Một số biện pháp rèn kĩ năng tự học cho học sinh lớp 1

Vì vậy, việc hình thành kĩ năng tự học ngay từ thời gian đầu và phát triển được trong quá trình học tập, sinh hoạt là điều khó nhưng vô cùng quan trọng.. Thông qua từng hoạt động và n

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁPRÈN KĨ NĂNG TỰ HỌC

CHO HỌC SINH LỚP MỘT

Người thực hiện: Lê Thị Thanh Thủy Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường TH Quảng Hưng SKKN thuộc lĩnh vực: Chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2021

Trang 2

MỤC LỤC

Trang

Trang 3

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài.

Khi bàn về việc học, Lê Nin đã khuyên "Học, học nữa, học mãi", hay Bác Hồ đã nói "Cách học tập phải lấy tự học làm cốt lõi, phải biết tự động học tập" Qua đó ta thấy được tầm quan trọng của tự học Đối với các học sinh, từ hoạt động chủ đạo là vui chơi ở lứa tuổi Mầm non sang hoạt động chủ đạo là học tập sẽ gặp khá nhiều khó khăn Vì vậy, việc hình thành kĩ năng tự học ngay từ thời gian đầu và phát triển được trong quá trình học tập, sinh hoạt

là điều khó nhưng vô cùng quan trọng Thông qua từng hoạt động và nội dung học tập, giáo viên cần giúp cho các em biết xác định được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, để bước đầu có được niềm tin vào chính mình, từ đó học sinh biết tự xây dựng kế hoạch học tập, làm việc phù hợp với khả năng của mình, biết khắc phục khó khăn để đạt được mục tiêu trong học tập và trong mọi hoạt động

Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông 2018là hình thành và phát triển cho học sinh những năng lực chung trong tất cả các môn học, trong

đó chú trọng năng lực tự học.Qua đó ta thấy năng lực tự học là một trong

những năng lực cần thiết và quan trọng để hình thành và phát triển trong mỗi học sinh Với vị trí là một giáo viên chủ nhiệm, tôi hiểu được bên cạnh các kiến thức cần cung cấp cho học sinh thì việc hình thành và phát triển các kĩ

năng cũng rất quan trọng Vì vậy, tôi băn khoăn, trăn trở và đề xuất “Một số

biện pháprèn kĩ năng tự học cho học sinh lớp 1”.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Thông qua việc tìm hiểu về đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 1D nói riêng, tìm hiểu và nắm bắt thực trạng việc tự học của học sinh tham gia vào quá trình giáo dục với nhà trường Từ đó Sáng kiến kinh nghiệm hướng tới tìm ra các giải pháp để hình thành và rèn kĩ năng tự học cho học sinh, đáp ứng yêu cầu của nền giáo dục hiện nay

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Thực trạng tại Lớp 1D trường Tiểu học Quảng Hưng, thành phố Thanh Hóa

- Một số kinh nghiệm hình thành và rèn kĩ năng tự học cho học sinh lớp Một

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực hiện trong quá trình nhận lớp qua đó nhằm tìm ra một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp

- Phương pháp đàm thoại sử dụng trong việc tham khảo kinh nghiệm củagiáo viên chủ nhiệm lớp, học sinh, phụ huynh học sinh và tham khảo ý kiến của nhân dân địa phương về tình hình đời sống, kinh tế và suy nghĩ của họ về giáo dục

- Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu tôi còn sử dụng các phương pháp quan sát; phương pháp nghiên cứu sản phẩm của đối tượng để thấy được bản chất bên trong và hình thức hoạt động bên ngoài của học sinh từ đó hướng tới

Trang 4

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Tự học và đặc điểm của tự học

Tự học là quá trình cá nhân người học tự giác, tích cực độc lập chiếm lĩnh tri thức của một lĩnh vực hiểu biết của nhân loại, biến điều mình tìm hiểu đó thành sở hữu của mình nhằm đạt được mục đích nhấtđịnh

Từ những quan niệm nêu trên về tự học, tôi cho rằng hoạt động tự học của học sinh có những đặc điểm cơ bản sau:

