+Truyện Thạch Sanh là truyện cổ tích thần kì tiêu biểu của truyện cổ tích Việt Nam, nên khi giảng GV cần chú ý làm rõ đặc trưng của truyện cổ tích thần kì, đặc điểm của n[r]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH
Học viên : Nhóm 1 Chuyên ngành: LL&PPDH môn Văn học Khóa : 22 (2011 – 2013)
Trang 3Yêu cầu của đề bài
• Cỡ nhóm
Trang 4Thiết kế bài tập dạy học hợp tác trong Truyện cổ tích “Thạch Sanh”
(2 tiết)
Trang 5+Giúp học sinh nắm nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của truyện
+Thấy được sự đối lập giữa thiện – ác, xấu - tốt
- Kĩ năng : Kiến tạo, trình bày, đánh giá, phân tích, so sánh
- Thái độ : Yêu hoà bình, đề cao người tốt, lên án kẻ xấu
Trang 6+Soạn các câu hỏi thảo luận (4 tổ, mỗi tổ đều
chuẩn bị trước câu 2, 4)
+Chuẩn bị bảng phụ
Trang 7D.Đặc điểm và trọng tâm bài học
-Đặc điểm:
+Truyện Thạch Sanh là truyện cổ tích thần kì tiêu biểu của truyện cổ tích Việt Nam, nên khi giảng GV cần chú ý làm rõ đặc trưng của truyện cổ tích thần kì, đặc điểm của nhân vật người dũng sĩ
Trang 8C Phương pháp
-Khi giảng dạy truyện Thạch Sanh, GV cần
kết hợp nhiều phương pháp: đọc sáng tạo, diễn xướng (kể chuyện), nêu vấn đề, gợi tìm, vấn đáp, tái hiện, phân tích, thảo luận nhóm
(bảng phụ) kết hợp diễn giảng và trực quan sinh động (hình ảnh minh họa)
-Ở bài tập này, chủ yếu GV sử dụng hình thức
thảo luận nhóm
Trang 9E.Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ : (4’)
-Lê Lợi đã nhận được gươm thần như
thế nào?
-Ý nghĩa của việc mượn gươm?
Trang 103 Bài mới
tích thần kì tiêu biểu trong kho tàng truyện cổ
tích Việt Nam được nhân dân ta yêu thích Đây là truyện cổ tích về nguồn gốc và những
chiến công của người dũng sĩ Vậy qua hình
tượng nhân vật Thạch Sanh, nhân dân ta muốn gửi gắm điều gì ? (Ý nghĩa của truyện)
Trang 11Truyện “Thạch
Sanh”
Trang 123.2.Bài học
• Hoạt động 1: Giáo viên (GV) hướng dẫn
học sinh (HS) tìm hiểu một cách khái quát nhất về đặc điểm Truyện cổ tích, đặc biệt là
Truyện cổ tích thần kì (7’)
Phương pháp chủ yếu: tái hiện, vấn đáp kết hợp với diễn giảng
Trang 13Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS tìm hiểu chú
thích
Phương pháp chủ yếu: đọc sáng tạo và thảo luận
-GV yêu cầu HS đọc “Chú thích”
1 HS đọc
-GV hướng dẫn HS đọc truyện ( đọc sáng tạo)
1 HS vai Lí Thông, 1 HS vai người dẫn truyện
-GV nhận xét cách đọc
Câu1.Câu hỏi tái hiện : Em thử kể lại câu chuyện
một cách tóm tắt những sự kiện chính
1 HS tóm tắt, HS khác nhận xét, bổ sung
Trang 14Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS tìm hiểu chú
thích
Câu2.Câu hỏi so sánh : Theo em, truyện “Thạch
Sanh” thuộc thể loại nào?
-Vì sao em biết văn bản thuộc thể loại truyện Cổ tích?
-Nó khác Thần thoại, Truyền thuyết, như thế nào?
-GV trao đổi với HS, nhận xét và cho HS ghi bài
Trang 15Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS tìm hiểu về
sự ra đời của Thạch Sanh
Phương pháp chủ yếu: thảo luận, nêu vấn đề
Trang 16Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS tìm hiểu về
sự ra đời của Thạch Sanh
Câu2.Câu hỏi thảo luận 1 : Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh có gì bình thường? Lại có gì khác thường? Trong truyện cổ tích thần kì, xuất xứ kì lạ đó có tác dụng như thế nào? (3’)
-Thời điểm hỏi: Sau khi xác định xong nhân vật chính
-GV phát phiếu học tập số 1 (20 tờ/ 40HS)
-Cỡ nhóm: 2 HS, mỗi em làm độc lập 1 phần, sau đó cả 2 thảo luận và viết vào phiếu học tập
-Kĩ năng: So sánh, đánh giá
-GV mời 1 nhóm trả lời, các nhóm khác bổ sung
Trang 17Phiếu học tập số 1: Sự ra đời và lớn lên
của Thạch Sanh (3’)
Bình thường Khác thường Tác dụng ……… ……… ………
……… ……… ………
……… ……… ………
……… ……… ………
-Yêu cầu:
+Nhóm 2 HS
+Mỗi HS làm độc lập 1 phần (khác thường hoặc bình
thường), sau đó thảo luận và cùng trả lời vào phiếu học tập
+Trả lời được yếu tố thần kì ở đây là gì và tác dụng của
Trang 18Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS tìm hiểu
về sự ra đời của Thạch Sanh
- Hoàn cảnh bình thường:
+Con gia đình nông dân
+Sống nghèo khổ bằng nghề kiếm củi
- Sự ra đời khác thường:
+Ngọc Hoàng sai Thái tử xuống đầu thai làm con
+Bà mẹ mang thai mấy năm mới sinh
+Được thiên thần dạy võ nghệ và mọi phép thần thông
Tô đậm tính chất kì lạ, đẹp đẽ (nghệ thuật) về sự ra đời
và lớn lên của Thạch Sanh
Trang 19Hoạt động 4: GV hướng dẫn HS tìm hiểu những
thử thách mà Thạch Sanh trải qua
Sanh đã trải qua những thử thách nào?
