Bai 29 Qua trinh dang nhiet Dinh luat Boilo Mariot

[r]

H và tên sinh viên: TR N LÊ TRANG ọ Ầ

So n ngày: 06/ 03/ 2012 ạ

D y ngày: 14/03/2012 ạ

L p : 10A5 ớ

Ti t: 4 Ti t s (theo PPCT): 62 ế ế ố

TÊN BÀI D Y: BÀI 29 QUÁ TRÌNH Đ NG NHI T Ạ Ẳ Ệ

Đ NH LU T BÔI-L – MA-RI- T Ị Ậ Ơ Ố I/ M C TIÊU Ụ

1 Ki n th c ế ứ

- Hi u để ược khái ni m tr ng thái c a ch t khí và các thông s tr ng thái c a ệ ạ ủ ấ ố ạ ủ

ch t khí.ấ

- Hi u để ược khái ni m quá trình bi n đ i tr ng thái c a ch t khí, khái ni m ệ ế ổ ạ ủ ấ ệ

đ ng quá trình T đó xây d ng đẳ ừ ự ược đ nh nghĩa quá trình đ ng nhi t.ị ẳ ệ

- Xây d ng và phát bi u đự ể ược đ nh lu t Bôi-l – Ma-ri- t Làm quen d ng đ thị ậ ơ ố ạ ồ ị

bi u di n s thay đ i tr ng thái c a khí đ i v i quá trình đ ng nhi t.ể ễ ự ổ ạ ủ ố ớ ẳ ệ

2 Kỹ năng

- B i dồ ưỡng kỹ năng t thi t k phự ế ế ương án thí nghi m đ kh o sát m i liên h ệ ể ả ố ệ

gi a các thông s tr ng thái c a lữ ố ạ ủ ượng khí xác đ nh khi nhi t đ không đ i.ị ệ ộ ổ

- Rèn luy n kỹ năng s d ng đ th trong v t lí, c th là đ th bi u di n s ệ ử ụ ồ ị ậ ụ ể ồ ị ể ễ ự thay đ i tr ng thái c a ch t khí khi nhi t đ không đ i, trong các h t a đ ổ ạ ủ ấ ệ ộ ổ ệ ọ ộ (p,V), (p,T), (V,T)

3 Tình c m, thái đ ả ộ

- Có thái đ say mê nghiên c u các hi n tộ ứ ệ ượng th c t , v n d ng ki n th c ự ế ậ ụ ế ứ

được h c, c th là đ nh lu t Bôi-l – Ma-ri- t đ gi i thích chúng (ví d : b t 1 ọ ụ ể ị ậ ơ ố ể ả ụ ị

đ u b m xe đ p r i b m thì th y có c m giác hút – đ y tay; hay khi th i bóng ầ ơ ạ ồ ơ ấ ả ẩ ở ổ bay; hay trò ch i b n súng b ng cây trúc – qu xoan, hay khi tiêm thu c b ng xi-ơ ắ ằ ả ố ằ lanh ho c gi 1 đ u xi-lanh r i cho xi-lanh hút – đ y khí,…)ặ ữ ầ ồ ẩ

-Có thái đ nghiêm túc trong th c nghi m, tôn tr ng th c nghi m, tích c c liên ộ ự ệ ọ ự ệ ự

h gi a ki n th c đệ ữ ế ứ ược h c v i th c t ọ ớ ự ế

II/ CHU N B Ẩ Ị

1 Giáo viên:

-B ng ph ghi câu h i tr c nghi m ph n ki m tra bài cũ.ả ụ ỏ ắ ệ ầ ể

-Tranh minh h a thí nghi m nghiên c u đ nh lu t Bôi-l – Ma-ri- t.ọ ệ ứ ị ậ ơ ố

-Các s li u th c nghi m đã ti n hành, b ng ph vẽ đ th bi u di n đố ệ ự ệ ế ả ụ ồ ị ể ễ ường

đ ng nhi t trong các h t a đ (p,V), (p,T), (V,T).ẳ ệ ệ ọ ộ

2 H c sinh: ọ Ôn t p ki n th c c a bài trậ ế ứ ủ ước: C u t o ch t Thuy t đ ng h c ấ ạ ấ ế ộ ọ phân t ch t khí.ử ấ

III/ TI N TRÌNH D Y H C Ế Ạ Ọ

1 n đ nh l p và ki m tra bài cũ Ổ ị ớ ể

Ho t đ ng c a GV ạ ộ ủ Ho t đ ng c a ạ ộ ủ

HS N i dung ki n th c ộ ế ứ

- Ổn đ nh tr t t l p, yêu ị ậ ự ớ

c u l p trầ ớ ưởng báo cáo sĩ

s ố

- Đ t câu h i ki m tra bài ặ ỏ ể

cũ:

+ Tr l i các câu h i tr c ả ờ ỏ ắ

nghi m v thuy t đ ng h c ệ ề ế ộ ọ

phân t c a ch t khí ử ủ ấ (treo

b ng ph , g i 1 HS lên b ng) ả ụ ọ ả

+ Trình bày đ nh nghĩa khí líị

tưởng (g i 1 HS tr l i) ọ ả ờ

- Nh n xét câu tr l i, s a ậ ả ờ ử

ch a, b sung.ữ ổ

- L p trớ ưởng báo cáo sĩ s l p.ố ớ

- 1 em lên b ng ả làm bài

- 1 em dướ ới l p

tr l i.ả ờ

-Nghe, ghi nh ớ

Thuy t đ ng h c phân t ế ộ ọ ử

ch t khí: ấ ND thuy t trong SGKế trang 153

Đ nh nghĩa khí lí t ị ưở ng:

Ch t khí trong đó các phân tấ ử

được coi là các ch t đi m và ấ ể

ch tỉ ương tác khi va ch m ạ

đượ ọc g i là khí lí tưởng

2 Tìm hi u bài m i ể ớ

 Ho t đ ng 1: Tìm hi u v khái ni m tr ng thái và quá trình bi n đ i ạ ộ ể ề ệ ạ ế ổ

tr ng thái c a ch t khí ạ ủ ấ

Ho t đ ng c a GV ạ ộ ủ Ho t đ ng c a ạ ộ ủ

HS N i dung ki n th c ộ ế ứ

 Yêu c u HS nghiên c u ầ ứ

n i dung ph n I trong SGK ộ ầ

đ cùng đ a ra các khái ể ư

ni m c b n ệ ơ ả

- Khái ni m tr ng thái c a ệ ạ ủ

ch t khí: Tr ng thái c a ấ ạ ủ

m t lộ ượng khí được xác

đ nh b ng th tích V, áp ị ằ ể

su t p, nhi t đ tuy t đ i T ấ ệ ộ ệ ố

(l u ý cho HS cách quy đ i ư ổ

đã h c t c p d ọ ừ ấ ướ i: T (K) = t

( o C) + 273 và yêu c u HS làm ầ

rõ các khái ni m th tích,áp ệ ể

-Nghiên c u SGK,ứ

tr l i các câu ả ờ

h i.ỏ

- Nghe, ghi nh n.ậ

I/ Tr ng thái và quá trình ạ

bi n đ i tr ng thái ế ổ ạ

1 Tr ng thái ạ

- Tr ng thái c a m t lạ ủ ộ ượng khí được xác đ nh b ng th ị ằ ể tích V, áp su t p, nhi t đ ấ ệ ộ tuy t đ i T.ệ ố

- Các thông s tr ng thái ố ạ

c a ch t khí: p, V, T.ủ ấ

T (K) = t ( o C) + 273

su t, nhi t đ c a 1 l ấ ệ ộ ủ ượ ng

khí xác đ nh) ị

- Khái ni m các thông s ệ ố

tr ng thái c a ch t khí: các ạ ủ ấ

đ i lạ ượng dùng đ xác đ nh ể ị

tr ng thái c a ch t khí (p, V,ạ ủ ấ

T) đượ ọc g i là các thông s ố

tr ng thái c a ch t khí Gi aạ ủ ấ ữ

chúng có các m i liên h xácố ệ

đ nh v i nhau.ị ớ

-Khi các thông s tr ng tháiố ạ

c a 1 lủ ượng khí thay đ i, ta ổ

nói tr ng thái c a khí thay ạ ủ

đ i, và g i là quá trình bi n ổ ọ ế

đ i tr ng thái (g i t t là quáổ ạ ọ ắ

trình)

-Trong trường h p tr ng ợ ạ

thái c a khí thay đ i nh ng ủ ổ ư

có 1 thông s không đ i, ta ố ổ

g i đó là đ ng quá trình.ọ ẳ

2 Quá trình bi n đ i tr ng ế ổ ạ thái

- Khi các thông s tr ng thái ố ạ

c a 1 lủ ượng khí thay đ i, ta nóiổ

tr ng thái c a khí thay đ i, và ạ ủ ổ

g i là quá trình bi n đ i tr ng ọ ế ổ ạ thái (g i t t là quá trình)ọ ắ

- Đ ng quá trình: là quá trình ẳ

bi n đ i tr ng thái c a ch t ế ổ ạ ủ ấ khí trong đó có 1 thông s ố không thay đ i.ổ