- Tự học là quá trình học tập tự giác, tích cực, độc lập của học sinh

- Tự học của học sinh diễn ra dưới sự hướng dẫn, giám sát trực tiếp hoặc gián tiếp củagiáo viên

- Trongquátrìnhtựhọc, họcsinhsử dụng khả năng nhậnthức, tháiđộvà hành

vi của bản thân, bằng những hành động học tập cụ thể lĩnh hội những tri thức, hình thành kĩ năng

- Tự học diễn ra trong môi trường học tập, chịu sự tác động bởi các điều kiện học tập của học sinh

2.1.2 Các hình thức tự học

Hoạt động tự học được coi là hoạt động có tổ chức của người học, diễn ra dưới các hình thức khác nhau:

- Hình thức 1: Tự học diễn ra dưới sự điều khiển trực tiếp của giáo viên.

Ở hình thức tự học này ở lớp 1 giáo viên đóng vai trò chủ đạo, do đó thông qua việc thiết kế bài giảng, giáo viên phải tạo điều kiện phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họcsinh Nó diễn ra trong các giờ học, giờ tự học có hướng dẫn

- Hình thức 2: Tự học diễn ra dưới sự điều khiển gián tiếp của giáo viên Lúc này

người học phải tự sắp xếp thời gian, điều kiện cơ sở vật chất để tự học, tự củng

cố, tự đào sâu những tri thức hoặc tự hình thành những kĩ năng, kĩ xảo theo yêu cầu của nội dung đã được hướngdẫn

Đây là hình thức tự học diễn ra ngoài giờ lên lớp dưới sự quản lí của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường Tuy nhiên ở lớp Một, thời gian dành cho tự học ở nhà cần giới hạn trong khoảng thời gian ngắn Mỗi ngày chỉ

tự học trong khoảng 30 đến 45 phút

- Hình thức 3: Tự học độc lập nhằm thoả mãn nhu cầu hiểu biết riêng, mở rộng tri thức ở bên ngoài Đây là hình thức tự học ở mức độ cao nhất, đòi hỏi tính tự

giác cao của người học Hoạt động này diễn ra đối với những học sinh ham thích việc học Thay vì giáo viên và phụ huynh phải nhắc nhở thì học sinh đã hiểu được ý nghĩa của tự học và có niềm đam mê tìm hiểu kiến thức

2.1.3 Vai trò của tự học

Tự học có vai trò vô cùng quan trọng đối với bất kì ai Tự học không những giúp học sinh đào sâu, nắm vững kiến thức đã học trên lớp; mở rộng, cập nhật những kiến thức mới; mà còn giúp học sinh hình thành kĩ năng học tập; bồi dưỡng hứng thú học tập; đặc biệt tự học là hình thức giúp học sinh học tập suốt đời

4

Trang 5

Trong quá trình dạy học, giáo viên luôn giữ một vai trò quan trọng đặc biệt không thể thiếu được đó là sự tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học tập của học sinh Nhưng thực tế cho thấy rằng, dù giáo viên có kiến thức uyên thâm đến đâu, phương pháp giảng dạy hay đến mấy nhưng học sinh không chịu đầu tư thời gian, không có sự lao động của cá nhân, không có niềm khao khát với tri thức, không có sự say mê học tập, không có kế hoạch và phương pháp học tập hợp lí, không tự giác tích cực trong học tập thì việc học tập không đạt kết quả cao được Chính vì vậy, kĩ năng tự học là một trong những năng lực được đánh giá là quan trọng và lấy đó làm cơ sở để đánh giá năng lực, phẩm chất ngay từ bậc tiểu học Dù học sinh lớp Một còn nhỏ, đang hình thành các kĩ năng ban đầu như đọc, viết nhưng việc hình thành thói quen, kĩ năng tự học ngay từ ngày đầu là điều cần thiết Từ các kĩ năng đầu tiên của những ngày đầu chập chững sẽ giúp học sinh tự giác, ham mê, say sưa với quá trình học sau này Việc dạy kiến thức Tiếng Việt, Toán cũng quan trọng nhưng những kĩ năng này nếu hình thành tốt sẽ là hành trang tốt nhất để bất kì ai có thể học tập tốt, thành công trong cuộc sống

