Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Đo lường và Đánh giá trong giáo dục: Ảnh hưởng của chính sách kiểm định chất lượng giáo dục lên hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của các trường đại học Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC TRẦN THỊ NGỌC BÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÊN HỆ THỐNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC V

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH

ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÊN HỆ THỐNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CỦA CÁC TRƯỜNG

ĐẠI HỌC VIỆT NAM

Chuyên ngành: Đo lường và Đánh giá trong giáo dục

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học : PGS TS Lê Kim Long

Phản biện 1:………

Phản biện 2:………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án Tiến sĩ họp tại

………

Vào hồi giờ ngày tháng năm

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

-Trung tâm Thông tin – Thư viện , Đại học Quốc gia Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lý do đề tài nghiên cứu

Luật GDĐH sửa đổi năm 2018 đã nêu rõ trách nhiệm của các cơ sở GDĐHtrong việc xây dựng và phát triển hệ thống đảm bảo chất lượng phù hợp với mụctiêu, nhiệm vụ và điều kiện thực tế của nhà trường Các hoạt động đảm bảo chấtlượng là cơ sở để nhà trường không ngừng cải tiến và nâng cao chất lượng dạy vàhọc Kiểm định chất lượng là công cụ của đảm bảo chất lượng, là sự đánh giá và xácnhận mức độ nhà trường đáp ứng các yêu cầu chất lượng theo các chuẩn mực giáodục đại học được cơ quan có thẩm quyền được đề ra

Thực hiện Luật Giáo dục (2005), Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật Giáodục (2009), Luật Giáo dục đại học (2012), Luật Giáo dục đại học (2018), thời gianqua, đặc biệt là từ năm 2016 trở lại đây, công tác bảo đảm và KĐCLGD đại họctừng bước được đẩy mạnh, có những bước phát triển mới Bộ GDĐT đã tham mưu

và xây dựng cơ bản đầy đủ các văn bản luật và các văn bản quy phạm pháp luậtdưới luật (nghị định, thông tư, quyết định,…) Các trường đại học ở Việt Nam đãquan tâm đến công tác đảm bảo chất lượng và kiểm định chất lượng giáo dục vàcũng đã đạt được những kết quả nhất định thông qua sự chỉ đạo và hỗ trợ từ nhữngchính sách KĐCL giáo dục của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các cơ quanquản lý nhà nước khác có liên quan Công tác kiểm định chất lượng giáo dục đại họcđược định kỳ cải tiến để phù hợp với xu thế phát triển giáo dục đại học ở Việt Nam

và nhu cầu hội nhập khu vực và quốc tế

Như vậy, với hệ thống chính sách tương đối đầy đủ, số lượng các trường đạihọc được đánh giá và công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng đang tăng nhanh trongnhững năm gần đây Trong bối cảnh như vậy, cần thiết phải có những nghiên cứu đểxem xét chính sách về kiểm định chất lượng giáo dục đại học có tác động như thếnào đối với hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của các cơ sở giáo dục về mặt cơcấu tổ chức, nhân sự, chiến lược, kế hoạch, chính sách, các chỉ số thực hiện và chỉ

số mục tiêu với mục đích nâng cao chất lượng giáo dục Mặt khác, việc định kỳ ràsoát, đánh giá lại công tác kiểm định chất lượng giáo dục cũng sẽ giúp cho các nhàlàm chính sách giáo dục cũng như các trường đại học có được cái nhìn thực tế, cậpnhật hơn, từ đó có những quyết sách hiệu quả để nâng cao chất lượng Đối với nhàhoạch định chính sách, nghiên cứu này sẽ chỉ ra tính hiệu quả của chính sách nhưthế nào, cần bổ sung những gì để nâng cao chất lượng đào tạo đáp ứng yêu cầu ngàycàng cao của xã hội Đối với cơ sở giáo dục, nghiên cứu này sẽ chỉ ra được thựctrạng của hệ thống đảm bảo chất lượng và đưa ra những khuyến nghị để hoàn thiện

và phát triển hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong nhà trường Xuất phát từ các

yêu cầu trên, đề tài “Ảnh hưởng của chính sách kiểm định chất lượng giáo dục lên hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của các trường đại học Việt Nam”

được chọn làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích: Nghiên cứu sự ảnh hưởng của chính sách KĐCL giáo dục lên hệ

thống đảm bảo chất lượng trong các trường đại học Việt Nam từ đó đề xuất nhữnggiải pháp để hoàn thiện và phát triển hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong nhàtrường

