Tình huống tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu

PH N M Đ U Ầ Ở Ầ

C Mác đã t ng nói: “ừ Con ng ườ i là t ng hòa các m i quan h xã h i ổ ố ệ ộ ”.

Hay nói cách khác, đ có th t n t i để ể ồ ạ ược, m i ngỗ ườ ềi đ u ph i tham giaảvào các m i quan h khác nhau, t o nên m i dây liên k t v i th gi i xungố ệ ạ ố ế ớ ế ớquanh nh m th a mãn nhu c u v t ch t cũng nh tinh th n c a b n thân.ằ ỏ ầ ậ ấ ư ầ ủ ả

M t trong nh ng ho t đ ng tích c c và hi u qu nh t c a con ngộ ữ ạ ộ ự ệ ả ấ ủ ười

nh m hằ ướng t i m c đích đó là vi c tham gia vào các lo i giao d ch khácớ ụ ệ ạ ịnhau, trong đó có giao d ch dân s ị ự

Giao d ch dân s là m t trong nh ng phị ự ộ ữ ương th c h u hi u cho cáứ ữ ệnhân, pháp nhân, h gia đình, t h p tác xác l p và th c hi n các quy n,ộ ổ ợ ậ ự ệ ềnghĩa v dân s nh m th a mãn các nhu c u trong sinh ho t, tiêu dùng vàụ ự ằ ỏ ầ ạtrong s n xu t, kinh doanh Xu t phát t t m quan tr ng và ý nghĩa thi tả ấ ấ ừ ầ ọ ế

th c c a giao d ch dân s , B lu t Dân s nự ủ ị ự ộ ậ ự ước ta đã quy đ nh c th , chiị ụ ể

ti t, ch t chẽ và tế ặ ương đ i hoàn thi n v vi c xác l p, th c hi n cũng nhố ệ ề ệ ậ ự ệ ưcác đi u ki n có hi u l c c a giao d ch dân s Tuy nhiên, trên th c t v nề ệ ệ ự ủ ị ự ự ế ẫ

x y ra các trả ường h p mà quy n và nghĩa v c a các bên b xâm ph m,ợ ề ụ ủ ị ạ

d n đ n x y ra tranh ch p Có th nói, tranh ch p trong giao d ch dân s làẫ ế ả ấ ể ấ ị ự

s mâu thu n, b t đ ng ý ki n gi a các bên tham gia quan h h p đ ngự ẫ ấ ồ ế ữ ệ ợ ồliên quan đ n vi c th c hi n ho c không th c hi n các quy n và nghĩa vế ệ ự ệ ặ ự ệ ề ụtheo giao d ch dân s Đ làm rõ nh ng v n đ này, nhóm chúng tôi sẽ cùngị ự ể ữ ấ ềnhau gi i quy t tình hu ng sau:ả ế ố

“Ngày 02/01/2017, anh Tr n Vi t Hòa có đ t mua c a anh Nguy nầ ệ ặ ủ ễVăn Ng c m t b âm ly đ s d ng Theo th a thu n, anh Ng c sẽ bán choọ ộ ộ ể ử ụ ỏ ậ ọanh Hòa m t âm ly nhãn hi u Denon xu t x t Nh t B n Giá th a thu nộ ệ ấ ứ ừ ậ ả ỏ ậ

là 25 tri u, bao g m c các ph ki n đi kèm Do đ t hàng qua m ng, nênệ ồ ả ụ ệ ặ ạanh Hòa đã thanh toán theo hình th c chuy n kho n cho anh Ng c đ y đứ ể ả ọ ầ ủ

s ti n theo th a thu n Ngày 12/01/2017, anh Ng c cho ng i giao hàng

hàng, sau khi nh n bên bán sẽ không ch u b t kỳ trách nhi m gì liên quan ậ ị ấ ệ

đ n hàng hóa đã giao ế ” Do không có hi u bi t kỹ v các lo i âm ly nên anhể ế ề ạHòa đã không phát hi n đi u gì b t thệ ề ấ ường trong đ n hàng Ngàyơ20/01/2017, anh Hòa có nh anh Lê Văn H i hờ ả ướng d n cách s d ng âmẫ ử ụ

ly Qua xem xét, anh H i đã phát hi n b âm ly mà anh Hòa đã mua là lo iả ệ ộ ạ

âm ly xu t s t Trung Qu c v i giá th trấ ứ ừ ố ớ ị ường vào kho ng 5 tri u Bi tả ệ ếmình b l a nên anh Hòa đã g i đi n yêu c u anh Ng c ph i ch u tráchị ừ ọ ệ ầ ọ ả ịnhi m v vi c giao hàng không đúng th a thu n, nh ng anh Ng c khôngệ ề ệ ỏ ậ ư ọ

đ ng ý vì cho r ng, anh Hòa đã ki m tra khi nh n hàng, đ ng th i trongồ ằ ể ậ ồ ờ

h p đ ng các bên cũng đã th a thu n rõ, sau khi giao nh n, bên bán khôngợ ồ ỏ ậ ậ

ch u b t c trách nhi m gì liên quan đ n hàng hóa đã giao”.ị ấ ứ ệ ế

1 Anh Hòa có quy n kh i ki n yêu c u tuyên b giao d ch dân s vôề ở ệ ầ ố ị ự

hi u không? T i sao?ệ ạ

2 Gi s v vi c trên đả ử ụ ệ ược kh i ki n đ n Tòa án nhân dân có th mở ệ ế ẩquy n, căn c vào các quy đ nh pháp lu t hi n hành, hãy đ a ra quan đi mề ứ ị ậ ệ ư ể

gi i quy t c a nhóm đ i v i v vi c?ả ế ủ ố ớ ụ ệ

PH N N I DUNG Ầ Ộ

I Nh ng v n đ chung v giao d ch dân s vô hi u ữ ấ ề ề ị ự ệ

1 Giao d ch dân s và đi u ki n có hi u l c c a giao d ch dân s ị ự ề ệ ệ ự ủ ị ự

1.1 Khái ni m giao d ch dân s ệ ị ự

Trước khi có B lu t Dân s năm 1995, chúng ta v n ch a có quyộ ậ ự ẫ ư

đ nh riêng v giao d ch dân s và giao d ch dân s đị ề ị ự ị ự ược đ c p dề ậ ưới góc

