Cà chua, dưa chuột - Cẩm nang kỹ thuật nuôi trồng: Phần 1

Những bệnh thường gặp ở cây cà chua và cây dưa chuột là gì? Cách phòng và trị bệnh cho cây ra sao? Làm thế nào để cà chua và dưa chuột ra nhiều quả? Tài liệu Cà chua, dưa chuột - Cẩm nang kỹ thuật nuôi trồng sẽ giúp nhà nông giải đáp tất cả những vướng mắc nêu trên. Hy vọng tư liệu sẽ là những chỉ dẫn hiệu quả và giúp bạn bổ sung thêm kiến thức cho công việc trồng vườn của mình. Mời các bạn cùng tham khảo.

Kỹ sư Dương Bá Toàn

dưa chuọt

KV THUỘT TRỒNG

CA CHUA, DƯA CHUỘT

<ÍRm m ^ùưma ^eà n

KỸ THUẬT TRỒNG♦

CÀ CHUA DƯA CHUỘT

nỏỉ áằuí

Cà chua và dưa chuột là những loại quả rất được ưa thích, không chỉ ăn ngon mà còn dễ chế biến, ớ nước ta việc phát triển trồng cà chua và dưa chuột còn có ý nghĩa

về mặt luân canh, tăng vụ và tăng năng suất trên diện lớn Do đó cây cà chua và cây dưa chuột rất được chú trọng phát triển Tuy nhiên việc trồng trọt vẫn chưa được phát triển theo đúng quy mô của nó vì điều kiện khí hậu ở nước ta là nóng ẩm, nên cây cà chua và cây dưa chuột rất dễ mắc bệnh, gây hại cây làm giảm năng suất.

Những bệnh thường gặp ở cây cà chua và cây dưa chuột là gì? Cách phòng và trị bệnh cho cây ra sao? Làm thế nào để cà chua và dưa chuột ra nhiều quả? Cuốn sách "Kỹ thu ật trồng cà chua, dưa chuột" sẽ giúp nhà nông giải đáp tất cả những vướng mắc nêu trên

Hy vọng cuốn sách sẽ là những chỉ dẫn hiệu quả và giúp bạn bổ sung thêm kiến thức cho công việc trồng vườn của mình.

Chúc các bạn thành công!

bộ rễ phụ phát ữiển và phân bố rộng nên cây cũng chịu đtmg được điều kiện khô hạn Bộ rễ ăn sâu, cạn, mạnh hay yếu đều có liên quan đến mức độ phân cành và phát triển của bộ phận hên mặt đất, do đó khi trồng cà chua tỉa cành, bấm ngọn, bộ rễ thường ăn nông và hẹp hơn so vói điều kiện trồng tự rứiiên.

Thân: Thân tròn, thẳng điíng,

mọng nước, phủ nhiều lông, khi

cây lớn gốc thân dần dần hóa gỗ

Thân mang lá và phát hoa ở

nách lá là chồi nách Chồi nách ở

các vị trí khác nhau có tốc độ sinh

trưởng và phát dục khác nhau,

thường chồi nách ở ngay dưói

chùm hoa thứ rứiất có khả năng

tăng trưởng mạnh và phát dục

sớm so vói các chồi nách gần gốc

Tùy khả năng sứứí trưởng và phân nhánh các giống cà chua được chia làm 4 dạng:

Hoa: Hoa mọc thành chùm, lưỡng tính, tự thụ phấn là chứừi Sự thụ phấn chéo ở cà chua khó xảy ra vì hoa cà chua tiết nhiều tiết tố chứa các Alkaloid độc nên không hấp dẫn côn trùng và hạt phấn nặng không bay xa được

Số lượng hoa trên chùm thay đổi tùy giống và thòi tiết, thường từ 5 - 20 hoa

Quả: Quả thuộc loại mọng nước, có hình dạng thay đổi từ tròn, bầu dục đến dài vỏ quả có thể nhẵn hay có khía Màu sắc của quả thay đổi tùy giống và điều kiện thời tiết Thường màu sắc quả là màu phối họp giữa màu

vỏ quả và thịt quả

Quá trình clún của quả chia làm 4 thòi kỳ:

Thòi kỳ quả xarửi: Quả và hạt phát triển chưa hoàn toàn, nếu đem dấm thì quả không chứì, quả chưa có mùi

vị, màu sắc đặc trưng của giống

Thời kỳ chứi xanh: Quá đã phát triển đầy đủ, quả có màu xanh sáng, keo xung quanh hạt được hình thành Quả chưa có màu hồng hay vàng nhưng nếu đem dấm thì quả thể hiện màu sắc vốn có.