Tự học giúp cho mọi người khẳng định năng lực, phẩm chất và để cống hiến Tự học giúp con người thích ứng với mọi hoàn cảnh

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Lớp Một là lớp đầu cấp Tiểu học, học sinh đến trường còn nhiều bỡ ngỡ Trường Tiểu học Quảng Hưng là trường ở vùng ven Thành phố Phụ huynh phần lớn là công nhân, còn trẻ, thời gian dành cho con không nhiều, nên việc chuẩn bị tâm thế cho con vào lớp Một chưa được quan tâm.Lên lớp Một, các em sẽ bước vào môi trường học tập mới Ở đó có cô giáo mới, bạn bè mới Vào lớp Một các con phải ngồi tập trung, phải làm bài tập, phải thực hiện hoạt động học một cách nghiêm túc Trong các giờ học đầu tiên ở lớp Một (nhất là nửa thời gian của học

kì 1) phần lớn các em ngơ ngác, lúng túng trước yêu cầu của tôi, nhiều em lơ đãng,bứt rứt, ngồi không được lâu Năm học 2020 – 2021, học sinh vào lớp Một khi các em vừa nghỉ dịch “Covid- 19” dài, cũng là năm đầu tiên thay sách Bản thân là giáo viên đã dạy lớp Một nhiều năm tôi nhận thấy đây sẽ là một năm học đầy vất vả

Đa số phụ huynh đều hiểu ý nghĩa và tầm quan trọng của tự học Song do đặc thù công việc và phương pháp hướng dẫn con chưa phù hợp Hơn nữa với tâm lí thương con vẫn khó thay đổi Đi học lớp Một, phụ huynh rất lo lắng vì suy nghĩ: Con mình đến môi trường mới, các bạn mới, cô giáo mới Chính vì vậy, phụ huynh thường bao bọc, làm hộ cho con, dẫn đến tình trạng bị động của học sinh Nếu không hình thành ngay từ lớp Một, cũng như không có sự thay đổi

về thói quen thì học sinh sẽ dần ỷ lại, không say mê với việc học

Là giáo viên dạy lớp Một,tôi ý thức được bản thân phải tạo được niềm tin cho phụ huynh khi gửi con Trong quá trình giảng dạy, tôi không chỉ dạy học sinh kiến thức mà còn dạy học sinh cách học, cách làm bài khi ở lớp, ở nhà Tôi định hướng để phụ huynh thay đổi quan niệm về dạy con, hướng dẫn phụ huynh cách rèn con tự học khi ở nhà

Trang 6

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1.Lập kế hoạch hình thành và rèn kĩ năng tự học cho từng học sinh.

Ngay từ đầu năm học, tôi lập kế hoạch chi tiết, cụ thể trong từng học kì, từng tháng, từng tuần để thông báo đến phụ huynh, các giáo viên bộ môn để cùng phối hợp

Thời gian Nội dung Cách thức thực hiện

Tháng 9

- Làm quen lớp

- Nhận biết sách

vở, đồ dùng

-Hình thành kĩ năng tự học

-Cho học sinh chuẩn bị đầy đủ các loại sách; kí hiệu

đồ dùng, sách vở

- Kết nối, liên hệ với phụ huynh

-Thi sắp xếp sách vở vào cặp Đánh giá khen thưởng kịp thời

-Hướng dẫn phụ huynh cách hỗ trợ học sinh tự học ở nhà

Tháng 10

Hình thành kĩ năng tự học

- Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với phụ huynh kiểm tra việc tự học qua các phương tiện truyền thông Nhờ phụ huynh quay các video học sinh tự học, tuyên dương trước lớp

-Xây dựng đội ngũ cán sự lớp, kiểm tra việc chuẩn bị

đồ dùng vào 15 phút đầu giờ

Tháng 11

- Hình thành kĩ năng tự học

-Tôi tiếp tục tăng cường khả năng tự giải quyết vấn đề trong các giờ trông trẻ, các hoạt động trong và ngoài giờ lên lớp