 Ho t đ ng 2: Nghiên c u m i liên h gi a các thông s tr ng thái c a ạ ộ ứ ố ệ ữ ố ạ ủ

ch t khí khi nhi t đ không đ i ấ ệ ộ ổ

Ho t đ ng c a GV ạ ộ ủ Ho t đ ng c a ạ ộ ủ

HS N i dung ki n th c ộ ế ứ

 Đ nh nghĩa quá trình ị

đ ng nhi t ẳ ệ

- D n d t: T khái ni m ẫ ắ ừ ệ

đ ng quá trình, có th d ẳ ể ự

đoán và đ a ra đ nh nghĩaư ị

quá trình đ ng nhi t ẳ ệ được

không?

- Đ a ra khái ni m chính ư ệ

xác v quá trình đ ng nhi t.ề ẳ ệ

 Đ nh lu t Bôi-l – Ma-ri- ị ậ ơ

t

ố

- Nh trên đã nói, các thông ư

s tr ng thái c a 1 lố ạ ủ ượng

khí xác đ nh có m i liên h ị ố ệ

v i nhau, v y trong quá ớ ậ

trình đ ng nhi t, các thông ẳ ệ

s y có m i liên h nh ố ấ ố ệ ư

th nào?ế

- Quá trình đ ng ẳ nhi t là quá trình ệ

bi n đ i tr ng ế ổ ạ thái c a khí khi ủ nhi t đ không ệ ộ

đ i.ổ

- Làm thí nghi m.ệ

II/ Q uá trình đ ng nhi t ẳ ệ

Quá trình bi n đ i tr ng thái ế ổ ạ trong đó nhi t đ đệ ộ ược gi ữ không đ i g i là quá trình ổ ọ

đ ng nhi t.ẳ ệ

III/ Đ nh lu t Bôi-l – Ma-ri- ị ậ ơ t

ố

1 Thí nghi m ệ

a)Thi t b : ế ị

- Pit-tông – xi-lanh đ làm ể thay đ i th tích c a lổ ể ủ ượng khí xác đ nh.ị

- Làm th nào đ kh o sát ế ể ả

s ph thu c l n nhau gi a ự ụ ộ ẫ ữ

các thông s tr ng thái c a ố ạ ủ

m t lộ ượng khí xác đ nh khi ị

nhi t đ c a nó không đ i?ệ ộ ủ ổ

(n u HS không bi t thì g i ý: ế ế ợ

thông th ườ ng có 2 cách, đó

là làm thí nghi m ho c suy ệ ặ

lu n t lý thuy t đã bi t) ậ ừ ế ế

- Hãy xây d ng phự ương án

thí nghi m? ệ (g i ý cho HS ợ

t ng b ừ ướ c m t, vẽ hình theo ộ

ti n trình xây d ng thí ế ự

nghi m) ệ

+ Đ ti n hành để ế ược thí

nghi m, đ u tiên ta ph i ệ ầ ả

c n có gì? Có đi u ki n gì ầ ề ệ

kèm theo không?

+ Nhi t đ đệ ộ ược gi không ữ

đ i, v y ta c n làm gì đ đo ổ ậ ầ ể

được th tích và áp su t c aể ấ ủ

khí?

