- Giúp học sinh tích lũy được những hiểu biết cần thiết cho đời sống sinh hoạt,học tập của học sinh như thực hành cân các đồ vật thông dụng hàng ngày…và là cơ sở để các em tiếp tục học c
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:
Trong chương trình môn Toán ở Tiểu học, yếu tố đại lượng và đo đạilượng là một trong 5 mạch kiến thức cơ bản của môn Toán, nó cần được trang
bị cho học sinh Tiểu học và để góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh Việcdạy nội dung đại lượng và đo đại lượng nhằm mục đích:
- Giúp học sinh phát triển trí thông minh, sự sáng tạo chuẩn bị điều kiện để bướcvào hoạt động thực tiễn
- Rèn luyện một số kĩ năng thực hành, phát triển năng lực học tập Toán
- Giúp học sinh tích lũy được những hiểu biết cần thiết cho đời sống sinh hoạt,học tập của học sinh như thực hành cân các đồ vật thông dụng hàng ngày…và là
cơ sở để các em tiếp tục học các kiến thức về đại lượng ở các lớp trên
- Việc dạy các nội dung về đại lượng và đo đại lượng trong Toán 4 có tác dụnggóp phần hình thành và rèn luyện năng lực tư duy, so sánh chuyển đổi ướclượng, nhận biết về thời điểm và khoảng thời gian….cho học sinh và hỗ trợ choviệc học các môn học khác
Để thực hiện các mục tiêu đề ra, nội dung đại lượng và đo đại lượng trongToán 4 bao gồm :
- Dạy học về độ dài
- Dạy học về đo khối lượng
- Dạy học về đo thời gian
- Dạy học về đo diện tích
Việc học các yếu tố về đại lượng và đo đại lượng ở Tiểu học nói chung vàlớp 4 nói riêng còn gặp rất nhiều khó khăn và hạn chế Vì khái niệm đại lượng làmột khái niệm trừu tượng, nằm tàng ẩn trong các đối tượng vật chất cụ thể, nênnhận thức được các khái niệm về đại lượng và đo đại lượng đặc biệt khó khănđối với học sinh Tiểu học Do vậy khi giải các bài toán về đại lượng học sinhTiểu học thường mắc một số sai lầm, như nhầm lẫn tên đơn vị đo khi so sánh,chuyển đổi không nắm vững quan hệ giữa các đơn vị đo của một đại lượng, lúngtúng trong việc thực hành đo và ước lượng… Chính vì vậy khi giảng dạy giáoviên cần phân tích tìm hiểu nguyên nhân và biện pháp khắc phục những sai lầm
đó dựa trên những hiểu biết sâu sắc, những kiến thức liên quan về toán học hiệnđại và tâm lí học hiện đại
Để khắc phục tình trạng trên tôi chọn đề tài “Một số giải pháp khắc phục lỗi cho học sinh khi học về đại lượng và đổi đơn vị đo đại lượng toán 4”
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu đề tài này nhằm tìm ra và đúc kết lại thành kinh nghiệm củabản thân về biện pháp khắc phục những lỗi khi học về đại lượng và đo đại lượngcho học sinh lớp 4A3 Trường Tiểu học Điện Biên 2, tỉnh Thanh Hóa để các emlàm toán chuyển đổi các đơn vị đo lường tốt hơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu là “Một số giải pháp khắc phục lỗi cho học sinh khi học về đại lượng và đổi đơn vị đo đại lượng toán 4” nhằm nâng cao chất
lượng môn toán cho học sinh
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trang 2- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp tổng kết, đúc rút kinh nghiệm
- Phương pháp thông kê, xử lí số liệu
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận của Sáng kiến kinh nghiệm:
Trong các kiến thức của môn Toán thì phần “Đại lượng và đổi đơn vị đo đại lượng” là kiến thức khó dạy vì tri thức khoa học về đại lượng và đo đại
lượng và tri thức môn học được trình bày có khoảng cách Các bài tập về chuyểnđổi đơn vị đo lường mang tính khái quát cao, nó là một thuộc tính trừu tượngcủa các sự vật và hiện tượng Đó là một trong những bài tập có tác dụng rènluyện tư duy tốt Thực tế trong quá trình giảng dạy đổi các đơn vị đo, các phéptính với số đo, chuyển đổi đơn vị đo, tôi thấy có đầy đủ các dạng: đổi từ đơn vịnhỏ sang đơn vị lớn và ngược lại rồi đổi từ danh số đơn sang danh số phức vàngược lại Đối với lứa tuổi tiểu học, hoạt động nhận thức chủ yếu dựa vào hìnhdạng bên ngoài, chưa nhận thức rõ thuộc tính đặc trưng của sự vật Do đó họcsinh rất khó khăn trong việc nhận thức đại lượng Tuy nhiên, không phải mọihọc sinh đều học tập dễ dàng như nhau, có thể có những học sinh nắm kiến thứctoán học rất nhanh chóng và sâu sắc mà không cần có sự cố gắng đặc biệt, trongkhi đó một số em khác lại không thể đạt được kết quả như vậy, mặc dù đã có sự
cố gắng rất nhiều Từ đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học là dễ nhớ nhưngmau quên, sự tập trung chung chú ý trong giờ học toán chưa cao, trí nhớ chưabền vững thích học nhưng chóng chán Vì vậy giáo viên phải làm thế nào đểkhắc sâu kiến thức cho học sinh và tạo ra không khí sẵn sàng học tập, chủ độngtích cực trong việc tiếp thu kiến thức Việc dạy học giải các dạng toán về đạilượng trong thực tế nhiều giáo viên còn lúng túng, chưa nắm vững kiến thứckhoa học của tuyến kiến thức này và chưa khai thác được quan hệ giữa tri thứckhoa học và tri thức môn học, học sinh còn hay nhầm lẫn trong quá trình luyệntập nên hiệu quả học tập chưa cao
Qua nhiều năm trực tiếp dạy lớp 4, trước thực tế đó tôi đã mạnh dạnnghiên cứu, tìm giải pháp rèn luyện kỹ năng giải các dạng toán về đại lượng và
đo đại lượng đồng thời khắc phục những sai lầm khi giải dạng toán này bởi đây
là việc cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay để nâng cao chất lượngdạy học Vì vậy để nâng cao chất lượng dạy học môn toán nói chung và phần đạilượng, đo đại lượng nói riêng tôi đã chọn đề tài này trao đổi và chia sẻ cùngđồng nghiệp những ưu điểm, thiếu sót của các em về kiến thức, kĩ năng, tư duy
để giúp học sinh phát huy những mặt đạt được và khắc phục những nhược điểm
2.2 Thực trạng của vấn đề :
Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã tiến hành những công việc như:
+ Phỏng vấn, tham khảo ý kiến đồng nghiệp
+ Dự giờ một số đồng chí giáo viên khối 4
+ Khảo sát chất lượng
+ Theo dõi thường xuyên trong quá trình giảng dạy, kết quả học tập trênlớp, theo dõi kết quả qua các đề Kiểm tra định kì, Để tìm ra các trường hợp
Trang 3học sinh khó khăn trong trong học tập và đi sâu tìm hiểu những trường hợp cụthể, phân tích nguyên nhân, tìm ra các biện pháp.
*Về phía giáo viên:
- Khi giới thiệu về “Đại lượng và đo đại lượng giáo viên còn giới thiệuqua loa, chưa khắc sâu các đơn vị đo đại lượng và mối quan hệ giữa các đơn vị
đo của một đại lượng.”
