Báo cáo nghiên cứu nông nghiệp " Đảm bảo năng suất rừng trồng, thu nhập và thương mại thông qua cải thiện quản lý sâu bệnh hại rừng trồng ở Việt Nam "

DỰ ÁN CARD 023/07VIE Đảm bảo năng suất rừng trồng, thu nhập và thương mại thông qua cải thiện quản lý sâu bệnh hại rừng trồng ở Việt Nam Đào Ngọc Quang Phòng Nghiên cứu Bảo vệ Thực vật rừng Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam © The State of Queensland Department of Employment, Economic Development and Innovation, 2009 Mục tiêu tổng quát Nâng cao năng lực của cán bộ công tác trong lĩnh vực bảo vệ rừng Mục tiêu cụ thể 1. Thiết lập cơ sở dữ liệu và bộ mẫu sâu bệnh hại rừng. 2. Đào tạo kỹ năng điều tra sâu bệnh hại...

thông qua cải thiện quản lý sâu bệnh hại rừng trồng ở Việt Nam

Đào Ngọc Quang Phòng Nghiên cứu Bảo vệ Thực vật rừng

Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

Mục tiêu tổng quát

Nâng cao năng lực của cán bộ công tác trong lĩnh vực

bảo vệ rừng

Mục tiêu cụ thể

1 Thiết lập cơ sở dữ liệu và bộ mẫu sâu bệnh hại rừng

2 Đào tạo kỹ năng điều tra sâu bệnh hại rừng; đánh giá

thiệt hại; phân tích rủi ro; thu thập, bảo quản, giám

định và xử lý mẫu

3 Thiết lập mạng lưới các trung tâm điều tra tại 3 trung

tâm vùng của Viện KHLN VN với đầy đủ trang thiết bị,

được hỗ trợ bởi các Chi cục BVTV.

Phạm vi dự án

• Tập trung vào vấn đề sâu bệnh hại rừng

trồng thông, keo và bạch đàn ở Việt Nam

• Các chủ rừng với các qui mô khác nhau

– Lâm trường quốc doanh

– Lâm trường trực thuộc tỉnh

– Các hộ trồng rừng

• Thiết lập mạng lưới điều tra cấp quốc gia,

tập trung tại Hà Nội và 3 Trung tâm vùng

thuộc Viện KHLN VN (Vĩnh Phúc, Quảng

Trị và Gia Lai):

• Xuất bản sách hướng dẫn điều tra ngoài

thực địa và các tài liệu liên quan khác.

Cơ quan thực hiện

Phía Úc

• Nhóm nghiên cứu sâu, bệnh hại rừng, Cục Nông, Lâm,

Ngư nghiệp

Phía Việt Nam

• Phòng N/C Bảo vệ Thực vật rừng, Viện Khoa học Lâm

nghiệp Việt Nam

Phía Nam Phi

• Viện Công nghệ sinh học Nông, Lâm nghiệp, Trường

Đại học Pretoria

Thời gian: 2 năm (6/2008 – 5/2010)

Nội dung

• Xử lý và sắp xếp lại bộ mẫu và cơ sở dữ liệu sâu

bệnh hại rừng của Viện KHLN VN.

• Tập huấn đào tạo chẩn đoán và điều tra sâu bệnh

hại rừng (tại Úc và Việt Nam).

• Chương trình đặt bẫy và điều tra sâu bệnh hại rừng.

• Xác định các loài sâu bệnh hại chủ yếu.

• Biên soạn sách hướng dẫn điều tra ngoài thực địa

và các tài liệu hỗ trợ khác (Tiếng anh và tiếng Việt).

Phương pháp nghiên cứu

• Xây dựng cơ sở dữ liệu tại Viện KHLN Việt Nam dựa

trên dữ liệu đã có Các tiêu chuẩn lựa chọn cơ sở dữ

liệu sẽ được sửa đổi phù hợp với điều tra trong lâm

nghiệp.

• Xây dựng bộ sưu tập mẫu chuẩn tại Viện KHLN VN

Mua mới tủ lưu trữ mẫu hiện đại và cải thiện kỹ thuật xử

lý mẫu.