+ Vẽ hình theo hướng

hướng HS đ n b thí ế ộ

nghi m pit-tông, ti p t c ệ ế ụ

d n d t: đ thay đ i th ẫ ắ ể ổ ể

tích c a kh i khí, ta ph i ủ ố ả

làm gì? (n u HS không bi t ế ế

thì g i ý đ n vi c bác sỹ ợ ế ệ

tiêm thu c) ố

+ Khi dùng pit-tông, ta cùng

lúc có th thay đ i để ổ ượ ảc c

áp su t và th tích c a kh i ấ ể ủ ố

khí, tuy nhiên ta c n gi choầ ữ

nhi t đ không đ i, v y ệ ộ ổ ậ

ph i làm th nào đ h n ả ế ể ạ

- Tr l i theo g i ả ờ ợ

ý c a GVủ

+ Trước tiên ta

c n ph i có m t ầ ả ộ

lượng khí xác

đ nh, t c là khôngị ứ thây đ i kh i ổ ố

lượng, s phân t ,ố ử

do đó lượng khí này ph i đả ược

nh t trong m t ố ộ bình kín

+ Đo th tích ta ể dùng bình chia

đ , đo áp su t ta ộ ấ dùng áp k ế (sau

đó GV g i ý cách ợ

đo th tích thông ể qua đo chi u cao ề

c a c t khí trong ủ ộ

ng tr có ti t

di n đã bi t) ệ ế + Dùng 1 pit-tông

đ nén ho c giãn ể ặ khí

+ Dùng d u nh t ầ ớ

đ bôi tr n và l pể ơ ấ

đ y khe h gi a ầ ở ữ pit-tông và thành bình

- Áp k đ đo áp su t c a khíế ể ấ ủ trong xi-lanh

- Thước th ng chia đ đ đo ẳ ộ ể

th tích khí trong xi-lanh.ể

- Giá đ ỡ

b) Ti n hành thí nghi m: ế ệ

- Đ y pit-tông đ làm nén ẩ ể

ho c giãn khí đ n 1 th tích ặ ế ể xác đ nh.ị

- Đo th tích và áp su t ể ấ

tương ng, ghi l i k t qu đo ứ ạ ế ả vào b ng s li u.ả ố ệ

c) K t qu thí nghi m: ế ả ệ

Th tích Vể (cm3) Áp su t p

ấ (105 Pa)

d)Nh n xét ậ : + Khi p tăng thì V cũng tăng

và ngượ ạc l i

+ D đoán & ki m nghi m,ự ể ệ

th y tích pV = h ng s ấ ằ ố

ch ma sát gi a pit-tông và ế ữ

thành bình mà v n không ẫ

làm thay đ i kh i lổ ố ượng c aủ

khí yấ ? (N u HS không bi t ế ế

thì g i ý đ n vi c bôi tr n ợ ế ệ ơ

xích xe đ p ho c b n l , ạ ặ ả ề ổ

khóa c a) ử

- Treo tranh vẽ minh h c ọ

cho thí nghi m, hệ ướng d n ẫ

cách th c ti n hành thí ứ ế

nghi m.ệ

- Thông báo k t qu thí ế ả

nghi m đã đệ ược nhi u nhà ề

khoa h c ti n hành nhi u ọ ế ề

l n ầ (b ng 29.1 trang 157 ả

SGK)

- Yêu c u HS t b ng s ầ ừ ả ố

li u, tìm m i quan h gi a pệ ố ệ ữ

và V? (đ HS tho i mái phát ể ả

bi u, sau đó h ể ướ ng đ n vi c ế ệ

xét các m i quan h đ n ố ệ ơ

gi n tr ả ướ c: c ng, tr , nhân, ộ ừ

chia, r i chia l p thành 4 ồ ớ

nhóm tính theo 4 h ướ ng)

+ Yêu c u nghiên c u ph nầ ứ ầ

3 trang 158 SGK, phát bi u ể

n i dung đ nh lu t Bôi-l – ộ ị ậ ơ

Ma-ri- t, vi t bi u th c lên ố ế ể ứ

b ng.ả

+ Gi i thích tên g i c a ả ọ ủ

đ nh lu t, m r ng cách vi tị ậ ở ộ ế

th 2 c a đ nh lu t:ứ ủ ị ậ

p1V1 = p2V2

 Đ ườ ng đ ng nhi t ẳ ệ

- Đ nh nghĩa đị ường đ ng ẳ

nhi t.ệ

- Yêu c u HS mô t hình ầ ả

d ng c a đạ ủ ường đ ng nhi t ẳ ệ

đ i v i các h t a đ (p, T), ố ớ ệ ọ ộ

(V, T) tương ng.ứ

- Treo b ng ph vẽ c 3 ả ụ ả

d ng đ th ng v i 3 h ạ ồ ị ứ ớ ệ

t a đ , gi i thi u đọ ộ ớ ệ ường

đ ng nhi t trong h t a đ ẳ ệ ệ ọ ộ

(p, V) là 1 đường hypebol,

ch ra 1 s tính ch t.ỉ ố ấ

- Nghe hi u.ể

- T b ng s ừ ả ố

li u, tính (p + V), ệ (p - V), (p x V), (p : V), rút ra nh n ậ xét: p.V g n đúng ầ

b ng h ng s ằ ằ ố

- Nghiên c u ứ SGK, phát bi u ể

đ nh lu t.ị ậ

- Ghi chép bài

- Nghe, ghi nh n.ậ

-Mô t theo g i ý ả ợ

và theo ki n th c ế ứ toán đã h c.ọ

-Nghe, ghi nh n.ậ

2 Đ nh lu t Bôi-l – Ma-ri- ị ậ ơ t

ố

 N i dung đ nh lu t ộ ị ậ :