- Chưa cho học sinh thấy được bản chất của phép tính trên các số đo đạilượng
- Khi dạy về đơn vị đo đại lượng mới, giáo viên chưa có sự liên hệ, sosánh và phân biệt với các đơn vị đo đại lượng đã học
- Giáo viên còn nặng về các phương pháp dạy học truyền thống, việc tiếpcận phương pháp dạy học mới còn hạn chế, nên dạy trên lớp còn nặng về thuyếtgiảng, truyền thụ một chiều , đặc biệt là vận dụng những kiến thức, trải nghiệmthực tế của HS
- Kiến thức về phân số của học sinh còn hạn chế, khai thác đề bài cònchưa tốt nên vận dụng thực hành các phép tính về phân số càng chậm
- Khả năng vận dụng hiểu biết thực tế, các hoạt động sinh hoạt hàng ngàycủa học sinh còn hạn chế, dẫn đến khả năng ước lượng đơn vị đo chưa tốt
- Học sinh còn vội vàng khi thực hiện làm các bài toán có liên quan về đạilượng và số đo đại lượng, vì vậy còn mắc sai lầm khi giải toán
* Khảo sát chất lượng: Để đánh giá chất lượng dạy - học nội dung: “Đại
lượng và đo đại lượng” Tôi đưa ra 1 đề kiểm tra như sau
Môn Toán – Lớp 4 ( Thời gian 35 phút)
Bài 1: Viết số thích hợp vào chỗ chấm
Bài 3: Một xe ô tô, chuyến đầu chở được 5 tấn gạo, chuyến sau chở ít hơn
chuyến đầu 5 tạ gạo Hỏi cả hai chuyến chở được bao nhiêu tạ gạo?
Trang 4Các lỗi cơ bản mà các em còn mắc
- Các em chưa vững mối quan hệ giữa các đơn vị đo, nhầm lẫn các đơn vị đứng
liền nhau trong bảng đơn vị đo
- Khi đổi số đo có hai tên đơn vị sang số đo có một tên đơn vị các em còn lungtứng thực hiện tính
- Các em còn lúng túng không hiểu thế nào là 13 m, 14 giờ
- Khi làm bài 2 các em không đổi về cùng một đơn vị đo thời gian mà cứ thấy sốliệu lớn hơn là cho rằng thời gian dài nhất
Kết quả điều tra cho thấy chất lượng dạy học nội dung Đại lượng và Đổi đơn vị đo đại lượng còn thấp Vậy nguyên nhân do đâu? Qua trực tiếp giảng
dạy, dự giờ đồng nghiệp, khảo sát chất lượng, tôi nhận thấy học sinh gặp phảinhững khó khăn hoặc sai lầm sau:
1 Nhầm lẫn tên đơn vị khi so sánh, chuyển đổi các đơn vị đo, phân biệt chu vi
và diện tích
2 Không nắm vững quan hệ giữa các đơn vị đo của một đại lượng
3 Không hiểu bản chất của phép tính trên các số đo đại lượng
4 Không vận dụng được khái niệm và các phép tính về phân số
5 Sai lầm khi thực hiện các phép tính số học hoặc các phép tính trên số đo đạilượng
6 Kĩ năng ước lượng không tốt
Từ việc nắm bắt các nguyên nhân trên, trong quá trình giảng dạy, tôi luônnghiên cứu tài liệu, mạnh dạn áp dụng đổi mới phương pháp giảng dạy vào từnghoạt động cụ thể của tiết học Bằng kinh nghiệm tế của mình, chất lượng giảng
dạy nội dung “Đại lượng và đổi đơn vị đo đại lượng” ở lớp tôi đạt hiệu quả rõ
rệt
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
Từ thực trạng trên để giúp học sinh khắc phục những lỗi thường mắc khi
học về đại lượng và đổi các đơn vị đo đại lượng tôi đã đề ra một số giải pháp
sau:
*Giải pháp 1: Nghiên cứu nội dung chương trình:
Dạy học “Đại lượng và đo đại lượng” gồm các nội dung:
*Dạy học về độ dài:
- Tiếp tục củng cố và rèn luyện kĩ năng về:
+ Đọc, viết số đo độ dài (có 1 hoặc 2 tên đơn vị đo)
+ Chuyển đổi các đơn vị đo độ dài
+ Làm tính và giải toán liên quan đến các số đo độ dài
+ Thực hành đo và ước lượng số đo độ dài trong các trường hợp đơn giản
*Dạy học về khối lượng
+ Giới thiệu tên gọi, kí hiệu, độ lớn của các đơn vị đo khối lượng: tấn, tạ, yến,
hg, dag
+ Hệ thống hóa các đơn vị đo khối lượng thường dùng thành bảng đơn vị đokhối lượng
+ Chuyển đổi số đo khối lượng
+ Làm tính và giải toán với các số đo theo đơn vị: tấn, tạ, yến, kg và g
Trang 5+ Thực hành cận các đồ vật thông dụng hằng ngày Tập ước lượng “cân nặng”trong một số trường hợp đơn giản.