Thòi kỳ dứn vàng: Phần đừửì quả xuất hiện màu hồng, xung quanh cuống quả vẫn còn xanh, nếu sản phẩm cần chuyên chở đi xa nên thu hoạch lúc này để quả chừi từ từ khi chuyên chở

Thời kỳ chúi đỏ: Quả xuất hiện màu sắc vốn có của giống, màu sắc thể hiện hoàn toàn, có thể thu hoạch để

ăn tưoi Hạt trong quả lúc này phát triển đầy đủ có thể làm giống

Hạt: Hạt cà chua nhỏ, dẹt, nhiều lông, màu vàng sáng hoặc hoi tối Hạt nằm ữong buồng chứa nhiều dịch bào kìm hâm sự nảy mầm của hạt Trung bình có 50 - 350 hạt trong quả Trọng lượng 1000 hạt là 2,5 - 3,5g

2 Yêu cầu ngoại cảnh của cà chua

hay đất phù sa, đất bồi giữ ẩm và thoát nước tốt Cà chua trồng tốt trên đất lúa hay trồng sau vụ bắp cải, dưa chuột, hành tây và những loại cây bón nhiều phân hữu cơ, phân đạm Đất có pH 6,0 - 6,5 đất chua hon phải bón thêm vôi.

- Nước: Nhu cầu nước của cà chua tùy thuộc vào giai đoạn phát triển của cây Khi cây ra hoa đậu quả là khi cây cần nhiều nước nhất Lượng nước tưói cũng nên thay đổi tùy thuộc vào lượng phân bón, mật độ ữồng và loại đất Khi bón nhiều phân đạm và trồng dày, cần thiết gia tăng lượng nước tưói

- Phân bón; Để đạt năng suất cao cà chua đòi hỏi nhiều chất dinh dưỡng Lượng chất dinh dưỡng hấp thụ tùy thuộc vào khả năng cho năng suất của giống cà chua, tình trạng đất, điều kiện trồng Để sản xuất được

10 tấn quả cây cần hấp thụ 25 - 30 tấn nitơ, 2 - 3kg phốt pho, 30 - 35kg kali Vì ở giai đoạn tăng trưởng và phát dục của cây trùng lặp nhau và nhu cầu cây cần chất dữứi dưỡng cho đến khi quả chm, do đó việc bón lót, bón thúc nhiều lần, bón luân phiên phân vô cơ và hữu

cơ giúp tăng hiệu quả sử dimg chất dũih dưỡng cho cây

và tăng năng suất Phần lớn chất dừửi dưỡng nuôi quả được cây hấp thụ sau khi trổ hoa, do đó cây yêu cầu chất dinh dưõng nhiều nhất khoảng 10 ngày sau khi hoa

nở cho đến khi quả bắt đầu chm

3 Nguồn gốc và phân loại

Cà chua có nguồn gốc tại Peru và Ecuador, là các nước Nam Mỹ thuộc khu vực nhiệt đói khô, nhiều ánh nắng

Hạt cà chua có thể nảy mầm ở nhiệt độ 10 - 12°c, nhưng tốt nhất ở nhiệt độ 25 - 28°c Sau khi nảy mầm, nếu có được nhiệt độ thấp (15 - 18"C) trong vùng từ 5 -

7 ngày sẽ rất có lợi cho smh trưởng của cây sau này Nhiệt độ trung bình cho cả vòng đòi của cây cà chua là

từ 22 - 25°c ở nhiệt độ dưới 12°c và trên 30°c không những ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây mà còn tác động đến sức sống của hạt phấn, làm rụng hoa, không đậu quả

Cà chua thuộc loại cây ưa ánh sáng, nhất là vào giai đoạn cây con và lúc ra hoa Cây con ữong vưòn ưom nếu

đủ ánh sáng (S.OOOlux) sẽ có chất lượng tốt: cứng cây, bộ lá

to, khỏe và sớm được trồng hon Ngoài ra, ánh sáng tốt, cường độ quang họp tăng, cây ra hoa đậu quả sớm hon, tỷ

lệ đậu quả và chất lượng sản phẩm cũng cao hon

Do vậy, việc bố trí thòi vụ, ruộng ữồng và mật độ trồng sao cho cây đủ ánh sáng là hết sức quan họng

Cà chua có nhu cầu nước ở các giai đoạn sữứi trưởng rất khác nhau Lúc cây ra hoa là thòi kỳ cần nhiều nước nhất Nếu không thường xuyên giữ ẩm, việc hình thành chùm hoa và tỷ lệ đậu quả sẽ giảm

Về dừih dưỡng, cà chua cần kali hon cả, sau đó là đạm

và lân

Theo Bùi Quang Xuân hàm lượng nitrat ữong quả cà chua ở các liều lưọng, tỷ lệ bón đều rất thấp và ít bị ảnh hưởng của liều lượng đạm Có thể hiểu điều này do NO3

mà cây hút chủ yếu được tích lũy trong lá Hàm lượng nitrat trong lá cao hon trong quả rất nhiều lần.