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan về chính sách KĐCL giáo dục đại học

- Khảo sát và nghiên cứu sự ảnh hưởng của chính sách KĐCL giáo dục đến

hệ thống ĐBCL trong các trường đại học Việt Nam

- Khảo sát và phân tích thực trạng hệ thống đảm bảo bên trong các trường đạihọc và điểm hạn chế của thành tố về hệ thống ĐBCL bên trong của các trường

- Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện và phát triển hệ thống ĐBCL trongcác trường đại học Việt Nam

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là ảnh hưởng của chính sách kiểm địnhchất lượng giáo dục của Việt Nam đến hệ thống đảm bảo chất lượng trong cáctrường đại học

3.2 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động KĐCL của các trường đại học và hệ thống ĐBCL bên trong

4 Câu hỏi nghiên cứu

4.1 Chính sách kiểm định chất lượng giáo dục có ảnh hưởng đến hệ thốngĐBCL bên trong của trường đại học hay không?

4.2 Chính sách kiểm định CLGD đã ảnh hưởng như thế nào đến hệ thốngĐBCL của các trường?

4.3 Những điểm hạn chế nào của hệ thống ĐBCL của các trường cần hoàn thiện?

5 Giả thuyết nghiên cứu

5.1 Giả thuyết 1 (H1): Chính sách về kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đãảnh hưởng đến Hệ thống ĐBCL bên trong của các trường đại học Việt Nam 5.2 Giả thuyết 2 (H2): Hệ thống ĐBCL của các trường đã thay đổi về Cơcấu tổ chức, nhân sự; Chiến lược, kế hoạch, chính sách; Hệ thống thông tin, cơ

sở dữ liệu ĐBCL; Đánh giá và đo lường kết quả ĐBCL; Cải tiến công cụ đánhgiá

5.3 Giả thuyết 3 (H3): Hệ thống ĐBCL bên trong của các trường còn một sốhạn chế cần khắc phục

6 Phương pháp nghiên cứu

6.2 Phương pháp định tính

- Nghiên cứu tài liệu: (1) Nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp tài liệu trong và

ngoài nước liên quan đến chính sách kiểm định CLGD và hệ thống ĐBCL bên trong nhàtrường; (2) Phương pháp sử dụng số liệu sẵn có: Sử dụng Báo cáo tự đánh giá, sốliệu thống kê, Nghị Quyết của Đoàn đánh giá ngoài để phân tích sự thay đổi của hệthống ĐBCL của nhà trường

- Phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc để lấy ý kiến phản hồi của lãnh đạo nhà

trường, cán bộ ĐBCL về sự thay đổi của hệ thống ĐBCL và nhận định về chính

sách KĐCL.

- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến chuyên gia trong lĩnh vực

KĐCL về những vấn đề chính sách KĐCL, hệ thống ĐBCL để xây dựng bộ công cụkhảo sát

7 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu sự ảnh hưởng của chính sáchKĐCL GDĐH đến hệ thống ĐBCL bên trong của trường đại học bao gồm: (1) Cơcấu tổ chức, nhân sự; (2) Chiến lược, kế hoạch, chính sách; (3) Hệ thống thông tin,

cơ sở dữ liệu ĐBCL; (4) Đánh giá và đo lường kết quả ĐBCL; (5) Cải tiến công cụđánh giá kết quả ĐBCL Chính sách ĐBCL là các quy định về tiêu chuẩn kiểm định,quy trình chu trình, tổ chức thực hiện được quy định tại TT 12 của Bộ GDĐT và cácvăn bản hướng dẫn đánh giá

- Về phạm vi khảo sát nghiên cứu: Tập trung khảo sát thu thập ý kiến phản hồicủa lãnh đạo, cán bộ ĐBCL, lãnh đạo Khoa/Viện, cán bộ đào tạo, giảng viên của 35trường trong đó có 20 trường đã được kiểm định theo TT 12 và 15 trường chưa đượckiểm định theo Thông tư này; nghiên cứu phân tích sâu Báo cáo tự đánh giá, tài liệuđánh giá ngoài và phỏng vấn các đối tượng liên quan của 20 trường đã được kiểmđịnh theo TT 12 để xem xét sự thay đổi của các thành tố của hệ thống ĐBCL bêntrong