Qua thử thách ấy, ta thấy được những
phẩm chất gì của Thạch Sanh? Đây là câu
hỏi thảo luận số 2 dành cho cả lớp.
Phương pháp chủ yếu: thảo luận, nêu vấn đề,
vấn đáp, tái hiện (so sánh, phân tích, trực
quan sinh động)
Trang 20Câu1.Câu hỏi thảo luận số 2: Trước khi được kết hôn với công chúa, Thạch Sanh đã phải trải qua những thử thách nào? Chàng bộc lộ đức tính gì qua những lần thử thách ấy? Từ đó, em có đánh giá gì về con người chàng? (7’)
-Thời điểm hỏi: Khi nói về những thử thách của Thạch Sanh -GV phát phiếu học tập số 2 (8 tờ/ 40HS)
-Cỡ nhóm: 5 HS, mỗi nhóm làm độc lập, sau đó GV chọn 1 nhóm tốt nhất và 1 nhóm chưa tốt lên trình bày, HS thảo luận và viết vào bảng phụ theo mẫu của phiếu học tập
-Kĩ năng: phân tích, đánh giá, kiến tạo kiến thức
-Các nhóm khác bổ sung, GV nhận xét, hướng dẫn HS phân
Hoạt động 4: GV hướng dẫn HS tìm hiểu những thử
thách mà Thạch Sanh trải qua
Trang 21Phiếu học tập số 2: Những thử thách của Thạch
Sanh (7’)
TÊN THỬ THÁCH ĐỨC TÍNH ĐÁNH GIÁ CHUNG
……… ……… ………
……… ……… ………
……… ……… ………
……… ……… ………
……… ……… ………
-Yêu cầu:
-Nhóm 5 HS
+Liệt kê được đầy đủ các thử thách của Thạch Sanh
+Trả lời được một khía cạnh đức tính của chàng sau mỗi thử thách
Trang 22Thử thách mà Thạch Sanh
-Lần 1: Bị mẹ con Lí Thông lừa đi canh miếu thờ, nơi
có chằn tinh ăn thịt người Phẩm chất : Thật thà, sống
có tình nghĩa
-Lần 2: Bị Lí Thông lừa xuống hang giết đại bàng,
cứu công chúa, rồi ra lệnh lấp kín cửa hang không
cho lên
Phẩm chất: Tốt bụng, thật
thà, không sợ nguy hiểm, can đảm, dũng mãnh
-Lần 3: Bị hãm trong hang đại bàng, bị hồn chằn tinh
và đại bàng hãm hại phải ngồi tù Phẩm chất: Bản lĩnh, thật thà
-Lần 4: Bị 18 nước chư hầu mang quân đánh Phẩm chất: Tấm lòng nhân
đạo, yêu hoà bình
Là người thật thà, can đảm, độ lượng, dũng mãnh
Tượng trưng cho cái thiện, cái tốt, sự công bằng
Trang 23Câu1.Câu hỏi so sánh : Để tôn vinh người dũng sĩ Thạch Sanh,
nhân dân đã tạo thêm nhân vật có chức năng đối lập với chàng,
đó là những ai?
-Chằn tinh, đại bàng và đặc biệt là mẹ con Lí Thông
Câu 2.Câu hỏi thảo luận số 3 : So sánh hai nhân vật Thạch Sanh
và Lí Thông về hành động và đức tính Qua đó, em có nhận xét
gì về cách xây dựng hai nhân vật này? (4’)
-Thời điểm: Sau khi phân tích nhân vật Thạch Sanh
-Mỗi nhóm 5 HS, mỗi nhóm cử đại diện đứng tại chỗ trình bày, không lặp lại ý nhóm khác, chỉ bổ sung
-Kĩ năng: So sánh, đánh giá
Hoạt động 5: Hướng dẫn HS tìm hiểu nhân vật phản
diện
Trang 24Phiếu học tập số 3: So sánh 2 nhân vật Thạch Sanh
và Lí Thông (về hành động và đức tính) (4’)
THẠCH SANH LÍ THÔNG NHẬN XÉT ……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
……….