Cũng theo tác giả, cà chua cho năng suất cao nhất khi được bón lOOkg P2O5 và 80 - lOOkg K2O Phân lân và kali không có ảnh hưởng đến hàm lượng niưat trong quả cà chua Ngoài ra, bón kali thích họp sẽ làm tăng chất lượng

và hình thức quả

Theo giá trị sử dụng và dạng quả, có thể chia cà chua thành 3 nhóm giống:

+ Cà chua hồng: là loại cà chua được trồng phổ biến

hiện nay Quả có hình dạng như quả hồng, không có miii hoặc không rõ múi Chất lượng ăn tưoi, ch ếb iối cũng như nấu nướng cao do thịt quả đặc, nhiều bột, lượng đường cao Phần lớn trong nhóm này là các giống được lai tạo, chọn lọc trong nước và một số giống rứiập nội Các giống chứứi vụ thường được sử dụng ở phía Bắc là Ba Lan, Hồng Lan, số 214, HP5, H Pl, P375, các giống nhập nội của Pháp, Đài Loan ở các tình phía Nam diện tích ữồng nhiều là giống 12, SB2, SB3, các giống nhập nội của Mỹ, Pháp, Trong vụ Xuân Hè hoặc Đông Xuân sớm có các giống chịu rửũệt độ cao, cho năng suất khá là CSl, M V l,

+ Cà chua múi: quả to, rứiiều ngăn rõ rệt, tạo thành

múi Phần lón các giống thuộc loại này thuộc dạng hình sữứi trưởng vô hạn, có thòi gian sinh trưởng dài, năng suất và khả năng chống chịu khá nhưng chất lượng quả kém so vói cà chua hồng nên ít được ưồng trong sản xuất

+ Cà chua quả nhỏ: gồm các giống địa phưong,

ửiường được gọi là cà chua bi, gặp rải rác ở các vùng mii cao và ven biển miền Trung Chiíng có lượng axit cao, hạt nhiều, khả năng chống chịu khá nên được sử dụng làm hạt giống Gần đây, rứiiều cơ quan nghiên aru như Viện nghiên aíu Rau quả, Viện Cây Lương thực và Cây Thực Phẩm đã nhập và chọn lọc các dạng cà chua quả rửiỏ, màu

đỏ hoặc màu vàng vừa sử dụng rữiư một loại rau, vừa dùng làm món ữáng miệng như một loại quả

II K ỹ th uật trồn g cà chua

1 Giống cà chua

1.1 Giống F1 nhập nội

- Red Crown 250 là giống lai F l, thân sirửì trưởng

vô hạn cao 1,5 - 2m, cần làm giàn chắc chắn, cây tăng trưởng mạnh, chống chịu tốt bệrữi héo vi khuẩn và thối hạch khá, trồng được trong mùa nắng cũng như trong mùa mưa, khả năng đậu quả cao trong mùa mưa, quả phát triển đều, quả tròn, hoi có khía, rất cứng và ít nứt

quả trong mùa mưa Giống cho thu hoạch 65 - 70 ngày sau khi trồng, thời gian thu hoạch dài, năng suất 30 -

40 tấn/ha

- TN52 nhập từ Ấn Độ là giống lai F l, thân sinh trưởng hữu hạn, ữồng được quanh năm, quả to dạng hình vuông, chín đỏ đẹp, thịt dày rất ciíng, trọng lượng quả trung bình 90 - lOOg, thu hoạch 6 5 - 7 0 ngày sau khi trồng, năng suất biến động từ 20 - 30 tấn/ha, lượng hạt giống trồng cho l.OOOm^ từ 8 - lOg (330 - 350 hạt/g), ữồng đưọc quarửì năm

- Cà chua F1 số 607 là giống lai F l, thân sữih trưỏng hữu hạn, tán cây và lá phân bố gọn, kháng bệnh héo xanh tốt, chịu lứiiệt, ưồng được quanh năm Quả dạng trứng, ngắn, hoi vuông, clún màu đỏ tưoi, cứng, ữọng lượng trung bình 100 - 120g/quả

Đây là giống lai F l, không nên lấy hạt trong quả ăn tưoi đem ữồng lại vì năng suất và phẩm chất giảm

1.2 Giống địa phưong

- Cà chua cùi: Quả hình tròn dẹt, to trung bình, màu hồng, quả chia nhiều ngăn, chứa nhiều hạt, quả có vị chua,

có khía hay không có khía, thường sử dụng ăn tưoi Cà chua cùi ữồng phổ biến nhiều noi ở vùng đồng bằng sông Cửu Long như Mỹ Tho, Gò Công, Hóc Môn

- Cà chua bòn bon: Trồng phổ biến ờ Sóc Trăng, Bạc

Liêu Cây sữữi trưởng vô hạn, quả hình bầu dục dài, màu

đỏ, ữon láng, không khía, thịt dày, quả chia làm nhiều

ngăn, chứa ít hạt Quả được sử dụng làm mứt, tưong cà,

ăn tươi hay chế biến, nấu nướng

- Cà chua gió: Trồng phổ biến ở vùng An Giang, Châu Đốc Quả hình bầu dục dài, đầu hoi rứiọn, màu đỏ, không khía, thịt dày, quả chia nhiều ngăn và chứa ít hạt Cà chua gió chịu nóng giỏi nên trồng được vào mùa hè, quả cũng được sử dụng để chế biến, nấu nướng hay ăn tươi