- Về phạm vi thời gian: Luận án tập trung xem xét hệ thống ĐBCL của 20trường đại học đã được kiểm định trước và sau khi nhà trường đánh giá chất lượngtheo TT 12 (TT 12 được ban hành ngày 18/12/2017)

8.Những đóng góp mới của luận án

8.1 Về lý luận

- Luận án đã hệ thống hóa tình hình nghiên cứu liên quan tới chính sách KĐCLgiáo dục và hệ thống ĐBCL giáo dục trong trường đại học, ảnh hưởng của chínhsách KĐCLGD; hệ thống hóa lại các chính sách về kiểm định CLGD từ khi bắt đầuđến thời điểm hiện nay

- Luận án góp phần hoàn thiện hệ thống khái niệm và nội dung cơ bản về chấtlượng, hệ thống ĐBCL bên trong nhà trường

8.2 Về thực tiễn

- Luận án đã phân tích được tổng thể thực trạng của hệ thống ĐBCL bên trong

của các trường đại học

- Luận án đã phân tích được ảnh hưởng của chính sách kiểm định cơ sở giáo

dục lên hệ thống ĐBCL trong các trường đại học Việt Nam và những hạn chế củamột số thành tố ĐBCL bên trong của nhà trường

- Luận án đã đề xuất ra được một số giải pháp dưới góc độ chính sách và góc

độ cơ sở giáo dục nhằm phát triển hệ thống ĐBCL của các trường đại học Việt Nam

8.3 Về phương pháp

Tác giả đã xây dựng được mô hình, phương pháp đánh giá về ảnh hưởng củachính sách KĐCL giáo dục lên hệ thống ĐBCL trong các trường đại học Việt Nam

về Cơ cấu tổ chức, nhân sự; Chiến lược, kế hoạch, chính sách; Hệ thống thông tin,

cơ sở dữ liệu ĐBCL; Đánh giá và đo lường kết quả ĐBCL; Cải tiến công cụ đánhgiá kết quả ĐBCL Từ đó rút ra những điểm còn hạn chế của hệ thống ĐBCL bêntrong trường đại học đề xuất chính sách phù hợp để hoàn thiện và phát triển

9 Luận điểm bảo vệ

Chính sách về KĐCL giáo dục đại học đã tương đối đầy đủ với mục tiêu, nộidung và tổ chức thực hiện KĐCL đang được các trường triển khai đúng hướng và đãtạo ra những ảnh hưởng tích cực đến hệ thống ĐBCL trong nhà trường về Cơ cấu tổchức, nhân sự; Chiến lược, kế hoạch, chính sách; Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệuĐBCL; Đánh giá và đo lường kết quả ĐBCL; Cải tiến quy trình và công cụ

Các trường về cơ bản đã triển khai tích cực chính sách KĐCL GDĐH, việcđánh giá chính sách về KĐCL GDĐH là cần thiết để tạo ra những căn cứ khoa họccho việc thực hiện chính sách KĐCLGD và phát huy những ảnh hưởng tích cực củachính sách để hoàn thiện và phát triển hệ thống ĐBCL bên trong nhà trường

Các giải pháp được đề xuất trong luận án sẽ góp phần thực hiện chính sách cótính khả thi và hiệu quả trong công tác xây dựng hệ thống ĐBCL bên trong nhàtrường và dần hình thành văn hóa chất lượng

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Tổng quan nghiên cứu

1.1.1 Một số nghiên cứu về sự ảnh hưởng của chính sách kiểm định giáo dục lên

hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của các trường đại học

Những nghiên cứu của các nước trên thế giới

Tác giả Ulker và Bakioglu (2019) tiến hành một nghiên cứu về sự ảnh hưởngcủa kiểm định đến chất lượng giáo dục đại học tại một số quốc gia khác nhau, trong

đó chủ yếu tập trung vào Hoa Kỳ Bischof (2018) nghiên cứu ảnh hưởng của Quytrình Bologna đối với các chế độ đảm bảo chất lượng trong thời kỳ hậu Xô Viết.Rozsnyai (2003) nghiên cứu ảnh hưởng của quy trình Bologna đến đảm bảo chấtlượng giáo dục đại học tại các nước Trung và Đông Âu (CEE) Angela Yung ChiHou, Christopher Hill, Zoe Hu, Lily Lin (2020) nghiên cứu về tác động chính sáchkiểm định của của Đài Loan Tác giả Ko (2017) nghiên cứu về đảm bảo chất lượngcủa các trường đại học của Hà Quốc và đánh giá chất lượng các trường đại học củaNhật Bản