đ là h p đ ng dân sộ ợ ồ ự(1) ho c ý chí đ n phặ ơ ương c a ch th trong vi c l pủ ủ ể ệ ậ

di chúc(2) Ph i khi B lu t Dân s năm 1995 ra đ i, giao d ch dân s m iả ộ ậ ự ờ ị ự ớ

được tách thành các quy đ nh riêng, chính th c v khái ni m, đi u ki n cóị ứ ề ệ ề ệ

hi u l c, Và B lu t Dân s năm 2005, 2015 đã k th a và phát huy trênệ ự ộ ậ ự ế ừ

n n t ng c s đó, đ ng th i b sung, s a đ i ngày càng hoàn thi n h nề ả ơ ở ồ ờ ổ ử ổ ệ ơ

v các v n đ có liên quan đ n giao d ch dân s Qua đó, theo ề ấ ề ế ị ự Đi u 116 ề Bộ

lu t Dân s năm 2015 quy đ nh: “ậ ự ị Giao d ch dân s là h p đ ng ho c hành ị ự ợ ồ ặ

vi pháp lý đ n ph ơ ươ ng làm phát sinh, thay đ i ho c ch m d t quy n, nghĩa ổ ặ ấ ứ ề

v dân s ụ ự”.

T khái ni m trên, giao d ch dân s đừ ệ ị ự ược hi u là m t d ng c a quanể ộ ạ ủ

h pháp lu t dân s đệ ậ ự ược phát sinh trên c s m t s ki n pháp lý, m tơ ở ộ ự ệ ộhành vi có ch đ nh c a các ch th quan h pháp lu t dân s nh cá nhân,ủ ị ủ ủ ể ệ ậ ự ưpháp nhân, h gia đình, t h p tác, nh m làm phát sinh, thay đ i, ch mộ ổ ợ ằ ổ ấ

d t các quy n và nghĩa v dân s T nh ng phân tích trên, ứ ề ụ ự ừ ữ giao d ch dân ị

s là s th hi n ý chí m t cách t nguy n c a các ch th thông qua h p ự ự ể ệ ộ ự ệ ủ ủ ể ợ

đ ng ho c hành vi pháp lý đ n ph ồ ặ ơ ươ ng nh m làm phát sinh, thay đ i ho c ằ ổ ặ

ch m d t quy n và nghĩa v dân s ấ ứ ề ụ ự(3)

1 () Pháp lệnh Hợp đồng Dân sự năm 1991.

1.2 Đi u ki n có hi u l c c a giao d ch dân s ề ệ ệ ự ủ ị ự

Giao d ch dân s đị ự ược hình thành d a theo s th a thu n và th ngự ự ỏ ậ ố

nh t ý chí c a các bên ch th Tuy nhiên, không ph i giao d ch nào có sấ ủ ủ ể ả ị ự

th a thu n, th ng nh t ý chí c a ch th cũng làm phát sinh quy n, nghĩaỏ ậ ố ấ ủ ủ ể ề

v c a ch th tham gia giao d ch Vì v y, đ giao d ch dân s có hi u l cụ ủ ủ ể ị ậ ể ị ự ệ ựpháp lu t thì c n đáp ng các đi u ki n có hi u l c c a giao d ch dân s ậ ầ ứ ề ệ ệ ự ủ ị ự

Đi u ki n có hi u l c c a giao d ch dân s đề ệ ệ ự ủ ị ự ược quy đ nh t i ị ạ Đi u 117 ề Bộ

lu t Dân s năm 2015 là nh ng yêu c u t i thi u mà các ch th khi thamậ ự ữ ầ ố ể ủ ểgia giao d ch dân s ph i tuân th đ y đ , đó là nh ng đi u ki n:ị ự ả ủ ầ ủ ữ ề ệ

a Ch th có năng l c pháp lu t dân s , năng l c hành vi dân s phùủ ể ự ậ ự ự ự

h p v i giao d ch dân s đợ ớ ị ự ược xác l p;ậ

b Ch th tham gia giao d ch dân s hoàn toàn t nguy n;ủ ể ị ự ự ệ

c M c đích và n i dung c a giao d ch dân s không vi ph m đi uụ ộ ủ ị ự ạ ề

c m c a lu t, không trái đ o đ c xã h i.ấ ủ ậ ạ ứ ộ

2 Giao d ch dân s vô hi u và h u qu pháp lý c a giao d ch dân s ị ự ệ ậ ả ủ ị ự

vô hi u ệ

2.1 Khái ni m giao d ch dân s vô hi u ệ ị ự ệ

Theo T đi n ti ng Vi t ừ ể ế ệ , “vô hi u ệ ” t c là không có hi u l c, do v y,ứ ệ ự ậ

có th hi u giao d ch dân s vô hi u là giao d ch dân s không có hi uể ể ị ự ệ ị ự ệ

l cự (4) V nguyên t c, giao d ch không tuân th m t trong các đi u ki n cóề ắ ị ủ ộ ề ệ

hi u l c c a giao d ch dân s thì sẽ b vô hi u.ệ ự ủ ị ự ị ệ

Theo Đi u 122 ề B lu t Dân s năm 2015 quy đ nh:ộ ậ ự ị

Giao d ch dân s không có m t trong các đi u ki n quy đ nh t i Đi u ị ự ộ ề ệ ị ạ ề

117 c a B lu t này thì vô hi u, tr tr ủ ộ ậ ệ ừ ườ ng h p B lu t này có quy đ nh ợ ộ ậ ị khác.

