Giáo trình Những NLCB của CN Mác-Lênin: Chương mở đầu - ĐH Trà Vinh

Chương mở đầu sẽ giới thiệu khái quát giúp người học biết nội dung cần phải nắm được khái niệm chủ nghĩa Mác-Lênin và ba bộ phận cấu thành, khái quát lược sử ra đời và phát triển của chủ nghĩa Mác-Lênin, hiểu được đối tượng, mục đích và một số yêu cầu về phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác-Lênin.

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

KHOA MÁC - LÊNIN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

CHƯƠNG MỞ ĐẦU NHẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN

CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN (03 TIẾT=02LT+01TH)

* MỤC TIÊU

- Về kiến thức

+ Nắm được khái niệm chủ nghĩa Mác – Lênin và ba bộ phận cấu thành, khái

lược sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa Mác – Lênin

+ Hiểu được đối tượng, mục đích và một số yêu cầu về phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác – Lênin

- Về kỹ năng

+ Phân biệt được sự khác nhau giữa học thuyết của chủ nghĩa Mác – Lênin và các học thuyết khác

+ Phân tích được điều kiện, tiền đề sự ra đời, quá trình hình thành và phát triển của chủ nghĩa Mác – Lênin

+ Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

- Về thái độ

+ Hiểu đúng về học thuyết chủ nghĩa Mác – Lênin

+ Có niềm tin vào sự thắng lợi của chủ nghĩa Mác – Lênin

+ Tích cực học tập, rèn luyện để góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa

* TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Giáo trình “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin” của Bộ Giáo dục

và Đào tạo

- Máy chiếu, một số tranh ảnh, đoạn phim để minh họa thực tiễn

- Các thông tin, tư liệu có liên quan đến nội dung trọng tâm

* TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Nội dung T.gian Hoạt động của giáo viên của học viên Hoạt động Nguồn

phút - Kiểm tra sỉ số lớp- Trao đổi thông tin

về tiết học trước

Lớp trưởng báo cáo sỉ sổ lớp

II Kiểm tra bài cũ 00

phút

Bài mới không kiểm tra bài củ

phút

- Dẫn dắt vào bài

- Giới thiệu mục tiêu (KQHT)

SV lắng nghe

I Khái lược về chủ nghĩa Mác

-Lênin

1 Chủ nghĩa Mác-Lênin và ba

05 phút

phương pháp đàm thoại kết hợp diễn

SV: lắng nghe

và ghi chép

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

Trang 2

bộ phận cấu thành

a Chủ nghĩa Mác - Lênin

- “Chủ nghĩa Mác – Lênin

là hệ thống quan điểm và học

thuyết do C Mác, Ph Angghen

sáng lập, được V.I.Lênin bảo vệ,

phát triển trên cơ sở thực tiễn, là

thế giới quan và phương pháp

luận chỉ đạo hoạt động nhận thức

và hoạt động thực tiễn, là khoa

học về sự nghiệp giải phóng giai

cấp vô sản, tiến tới giải phóng

toàn thể nhân loại”

b Ba bộ phận lý luận cơ bản

cấu thành chủ nghĩa Mác-Lênin

- CN Mác-Lênin là hệ thống

tri thức ph.phú về nhiều lĩnh vực,

trong đó có ba bộ phận lý luận

quan trọng nhất là:

+ Triết học Mác-Lênin:

N.cứu những QL chung nhất của

TN, XH & TD; Xây dựng thế giới

quan & ph.pháp luận chung nhất

của nhận thức kh.học & thực tiễn

c.mạng

+ Kinh tế chính trị học

Mác-Lênin: Nghiên cứu những QL

kinh tế của XH; đặc biệt là các QL

kinh tế của quá trình ra đời,

ph.triển, suy tàn của PTSX TBCN

& sự ra đời, phát triển của PTSX

CSCN

+ Chủ nghĩa xã hội khoa

học: Vận dụng thế giới quan &

phương pháp luận triết học

Mác-Lênin & các QL kinh tế n.cứu

những QL của quá trình CM

XHCN

2 Khái lược quá trình hình

thành và phát triển của chủ

nghĩa Mác -Lênin

a Những điều kiện, tiền đề cho

sự ra đời chủ nghĩa Mác –Lênin

Điều kiện  Điều kiện

- Điều kiện kinh tế-xã hội

10 phút

giảng giúp sinh viên hiểu được thế nào là chủ nghĩa Mác-Lênin và ba

bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác-Lênin?