Những nghiên cứu về Việt Nam

Tác giả Nguyễn Hữu Cương (2017) đã nghiên cứu về ảnh hưởng của kiểmđịnh chất lượng quốc tế đến hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục tại Việt Namtrên nhiều khía cạnh: ảnh hưởng đến người học, ảnh hưởng đến chương trình học vàảnh hưởng đến hệ thống đảm bảo chất lượng của cơ sở giáo dục đại học Tác giảPhạm Thị Hương (2018) đánh giá tác động của kiểm định giáo dục đại học tại ViệtNam Nguyễn Hữu Cương và Tạ Thị Thu Hiền (2017) đánh giá ảnh hưởng của

kiểm định giáo dục đại học đến các chương trình đào tạo ở Việt nam Tác giảNguyễn Hữu Cương, Colin Evers and Stephen Marshall (2017) đánh giá các kết quảđạt được của kiểm định giáo dục Việt Nam sau 12 năm thực hiện kiểm định giáodục đại học Tác giả Tạ Thị Thu Hiền (2016) nghiên cứu ảnh hưởng của chính sáchkiểm định chất lượng giáo dục đại học đến công tác quản lý đào tạo trong hai Đạihọc quốc gia

1.1.2 Một số nghiên cứu về chính sách kiểm định giáo dục và hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của Việt Nam

Những nghiên cứu về chính sách kiểm định giáo dục của Việt Nam

Tác giả Madden (2013) nghiên cứu chính sách đảm bảo chất lượng giáo dụcđại học, trong đó có các chính sách kiểm định chất lượng giáo dục đại học, dưới sựảnh hưởng trong các mối quan hệ và các khoản tài trợ về tài chính của Ngân hàngthế giới và các tổ chức trong khu vực ASEAN.Tác giả Phùng Xuân Nhạ (2017)nghiên cứu về khung pháp lý và chính sách về kiểm định chất lượng giáo dục vàthực trạng Tác giả Nguyễn Xuân Thu (2017) nghiên cứu về sự khác biệt chính vàtầm quan trọng của kiểm định trong việc đào tạo và phát triển đất nước Tác giảNguyễn Hữu Cương (2018) nghiên cứu về lịch sử phát triển của kiểm định ViệtNam Trần Thị Nhi và Vũ Thị Phương Anh (2019) đánh giá kết quả của kiểm địnhgiáo dục Việt Nam sau 15 năm thực hiện Tác giả Tạ Thị Thu Hiền, Nguyễn ThịThu Hương và Phạm Văn Tuấn (2019) đã đánh giá một số thành tựu và hạn chế củachính sách kiểm định chất lượng giáo dục ở Việt Nam

Những nghiên cứu về hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của Việt Nam

Bùi Võ Anh Hào (2015) nghiên cứu về hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dụcđại học của Việt Nam và hạn chế về KĐCLGD của Việt Nam Lê Đức Ngọc và LêThị Linh Giang (2016) nghiên cứu về hệ thống đảm bảo chất lượng Phùng XuânNhạ (2017) đưa ra những điểm hạn chế của hệ thống đảm bảo chất lượng Tác giảNguyễn Hữu Cương (2017) nghiên cứu về hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong

và bên ngoài Tác giả Đỗ Thị Ngọc Quyên (2019) đánh giá hệ thống đảm bảo chấtlượng giáo dục Việt Nam ở cấp quốc gia và chỉ ra một số điểm hạn chế của hệthống Tác giả Phạm Thị Hương và Nguyễn Hữu Cương (2019) nghiên cứu về hệthống đảm bảo chất lượng giáo dục ở Việt Nam và chỉ ra rằng Việt Nam đã cố gắngthiết lập một hệ thống đảm bảo chất lượng cho giáo dục đại học phù hợp với xuhướng toàn cầu

1.2 Những khái niệm cơ bản

1.2.1 Chất lượng giáo dục đại học

“Chất lượng giáo dục là sự đáp ứng mục tiêu đề ra của cơ sở giáo dục, đáp ứng yêu cầu của Luật giáo dục, và luật giáo dục Đại học, phù hợp với nhu cầu sử dụng nhân lực cho sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương và cả nước” Trong phạm vi

của luận án, tác giả sử dụng định nghĩa trên đối với chất lượng giáo dục đại học

1.2.2 Đảm bảo chất lượng giáo dục đại học

ĐBCL bao gồm ĐBCL bên trong và ĐBCL bên ngoài ĐBCL bên trongnhằm đảm bảo cho CSGD/CTĐT xây dựng các chính sách và cơ chế để đáp ứng cácmục tiêu và tiêu chuẩn ĐBCL đặt ra; ĐBCL bên ngoài là hoạt động do các tổ chứcbên ngoài CSGD thực hiện nhằm đánh giá hoạt động của CSGD/CTĐT có đáp ứngcác tiêu chuẩn ĐBCL đã thống nhất hay xác định từ trước hay không