- Phụ huynh giám sát, nhắc nhở con hình thành thói quen tự ôn bài

Tháng 12

-Hình thành và rèn kĩ năng tự học

-Tăng cường khả năng tự học Tiếng Việt

-Ở giai đoạn này nhiều học sinh đã có thể đọc tốt, tôi khuyến khích các em đọc thêm sách, báo, truyện để phát triển thêm vốn từ cho các em

-Tôi khuyến khích các em khi đọc, lưu ý: “Tìm các câu thơ hay, chép lại và trình bày trước lớp”

-Kiểm tra khả năng tự chuẩn bị đồ dùng học tập

-Khen thưởng, tuyên dương kịp thời những học sinh có ý thức tự học

Tháng 1

đến

Tháng 5

Rèn kĩ năng tự học

-Học sinh tự hoàn thành nội dung chuẩn bị bài theo yêu cầu

-Có ý thức tự học, rèn luyện trong giờ học

-Thực hiện đúng quy trình 4 bước của hoạt động tự học

-Kiểm tra khả năng tự chuẩn bị đồ dùng học tập

Kế hoạch được lập ra ngay từ đầu năm học, gửi đến cho phụ huynh, giúp phụ huynh nắm được yêu cầu cần đạt của con trong cả năm học, những kĩ năng

cụ thể con cần có sau mỗi tháng nên đã nhận được sự đồng tình rất cao từ phụ huynh

6

Trang 7

2.3.2 Xây dựng quy trình giúp học sinh tự học

Để tự học đạt hiệu quả khi ở lớp, tôi xây dựng quy trình tự họchướng dẫn học sinh thực hiện theo quy trình và lặp đi lặp lại trong các hoạt động tự học của học sinh.Ngoài ra tôi gửi lên zalo nhóm, hướng dẫn để phụ huynh nhất quán quy trình dạy con

Quy trình hoạt động tự học của học sinh

Trang 9

Bước 1 – Đánh giá hoạt động trong ngày: Tôi sử dụng tiết trông trẻ giúp học sinh tái hiện lại những hoạt động diễn ra trong ngày để biết mình đã làm tốt hoặc chưa tốt việc gì, còn việc gì chưa hoàn thiện và thống nhất để phụ huynh lập lại khi con ở nhà

Ví dụ: Khi ở lớp, chiều thứ 2 trong tiết trông trẻ tôi nêu những câu hỏi nhằm giúp học sinh tái hiện lại các hoạt động đã diễn ra trong ngày:

+ Hôm nay, chúng ta đã học những môn gì?

+ Môn Toán chúng ta học bài gì? Môn Tiếng Việt học bài gì?

+ Những bạn nào chưa hoàn thành môn Toán?

+ Những bạn nào chưa hoàn thành môn Tiếng Việt?

Khi về nhà, tôi hướng dẫn phụ huynh đặt các câu hỏi trước giờ ôn bài:

+ Hôm nay ở lớp con đã học những gì?

+ Bài nào con chưa hoàn thành?

Bước 2 – Lên kế hoạch tự học, tự hoạt động: tôi hướng dẫn học sinh sắp xếp thứ tự ưu tiên những công việc cần làm trước và đưa ra thời gian hoàn thành cụ thể

Ví dụ: Trong ngày thứ 3, học sinh lớp 1D có các môn: Tiếng Việt, Tiếng Việt, Toán, Mĩ thuật, tiếng Anh, thực hành Toán, thực hành Tiếng Việt, trông trẻ thì sau khi hoàn thành bước 1: đánh giá hoạt động trong ngày, học sinh tùy vào tình hình của mình đã hoạt động từ các tiết học trước, thực hiện hoạt động tự học có hướng dẫn của giáo viên trong tiết trông trẻ

Học sinh sẽ hoàn thành các tài liệu:

- VBT Tiếng Việt

- SGK Toán

-Về nhà, tôi hướng dẫn phụ huynh đặt các câu hỏi:

+ Con cần hoàn thành bài nào trước?

+ Con sẽ hoàn thành trong khoảng bao lâu?

Tôi hướng học sinh học theo quy trình (luyện đọc hôm nay, ôn bài môn Toán (Tiếng Việt), luyện đọc bài ngày mai, soạn sách vở.)