GV: Hãy nêu khái

niệm chủ nghĩa Mác-Lênin

GV: Kết luận

GV: Chủ nghĩa

Mác – Lênin bao gồm mấy bộ phận cấu thành? Đó là những bộ phận nào?

GV: Nhận xét, kết

luận

phương pháp đàm thoại kết hợp diễn giảng giúp sinh viên nắm được quá trình hình thành và phát triển của chủ

SV: lắng nghe SV: Trả lời SV: Ghi chép

SV: lắng nghe SV: Ghi chép

- Hình ảnh

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

Trang 3

+ Ra đời ở Phương Tây vào

những năm 40 TK 19, khi cuộc

CM công nghiệp làm cho PTSX

TBCN cùng GC vô sản ra đời &

phát triển mạnh mẽ;

+ Mâu thuẫn giữa LLSX mang

tính XH hoá với QHSX tư nhân

TBCN kéo theo các cuộc khủng

hoảng và sự nổi dậy đấu tranh của

GC vô sản;

+ Thực tiễn đấu tranh CM của

GC vô sản đòi hỏi phải có lý luận

khoa học hướng dẫn

Tiền đề: (tiền đề lý luận &  Điều kiện

tiền đề KHTN)

- Tiền đề lý luận

+ Triết học cổ điển Đức: đặc

biệt là tư tưởng của hai nhà triết

học tiêu biểu Heghen và Phơibắc

là nguồn gốc lý luận trực tiếp của

chủ nghĩa Mác

+ Kinh tế chính trị học cổ

điển Anh

Việc kế thừa và cải tạo kinh

tế chính trị học với những đại biểu

xuất sắc như A.Xmit và

Đ.Ricacđô là nguồn gốc xây dựng

kinh tế trong triết học Mác và đi

tới hoàn thành quan niệm duy vật

lịch sử

+ Chủ nghĩa xã hội không

tưởng

Với tư tưởng của 3 đại biểu nổi

tiếng như Xanh Ximông,

S.Phuriê, R.Ooen là nguồn gốc lý

luận trực tiếp của học thuyết Mác

về chủ nghĩa xã hội- chủ nghĩa xã

hội khoa học

- Tiền đề khoa học tự nhiên

+ Thuyết tế bào;

+ Thuyết tiến hóa Đácuyn;

+ Định luật bảo toàn và chuyển

hóa năng lượng

=> Vạch ra được mối liên hệ

thống nhất giữa những dạng tồn

15 phút

nghĩa Mác –Lênin

GV: CN M-L được

hình thành dựa trên điều kiện và tiền đề nào?

GV: hệ thống nội

dung

GV: Thuyết trình

và diễn giải

GV: Thuyết trình

và diễn giải

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

Trang 4

tại khác nhau, các vận động khác

nhau trong tính thống nhất của thế

giới, vạch ra tính biện chứng của

sự vận động và phát triển của nó

b Giai đoạn hình thành và phát

triển chủ nghĩa Mác - Lênin

- GĐ hình thành (1842-1848):

đây là giai đoạn đề xuất những

nguyên lý triết học duy vật biện

chứng và duy vật lịch sử

Những tác phẩm tiêu biểu:

Bản thảo kinh tế - triết học (1844,

Mác), Gia đình thần thánh (Mác

& Angghen, 1845), Luận cương

về Phoiơbắc (Mác, 1845), Hệ tư

tưởng Đức (Mác & Angghen,

1846), Sự khốn cùng của triết học

(Mác, 1847), Tuyên ngôn của

Đảng Cộng sản (Mác & Angghen,

1848)

- GĐ phát triển (1849–1895):