1.2.3 Kiểm định chất lượng giáo dục đại học

“Kiểm định chất lượng giáo dục là hoạt động đánh giá và công nhận mức

độ thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục đối với nhà trường và cơ sở giáo dục khác” Luận án cũng sử dụng thống nhất khái niệm về kiểm định chất

lượng giáo dục theo thông tư này

1.2.4 Chính sách kiểm định chất lượng giáo dục đại học

Tác giả cho rằng “chính sách KĐCL là tập hợp các biện pháp KĐCL GDĐH được thể chế hóa thành các văn bản quản lý của Nhà nước nhằm thực hiện mục tiêu KĐCL quy định”

1.2.5 Khái niệm hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong của các cơ sở giáo dục đại học

Theo AUN (2007) hệ thống ĐBCL bên trong là “tổng thể các hệ thống,nguồn lực và thông tin dành cho việc thiết lập, duy trì và cải thiện bao gồm cácnguồn lực, thông tin dùng để thiết lập, duy trì, cải tiến chất lượng và tiêu chuẩn củahoạt động giảng dạy, học tập, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng Đó là hệ thống màdưới sự tác động của nó các nhà quản lý và nhân viên hài lòng với cơ chế kiểm soátđang hoạt động để duy trì và nâng cao chất lượng trong giáo dục đại học” Hệ thốngĐBCL bên trong bao gồm (1) các công cụ giám sát; (2) các công cụ đánh giá; (3)các quy trình đảm bảo chất lượng đặc biệt, (4) các công cụ ĐBCL đặc biệt

Theo như đánh giá hệ thống ĐBCL bên trong nhà trường của AUN-QA, cũngnhư của TT 12 mà luận án đang tiếp cận, thì ĐBCL nội bộ đảm bảo rằng một tổ chức

có chính sách và cơ chế để đảm bảo đáp ứng mục đích và tiêu chuẩn của riêng mình, cụthể bao gồm: (1) Cơ cấu tổ chức, nhân sự; (2) Chiến lược, kế hoạch, chính sách; (3)

Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu ĐBCL; (4) Đánh giá và đo lường kết quả ĐBCL;(5) Cải tiến quy trình và công cụ

1.2.6 Khái niệm ảnh hưởng và ảnh hưởng/tác động của chính sách

Có nhiều khái niệm ảnh hưởng/tác động chính sách khác nhau nhưng có

thể hiểu chung ảnh hưởng chính sách là hiệu ứng tác động của văn bản quy pháppháp luật của nhà nước đến một đối tượng/ sự vật làm cho đối tượng nào đó có

biến đổi nhất định Do vậy, tác giả luận án cho rằng, khái niệm ảnh hưởng của chính sách là tất cả những thay đổi dự kiến có thể xảy ra trực tiếp hoặc gián tiếp đến các đối tượng/sự vật do thực hiện và áp dụng một chính sách nhất định

1.3 Các lý thuyết nghiên cứu

1.3.1 Lý thuyết đánh giá chính sách

 Phương pháp tiên nghiệm

 Phương pháp hậu nghiệm:

Luận án tiếp cận phân tích chính sách liên quan đến kiểm định chất lượnggiáo dục đại học được ban hành bởi các cơ quan nhà nước và là các chính sách ápdụng bắt buộc cho tất cả các cơ sở giáo dục đại học nên phương pháp đánh giá dựatrên phương pháp hậu nghiệm so sánh kết quả giữa trước và sau khi áp dụng là phùhợp và được lựa chọn để nghiên cứu trong phạm vi của luận án

1.3.2 Cách tiếp cận lý thuyết hệ thống

Luận án vận dụng lý thuyết hệ thống để đánh giá sự ảnh hưởng của chínhsách kiểm định đến hệ thống ĐBCL trong cơ sở giáo dục đại học Thuyết hệ thốngđược vận dụng trong triển khai chính sách thông qua cơ chế tác động vào các thành

tố của hệ thống ĐBCL bên trong nhà trường để tạo ra sự thay đổi Với yêu cầu của

chính sách là hình thành một hệ thống ĐBCL bên trong hoạt động để nâng cao chấtlượng nhà trường, các thành tố của hệ thống ĐBCL đã hình thành và hoạt động nhưthế nào để đáp ứng kỳ vọng của chính sách.