Trang 10

Bước 3 – Thực hiện kế hoạch tự học: Tôi nhắc học sinh bắt tay vào công việc ngay khi đã có kế hoạch

Đối với các học sinh lớp Một, các bạn sẽ hoàn thành những bài chưa làm ở các tiết học trước, sau khi hoàn thành có thể lựa chọn nội dung yêu thích để thực hiện

Ví dụ:

Khi ở lớp, sau khi học sinh tự nhẩm tính các nội dung mình cần hoàn thành

vì những tiết học trước đó chưa hoàn thành thì bắt đầu xếp sách vở lên bàn, lần lượt tự làm bài

Bước 4 – Tự kiểm tra, đánh giá: Tôi hướng dẫn học sinhxem lại danh mụcnhững việc cần làm, sắp xếp đồ dùng học tập, sách vở, tự đánh giá xem bản thân đã hoàn thành được nội dung dự kiến ban đầu hay chưa

Ví dụ:

- Khi ở lớp: học sinh sẽ tự kiểm tra xem mình đã hoàn thành bài chưa, ghi nhớ

để tối về tiếp tục

- Khi ở nhà: Học sinh sẽ tự ôn bài trong khoảng thời gian 30 đến 45 phút Học sinh cũng thực hiện quy trình tự học để hình thành thói quen tự học, tự đánh giá Sau đó tự soạn sách vở cho ngày mai

Với quy trình tự học tỉ mỉ, khoa học đã hỗ trợ và làm sáng rõ cho nhiều phụ huynh về cách hướng dẫn con học thay vì làm hộ con Nhiều phụ huynh có phản hồi tích cực về việc hợp tác của con, những nề nếp con tự tạo được sau một thời gian vào lớp Một

2.3.3.Hướng dẫn học sinh tự học.

- Hướng dẫn học sinh thực hiện tự học theo quy trình 4 bước

- Hướng dẫn kĩ về sách vở, đồ dùng học tập cho từng môn

- Trong giờ trông trẻ, tôi hướng dẫn học sinh:Lần lượt thực hiện những

nộidungbàiđãhọctrongngày màchưaxong,sau đó tiếp tụclựachọn nội dung yêu thíchđể thực hiện

10

Trang 11

Học sinh rất hào hứng khi được tự lựa chọn các nội dung ôn tập Giáo viên cũng qua đây củng cố lại các mạch kiến thức, kĩ năng còn thiếu của mỗi học sinh

2.3.4.Phối hợp với phụ huynh rèn kĩ năng tự học ở nhà cho học sinh.

- Ngay từ đầu năm học, tôi lập nhóm zalo của lớp để hỗ trợ phụ huynh trong cách hướng dẫn con tự học ở nhà

Thống nhất với phụ huynh cách hướng dẫn, các kĩ thuật (cách chỉ để học sinh đánh vần, đọc trơn, phân tích các tiếng, cách sử dụng thuật ngữ khi dạy học sinh đọc, viết ), mẹo vặt (mẹo dùng tay tạo các dấu thanh giúp học sinh nhanh nhớ dấu thanh ) khi dạy con để có sự thống nhất giữa mẹ và cô giúp học sinh dễ dàng trong việc học tập

- Thường xuyên thông báo tình hình lớp học với phụ huynh để phụ huynh hỗ trợ kịp thời Tôi khéo léo nhắc nhở, động viên phụ huynh kiên trì trong việc dạy con

- In phiếu bài tập cuối tuần hỗ trợ phụ huynh nắm nội dung và kiểm tra con

- Phụ huynh quay các video tự học của con rồi gửi vào zalo nhóm để tôi

sử dụng tư liệu tuyên dương, khen ngợi hay nhắc nhở học sinhđúng, kịp thời

- Tôi làm rõ cho phụ huynh hiểu:

+ Học sinh tự học là cần phụ huynh không thúc giục trẻ học bài, không học hộ

+ Hình thành kĩ năng tự học cần thực hiện quy trình 4 bước, duy trì mỗi ngày trong một khoảng thời gian cố định

Sản phẩm tự học của HS sau giờ Toán

HS tự hoàn thành bài chưa xong

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	2,88 MB