông qua quá trình hoạt động với
đồ vật, trẻ có cơ hội phát triển các quá trình nhận thức, năng lực nhận thức vàcác phẩm chất về trí tuệ Từ quá trình nhận thức cảm tính: trẻ bị ấn tượng mạnh
mẽ và cuốn hút vào những món đồ dùng - đồ chơi có màu sắc rực rỡ, tươi sáng,
âm thanh, hình dạng phong phú… chúng hấp dẫn trẻ kích thích ở trẻ sự tò mò,thôi thúc trẻ tiến đến hoạt động để khám phá Nhờ đó, các cơ quan cảm giác củatrẻ có điều kiện phát triển Là cơ sở để dần hoàn thiện quá trình cảm giác - trigiác ở trẻ.
Để tiếp tục lôi cuốn trẻ hứng thú tham vào hoạt động khi họat động với đồvật tôi còn kết hợp tổ chức đan xen các trò chơi vận động, chú ý phát triển khảnăng hoạt động với đồ vật việc rèn luyện sự linh hoạt, khéo léo của đôi tay, luônthay đổi trạng thái động, tĩnh cho trẻ từ nội dung hoạt động chuyển sang trò chơimột cách nhẹ nhàng để trẻ thông qua “học mà chơi ,chơi bằng học”… Tôi luôntôn trọng những sản phẩm của trẻ, đưa ra những lời nhận xét, đánh giá các sảnphẩm đó nhằm tạo nên niềm vui cho trẻ và kích thích trẻ mong muốn tạo rađược nhiều sản phẩm hơn nữa
Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ vui chơi ở khu vực góc hoạt động với đồ vậtchơi xếp nhà Tôi hỏi trẻ:
“Đây là gì đây” (Khối vuông)
Khối vuông có màu gì? (Màu Xanh)
Còn đây là khối gì? (Khối tam giác)
Khối tam giác màu gì?(Màu đỏ)
Để xếp được ngôi nhà chúng ta phải làm gì?(Cô cho trẻ trả lời sau đó côcủng cố lại và bắt đầu làm mẫu cho trẻ xem kết hợp giải thích)
Cô đã xếp được gì? (Ngôi nhà)
Thân nhà màu gì? (Màu xanh)
Mái nhà màu gì? (Màu đỏ)
Cô xếp như thế nào? (Xếp khối vuông xuống trước sau đó đặt khối tamgiác trùng khít lên trên)
Trẻ thực hiện xếp nhà Khi trẻ thực hiện tôi khuyến khích động viên, gợi
mở trẻ để trẻ xếp nhanh và đúng yêu cầu của tôi
Hình ảnh minh họa kèm phụ lục 3 (Hình ảnh 8: Trẻ nhận biết hình khối xếp thành ngôi nhà
Kết quả: Trẻ được hoạt động với đồ vật dưới hình thức lấy trẻ làm trung
tâm đã tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tích cực, mạnh dạn, hồn nhiên, tự tin vàhứng thú, trẻ hoạt động tự nhiên không gượng gạo, gò bó, trẻ tự nguyện thamgia hoạt động và dám thể hiện “cái tôi” của mình, bước đầu đặt nền tảng choviệc đào tạo nên những con người dám nghĩ, dám làm trong tương lai