*Dạy học về đo thời gian:
+ Giới thiệu các đơn vị đo thời gian: Giây; thế kỉ và quan hệ giữa một số đơn vị
đo thời gian
+ Tập chuyển đổi số đo thời gian
+ Củng cố và rèn luyện kĩ năng: thực hành đo thời gian với các đơn vị đothường gặp là: giờ, phút, giây, tháng, năm; thực hành xem lịch, xem đồng hồ.+ Củng cố nhận biết về thời điểm và khoảng thời gian
* Dạy học về đo diện tích:
+ Giới thiệu các đơn vị đo diện tích: dm2; m2; km2
+ Nhận biết quan hệ giữa một số đơn vị đo diện tích thường gặp
+ Tập chuyển đổi số đo diện tích
+ Làm tính và giải toán liên quan tới các số đo diện tích, trong đó có các bàitoán về tính diện tích của hình chữ nhật, hình vuông, hình bình hành; hình thoi
* Phân loại các dạng bài tập về Đại lượng và số đo đại lượng
+ Đọc, viết số đo đại lượng (có một hoặc hai tên đơn vị đo)
+ So sánh, chuyển đổi các đơn vị đo đại lượng
+ Thực hiện các phép tính với số đo đại lượng
+ Giải toán có liên quan đến các số đo đại lượng
+ Thực hành đo và ước lượng số đo đại lượng
* Các kiến thức cơ bản khi học về Đại lượng và số đo đại lượng
Trước hết tôi giúp học sinh nắm chắc kiến thức ban đầu về Đại lượng và
số đo đại lượng:
- Năm chắc các đơn vị trong bảng đơn vị đo khối lượng, giúp học sinhnhận xét được “Hai đơn vị đo khối lượng liên tiếp, đơn vị lớn gấp đơn vị bé 10lần” Nhận biết mối quan hệ thường gặp như:
1 ngày = 24 giờ; 1 giờ = 60 phút;
1 phút = 60 giây; 1 năm = 12 tháng;
1 tuần lễ = 7 ngày; 1 thế kỉ = 100 năm
- Xây dựng đơn vị đo diện tích thông qua biểu tượng, liên hệ với thực tế
để học sinh biết ước lượng Giúp học sinh nắm chắc mối quan hệ các đơn vị đodiện tích như
1 dm2 = 100 cm2; 1 m2 = 100 dm2;
1 km2 = 1 000 000m2
Trang 6Học sinh bước đầu có nhận xét: “Hai đơn vị đo diện tích liên tiếp, đơn vịlớn gấp đơn vị bé 100 lần”.
* Giải pháp 2: Các biện pháp tiến hành trong từng trường hợp cụ thể như sau:
+ Giải pháp: Trường hợp1: Học sinh nhầm lẫn tên đơn vị khi so sánh, chuyển đổi các đơn vị đo, phân biệt chu vi và diện tích.