Giống địa phưong, năng suất thấp, quả nrrt nhiều, xấu

xí trong vụ trồng vào mùa mưa

1.3 Các giống cà chua phổ biến ở miền Bắc

Cà chua dây Đông Anh; Cà chua múi; Cà chua Ba Lan xanh; Ba Lan hắng, Hồng Lan; HP5; P375; CV12; Cà chua 95; Cà chua lai

1.4 Các giống cà chua được trồng ở cả 2 miền Bắc - Nam

Giống cà chua lai TN30; Giống cà chua lai TN24; Giống cà chua lai TN19; Giống cà chua Red Crown 250; Giống cà chua MVl

1.5 Phưong hướng chọn giống

Đối vói vùng đồng bằng:

- Giống địa phưong: phần lớn là giống cà chua hữu hạn, canh tác không giàn Thường trồng cà cùi, cà bon bon,

cà gió

- Giống nhập nội (thường là giống Fl):

Giống Red Crown 250, giống S901, giống VL2100

Giống cà chua Cherry (còn gọi là cà chua em bé đỏ): quả nhỏ, thịt dày, có thể ăn tưoi.

2 Kỹ thuật trồng

2.1 Luân canh

Thực hiện chế độ luân canh họp lý, không ữồng cà chua ữên đất mà cây trồng trước thuộc họ cà đặc biệt là cây khoai tây

Luân canh cà chua tốt nhất vói cây trồng trước là lúa nước hoặc luân canh vói cây rau

2.2 Thời vụ

Cây cà chua có thể sữih trưởng, phát triển tốt ữong vụ Đông ở vùng đồng bằng, trung du Bắc Bộ, các tìrứi Bắc Trung Bộ

ở các tình miền núi phía Bắc có thể gieo trồng từ tháng 9, tháng 10, kết thúc thòi vụ trước tháng 12

ở vùng đồng bằng Bắc Bộ và vùng trung du Bắc Bộ:

Vụ sớm nhất gieo vào cuối tháng 6 Vụ sớm gieo vào tháng 7 - 8 Gieo trồng trong vụ sớm phải làm luống cao, tiêu nước tốt, che cho vưòn ưom Đặc biệt lưu ý trồng giống chịu nóng ẩm như giống MVl

Chmh vụ gieo vào tháng 9 trung tuần tháng 10, thu hoạch vào tháng 1 - 2 Vụ này có năng suất cao nên gọi là

vụ thuận

Thòi vụ cà chua Xuân - Hè gieo giữa tháng 1, trồng cuối tháng 2 đầu tháng 3, thu hoạch cuối tháng 5 đến

tháng 6, đáp ling nhu cầu của ngưòi tiêu dùng vào những ngày nắng nóng.

Mùa mưa gieo tháng 5 - 6 , thu hoạch tháng 8 - 9 Đây

- Trên đất mới (mói lên liếp trồng); Trồng cà dễ thành công hon, bởi vì đất được ngập nước trong thòi gian trồng lúa nên một số mầm bệnh ở trong đất bị tiêu diệt

* Lên liếp:

- Liếp đôi: mặt liếp rộng 1,0 - l,3m, cao 20cm, trồng 2 hàng, lối đi 0,5m, khoảng cách cây 0,5m, mật độ 2.500 cây/l.OOOm^, phù họp trồng trong mùa nắng và loại hình sứứi trưởng thấp cây cà chua F1 giống 607

- Liếp đơn: Mặt liếp rộng 0,6m, cao 0,3 - 0,4cm, trồng 1 hàng, lối đi 0,6m, khoảng cách cây 0,5m, mật độ 1.600 cây/l.OOOm^ Thích họp trồng mùa hoặc loại cây cao như

cà Red Crown 250

Đối vói cà thấp cây có thể trồng dày hon, khoảng cách cây 0,3 - 0,4m.

b Sử dụng màng phủ nông nghiệp (bạt plastic)

• Mục đích:

Hạn chế côn trùng và bệnh hại: Mặt màu bạc của màng phủ phản chiếu ánh sáng mặt tròi nên giảm bù lạch, rầy mềm, giảm bệnh do nấm tấn công ở gốc thân và đốm trên lá chân

Ngăn ngừa cỏ dại: Mặt đen của màng phủ ngăn cản ánh sáng mặt ừòi, làm hạt cỏ bị chết hong màng phủ.Điều hòa độ ẩm và giữ cấu trúc mặt đất; Màng phủ ngăn cản sự bốc hoi nước trong mùa nắng, hạn chế lượng nước mưa nên rễ cây không bị úng nước, giữ độ