Nh ng quy đ nh v s vô hi u c a giao d ch dân s có ý nghĩa quanữ ị ề ự ệ ủ ị ự

tr ng trong vi c b o v quy n l i c a các bên tham gia giao d ch dân sọ ệ ả ệ ề ợ ủ ị ựnói riêng cũng nh thi t l p tr t t k cư ế ậ ậ ự ỷ ương c a xã h i nói chung.ủ ộ

2.2 Phân lo i giao d ch dân s vô hi u ạ ị ự ệ

Có nhi u cách đ phân lo i giao d ch dân s vô hi u:ề ể ạ ị ự ệ

Th nh t ứ ấ , theo khoa h c pháp lu t dân s thì giao d ch b vô hi u cóọ ậ ự ị ị ệ

th để ược phân thành hai nhóm chính: Vô hi u tuy t đ i và vô hi u tệ ệ ố ệ ương

đ i.ố

Th hai ứ , căn c vào n i dung hi u l c c a giao d ch dân s đ phânứ ộ ệ ự ủ ị ự ể

lo i thành giao d ch dân s vô hi u toàn b và giao d ch dân s vô hi uạ ị ự ệ ộ ị ự ệ

t ng ph n.ừ ầ

Th ba ứ , theo pháp lu t dân s hi n hành, các nhà làm lu t ch ra cácậ ự ệ ậ ỉ

trường h p vô hi u do vi ph m t ng đi u ki n có hi u l c c a giao d chợ ệ ạ ừ ề ệ ệ ự ủ ịdân s , theo đó, giao d ch dân s vô hi u bao g m:ự ị ự ệ ồ

a Giao d ch vô hi u do vi ph m đi u c m c a pháp lu t, trái đ o đ cị ệ ạ ề ấ ủ ậ ạ ứ

xã h i (Quy đ nh t i Đi u 123 B lu t Dân s năm 2015).ộ ị ạ ề ộ ậ ự

b Giao d ch dân s vô hi u do gi t o (Quy đ nh t i Đi u 124 B lu tị ự ệ ả ạ ị ạ ề ộ ậDân s năm 2015).ự

c Giao d ch dân s vô hi u do ngị ự ệ ười ch a thành niên, ngư ười m tấnăng l c hành vi dân s , ngự ự ười có khó khăn trong nh n th c, làm ch hànhậ ứ ủ

vi, ngườ ị ại b h n ch năng l c hành vi dân s xác l p, th c hi n (Quy đ nhế ự ự ậ ự ệ ị

t i Đi u 125 B lu t Dân s năm 2015).ạ ề ộ ậ ự

d Giao d ch dân s vô hi u do b nh m l n (Quy đ nh t i Đi u 126ị ự ệ ị ầ ẫ ị ạ ề

B lu t Dân s năm 2015).ộ ậ ự

e Giao d ch dân s vô hi u do b l a d i, đe d a, cị ự ệ ị ừ ố ọ ưỡng ép (Quy đ nhị

t i Đi u 127 B lu t Dân s năm 2015).ạ ề ộ ậ ự

g Giao d ch dân s vô hi u do ngị ự ệ ười xác l p không nh n th c và làmậ ậ ứ

ch đủ ược hành vi c a mình (Quy đ nh t i Đi u 128 B lu t Dân s nămủ ị ạ ề ộ ậ ự2015)

h Giao d ch dân s vô hi u do không tuân th quy đ nh v hình th cị ự ệ ủ ị ề ứ(Quy đ nh t i Đi u 129 B lu t Dân s năm 2015).ị ạ ề ộ ậ ự

Tóm l i ạ , các đi u ki n có hi u l c c a giao d ch dân s là m t thề ệ ệ ự ủ ị ự ộ ể

th ng nh t trong m i quan h bi n ch ng B i v y xem xét m t giao d chố ấ ố ệ ệ ứ ở ậ ộ ị

ph i đ t nó trong t ng th c a m i quan h bi n ch ng này N u giao d chả ặ ổ ể ủ ố ệ ệ ứ ế ịdân s vô hi u t ng ph n thì ch ph n đó không có hi u l c, các ph n cònự ệ ừ ầ ỉ ầ ệ ự ầ

l i v n có hi u l c thi hành.ạ ẫ ệ ự

2.3 H u qu pháp lý c a giao d ch dân s vô hi u ậ ả ủ ị ự ệ

V nguyên t c chung, giao d ch dân s vô hi u không làm phátề ắ ị ự ệsinhquy n, nghĩa v c a các bên t th i đi m xác l p.ề ụ ủ ừ ờ ể ậ

Các bên ph i khôi ph c l i tình tr ng ban đ u (hoàn nguyên) nhả ụ ạ ạ ầ ưkhi ch a xác l p giao d ch, cho nên n u giao d ch dân s ch a đư ậ ị ế ị ự ư ược th cự

hi n thì các bên không đệ ược th c hi n giao d ch đó N u giao d ch đã đự ệ ị ế ị ược

th c hi n toàn b hay m t ph n thì các bên không đự ệ ộ ộ ầ ược ti p t c th c hi nế ụ ự ệgiao d ch và ph i hoàn tr cho nhau nh ng gì đã nh n c a nhau ị ả ả ữ ậ ủ