đây là giai đoạn Mác- Ăngghen bổ

sung và phát triển lý luận triết

học

Bộ Tư bản của C Mác Phê phán

cương lĩnh Gôta (Mác, 1875),

Chống Đuyrinh (Angghen, 1878),

Nguồn gốc của GĐ, của chế độ

TH & của NN (Angghen, 1884),

Biện chứng của tự nhiên

(Angghen, 1886), Lútvích

Phoiơbắc và sự cáo chung của

THCĐ Đức (Angghen, 1886)

c Giai đoạn bảo vệ và phát triển

chủ nghĩa Mác - Lênin

- Bối cảnh lịch sử và nhu

cầu bảo vệ, phát triển chủ nghĩa

Mác

- Cuối TK XIX- đầu TK

XX, CN tư bản đã phát triển sang

một giai đoạn mới là giai đoạn

chủ nghĩa đế quốc

- Mâu thuẫn giữa giai cấp vô

sản và tư sản ngày càng sâu sắc

25 phút

phương pháp thảo

luận để sinh viên nắm được giai đoạn hình thành và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin

GV: Chia lớp

thành nhiều nhóm nhỏ, mỗi nhóm từ

5 – 6sv Mỗi nhóm đều thảo luận 2 câu hỏi :

- Giai đoạn hình thành và phát triển chủ nghĩa Mác diễn ra thời gian nào?

- Chủ nghĩa Mác được hình thành và phát triển dựa trên những nền tảng nào?

GV: chốt ý, hệ

thống bằng sơ đồ

phương pháp thảo luận để sinh viên nắm được giai đoạn bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin

GV: Chia lớp

thành nhiều nhóm nhỏ, mỗi nhóm từ

5 – 6sv Mỗi nhóm

SV: Thảo luận SV: Trả lời SV: Ghi chép

- Bảng

- Phấn

- Giáo trình

- Bảng

- Phấn

- Giáo trình

Trang 5

- Ở các nước thuộc địa, cuộc

đấu tranh chống CNĐQ tạo nên sự

thống nhất giữa CM giải phóng

dân tộc với CM vô sản, giữa nhân

dân thuộc địa với giai cấp công

nhân chính quốc

- Sự phát triển mạnh mẽ của

khoa học tự nhiên Tuy nhiên một

số nhà khoa học, đặc biệt là trong

lĩnh vực vật lý học do thiếu sự

vững chắc về phương pháp luận

triết học duy vật nên rơi vào tình

trạng khủng hoảng thế giới quan

và bị các nhà triết học duy tâm lợi

dụng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến

nhận thức và hành động của

phong trào cách mạng

- Đây là thời kỳ CN Mac được

truyền bá rộng rãi vào nước Nga

Để bào vệ địa vị và lợi ích của

giai cấp tư sản những trào lưu tư

tưởng như chủ nghĩa kinh nghiệm

phê phán, chủ nghĩa thực dụng,

chủ nghĩa xét lại,…đã mang danh

đổi mới chủ nghĩa Mác để xuyên

tạc và phủ nhận chủ nghĩa Mác

- Vai trò của V.I.Lênin đối

với việc bảo vệ và phát triển chủ

nghĩa Mác

+ Thời kỳ 1893 – 1907: là thời

kỳ Lênin tập trung chống phái dân

túy

 Những người bạn dân là

thế nào và họ đấu tranh chống

những người dân chủ – xã hội ra

sao (1894);

 Làm gì? (1902)

 Hai sách lược của Đảng

dân chủ xã hội trong cách mạng

dân chủ (1905)

+ Thời kỳ 1907–1917: thời kỳ

diễn ra cuộc khủng hoảng về thế

giới quan ở nhiều nhà vật lý học

 Chủ nghĩa d.vật và chủ

15 phút

đều thảo luận 1 câu hỏi :

- Quá trình bảo vệ

và phát triển chủ nghĩa Mác dựa trên những bối cảnh lịch sử nào?

GV: chốt ý, kết

luận

GV: Quá trình bảo

vệ và phát triển chủ nghĩa Mác được chia làm mấy thời kỳ? Nội dung của từng thời kỳ là gì?