ẩm ổn định và mặt đất toi xốp, thúc đẩy rễ phát triển, tăng sản lượng

Giữ phân bón: Giảm rửa trôi của phân bón khi tưói nước hoặc mưa to, ít bay hoi nên tiết kiệm phân

Tăng lửiiệt độ đất: Giữ ấm mặt đất vào ban đêm (mùa lạnh) hoặc thòi điểm mưa dầm thiếu nắng mặt đất bị lạnh.Hạn chế độ phèn, mặn: Màng phủ làm giảm sự bốc hoi qua mặt đất nên phèn, mặn được giữ ở tầng đất sâu, giúp bộ rễ hoạt động tốt hon

• Cách sử dụng màng phủ nông nghiệp:

- Vật Uệu và quy cách: Dùng 2 cuốn màng phủ khổ rộng 0,9 - Im trồng cà hàng đon, còn hàng đôi 1,5 cuốn

màng khổ 1,2 - l,4m, diện tích vải phủ càng rộng thì hiệu quả phòng trừ sâu bệnh càng cao Chiều dài mỗi cuốn màng phủ là 400m Khi phủ liếp mặt xám bạc hướng lên, màu đen hướng xuống.

- Lên Uếp: Lên liếp cao 20 - 40cm tùy mùa vụ, mặt Uếp phải làm bằng phẳng không được lồi lõm vì rễ khó phát triển và màng phủ nhanh hỏng, ở giữa liếp hoi cao hai bên thấp để tiện việc tưói nước

- Rải phân lót; Nên bón lót lượng phân rứiiều hon hồng phủ rơm vì màng phủ hạn chế mất phân Có thể giảm bớt 20% lượng phân so vói không dùng màng phủ

- Xử lý mầm bệnh: Phun thuốc trừ nấm bệnh như Oxit đồng hoặc Copper B (20g/10 Ht) hoặc VaUdacm (20cc/10 lít) đều hên mặt hếp trước khi đậy màng phủ

- Đậy màng phủ: Mùa khô nên tưới nước ngay hàng hồng cây trước khi đậy màng phủ Khi phủ kéo căng vải bạt, hai bên mép ngoài được cố định bằng cách dùng dây chì bẻ hình chữ u mỗi cạnh khoảng lOcm ghứn sâu xuống đất (dây chì sử dụng được nhiều năm) hoặc dùng tre chẻ lạc ghim mé liếp

2.4 Gieo hạt và ươm cây con

Lượng hạt giống gieo: 100 - 150 cho Iha Trước khi gieo hạt nên ngâm hạt trong nước ấm 40 - 50“c trong khoảng 3 giờ Sau đó, cho hạt vào túi vải bọc giấy kừi Để

ở chỗ kừì Sau khoảng 3 - 4 ngày rễ mọc thì đem gieo vào vưòn ưom

Sau khi gieo hạt đều trên mặt đất, rải 1 lớp tro mỏng, trên phủ một lóp rom mỏng và tuói nước để có

đủ độ ẩm Sau khi gieo khoảng 30 - 40 ngày, cây đạt 5 -

6 lá, có thể đem trồng, cây con già hon dễ ngã trong mùa mưa Làm mái che cho cây con khi mưa Đon giản

có thể dùng ni lông trong suốt dễ dàng mở ra khi trời nắng hoặc lưói ni lông mịn giữ suốt giai đoạn vườn ưom giúp cản bớt giọt mưa to

Chú ý; Xử lý cây con trong vườn ưom bằng phun thuốc ngừa bệnh héo cây con trên liếp trưóc khi gieo hạt bằng oxít đồng hoặc Copper B, sau đó cách 4 - 5 ngày phun một lần và phim 1 ngày trước khi đem trồng bằng một trong các loại thuốc Ridomil, Alliette, Rovral, Monceren, Benlate, Copper Zừic, Topsm-M, Kasuran , rải Basudừi sau khi gieo để ngừa kiến tha hạt

2.5 Yêu cầu của việc làm đất trồng

- Đất trồng cà chua phải có thòi gian để ải, thòi gian ải tùy theo mùa vụ, nhưng ít nhất là một tuần, đất phải sạch

cỏ dại và toi xốp nhưng chú ý ữánh đập đất quá nhỏ thành dạng đất bột Sau khi cày bừa lại và lên luống sơ bộ Sửa sang thành luống chính thức để chuẩn bị ữồng

Trồng 1 hàng không nên làm giàn, tạo hình, chiều rộng luống từ 0,7 - 0,8m

Trồng 2 hàng cần làm giàn, tạo hình

- Luống cà chua có chiều rộng 110 - 120cm, rãnh rộng

20 - 25cm, cao 30cm

- Các luống nên bố trí theo hướng Đông - Tây.