Trường h p n u không hoàn tr đợ ế ả ược b ng hi n v t thì tr giá thànhằ ệ ậ ị

ti n đ hoàn tr Bên ngay tình trong vi c thu hoa l i, l i t c không ph iề ể ả ệ ợ ợ ứ ảhoàn tr l i hoa l i, l i t c đó Bên có l i gây thi t h i thì ph i b i thả ạ ợ ợ ứ ỗ ệ ạ ả ồ ườngthi t h i theo quy đ nh c a pháp lu t hi n hành (Đi u 131 B lu t Dân sệ ạ ị ủ ậ ệ ề ộ ậ ựnăm 2015)

Ngoài ra, B lu t Dân s năm 2015 cũng nghi nh n vi c gi i quy tộ ậ ự ậ ệ ả ế

h u qu c a giao d ch dân s vô hi u liên quan đ n quy n nhân thân doậ ả ủ ị ự ệ ế ề

b lu t này, lu t khác có liên quan quy đ nh (Chộ ậ ậ ị ương VIII B lu t Dân sộ ậ ựnăm 2015)

2.4 Th i hi u tuyên b giao d ch dân s vô hi u và h u qu pháp lý ờ ệ ố ị ự ệ ậ ả

c a vi c h t th i hi u này ủ ệ ế ờ ệ

Đi u 132 B lu t Dân s năm 2015 quy đ nh v th i hi u tuyên bề ộ ậ ự ị ề ờ ệ ốgiao d ch dân s vô hi u, theo đó, th i đi m tính th i hi u đ i v i giaoị ự ệ ờ ể ờ ệ ố ớ

d ch vô hi u tị ệ ương đ i (các Đi u 125, Đi u 126, Đi u 127, Đi u 128 Bố ề ề ề ề ộ

lu t Dân s năm 2015) và giao d ch vô hi u do không tuân th quy đ nh vậ ự ị ệ ủ ị ềhình th c (Đi u 129 B lu t Dân s năm 2015) đứ ề ộ ậ ự ược quy đ nh linh ho tị ạtheo tính ch t c a t ng lo i giao d ch và h t th i hi u tuyên b giao d chấ ủ ừ ạ ị ế ờ ệ ố ịdân s vô hi u tự ệ ương đ i mà không có yêu c u tuyên b giao d ch dân số ầ ố ị ự

vô hi u thì giao d ch dân s có hi u l c C th là:ệ ị ự ệ ự ụ ể

Th nh t ứ ấ , th i hi u yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s vôờ ệ ầ ố ị ự

hi u quy đ nh t i Đi u 125, Đi u 126, Đi u 127, Đi u 128, Đi u 129 Bệ ị ạ ề ề ề ề ề ộ

lu t Dân s năm 2015 là 02 năm, k t ngày ngậ ự ể ừ ười có quy n yêu c u bi tề ầ ế

ho c ph i bi t giao d ch đặ ả ế ị ược xác l p.ậ

Th hai ứ , đ i v i giao d ch dân s vô hi u do vi ph m đi u c m c aố ớ ị ự ệ ạ ề ấ ủ

lu t, trái đ o đ c xã h i (Đi u 123) và giao d ch dân s vô hi u do gi t oậ ạ ứ ộ ề ị ự ệ ả ạ(Đi u 124) thì th i hi u yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s vô hi uề ờ ệ ầ ố ị ự ệkhông b h n ch ị ạ ế

II Giao d ch dân s vô hi u theo quy đ nh c a pháp lu t hi n hành ị ự ệ ị ủ ậ ệ

Giao d ch dân s đị ự ược quy đ nh t Đi u 116 đ n Đi u 133 thu cị ừ ề ế ề ộ

chương VII trong B lu t Dân s năm 2015.ộ ậ ự

Giao d ch dân s vô hi u theo quy đ nh c a pháp lu t hi n hànhị ự ệ ị ủ ậ ệ

được quy đ nh t Đi u 122 đ n Đi u 133 trong B lu t Dân s năm 2015.ị ừ ề ế ề ộ ậ ự

C s pháp lý v giao d ch dân s vô hi u trong B lu t Dân s nămơ ở ề ị ự ệ ộ ậ ự

2015 được quy đ nh t i:ị ạ

Điều 122 Giao d ch dân s vô hi uị ự ệ

Giao d ch dân s không có m t trong các đi u ki n đ ị ự ộ ề ệ ượ c quy đ nh t i ị ạ

Đi u 117 c a B lu t này thì vô hi u, tr tr ề ủ ộ ậ ệ ừ ườ ng h p B lu t này có quy ợ ộ ậ

đ nh khác ị

C th ụ ể ở Đi u 117 Đi u ki n có hi u l c c a giao d ch dân s ề ề ệ ệ ự ủ ị ự

1 Giao d ch dân s có hi u l c khi có đ các đi u ki n sau đây: ị ự ệ ự ủ ề ệ

a) Ch th có năng l c pháp lu t dân s , năng l c hành vi dân s phù ủ ể ự ậ ự ự ự

h p v i giao d ch dân s đ ợ ớ ị ự ượ c xác l p; ậ

b) Ch th tham gia giao d ch dân s hoàn toàn t nguy n; ủ ể ị ự ự ệ

c) M c đích và n i dung c a giao d ch dân s không vi ph m đi u ụ ộ ủ ị ự ạ ề

c m c a lu t, không trái đ o đ c xã h i ấ ủ ậ ạ ứ ộ

2 Hình th c c a giao d ch dân s là đi u ki n có hi u l c c a giao ứ ủ ị ự ề ệ ệ ự ủ

d ch dân s trong tr ị ự ườ ng h p lu t có quy đ nh ợ ậ ị

Th nh t ứ ấ , thu t ng “ậ ữ ch th ủ ể”bao g m các ch th c a quan hồ ủ ể ủ ệpháp lu t dân s : Cá nhân, pháp nhân, h gia đình và t h p tác.ậ ự ộ ổ ợ