• Các kỹ năng điều tra (thiết kế tuyến điều tra, thu thập

mẫu, bảo quản mẫu, ghi chép số liệu, xác định nhanh

ngoài hiện trường, giám định trong phòng thí nghiệm) sẽ

được nâng cao qua khóa tập huấn tại Úc và Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

• Một hệ thống bẫy côn trùng sẽ được triển khai ở Việt

Nam với những thiết bị bẫy đơn giản Số liệu thu thập

được sẽ được các nhà khoa học thuộc Viện KHLN VN

bổ xung vào cơ sở dữ liệu.

• Xây dựng hệ thống mạng lưới chuẩn thông qua các

lớp tập huấn tại các trung tâm vùng, chương trình đặt

bẫy côn trùng và điều tra sâu bệnh hại.

• Soạn thảo và xuất bản sách hướng dẫn điều tra ngoài

thực địa các loài sâu bệnh hại rừng trồng ở Việt Nam sẽ

nâng cao sự hiểu biết của các cán bộ thuộc các trung

tâm vùng, sẽ là nguồn thông tin quí giá đối với các chủ

rừng.

Kết quả

Xây dựng cơ sở dữ liệu về sâu bệnh hại rừng

• Bộ mẫu côn trùng của Viện KHLN VN đã được xử lý và sắp xếp lại

bằng phần mềm MS Excel và cơ sở dữ liệu điều tra sâu bệnh hại

rừng

Lý lịch bộ mẫu côn trùng của Viện KHLN VN Cơ sở dữ liệu điều tra sâu bệnh hại rừng

• Bộ mẫu côn trùng của Viện KHLN VN bao gồm 1000 mẫu, trong đó

có 500 mẫu đã xác định được tên khoa học đến loài hoặc giống,

700 mẫu đã xác định được cây chủ bị hại

Bộ mẫu côn trùng của Viện KHLN

VN sau khi được sắp xếp lại

Mẫu côn trùng được gắn lý lịch mẫu

và số hiệu mẫu mới

Chương trình đào tạo về điều tra sâu bệnh hại

Lớp tập huấn “Đào tạo kỹ

năng điều tra và chẩn đoán

sâu bệnh hại rừng” được tổ

chức tại Úc tháng 2 năm

2009 Lớp tập huấn tập trung

vào chẩn đoán và nhận biết

các triệu chứng gây hại,

phương pháp điều tra, đánh

giá thiệt hại, phân tích rủi ro;

và thu thập, bảo quản, giám

định và xử lý mẫu sâu bệnh

hại.

Chương trình đào tạo về điều tra sâu bệnh hại

3 lớp tập huấn đào tạo điều tra sâu

bệnh hại rừng tổ chức ở Việt nam

từ tháng 9 năm 2009 đã thu hút

được 55 học viên: Viện KHLN VN

(19 học viên), các Cục BVTV (30

học viên), các Chi cục Lâm nghiệp

(05 học viên) và Trường Cao đẳng

Lâm nghiệp (01 học viên).

Các học viên được đào tạo về

phương pháp điều tra, nhận biết và

ghi chép các triệu chứng bị hại và

duy trì hệ thống bẫy côn trùng

Xây dựng mạng lưới điều tra

• 3 Trung tâm vùng thuộc Viện KHLN VN thiết lập nên mạng lưới điều

tra:

– Trung tâm Lâm nghiệp nhiệt đới

– Trung tâm Sản xuất Khoa học Lâm nghiệp Đông Bắc bộ

– Trung tâm Sản xuất Khoa học Lâm nghiệp Bắc Trung bộ.

• Các cán bộ của các trung tâm này đã tham dự lớp tập huấn tại Úc

và trở thành cầu nối quan trọng cho các lớp tập huấn tiếp theo cũng

như công việc điều tra tại mỗi vùng Mỗi trung tâm đã được trang bị

một số trang thiết bị phục vụ công tác điều tra và xử lý mẫu:

– GPS

– Kính lúp

– Hộp tiêu bản

– Bẫy côn trùng

– Tủ đá.