Trồng cà chua vụ Xuân lên luống cao hơn vụThu Đông

Bón lót và hồng cà chua ra ruộng sản xuất:

- Hố trồng cuốc sâu 12 - 15 phân

- Mỗi hố bón Ikg phân chuồng hoai mục (có thể thay phân chuồng bằng nước phân trên mỗi luống đánh

2 rãnh sâu 12 - 18cm cách nhau 80cm, phân nước được tưới vào rãnh này và phủ đất lên, phoi đất khoảng 2 ngày rồi trồng cây)

- Mật độ trồng cà chua tùy thuộc vào đặc điểm của giống, mức độ phì nhiêu của đất nhưng có thể bố trí như sau:

+ Nên trồng cà chua vào buổi chiều

+ Hàng cách hàng 80cm, cây cách cây 60cm, hoặc có thể là cây cách cây 40cm

+ Khi trồng nên cắt bớt rễ cái để cho cây khi ữồng bén

+ Trồng xong tưói nước cho cà chua ngay

Nếu chưa kịp bón lót thì tưói nước, pha thêm phân bắc để cimg cấp dừửì dưỡng cho cây

Để bón lót, sử dụng lượng phân sau cho mỗi hecta:

- Phân chuồng hoai mục: 15 - 20 tấn

2.6 Cây giống

Cây giống cà chua tốt có chiều cao trung bình 18 - 20cm, số lá từ 5 - 6 (khoảng 25 - 30 ngày sau khi gieo ở vườn ưom), thân và gốc cây mập, màu tím nhạt có một lóp lông tơ mềm, không có sâu bệnh hại

Im^ vườn ươm gieo từ 2,5 - 3gr hạt, mật độ sau khi tỉa càrửi khoảng 800 - 900 cây Nếu trồng với mật độ 1.000 - 1.200 cây 1 sào Bắc Bộ (360m^) cần khoảng 150 - 200gr hạt (khoảng 27.750 - 33.350 cây/ha cần 4,5 - 5,4kg hạt) Tuổi cây trồng vụ Đông 25 - 30 ngày, trồng vụ Xuân Hè cần 35 - 40 ngày

Phải phòng trừ kịp thời sâu bệnh hại cây con ngay trong vườn ưom Tỉa bỏ những cây xấu, yếu ớt Tỉa cây

2 đợt; lúc 2 lá và 4 lá thật Khoảng cách cây sau khi tỉa

10 - 15cm

Không bón phân cho cây ữong vưòn ưom để rèn luyện cây giống, tưới ít nước (đảm bảo độ ẩm đất 60%) Trước khi nhổ để trồng từ 7 - 10 ngày không tưói nước, nhưng trước lúc nhổ 4 - 5 giờ tưói đẫm nước để nhổ ữánh

bị điít rễ

2.7 Phân bón

Phản bón: Lưọng phân bón thay đổi tùy theo đất, đất cao bón nhiều phân hon đất ruộng Thông thường đối vói đất cao, để có năng suất cà chua từ 45 - 50 tấh/ha, ngưòi

Cách bón:

Phân loại Phân

chuồng Vôi

Phân16-16-8 Urê

PhânKCLKhối lượng

(kg) 10.000 500 600 220 100Bón lót

40 ngày sau trồng)

20

Lần 3 (60 -

65 ngày sau trồng)Lần 4 (70 -

80 ngày sau trồng)

100 40

Lượng phân sử dụng cho l.OOOm^:

- Hữu ccv: 2 tấn phân chuồng hoai

- Hữu cơ sừửi học HVP 401B: lOOkg

- Hữu cơ khoáng vi lượng HVP 301B: 3kg

bón lá HVP TĐT siêu ra hoa - tăng đậu quả, phun 7 ngày/lần.

Thúc quả lớn nhanh nên phun xen kẽ HVP 6-20-20 và HVP Ga3

Để chống mrt thân, nứt quả cà chua nên phun HVP giàu canxi - giàu Bo - giàu lân - giàu magiê

Giúp quả cà chua có chất lượng quả tốt, màu sắc đẹp, cân nặng, trước khi thu hoạch 15 ngày nên phun HVP 0- 25-25

+ Thúc lần 4: (sau lần thu quả đầu tiên): 7kg urê +

7kg kaU + 5kg NPK

Cà chua cần được bón thúc nhiều lần kết họp vói tưói nước, nên tập trung bón thúc vào thời kỳ cây ra hoa, đậu quả và sau mỗi lần thu hoạch quả Tròi khô thì bón thúc vói nồng độ phân loãng Tròi râm và mưa thì bón thúc phân vói nồng độ đặc hơn

Chú ý khi bón phân cho cà chua

Cây họ cà (cà chua, ớt) rất nhạy cảm vói triệu chứng thiếu Calcium, biểu hiện là thối đít quả Ngoài việc bón

lót vôi bột (tức là đă cung cấp thêm Calcium), nếu không bón thúc Calcium Nitrat vào đất như hướng dẫn trên có thể bổ sung bằng Clorua canxi (CaCl2), nồng độ

2 - 4%o phun trên lá định kỳ 7 - 10 ngày/lần từ lúc quả non phát triển

Nếu không dùng màng phủ, nên chia rửiỏ lượng phân hon và bón nhiều lần để hạn chế mất phân