Cá nhân: Giao d ch dân s do cá nhân xác l p ch có hi u l c phápị ự ậ ỉ ệ ự

lu t n u phù h p v i m c đ năng l c hành vi dân s c a cá nhân.ậ ế ợ ớ ứ ộ ự ự ủ

Ng ườ ừ ủ i t đ 18 tu i tr lên ổ ở có đ y đ năng l c hành vi dân s ầ ủ ự ự

Tr các trừ ường h p b Tòa án tuyên b m t ho c b h n ch năng l c hànhợ ị ố ấ ặ ị ạ ế ự

vi dân s Ngự ười có năng l c hành vi dân s đ y đ đự ự ầ ủ ược toàn quy n xácề

l p m i giao d ch dân s Lúc này, h hoàn toàn ch u trách nhi m v hànhậ ọ ị ự ọ ị ệ ề

vi c a mình.ủ

Ng ườ ừ ủ i t đ 06 tu i đ n ch a đ 18 tu i ổ ế ư ủ ổ có năng l c hành viựdân s ch a đ y đ Khi th c hi n giao d ch dân s ph i có s đ ng ý c aự ư ầ ủ ự ệ ị ự ả ự ồ ủ

người đ i di n theo pháp lu t, tr các giao d ch nh m ph c v nhu c uạ ệ ậ ừ ị ằ ụ ụ ầsinh ho t h ng ngày.ạ ằ

Ng ườ ừ ủ i t đ 15 tu i đ n ch a đ 18 tu i ổ ế ư ủ ổ được xác l p các giaoậ

d ch dân s trong ph m vi tài s n riêng c a mình, tr trị ự ạ ả ủ ừ ường h p phápợ

lu t có quy đ nh khác (L p di chúc ph i đậ ị ậ ả ược cha m ho c ngẹ ặ ười giám hộ

đ ng ý,…).ồ

Ng ườ i ch a đ 6 tu i, ng ư ủ ổ ườ i m t năng l c hành vi dân s ấ ự ự

không được phép th c hi n các giao d ch dân s M i giao d ch dân s c aự ệ ị ự ọ ị ự ủ

nh ng ngữ ười này đ u do ngề ườ ại đ i di n, ngệ ười giám h th c hi n.ộ ự ệ

Pháp nhân, h gia đình, t h p tác ộ ổ ợ : Các ch th này khi tham giaủ ểvào giao d ch dân s đ u thông qua ngị ự ề ườ ại đ i di n (theo pháp lu t ho cệ ậ ặtheo y quy n) ủ ề

Th hai ứ , ch th tham gia giao d ch hoàn toàn t nguy n.ủ ể ị ự ệ

B n ch t c a giao d ch dân s là s th ng nh t gi a ý chí và bày t ýả ấ ủ ị ự ự ố ấ ữ ỏchí c a các bên Do v y, t nguy n là t do ý chí và bày t ý chí trong m tủ ậ ự ệ ự ỏ ộquan h dân s T do, t nguy n cam k t, th a thu n là m t trong cácệ ự ự ự ệ ế ỏ ậ ộnguyên t c đắ ược quy đ nh trong B lu t Dân s ị ộ ậ ự

Th ba ứ , m c đích và n i dung c a giao d ch dân s không vi ph mụ ộ ủ ị ự ạ

đi u c m c a lu t, không trái đ o đ c xã h i.ề ấ ủ ậ ạ ứ ộ

M c đích giao d ch dân s là l i ích mà ch th mong mu n đ t đ ụ ị ự ợ ủ ể ố ạ ượ c khi xác l p giao d ch đó ậ ị (Đi u 118 B lu t Dân s năm 2015) N i dung c aề ộ ậ ự ộ ủgiao d ch dân s là t ng h p các đi u kho n mà các bên đã cam k t, th aị ự ổ ợ ề ả ế ỏthu n trong giao d ch M c đích và n i dung c a giao d ch dân s có m iậ ị ụ ộ ủ ị ự ốliên h ch t chẽ v i nhau Các ch th khi xác l p, th c hi n giao d ch dânệ ặ ớ ủ ể ậ ự ệ ị

s luôn mong mu n đ t đự ố ạ ược m c đích nh t đ nh Mu n đ t đụ ấ ị ố ạ ược nh ngữ

m c đích đó h ph i cam k t, th a thu n v n i dung và ngụ ọ ả ế ỏ ậ ề ộ ượ ạc l i, nh ngữ

th a thu n đó hỏ ậ ướng t i vi c đ t đớ ệ ạ ược m c đích Đ giao d ch dân s cóụ ể ị ự

hi u l c pháp lu t thì m c đích và n i dung c a giao d ch không trái v iệ ự ậ ụ ộ ủ ị ớpháp lu t và đ o đ c xã h i.ậ ạ ứ ộ

Th t ứ ư, hình th c c a giao d ch dân s ph i phù h p v i quy đ nhứ ủ ị ự ả ợ ớ ị

c a pháp lu t.ủ ậ

Giao d ch dân s đ ị ự ượ c th hi n b ng l i nói, b ng văn b n ho c b ng ể ệ ằ ờ ằ ả ặ ằ hành vi c th ụ ể (Kho n 1, Đi u 119 B lu t Dân s năm 2015) Ngả ề ộ ậ ự ười xác

l p giao d ch có quy n l a ch n hình th c cho giao d ch đó ậ ị ề ự ọ ứ ị Tr ườ ng h p ợ pháp lu t quy đ nh giao d ch dân s ph i đ ậ ị ị ự ả ượ c th hi n b ng văn b n có ể ệ ằ ả công ch ng, ch ng th c, đăng ký thì ph i tuân theo quy đ nh đó ứ ứ ự ả ị (Kho n 2,ả