Trong quá trình đ ng nhi t ẳ ệ

c a 1 l ủ ượ ng khí nh t đ nh, áp ấ ị

su t t l ngh ch v i th tích ấ ỉ ệ ị ớ ể

 Bi u th c c a đ nh lu t ể ứ ủ ị ậ :

p

1

V



hay p.V = h ng sằ ố

Cách vi t khác c a đ nh ế ủ ị

lu t: ậ

p1V1 = p2V2

Trong đó: p1V1, p2V2 l n lầ ượt là

áp su t và th tích tấ ể ương ng ứ

c a lủ ượng khí hai tr ng thái ở ạ

1 và 2

IV/ Đ ườ ng đ ng nhi t ẳ ệ

Đ nh nghĩa ị : là đường bi uể

di n s bi n thiên c a áp su tễ ự ế ủ ấ theo th tích khi nhi t đ ể ệ ộ không đ i.ổ

Tính ch t ấ : ng v i các ứ ớ nhi t đ khác nhau c a cùng 1ệ ộ ủ

lượng khí ta có các đường

đ ng nhi t khác nhau.ẳ ệ

 Đ ườ ng đ ng nhi t trong ẳ ệ các h to đ : ệ ạ ộ

+ (p, V) : đường đ ng nhi t làẳ ệ

đường hypebol

+ (p, T) : đường đ ng nhi t là ẳ ệ

đường th ng song song v i ẳ ớ

tr c p.ụ + (V, T) : đường đ ng nhi t là ẳ ệ

đường th ng song song v i ẳ ớ

tr c V.ụ

 Ho t đ ng 3: V n d ng, c ng c ạ ộ ậ ụ ủ ố

Ho t đ ng c a GV ạ ộ ủ Ho t đ ng c a ạ ộ ủ

HS N i dung ki n th c ộ ế ứ

 V n d ng ậ ụ

- Nêu câu h i gi i thích cácỏ ả

hi n tệ ượng th c t : khi b t 1ự ế ị

đ u b m xe đ p r i b m thìầ ơ ạ ồ ơ

th y có c m giác hút – đ y ấ ả ẩ

tay; hay khi th i bóng bay;

hay trò ch i b n súng b ng ơ ắ ằ

cây trúc – qu xoan, hay khi ả

tiêm thu c b ng xi-lanh ố ằ

ho c gi 1 đ u xi-lanh r i ặ ữ ầ ồ

cho xi-lanh hút – đ y khí,…ẩ

-Yêu c u HS làm bài t p ápầ ậ

d ng: bài t p 8/ 159 SGK.ụ ậ

+ Phát phi u h c t p.ế ọ ậ

+ Yêu c u 1 em nêu cách ầ

- Gi i thích d a ả ự trên đ nh lu t ị ậ Bôi-l – Ma-ri- t.ơ ố

- Theo dõi phi u ế

h c t p, đ c kỹ ọ ậ ọ

đ bài ề

- Nêu cách làm

- N i dung đ nh lu tộ ị ậ Bôi-l – Ma-ri- t.ơ ố

làm (các bước)

+ Ch a bài lên b ng theo ữ ả

trình t bài làm đã g i ý.ự ợ

 C ng c ủ ố

- Nh c l i toàn b n i ắ ạ ộ ộ

dung bài h c 1 cách ng n ọ ắ

g n.ọ

- Nh c nh nhi m v v ắ ở ệ ụ ề

nhà: h c thu c lý thuy t c aọ ộ ế ủ

bài h c, làm các bài t p liên ọ ậ

quan đ n quá trình đ ng ế ẳ

nhi t c a ch t khí (liên ệ ủ ấ

quan đ n đ nh lu t Bô-l – ế ị ậ ơ

Ma-ri- t)ố

bài t p: AD cách ậ

vi t th 2 c a ế ứ ủ

đ nh lu t Bôi-l –ị ậ ơ Ma-ri- t.ố

- Ch a bài vào ữ

v ở

- Nghe, ghi nh ớ

- Tr ng thái và quá trình bi n ạ ế

đ i tr ng thái.ổ ạ

- Đ nh nghĩa qúa trình đ ng ị ẳ nhi t.ệ

- Đ nh lu t Bôi-l – Ma-ri- t.ị ậ ơ ố

- D ng đ th bi u di n quá ạ ồ ị ể ễ trình đ ng nhi t.ẳ ệ

IV/ RÚT KINH NGHI M GI D Y Ệ Ờ Ạ

1 N i dung ki n th cộ ế ứ

2 Cách d n d t v n đ , cách truy n đ t và hẫ ắ ấ ề ề ạ ướng d n HS gi i quy t v n đẫ ả ế ấ ề

3 S d ng các phử ụ ương ti n d y h cệ ạ ọ

………

………

………