1.4 Khung lý thuyết nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của chính sách kiểm định chất lượng giáodục lên hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của các trường đại học Việt Nam thểhiện ở 03 nhóm nhân tố chính:

- Thứ nhất, nhóm nhân tố thuộc về chính sách kiểm định chất lượng giáo dục

- Thứ hai, nhóm nhân tố thuộc về hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của các trường đại học Việt Nam

- Thứ ba, ảnh hưởng của chính sách kiểm định chất lượng giáo dục lên hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của các trường đại học Việt Nam.

Hình 1.1 Khung lý thuyết của nghiên cứu

Kết luận chương 1: Trên cơ sở tổng qua nghiên cứu, căn cứ các lý thuyếtnghiên cứu, tác giả đã xây dựng được lý thuyết nghiên cứu, mối quan hệ sự ảnhhưởng của chính sách kiểm định đến hệ thống ĐBCL của cơ sở giáo dục

CHƯƠNG 2 MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÊN

HỆ THỐNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CỦA CÁC TRƯỜNG

ĐẠI HỌC VIỆT NAM 2.1 Thiết kế nghiên cứu

Xác định mục đích đánh giá: Việc đánh giá sự ảnh hưởng của chính sách vềkiểm định chất lượng giáo dục đến hệ thống đảm bảo chất lượng của trường đại học

nhằm xem xét tính hiệu quả của chính sách và sự tác động của chính sách đã thayđổi hệ thống đảm bảo chất lượng của các trường như thế nào và cần đề xuất bổ sungnhững gì để hoàn thiện từ cấp độ hoạch định chính sách và từ góc độ cơ sở giáo dục.Yêu cầu về đánh giá: Tính toàn diện, Đảm bảo tính chính xác, Đảm bảo tínhkhoa học.

Thao tác hóa khái niệm và xây dựng tiêu chí đánh giá: Từ quá trình thao táchóa khái niệm, tác giả xây dựng biến về chính sách KĐCL: Tự đánh giá, đánh giángoài và hoạt động cải tiến chất lượng Để đánh giá sự ảnh hưởng của chính sáchkiểm định đến hệ thống ĐBCL bên trong của nhà trường, tác giả dùng phiếu khảosát để đánh giá thông qua sự nhận định của các nhóm đối tượng liên quan về thayđổi của hệ thống ĐBCL bên trong của nhà trường trước và sau khi áp dụng chínhsách kiểm định và giữa nhóm trường áp dụng chính sách và nhóm trường chưa ápdụng chính sách; tiếp theo tác giả phân tích báo cáo tự đánh giá, khuyến nghị củađoàn đánh giá ngoài và phỏng vấn các đối tượng liên quan để thấy hệ thống ĐBCLbên trong nhà trường đã thay đổi như thế nào

2.2 Quy trình tổ chức nghiên cứu

Bước 1: Xác định vấn đề nghiên cứu:

Bước 2: Xây dựng cơ sở nghiên cứu

Bước 3 Xây dựng công cụ nghiên cứu

Bước 4 Khảo sát chính thức

Bước 5 Phân tích xử lý dữ liệu

Bước 6 Phân tích, báo cáo kết quả

Bước 7 Đề xuất giải pháp

2.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu định lượng

2.3.1 Phương pháp khảo sát

Chọn mẫu điều tra khảo sát:

Tác giả thu thập thông tin định lượng để xem xét nhận định của các đối tượngliên quan về sự thay đổi của hệ thống ĐBCL khi áp dụng chính sách KĐCL và trướckhi áp dụng; so sánh nhóm trường đã áp dụng chính sách và nhóm trường chưa ápdụng chính sách Tác giả chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện gồm 35 trường chi là 02nhóm trường: nhòm trường đã được kiểm định và nhóm chưa được kiểm định theoThông tư 12/2017 Nhóm trường đã được kiểm định theo Thông tư 12/2017 gồm 20trường đại học gồm cả trường đại học công lập và tư thục, trường đơn ngành và đangành, trường miền bắc, miền trung và miền nam Nhóm 2 là nhóm trường chưađược kiểm định theo Thông tư 12/2017 và đã được kiểm định theo bộ tiêu chuẩnKĐCL ban hành theo Quyết định 65/2007