Đi u 119 B lu t Dân s năm 2015) Ví d : H p đ ng mua bán nhà,ề ộ ậ ự ụ ợ ồchuy n quy n s d ng đ t, ể ề ử ụ ấ

Tóm l i ạ , giao d ch dân s ch có hi u l c khi đáp ng đ các đi uị ự ỉ ệ ự ứ ủ ề

ki n nêu trên (tuân th v m t hình th c n u pháp lu t có quy đ nh) N uệ ủ ề ặ ứ ế ậ ị ếthi u m ttrong các đi u ki n trên, giao d ch dân s có th thu c cácế ộ ề ệ ị ự ể ộ

trường h p b vô hi u theo pháp lu t nh : Vô hi u do vi ph m đi u c mợ ị ệ ậ ư ệ ạ ề ấ

c a pháp lu t, trái đ o đ c xã h i; vô hi u do gi t o; vô hi u do ngủ ậ ạ ứ ộ ệ ả ạ ệ ười

ch a thành niên, ngư ười m t năng l c hành vi dân s , ngấ ự ự ười b h n chị ạ ếnăng l c hành vi dân s th c hi n,…ự ự ự ệ

Đi u 127 Giao d ch dân s vô hi u do b l a d i, đe d a, c ề ị ự ệ ị ừ ố ọ ưỡ ng ép

Khi m t bên tham gia giao d ch dân s do b l a d i ho c b đe d a, ộ ị ự ị ừ ố ặ ị ọ

c ưỡ ng ép thì có quy n yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s đó là vô ề ầ ố ị ự

hi u ệ

L a d i trong giao d ch dân s là hành vi c ý c a m t bên ho c c a ừ ố ị ự ố ủ ộ ặ ủ

ng ườ i th ba nh m làm cho bên kia hi u sai l ch v ch th , tính ch t c a ứ ằ ể ệ ề ủ ể ấ ủ

đ i t ố ượ ng ho c n i dung c a giao d ch dân s nên đã xác l p giao d ch đó ặ ộ ủ ị ự ậ ị

Đe d a, c ọ ưỡ ng ép trong giao d ch dân s là hành vi c ý c a m t bên ị ự ố ủ ộ

ho c ng ặ ườ i th ba làm cho bên kia bu c ph i th c hi n giao d ch dân s ứ ộ ả ự ệ ị ự

nh m tránh thi t h i v tính m ng, s c kh e, danh d , uy tín, nhân ph m, ằ ệ ạ ề ạ ứ ỏ ự ẩ tài s n c a mình ho c c a ng ả ủ ặ ủ ườ i thân thích c a mình ủ

Ví d : Hành vi l a d i trong giao d ch dân s nh m che gi u hành viụ ừ ố ị ự ằ ấ

b t h p pháp đ th a hấ ợ ể ừ ưởng th a k theo di chúc; dùng th đo n gi iừ ế ủ ạ ớthi u là v t t t đ bán v i giá đ t,…ệ ậ ố ể ớ ắ

S đe do , cự ạ ưỡng ép trong giao d ch dân s ph i nghiêm tr ng và cóị ự ả ọ

th c (không th là đe do tự ể ạ ưởng tượng) Hành vi đe do có th th c hi nạ ể ự ệ

đượ ừc t phía đ i tác cũng có th là t ngố ể ừ ười th ba.ứ

Nh ng giao d ch đữ ị ược xác l p do l a d i, đe do , cậ ừ ố ạ ưỡng ép ch b vôỉ ị

hi u khi có yêu c u c a bên b l a d i, b đe do , b cệ ầ ủ ị ừ ố ị ạ ị ưỡng ép Khi giao d chị

b tuyên b vô hi u, bên l a d i, đe do , cị ố ệ ừ ố ạ ưỡng ép ph i b i thả ồ ường nh ngữthi t h i x y ra đ i v i bên b l a d i, b đe do , b cệ ạ ả ố ớ ị ừ ố ị ạ ị ưỡng ép

Theo khoa h c pháp lu t dân s thì giao d ch dân s vô hi u do bọ ậ ự ị ự ệ ị

l a d i, đe do , cừ ố ạ ưỡng ép (Đi u 127 B lu t Dân s năm 2015) thu c giaoề ộ ậ ự ộ

d ch dân s vô hi u tị ự ệ ương đ i.ố

Đi u 131 H u qu pháp lý c a giao d ch dân s vô hi u ề ậ ả ủ ị ự ệ

1 Giao d ch dân s vô hi u không làm phát sinh, thay đ i, ch m d t ị ự ệ ổ ấ ứ quy n, nghĩa v dân s c a các bên k t th i đi m giao d ch đ ề ụ ự ủ ể ừ ờ ể ị ượ c xác l p ậ

2 Khi giao d ch dân s vô hi u thì các bên khôi ph c l i tình tr ng ban ị ự ệ ụ ạ ạ

đ u, hoàn tr cho nhau nh ng gì đã nh n ầ ả ữ ậ

Tr ườ ng h p không th hoàn tr đ ợ ể ả ượ c b ng hi n v t thì tr giá thành ằ ệ ậ ị

ti n đ hoàn tr ề ể ả

3 Bên ngay tình trong vi c thu hoa l i, l i t c không ph i hoàn tr l i ệ ợ ợ ứ ả ả ạ hoa l i, l i t c đó ợ ợ ứ

4 Bên có l i gây thi t h i thì ph i b i th ỗ ệ ạ ả ồ ườ ng.

5 Vi c gi i quy t h u qu c a giao d ch dân s vô hi u liên quan đ n ệ ả ế ậ ả ủ ị ự ệ ế quy n nhân thân do B lu t này, lu t khác có liên quan quy đ nh ề ộ ậ ậ ị