SV: trả lời

GV: nhận xét, diễn giảng thêm

+ Thời kỳ 1893 – 1907:

Với tác phẩm

“Làm gì?” Lênin

đã đề cập đến đấu tranh kinh tế, đấu tranh chính trị, đấu tranh tư tưởng, đặc biệt nhấn mạnh quá trình hình thành hệ

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

Trang 6

nghĩa k.nghiệm phê phán (1908);

 Ba ng.gốc và ba bộ phận

cấu thành c.nghĩa Mác (1913);

 Bút ký triết học

(1914-1916);

 Chủ nghĩa đế quốc giai

đoạn tột cùng của CNTB (1916);

 Nhà nước và Cách mạng

(1917-1918);

+ Thời kỳ 1917-1924: CMT10

Nga thành công, mở ra thời đại

mới

 Bệnh ấu trĩ tả khuynh

trong ph.trào cộng sản (1920);

 Lại bàn về công đoàn, về

tình hình trước mắt… (1920);

 Về chính sách kinh tế mới

(1921);

 Bàn về thuế lương thực

(1921);

 Về tác dụng của chủ nghĩa

duy vật chiến đấu (1922)

d Chủ nghĩa Mác–Lênin & thực

tiễn phong trào cách mạng thế

giới

Chủ nghĩa Mác ra đời đã ảnh

hưởng lớn lao đến phong trào

cộng sản và công nhân quốc tế

* Ý nghĩa của sự ra đời chủ

nghĩa Mác

- Lần đầu tiên đã chỉ cho

GCVS và nhân dân lao động lối

thoát khỏi sự nô lệ về tinh thần,

đem lại cho loài người, đặc biệt là

giai cấp công nhân những công cụ

nhận thức và cải tạo thế giới

- Đã phát triển học thuyết về

mối liên hệ giữa lý luận cách

mạng và thực tiễn cách mạng

- Triết học Mác không

những giải thích đúng đắn thế giới

mà còn là phương pháp cách

mạng để cải tạo thế giới

- Triết học Mác ra đời đã

mang lại thắng lợi quyết định cho

10 phút

tư tưởng của giai cấp vô sản

+ Thời kỳ 1907–

1917:

Bằng việc đưa ra các định nghĩa về vật chất và ý thức, giữa tồn tại và ý thức xã hội đã đưa chủ nghĩa Mác lên tầm cao mới

+ + Thời kỳ 1917-1924: thời kỳ Lênin tổng kết thực tiễn CM của quần chúng nhân dân, tiếp tục bảo vệ phép biện chứng của chủ nghĩa Mác

phương pháp nêu vấn đề kết hợp diễn giảng giúp sinh viên nắm được chủ nghĩa Mác–Lênin

và thực tiễn phong trào cách mạng thế giới, ý nghĩa của sự

ra đời chủ nghĩa Mác

GV: Chủ nghĩa

Mác ra đời đã ảnh hưởng thế nào đến phong trào cộng sản và công nhân quốc tế?

GV: Nhận xét và

giải thích thêm

- Công xã Pari được thành lập

- Cách mạng Tháng Mười Nga

- Máy chiếu

- Bảng

- Phấn

- Hình ảnh

Trang 7

tư tưởng khoa học trong triết học,

tạo ra hình thức phát triển của

CNDV là chủ nghĩa duy vật biện

chứng

- Nhờ áp dụng phép biện

chứng duy vật vào lĩnh vực tư duy

của loài người, Mác đã xây dựng

được một học thuyết sâu sắc và

triệt để khoa học về nhận thức, tức

là nhận thức luận và logic học của

CNDV biện chứng

thành công

- Quốc tế Cộng sản được thành lập

- Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết ra đời

phút Như vậy Những sựkiện lịch sử vĩ đại

này đã cổ vũ mạnh

mẽ phong trào cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới, thức tỉnh,

cỗ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh giải phóng của nhân dân các nước thuộc địa

GV: Hãy cho biết

ý nghĩa sự ra đời của chủ nghĩa Mác

GV: Nhận xét và

diễn giảng

- Mời một vài

SV trả lởi,

01-02 SV nhận xét, bổ sung

V Câu hỏi bài tập về nhà 01

phút

- Vật chất là gì, Ý thức là gì ? Trình bày mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

- SV xem trước phần nội dung CNDVBC

SV: lắng nghe

Trà Vinh, ngày …tháng … năm ….

TRƯỞNG BỘ MÔN

(Ký, ghi rõ họ tên)

Trà Vinh, ngày 09 tháng 10 năm 2014.

NGƯỜI LẬP KẾ HOẠCH

(Ký, ghi rõ họ tên)

Phan Hữu Tài

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	86 KB