Có thể dùng thêm phân bón lá vi lượng rửiư Master Grow, Risopla II và IV, Miracle, phun định kỳ 10 ngày/lần từ khi cấy đến 10 ngày trước khi thu hoạch đợt đầu tiên, nồng độ theo khuyến cáo trên rứiãn chai phân Không nên lạm dụng chất kích thích tăng trưởng nhất là giai đoạn phát triển quả vì dễ bị bệnh và giảm phẩm chất quả

Cà chua là cây trồng, thực phẩm rất quen thuộc vói con ngưòi, có thể carửi tác ở mọi noi, kể cả trong vườn, ngoài đồng, trong rứìà kính lẫn trong thùng xốp di động Nhằm giúp cà chua ra sai quả, bà con nên chú ý đến việc sử dụng phân bón thích họp như một số khuyên cáo dưới đây do các chuyên gia Bộ Nông nghiệp Mỹ tư vấn

Nhu cầu phân bón đối vói cà chua

Nhu cầu phân bón của cà chua thay đổi tùy theo quá trình phát triển của cây trồng, của đất cũng rửiư việc chăm sóc của con người Muốn biết cụ thể nhu cầu phân bón của cà chua thì trước tiên người ta phải thử nghiệm, phân tích chất đất Nói ngắn gọn hơn, đất

nghèo cần nhiều đạm, dưỡng chất hon so vói đất màu

mỡ Hiện nay trên thị trường có bán những bộ kít để thử đất Nếu không được cung cấp dưỡng chất họp lý,

cà chua mắc phải nhiều loại bệnh, sản lượng thấp và chất lượng quả kém

Những loại phân bón tốt nhất cho cà chua

- Phân đạm (Nitơ) là nguồn cimg cấp dưỡng chất chúứi cho cà chua Các ihàrủì phần có ữong phân đạm rất thích họp cho việc phát triển lá, tuy nhiên không nên lạm dụng, nếu có quá nhiều đạm, thay vì ra quả cà chua sẽ phát triển mạnh về lá

- Phân lân (Phốt pho) thường được thương phẩm dưới dạng quặng phốt phát, giúp kích thích ra hoa và quả cho

cà chua, giúp quả to khỏe và giàu dưỡng chất

- Kali: Cùng với đạm và lân, kali giúp cà chua tăng trưởng tốt, đặc biệt là quá trình quang hợp ánh sáng Thiếu kali cà chua dễ mắc bệnh, quả đen, nghèo dưỡng chất

- Vi dưõng chất: Gồm sắt, đồng, kẽm, magiê và mangan, tuy có số lượng cần rất nhỏ lứiung lại rất quan trọng để giúp cây ữồng khỏe, chống chọi bệnh tật và phát hiển nhanh

- Các loại phân nhả chậm: Đây là dưỡng chất rất an toàn cho các loại cây ữồng nói chung và cho cây cà chua nói riêng, đặc biệt là nhóm cây ữồng không chịu được hóa chất mạnh

- Phân bón dạng lỏng: Rất thích họp vói cà chua, có hiệu quả nhanh, tăng năng lượng cho cây cà chua và giúp cây trồng hấp thụ tốt thông qua rễ và lá.

- Phân bón hữu cơ: Đây là rứióm phân bón an toàn, không có chứa hóa chất như: phân động vật, rác thải, vỏ trứng, chất thải nông nghiệp, sản phẩm thải của ngành cà phê, xưong động vật, các loại rong biển, chế phẩm của ngành nông nghiệp rất có lọi cho cây trồng, cho đất và môi trường xung quanh

Vài cách tự chế phân bón dùng cho cà chua

- Phân bón từ tóc: Theo nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy lông, tóc người và động vật là nguồn giàu dưỡng chất, tạo ra nguồn phân bón hữu cơ rất tiềm ẩn cho cà chua không kém gì phân đạm, như nitơ, lưu huỳnh và keratin (chất sừng), giúp cho cà chua chắc khỏe Lông, tóc khi bón trong đất phân hủy nharửi và không gây hại cho môi trường Có thể gom lại sau khi chải tóc, ở các hộ cắt tóc, lò giết mổ ữâu bò

- Sản xuất phân từ bã cà phê: Bã cà phê sau khi phoi khô ữộn vói vỏ tníng nghiền, các chế phẩm nông nghiệp sau đó rắc vào gốc cà chua Đây là nguồn phân bón cung cấp dưỡng chất hữu cơ cho cà chua và làm cho đất toi xốp, lưu giữ độ ẩm

- Sản xuất phân bón từ vỏ tníng: Đây là nguồn phân bón giàu canxi và nitơ vỏ trứng gom đem sấy khô, nghiền rủìỏ Trước khi bón cho cà chua nên tưói ướt gốc

và rắc bột vỏ tníng lên, làm như vậy sẽ lưu giữ được các dưỡng chất quan trọng có ữong vỏ trứng.