Đi u 132 Th i hi u yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s ề ờ ệ ầ ố ị ự

vô hi u ệ

1 Th i hi u yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s vô hi u quy ờ ệ ầ ố ị ự ệ

đ nh t i các Đi u 125, 126, 127, 128 và 129 c a B lu t này là 02 năm, k t ị ạ ề ủ ộ ậ ể ừ ngày:

a) Ng ườ ạ i đ i di n c a ng ệ ủ ườ i ch a thành niên, ng ư ườ i m t năng l c ấ ự hành vi dân s , ng ự ườ i có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi, ng ậ ứ ủ ườ i

b h n ch năng l c hành vi dân s bi t ho c ph i bi t ng ị ạ ế ự ự ế ặ ả ế ườ ượ i đ c đ i di n ạ ệ

3 Đ i v i giao d ch dân s quy đ nh t i Đi u 123 và Đi u 124 c a B ố ớ ị ự ị ạ ề ề ủ ộ

lu t này thì th i hi u yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s vô hi u ậ ờ ệ ầ ố ị ự ệ không b h n ch ị ạ ế

III Áp d ng quy đ nh c a pháp lu t hi n hành đ gi i quy t tình ụ ị ủ ậ ệ ể ả ế

hu ng ố

1 V n đ 1: Anh Hòa có quy n yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân ấ ề ề ầ ố ị

s vô hi u không? T i sao? ự ệ ạ

Theo tình hu ng đ t ra: Vào ngày 02/01/2017 anh Tr n Vi t Hòa cóố ặ ầ ệ

đ t mua c a anh Nguy n Văn Ng cm t b âm ly nhãn hi u Denon xu t xặ ủ ễ ọ ộ ộ ệ ấ ứ

t Nh t B n v i giá th a thu n là 25 tri u đ ng Nh ng sau khi nh n hàngừ ậ ả ớ ỏ ậ ệ ồ ư ậ

18 ngày - t c ngày 20/01/2017, thông qua anh Lê Văn H i thì anh Hòa m iứ ả ớ

bi t đó là b âm ly xu t x t Trung Qu c và có giá trên th trế ộ ấ ứ ừ ố ị ường là 5tri u đ ng T c là anh Hòa đã b anh Ng c l a mua m t s n ph m khôngệ ồ ứ ị ọ ừ ộ ả ẩđúng ch t lấ ượng nh anh Hòa đã th a thu n trư ỏ ậ ước đó.

1.1 V quan h pháp lu t dân s ề ệ ậ ự

Ch th ủ ể: Anh Tr n Vi t Hòa, anh Nguy n Văn Ng c, anh Lê Văn H i.ầ ệ ễ ọ ả

Khách thể: (L i ích mà các ch th mu n đ t đợ ủ ể ố ạ ược khi tham gia vàoquan h pháp lu t này) là: Giá tr s d ng c a b âm ly (anh Hòa mu n đ tệ ậ ị ử ụ ủ ộ ố ạ

được) và s ti n anh Hòa ph i tr cho anh Ng c (anh Ng c mu n đ tố ề ả ả ọ ọ ố ạ

được)

Năng l c ch th ự ủ ể: C anh Hòa, anh Ng c và anh H i đ u có đ y đả ọ ả ề ầ ủnăng l c pháp lu t và năng l c hành vi dân s ự ậ ự ự

Quy n và nghĩa v c a ch th ề ụ ủ ủ ể: Người bán và người mua là chủ

th xác đ nh trong quan h h p đ ng mua bán hàng hóa.ể ị ệ ợ ồ

Người bán có nghĩa v giao hàng đúng s lụ ố ượng, ch t lấ ượng, th iờgian, đ a đi m, có quy n nh n đ s ti n bán hàng.ị ể ề ậ ủ ố ề

Người mua có quy n nh n hàng và có nghĩa v tr ti n mua hàngề ậ ụ ả ềtheo đúng giá và cách th c thanh toán theo h p đ ng.ứ ợ ồ

N i dung c a quan h pháp lu t ộ ủ ệ ậ (là t ng h p quy n và nghĩa vổ ợ ề ụ

c a các ch th ): Anh Ng c có nghĩa v chuy n quy n s d ng b âm lyủ ủ ể ọ ụ ể ề ử ụ ộcho anh Hòa và có quy n yêu c u anh Hòa tr ti n cho mình; còn anh Hòaề ầ ả ề

có quy n yêu c u anh Ng c chuy n quy n s d ng b âm ly đó cho mìnhề ầ ọ ể ề ử ụ ộ

và có nghĩa v tr ti n cho anh Ng c.ụ ả ề ọ

S ki n pháp lý ự ệ : Anh Ng c bán cho anh Hòa b âm ly không đúngọ ộ

ch ng lo i, ch t lủ ạ ấ ượng nh đã th a thu n trong h p đ ng, giao d ch trư ỏ ậ ợ ồ ị ướcđó

1.2 V gi i quy t tranh ch p ề ả ế ấ

Th nh t ứ ấ , th i đi m đ t mua là ngày 02/01/2017 t c là sau 01 ngàyờ ể ặ ứ

t th i đi m B lu t Dân s năm 2015 có hi u l c V y đ gi i quy t tìnhừ ờ ể ộ ậ ự ệ ự ậ ể ả ế

hu ng này thì áp d ng B lu t Dân s năm 2015.ố ụ ộ ậ ự

Th hai ứ , xét tình hu ng trên ta th y đố ấ ược anh Hòa (bên mua) có ýchí mu n mua b âm ly và b t đ u th c hi n giao d ch mua bán v i anhố ộ ắ ầ ự ệ ị ớ