Chương trình đặt bẫy côn trùng

• Các cán bộ thuộc 3 trung tâm vùng

của Viện KHLN VN đã được đào tạo

các kỹ năng điều tra sâu bệnh hại

rừng và chương trình đặt bẫy côn

trùng Qua quá trình làm việc họ sẽ

tiếp tục nhân rộng những kiến thức

này đến các cán bộ khác.

• Các bẫy côn trùng được đặt tại 3 loại

rừng trồng: Keo, Bạch đàn và

Thông.

Soạn thảo sách hướng dẫn điều tra sâu bệnh hại

• Sách hướng dẫn sẽ là cơ sở hỗ trợ xác định tên khoa

học một số loài sâu bệnh hại thường gặp:

– Keo (11 loài sâu và 8 loài bệnh)

– Bạch đàn (11 loài sâu và 12 loài bệnh)

– Thông (8 loài sâu và 5 loài bệnh)

• Sách bao gồm những thông tin về đối tượng gây hại:

– Tên loài

– Tên thường gọi

– Cây chủ bị hại

– Triệu chứng gây hại

– Sự xuất hiện

Soạn thảo sách hướng dẫn điều tra sâu bệnh hại

• Sách bao gồm các thông tin:

– Cách thu mẫu và chuẩn bị mẫu phục vụ giám định tên khoa học.

– Danh sách các trang thiết bị cần thiết phục vụ điều tra

sâu bệnh hại rừng.

– Mẫu phiếu điều tra ngoài hiện trường.

– Bảng chú thích các thuật ngữ.

• Bao gồm những ảnh màu với độ phân giải cao.

• Sách được xuất bản bằng cả tiếng Anh và tiếng

Việt, có cả bản điện tử và bản in.

Kết luận

• Bộ mẫu côn trùng của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đã

được xử lý và đưa vào cơ sở dữ liệu để quản lý, và rất nhiều mẫu

đã xác định được tên khoa học

• Tổ chức các lớp tập huấn đào tạo kỹ năng điều tra sâu bệnh hại

cho các cán bộ công tác trong lĩnh vực quản lý sâu bệnh hại rừng

của Viện KHLN VN và Cục Bảo vệ Thực vật

• Mạng lưới điều tra sâu bệnh hại được thiết lập tại các Trung tâm

vùng của Viện KHLN VN (Vĩnh Phúc, Quảng Trị và Gia Lai), cung

cấp dịch vụ tư vấn cho các hộ trồng rừng Hơn nữa, những cán bộ

thuộc mạng lưới này được trang bị đầy đủ các trang thiết bị phục vụ

công tác điều tra, bao gồm: bộ dụng cụ thu mẫu tại hiện trường,

dụng cụ trong phòng thí nghiệm, thiết bị GPS, máy ảnh kỹ thuật số,

bẫy côn trùng và phiếu ghi lý lịch mẫu Mạng lưới này sẽ là tiền thân

của hệ thống điều tra quốc gia

Kết luận

• Sách hướng dẫn điều tra bao gồm đầy đủ các thông tin: triệu

chứng gây hại, cây chủ bị hại, tuổi cây bị hại, phân bố của các loài

sâu bệnh hại chủ yếu tại Việt Nam

• Một số tài liệu hỗ trợ khác sẽ nâng cao nhận thức về vấn đề sâu

bệnh hại cho các Lâm trường quốc doanh và các chủ rừng, đồng

thời cung cấp thêm thông tin để các Trung tâm vùng trở thành cơ

quan tư vấn và cung cấp thông tin hữu ích

• Lợi ích trước mắt của dự án: truyền đạt các kỹ năng điều tra…đến

cho các cán bộ thuộc Viện KHLN VN và Cục BVTV Những kỹ năng

này sẽ được phát triển đến các chủ rừng thông qua cải thiện các

dịch và tư vấn về phát hiện và quản lý sâu bệnh hại, nhằm mục đích

cuối cùng là tăng năng xuất, tăng diện tích rừng trồng và tăng độ

che phủ của rừng

Chân thành cảm ơn