-Yêu cầu:
+Nhóm 5 HS
+Liệt kê được những hành động anh hùng của Thạch Sanh
Trang 25Hoạt động 5: Hướng dẫn HS tìm hiểu nhân vật phản diện
THẠCH SANH LÍ THÔNG NHẬN XÉT
-Lần 1: Bị mẹ con Lí Thông
lừa đi canh miếu thờ, nơi có
chằn tinh ăn thịt người
xuống hang giết đại bàng,
cứu công chúa, rồi ra lệnh lấp
kín cửa hang không cho lên
tốt của Thạch Sanh (đêm nay, đến
phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì dở cất mẻ rượu, em chịu khó thay anh)
Lừa lọc
-Hành động: Lừa Thạch Sanh xuống
hang, ra lệnh lấp kín cửa hang
Lợi dụng lòng tốt của người khác, bội bạc
-Biện pháp nghệ thuật đối lập giữa 2 nhân vật: chính diện
và phản diện
-Thạch Sanh:
+Là người thật thà,
can đảm, độ lượng, dũng mãnh
+Tượng trưng cho
cái thiện, cái tốt, sự công bằng
-Lí Thông:
+Là kẻ xảo trá, lọc
lừa, bội bạc, bất nhân
bất nghĩa
+Tượng trưng cho
cái ác, cái xấu
Trang 26Hoạt động 6: Hướng dẫn HS tìm hiểu ý nghĩa
của một số chi tiết thần kì
Câu5. Câu hỏi thảo luận số 4 : Truyện có những chi tiết thần kì nào? Theo em, những chi tiết nào là đặc sắc? Vì
sao? (tác dụng, ý nghĩa của chi tiết đó là gì?) (5’)
- Thời điểm: Sau khi tìm hiểu xong các nhân vật, các yếu
tố thần kì
-Cỡ nhóm: 2HS/ nhóm, các nhóm làm độc lập, ghép nhóm 8HS, viết đáp án lên bảng phụ, GV mời đại diện các nhóm trình bày tại chỗ, các nhóm khác bổ sung
-Kĩ năng: lập luận
Trang 27Phiếu học tập số 4: Yếu tố thần kì (5’)
.
Yếu tố thần kì
-Yêu cầu:
-Nhóm 8 HS
+Các nhóm làm việc độc lập, sau đó các nhóm trao đổi phiếu học tập cho
nhau để đánh giá lẫn nhau
+Liệt kê được tất cả các yếu tố thần kì
+Chỉ ra được đâu là yếu tố thần kì mà em cho là đặc sắc nhất, ý nghĩa của nó
Trang 28Hoạt động 6: Hướng dẫn HS tìm hiểu
ý nghĩa của một số chi tiết thần kì
Phương pháp thảo luận, diễn giảng kết hợp với gợi tìm
-GV hướng dẫn HS gợi tìm chi tiết, phân tích tác dụng
nhận xét, diễn giảng
-Chi tiết thần kì đặc sắc:
+ Tiếng đàn thần
Tượng trưng cho công lí
Đại diện cho cái thiện, yêu chuộng hoà bình
+Niêu cơm
Tượng trưng cho tấm lòng nhân đạo, tư tưởng yêu hoà
Trang 29Hoạt động 7: Củng cố (4’)
1.Truyện “Thạnh Sanh” thuộc
loại truyện gì? Cho biết đặc
trưng thể loại?
2.Sự ra đời và lớn lên của Thạch
Sanh có nét giống với nhân vật
trong truyện Cổ tích nào mà em
5.Em có thích kết thúc của truyện không?
-Vì sao? (đây là một kết thúc phổ
biến trong các truyện cổ tích)
-Hãy tìm một số truyện để chứng minh cho điều đó? (Cây khế, Sọ dừa, Tấm Cám…)
Trang 30F Tiến trình tổ chức các hoạt động
điểm Truyện cổ tích, đặc biệt là Truyện cổ tích thần kì (7’)
Sanh (5’)
Thạch Sanh trải qua (37’)
(10’)
Hoạt động 6: Hướng dẫn HS tìm hiểu ý nghĩa của một số chi tiết thần kì (7’)
Trang 31Hoạt động 8: Dặn dò (1’)
- Tóm tắt truyện, học thuộc “Ghi nhớ”
- Xem lại vở ghi, đọc phần đọc thêm
Trang 32HỆ THỐNG CÂU HỎI THẢO LUẬN
Nhóm 2 HS: Câu hỏi thảo luận 1: Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh có
gì bình thường? Lại có gì khác thường? Qua đó, em có nhận xét gì về
xuất xứ của người dũng sĩ trong truyện cổ tích thần kì? (đặc điểm) (3’)
Thạch Sanh đã phải trải qua những thử thách nào? Chàng bộc lộ đức tính gì qua những lần thử thách ấy? Từ đó, em có đánh giá gì về con người chàng? (7’)
Thông về hành động và đức tính Qua đó, em có nhận xét gì về cách xây
dựng hai nhân vật này? (4’)
(tìm trong truyện)
-Theo em, những chi tiết nào là đặc sắc?
Trang 33CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ
QUAN TÂM THEO DÕI!