Xây dựng công cụ khảo sát

- Công cụ khảo sát được xây dựng trên mô hình các tiêu chí về hệ thống ĐBCLđược quy định cụ thể ở tiêu chuẩn 9 của TT 12 Tác giả đã xây dựng 05 bộ phiếukhảo sát cho 05 đối tượng của các trường đã được kiểm định theo TT 12, thông quanhận định của 05 đối tượng để đánh giá sự thay đổi của hệ thống ĐBCL khi thựchiện đánh giá và cải tiến chất lượng theo TT 12 và văn bản hướng dẫn; đồng thờiđánh giá những nhận định về chính sách kiểm định Ngoài ra còn một bộ phiếu hỏikhảo sát cho 05 đối tượng tương tự của những trường chưa được đánh giá theo TT

12 để so sánh giữa hai nhóm trường này về đánh giá hệ thống ĐBCL có sự khácnhau hay không

- Phiếu hỏi được hoàn thiện dùng phương pháp chuyên gia để hoàn thiện bảnghỏi Phương pháp chuyên gia là tham vấn ý kiến chuyên gia về ĐBCL GDĐH để lựachọn những thành tố hệ thống ĐBCL trong nhà trường, loại bỏ những câu hỏi gâynhiễu, gây khó hiểu.

Mô tả cấu trúc của Phiếu khảo sát

- Phần mở đầu: Giới thiệu chung về nội dung khảo sát

- Phần giải thích từ ngữ: khái niệm chính sách kiểm định chất lượng giáodục và văn bản sử dụng trong nghiên cứu về nhân tố chính sách; khái niệm hệ thốngđảm bảo chất lượng giáo dục trong trường đại học và tiêu chuẩn (tiêu chí) đánh giá

hệ thống đảm bảo chất lượng

- Phần nội dung câu hỏi:

+ Phần 1: Thông tin cơ bản về nhà trường gồm năm thành lập, trường tự chủhay chưa, số ngành đào tạo ở bậc đại học, số chương trình đào tạo đạt kiểm định;+ Phần 2: Nhận định về sự khác biệt của các quy định trong TT 12 so với cácquy định trước đây; Nhận định đánh giá các thành tố của hệ thống ĐBCL của nhàtrường tại 02 thời điểm trước và sau khi áp dụng TT12/2017; Đề xuất các biện pháp

để phát triển hệ thống ĐBCL bên trong nhà trường

2.3.2 Phương pháp phân tích dữ liệu

Sử dụng phần mềm phân tích định lượng SPSS với một số kỹ thuật cụ thể đểphân tích dữ liệu như sau: Thống kê mô tả và Kiểm định T-test

2.4 Nhóm phương pháp nghiên cứu định tính

2.4.1 Nghiên cứu tài liệu

Trong đề tài của NCS, những dữ liệu thứ cấp cần thu thập sẽ tập trung vàonhững nội dung:

- Các lý thuyết nền tảng liên quan đến vấn đề nghiên cứu như lý thuyết vềchất lượng, KĐCL, hệ thống ĐBCL bên trong trường đại học, chính sách KĐCLgiáo dục;

- Các phương pháp đánh giá sự ảnh hưởng của chính sách KĐCL giáo dụclên hệ thống ĐBCL của trường đại học Việt Nam;

- Dữ liệu, phân tích, đánh giá thực trạng, sự thay đổi của hệ thống ĐBCL củatrường đại học

- Những quan điểm, định hướng và yêu cầu về hệ thống KĐCL giáo dục củatrường đại học Việt Nam trong giai đoạn sắp tới

Đề tài nghiên cứu sử dụng các báo cáo tự đánh giá và các tài liệu liên quanđến đánh giá ngoài để xem xét sự thay đổi của hệ thống ĐBCL bên trong nhàtrường như thế nào

2.4.2 Phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc

Tác giả dùng phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc đối với đối tượng là Lãnhđạo trường và cán bộ ĐBCL Tác giả tiến hành phỏng vấn bán cấu trúc 6 trường cócác mức đánh giá khác nhau bao gồm 2 trường công lập và 04 trường tư thục, đốitượng phỏng vấn là:

- Về phía lãnh đạo trường: Tác giả phỏng vấn sâu nhằm tìm hiểu nhữngchiến lược, biện pháp trong quá trình quản lý, những chuyển biến về nhận thức nhưthế nào khi nhà trường thực hiện việc đánh giá, những thay đổi ưu tiên gì đến hoạtđộng ĐBCL trong nhà trường, sự quan tâm đến những khuyến nghị của chuyên giađoàn đánh giá ngoài để hoàn thiện và phát triển hệ thống ĐBCL trong nhà trường

Đồng thời, qua phỏng vấn để tìm hiểu thêm những khó khăn vướng mắc trong quátrình triển khai đánh giá đặc biệt liên quan đến phát triển hệ thống ĐBCL, và nhữngkiến nghị đề xuất đối với chính sách để hoàn thiện hệ thống ĐBCL nhà trường.

- Về phía cán bộ ĐBCL: đây là đối tượng hiểu rõ nhất về kiểm định, ĐBCL

và đánh giá Thông qua phỏng vấn bán cấu trúc để tìm hiểu về những chuyển biếntrong nhận thức, trong hành động để triển khai hoàn thiện hệ thống ĐBCL bêntrong khi tiến hành đánh giá và cải tiến chất lượng Phỏng vấn sẽ tìm hiểu thêm bộphận này đã tư vấn cho lãnh đạo trường triển khai hoàn thiện hệ thống ĐBCL nhưthế nào sau khi có khuyến nghị của đoàn đánh giá ngoài

- Ngoài ra tác giả còn phỏng vấn một số cán bộ và lãnh đạo cấp Cục của BộGDĐT về việc xây dựng và kế hoạch sửa đổi TT 12 và các giải pháp về chính sách

để hoàn thiện và phát triển hệ thống ĐBCL bên trong nhà trường

2.4.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Trong đề tài này, tác giả sử dụng phương pháp xin ý kiến chuyên gia để thựchiện những nội dung công việc sau:

- Đánh giá, phân tích việc sử dụng TT 12 và các văn bản hướng dẫn là cơ sởchính thể hiện về chính sách KĐCL giáo dục của Việt Nam

- Đánh giá, đưa ra ý kiến về lựa chọn các tiêu chí đo lường hệ thống ĐBCLgiáo dục trong trường đại học dựa trên tiêu chuẩn 9 của thông tư TT 12

- Đánh giá, tư vấn hoàn thiện phiếu khảo sát như cho ý kiến phần so sánh TT12/2017 với những quy định trước đó, đề xuất biện pháp

- Đề xuất biện pháp hoàn thiện chính sách và phát triển hệ thống ĐBCL bêntrong nhà trường

Kết luận chương 2: Chương 2 tác giả đã trình bày được thiết kế nghiên cứu,

các bước triển khai nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu để là cơ sở cho việc địnhhình nghiên cứu

CHƯƠNG 3 ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH KIỂM ĐỊNH

CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÊN HỆ THỐNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG

GIÁO DỤC CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM

3.1 Quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách KĐCL cơ sở giáo dục tại Việt Nam

3.1.1 Chính sách KĐCL cơ sở giáo dục đại học qua các thời kỳ

Tổng số văn bản quy phạm pháp luật được ban hành có nội dung vềKĐCLGD đại học, Cao đẳng sư phạm gồm có: 05 văn bản luật; 01 nghị quyết củaQuốc hội và 01 nghị quyết của Chính phủ; 10 nghị định của Chính phủ; 19 văn bảnquy phạm pháp luật

Quy định đầu tiên được Quốc hội thông qua có liên quan đến KĐCLGD làLuật giáo dục năm 2005, trong đó tại Điều 17 đã quy định “việc KĐCLGD đượcthực hiện định kỳ trong phạm vi cả nước và đối với từng CSGD Kết quả KĐCLGDđược công bố công khai để xã hội biết và giám sát” và tại Điều 58 có quy địnhCSGD có nhiệm vụ “tự đánh giá chất lượng giáo dục và chịu sự KĐCLGD của cơquan có thẩm quyền” Các văn bản như Nghị định số 75/2006/NĐ-CP ngày02/8/2006 của Chính phủ hướng dẫn Luật Giáo dục, Luật sửa đổi, bổ sung một sốđiều của Luật giáo dục năm 2009, Luật GDĐH 2012, Nghị quyết số 29-NQ-TW củaĐảng, Nghị định số 73/2012/NĐ-CP ngày 26/12/2012 của Chính phủ đã nhấn