Bài giảng Cơ sở văn hóa Việt Nam: Chương 4.3 - ĐH Thương Mại

Bài giảng Cơ sở văn hóa Việt Nam: Chương 4.3 Vùng văn hóa Tây Bắc, Việt Bắc, Châu thổ Bắc Bộ trình bày các nội dung chính như sau: Đặc điểm tự nhiên và xã hội, văn hóa của vùng Việt Bắc. Mời các bạn cùng tham khảo!

VÙNGăV NăHÓAăVI TăNAM

N I DUNG CHÍNH

CH NGă4:ăVÙNGăV NăHÓAăTÂYăB C,ăVI TăB C,ă

CHÂUăTH ăB CăB

 4.2.1.ă căđi măt ănhiênăvƠăxƣăh i

Vi t B c

- là tên g i m t vùng đ t g n bó v i m t th i gian kh mà oanh li t c a quân và dân ta d i

s lãnh đ o c a ng

-là quê h ng cách m ng, là chi n khu, là

n i ghi d u bao chi n công anh hùng c a quân dân ta

Danh t này l i đ c dùng đ ch chung toàn c n c

Là đ a bàn c a sáu t nh Cao B ng, B c C n, Thái Nguyên,

L ng S n, Tuyên Quang, Hà Giang và bao g m c ph n đ i

- Toàn vùng có n m h th ng sông chính, và các h

thông gi a mi n núi và mi n xuôi

- a hình Vi t B c có c u trúc theo ki u cánh cung t l i Tam

o

- Các cánh cung này m ra phía B c và đông B c và ph n

h ng l i quay ra bi n, th t t trong ra bi n là các cánh cung:

- 5 h th ng sông chính: sông Thao, sông Lô, h th ng các sông

C u, sông Th ng, L c Nam; h th ng các sông này ch y ra bi n ông và là tr c giao thông gi a mi n núi và mi n xuôi

- Nét đ c tr ng c a h th ng sông đây là đ d c lòng sông l n, mùa l là th i gian dòng ch y m nh nh t M t khác, trong vùng

nh ng c ng có r t nhi u thay

đ i so v i ngôi nhà sàn v quy mô,

k t c u, b c c bên trong

m t s vùng còn có lo i nhà n a sàn n a đ t, đây là

m t lo i nhà đ c bi t, v a mang tính ch t nhà đ t v a mang tính ch t nhà sàn

Trang ph c c a ng i Tày - Nùng có tính th ng nh t,

đ c phân bi t theo gi i tính, đ a v , l a tu i, theo nhóm

đ a ph ng

Y ph c c a nam gi i ng i Tày theo m t ki u, g m có

áo cánh 4 thân, áo dài 5 thân, kh n đ i đ u và giày v i

Chi c áo 4 thân đ c c t may theo

ki u x cao, có hàng cúc v i

tr c ng c, cùng hai túi Hàng cúc

c a áo này bao gi c ng là 7 cái

Qu n c a nam gi i đ c may theo

ki u đ ng chéo, c qu n l n áo

c a nam gi i Tày đ c may b ng

v i chàm

V đ trang s c, h ít dùng đ trang s c, trang ph c c a ng i đàn ông Tày khá gi n d , không

Ng i ph n Nùng ch m c m t màu chàm, khác v i ng i ph n

Tày m c chi c áo lót trong màu tr ng

l ng, kh n đ i đ u, hài v i

c , vòng tay, vòng chân và xà tích b ng b c

ch đ , xanh quanh vành kh n r i th t nút ra phía sau Ph n ng i Nùng có khác đôi chút là h th ng b t r ng vàng, a thích đ trang

s c b ng b c nh vòng chân, vòng tay, vòng c , khuyên tai, hoa tai

- Ch bi n món n c a c dân Tày - Nùng, m t m t có

nh ng sáng t o, m t m t ti p thu k thu t ch bi n c a các t c lân c n nh Hoa, Vi t

- H ch bi n ngô m t cách tinh t , ngô đ c giã, hay xay nh đ n u v i c m, làm các lo i bánh Th c n chính là g o t , nh ng vi c ch bi n các món n t g o

 Trong ngày t t, c m là món đ c bi t h p d n Các

lo i xôi màu h p d n th ng có m t trong ngày l t t

c a c dân Tày - Nùng Th t l n, th t v t quay th ng

đ c làm c u kì nh th t l n quay L ng S n, v t quay

Th t Khê

 B a n c a c dân Vi t B c, mang tính bình đ ng, nhân ái T t c các thành viên trong nhà n chung

 T ng l p trí th c Tày - Nùng hình thành t r t s m u tiên là các trí th c dân gian d i l p v ngh nghi p nh thày Mo, Then, Tào, P t Trong th i kì t ch , tri u đình có quan tâm đ n vi c h c hành c a c dân Vi t B c

 Khi th c dân Pháp đ t ách cai tr lên toàn qu c, sau này khai thác thu c đ a l n 1, l n 2, t ng l p trí th c nho h c ít

d n, t ng l p trí th c m i đ c đào t o trong các nhà tr ng

th c dân nh các ông thông, kí, th u phán, giáo h c

 M t s có lòng yêu n c, đ c ng i dân kính tr ng v sau

đã đi theo ánh sáng c a ng đ c u n c nh Hoàng V n

 Trong kháng chi n ch ng Pháp, nh t là sau ngày hòa bình

l p l i, giáo d c Vi t B c đ c chú tr ng phát tri n

 S tr ng h c các c p có các đ a ph ng ngày càng nhi u Các tr ng đ i h c, cao đ ng đ c thành l p trong

 V ch vi t, vùng Vi t B c v i ng i Tày -

đo n c đ i không có ch vi t, giai đo n

c n đ i có ch Nôm, giai đo n hi n đ i,

 V n h c dân gian Vi t B c khá đa

d ng v th lo i, phong phú v s

l ng tác ph m, nh thành ng , t c

ng , truy n c tích, nói ví, câu đ và

đ ng dao, dân ca

 Riêng dân ca, lo i phong phú là lo i

 Tôn giáo Vi t B c c ng có nh ng nét khác bi t

 Các tôn giáo nh Kh ng giáo, Ph t giáo, o giáo đ u có

nh h ng đ n đ i s ng tâm linh c a ng i dân Vi t B c Chùa th Ph t ít h n d i đ ng b ng, nh ng c ng có nh ng chùa đáng l u ý nh chùa Hang, chùa Úc K B c Thái, chùa Diên Khánh, chùa Vinh Quang, chùa Nh Thanh, chùa Tam Thanh L ng S n

 Tam giáo đ c c dân Tày ti p thu g n gi ng v i ng i

 Tín ng ng tôn giáo, tín ng ng dân gian c a

c dân Tày - Nùng h ng ni m tin c a con

ng i t i th n b n m nh, tr i - đ t, t tiên

 Các th n linh c a h r t đa d ng, có khác là nhi u th n nh th n núi, th n sông, th n đ t

 L h i c a c dân Tày - Nùng r t phong phú Ngày h i c a toàn c ng đ ng là h i L ng t ng (h i xu ng đ ng), di n ra g m hai ph n: l và h i Nghi l chính là r c th n đình và th n nông ra

n i m h i ngoài đ ng M t b a n đ c t

ch c ngay t i đây Ph n h i c n b n là các trò

ch i nh đánh quay, đánh y n, tung còn, o thu t Nh v y, v b n ch t, h i l ng t ng là

 Sinh ho t v n hóa c a c dân vùng

Vi t B c, không th không nói đ n

sinh ho t h i ch đây là n i đ trao