Ng c (bên bán), còn anh Ng c có ý chí mu n bán b âm ly nh m m c đíchọ ọ ố ộ ằ ụ

l i nhu n Song, hai bên đã th ng nh t v giá c và nhãn hi u - t c th aợ ậ ố ấ ề ả ệ ứ ỏmãn ý chí hai bên và quy t đ nh thi t l p giao d ch dân s , th a thu n h pế ị ế ậ ị ự ỏ ậ ợ

đ ng mua bán ồ

Còn v hình th c giao d ch dân s - giao d ch qua m ng Internet,ề ứ ị ự ị ạ

được xem là giao d ch b ng văn b n Theo ị ằ ả Kho n 1, Đi u 119 ả ề B lu tộ ậDân s năm 2015 quy đ nh: ự ị

…Giao d ch dân s thông qua ph ị ự ươ ng ti n đi n t d ệ ệ ử ướ i hình th c ứ thông đi p d li u theo quy đ nh c a pháp lu t v giao d ch đi n t đ ệ ữ ệ ị ủ ậ ề ị ệ ử ượ c coi là giao d ch b ng văn b n ị ằ ả

Theo phân tích tình hu ng cho th y: Anh Hòa và anh Ng c có giaoố ấ ọ

d ch mua bán qua m ng Internet, trong đó anh Hòa (bên mua) có nhu c uị ạ ầmua b âm ly nhãn hi u Denon xu t x t Nh t B n, và đã th a thu nộ ệ ấ ứ ừ ậ ả ỏ ậmua bán v i anh Ng c (bên bán) có giá là 25 tri u đ ng Nh ng sau m tớ ọ ệ ồ ư ộ

th i gian là 10 ngày k t khi anh Hòa nh n đờ ể ừ ậ ược hàng (t c ngàyứ12/01/2017) và sau 08 ngày (t c ngày 20/01/2017) k t khi anh Hòaứ ể ừ

nh anh H i hờ ả ướng d n s d ng thì m i phát hi n b âm ly đó có xu t xẫ ử ụ ớ ệ ộ ấ ứ

t Trung Qu c và có giá trên th trừ ố ị ường là 05 tri u đ ng, t c là anh Ng cệ ồ ứ ọ

đã giao hàng không đúng ch ng lo i nh đã giao d ch, th a thu n trủ ạ ư ị ỏ ậ ướcđó- t c là anh Ng c mu n l a anh Hòa mua s n ph m không đúng ch ngứ ọ ố ừ ả ẩ ủ

lo i, ch t lạ ấ ượng nh đã th a thu n nh m v l i cá nhân theo quy đ nh t iư ỏ ậ ằ ụ ợ ị ạ

Đi u 127 ề B lu t Dân s năm 2015: ộ ậ ự Giao d ch dân s vô hi u do b l a ị ự ệ ị ừ

d i, đe d a, c ố ọ ưỡ ng ép

Khi m t bên tham gia giao d ch dân s do b l a d i ho c b đe d a, ộ ị ự ị ừ ố ặ ị ọ

c ưỡ ng ép thì có quy n yêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s đó là vô ề ầ ố ị ự

hi u ệ

L a d i trong giao d ch dân s là hành vi c ý c a m t bên ho c c a ừ ố ị ự ố ủ ộ ặ ủ

ng ườ i th ba nh m làm cho bên kia hi u sai l ch v ch th , tính ch t c a ứ ằ ể ệ ề ủ ể ấ ủ

đ i t ố ượ ng ho c n i dung c a giao d ch dân s nên đã xác l p giao d ch đó ặ ộ ủ ị ự ậ ị

Th ba ứ , anh Hòa hoàn toàn có quy n yêu c u anh Ng c giao đúng bề ầ ọ ộ

âm ly Denon có xu t x Nh t B n mà không ph i b âm ly “ấ ứ ậ ả ả ộ nhái” t Trungừ

Qu c Ho c, anh Hòa có quy n h y b h p đ ng mua bán này mà khôngố ặ ề ủ ỏ ợ ồ

ch u b t c trách nhi m pháp lý nào, th m chí anh Hòa còn có th yêu c uị ấ ứ ệ ậ ể ầ

b i thồ ường thi t h i nh chi phí đi l i, chi phí v n chuy n, th i gian bệ ạ ư ạ ậ ể ờ ỏlàm đi giám đ nh và kh i ki n, t n thị ở ệ ổ ương tinh th n,…theo quy đ nh t iầ ị ạ

Đi u 439 ề B lu t Dân s năm 2015: ộ ậ ự Trách nhi m giao tài s n không ệ ả đúng ch ng lo i ủ ạ

Tr ườ ng h p tài s n đ ợ ả ượ c giao không đúng ch ng lo i thì bên mua có ủ ạ

m t trong các quy n sau đây: ộ ề

1 Nh n và thanh toán theo giá do các bên tho thu n; ậ ả ậ

2 Yêu c u giao tài s n đúng ch ng lo i và b i th ầ ả ủ ạ ồ ườ ng thi t h i; ệ ạ

3 H y b h p đ ng và yêu c u b i th ủ ỏ ợ ồ ầ ồ ườ ng thi t h i n u vi c giao ệ ạ ế ệ không đúng ch ng lo i làm cho bên mua không đ t đ ủ ạ ạ ượ c m c đích giao k t ụ ế

h p đ ng… ợ ồ

Th t ứ ư, đ kh ng đ nh thêm v vi c anh Hòa có quy n kh i ki nể ẳ ị ề ệ ề ở ệyêu c u Tòa án tuyên b giao d ch dân s vô hi u, xét v th i hi u yêu c uầ ố ị ự ệ ề ờ ệ ầtòa tuyên b giao d ch dân s vô hi u thì anh Hòa hoàn toàn đáp ng th iố ị ự ệ ứ ờgian đó Vì tính t ngày anh Hòa phát hi n mình b l a d i là ngàyừ ệ ị ừ ố