- Sản xuất phân bón từ muối Epsom: Muối Epsom (Magnesium Sulíate) là thành phần của phân bón vô cơ nhưng lại rất cần cho cây cà chua và cũng là họp chất được người ta dùng để tắm dưỡng da, làm đẹp cho phụ

nữ Cách dùng như sau, trộn 4,5 lít nước với một thìa cà phê muối Epsom (thường có bán tại các quầy thuốc) để tạo đủ lượng magiê và sun phát cấp cho cây trồng, tuy nhiên chỉ nên bón 1 tháng 1 lần

- Ngoài các loại phân nói ữên ngưòi ta có thể chế phân bón cho cà chua từ hạt bông, phân doi, sản phẩm phụ từ

cá, có thể phoi khô và nghiền nhỏ bón trực tiếp hoặc hòa vào nước tưới cho cây trồng

2.8 Mật độ và khoảng cách

Trong mùa mưa, hoặc đối vói giống cà chua sirửi trưởng vô hạn, cành lá sum sê thì lên luống trồng 1 hàng, khoảng cách hàng 0,8m, khoảng cách giữa cây với cây 0,5m, mật độ 2,5 vạn cây/ha Những giống sinh trưởng vô hạn, cành lá xum xuê phải trồng thưa hơn lứiững giống sinh trưởng hữu hạn Các giống có

độ cao trung bình, cành lá sinh trưởng trung bình, thuộc loại hình sinh trưởng bán hữu hạn hoặc trồng trong mùa khô thì trồng 2 hàng trên luống khoảng cách hàng từ 0,65 - 0,70m, khoảng cách cây 0,4 - 0,45m, mật độ 3,5 vạn cây/1 ha

Nói chung khoảng cách trồng cà chua: Hàng cách hàng 70 - 80cm X cây cách cây 30 - 40cm.

2.9 Kỹ thuật chăm sóc

Tưới nước

Sau khi ữồng phải tưới nước liên tục trong 1 tuần, mỗi ngày tưói 1 lần vào buổi sáng Sau khi cây bén rễ thì 2 - 3 ngày tưói 1 lần

- Khi cành lá phát triển nhiều thì lượng nước tưói mỗi lần phải được tăng lên

- Thòi kì cà chua ra hoa và quả nhỏ là lúc cây cần nhiều nước nên đất luôn phải được giữ ẩm

Tưới phân thúc

Cà chua cần được bón thúc nhiều lần kết họp vói tưói nước, nên tập trung bón thúc vào thòi kì cây ra hoa, đậu quả và sau mỗi lần thu hoạch quả Trời khô thì bón thúc vói nồng độ phân loãng Tròi râm và mưa thì bón thúc phân vói nồng độ đặc hon

Vun xới

Việc vun xói cà chua cần được tiến hành trước khi cây

ra hoa kết quả Từ lúc hồng đến khi cây được 20 ngày phải vun gốc 2 lần: lần thúc thứ nhất sau khi ữồng khoảng 8 - 1 0 ngày và lần thứ hai cách lần thứ nhất 1 tuần

Làm giàn

Việc làm giàn được tiến hành sau khi cây ra chùm hoa thứ nhất

Tốt nhất nên tiến hành làm giàn cà chua theo kiểu làm hàng rào Mỗi một cây cà chua được cắm một cọc thẳng đứng sát gốc Cây vươn tới đâu thì buộc thân cây vào cọc tói đó Cọc thường dài l,5m , đóng sâu xuống đất 20cm.

Cần buộc một cây nối theo hàng cọc cho giàn được chắc.Những giống cà chua sinh trưởng vô hạn và sinh trưởng bán hữu hạn, cây cao, thân lá smh trưởng mạnh,

có nhiều nhánh, vì vậy nhất thiết phải làm giàn, tỉa cành, tạo hình

Sau khi trồng 35 - 40 ngày, phải tiến hàrửi làm giàn sớm và kịp thời Nguyên liệu làm giàn thường là trúc, nứa tép, cây điền thanh, cây đay giống, có điều kiện thì làm giàn cọc bằng chất dẻo buộc dây ni lông, ở miền Bắc thường làm giàn chữ A, ở miền Nam thường làm giàn tầng

Bấm ngọn và tỉa cành

Cây cà chua mỗi nách đều có chồi nách và đều có khả năng phát triển cành lá, ra hoa và đậu quả Những cành ở gần chùm hoa thứ nhất, đặc biệt ở vị trí cành ngay dưói chùm hoa cho sản lượng tương đương so vói cành ở thân chírủì Vì vậy khi tỉa cành cần lưu giữ thân chmh và 1 thân phụ dưới chùm hoa thứ rứiất

Số chùm hoa ữên thân chúứi đối với giống thuộc loại hình sừửi trưởng vô hạn rất nhiều từ 12 - 20 chùm Những chùm hoa ra sau thường không đậu quả nhỏ, không đạt