- Ví dụ 1: Gọi tên các đơn vị đo diện tích là đề - xi - mét hoặc ki - lô - mét
Cách khắc phục:
- Giúp học sinh biết đọc, viết đúng các chữ viết tắt theo quy ước quốc tế
- Khi dạy về đơn vị đo độ dài, đơn vị đo diện tích tôi đều cho học sinh liên hệ,
so sánh cách đọc, cách viết giữa số đo độ dài với số đo diện tích
Giúp cho HS củng cố, nắm chắc được mối quan hệ giữa tấn với kg
(1 tấn = 1000 kg) Vậy ta có thể hướng dẫn để học sinh làm như sau:
Học sinh đọc như sau: - Chín trăm mười một đề -xi- mét
- Một nghìn chín trăm lăm mươi hai ki –lô -mét
Viết các số sau: - Năm mươi hai xăng -ti -mét vuông
- Một trăm linh tám mét vuông
Học sinh lại viết như sau: - Năm mươi hai xăng -ti -mét vuông: 52 cm
- Một trăm linh tám mét vuông: 108 m
Khi làm bài học sinh gọi tên các đơn vị đo diện tích thành tên gọi các đơn
vị đo độ dài Sự ghi nhớ tên gọi, cách đọc, kí hiệu các đơn vị đo của học sinhchưa tốt Có nghĩa là học sinh nhầm lẫn tên đơn vị đo
Trang 7Cách khắc phục:
- Khi giảng dạy giáo viên cần giúp học sinh biết đọc, viết đúng các chữ viếttắt theo qui ước quốc tế, tránh nhầm lẫn giữa số đo diện tích và số đo độ dài.Lưu ý học sinh khi viết kí hiệu số đo diện tích các em cần chú ý viết đúng kíhiệu của đơn vị đo diện tích tránh nhầm lẫn với kí hiệu của đơn vị đo độ dài
Ví dụ: Khi xem xét một hình vuông có cạnh dài 4 cm, một học sinh phát
Học sinh đó kết luận: Hình vuông này có chu vi bằng diện tích
Vì không phân biệt được sự khác nhau giữa đại lượng độ dài và đại lượngdiện tích nên học sinh đó cho rằng chu vi bằng diện tích
Khi phân tích sai lầm này, một mặt giáo viên cần chỉ rõ: Chu vi là đạilượng đọ dài, đơn vị đo là mét, đề -xi –mét… còn diện tích là đại lượng diệntích, đơn vị đo là mét vuông, đề-xi-mét vuông… hai đại lượng này không thể sosánh được với nhau
Mặt khác, giáo viên cũng cần chỉ rõ phép đo mỗi đại lượng
Để đo chu vi hình vuông này, ta lấy đơn vị đo độ dài 1cm ( đoạn thẳng có
độ dài 1cm) và đặt dọc theo một cạnh, được bốn đơn vị đọ dài, vì hình vuông cóbốn cạnh bằng nhau, nên tổng độ dài của bốn cạnh xác định bằng phép tính:
4 x 4 và chu vi hình vuông là 16 cm
Để đo diện tích hình vuông này, ta lấy đơn vị đo diện tích 1cm2( hìnhvuông có cạnh 1cm) và đặt dọc theo một cạnh, được bốn đơn vị diện tích: Vìhình vuông có bốn cạnh bằng nhau, nên đặt được bốn hàng như thế, tổng diệntích của hình vuông xác định bằng phép tính: 4 x 4 = 16 và diện tích của hìnhvuông là 16 cm2
Vì thế không thể nói hình vuông trên đây có chu vi và diện tích bằngnhau
+ Giải pháp: trường hợp 2: Học sinh không nắm vững quan hệ giữa các đơn vị đo của một đại lượng (dạng bài tập đổi từ danh số phức sang danh số
đơn)
Để học sinh có thể thực hiện thành thạo các bài tập về chuyển đổi các đơn
vị đo đại lượng( độ dài, khối lượng, diện tích, thời gian) từ đó có cơ sở để sosánh và tính toán trên các số đo đại lượng Khi giảng dạy giáo viên cần cho họcsinh cần nắm vững :
+ Hệ thống và mối quan hệ giữa các đơn vị đo của từng loại đại lượng
+ Các phép tính số học, nhất là một số qui tắc nhân, chia nhẩm với 10; 100;1000…
Trong quá trình dạy học về chuyển đổi các đơn vị đo khối lượng nên chohọc sinh nhận xét: “Mỗi đơn vị đo khối lượng đều gấp 10 lần đơn vị bé hơn, liềnnó.”
Khi chuyển đổi các dơn vị đo thời gian cần lưu ý học sinh: Quan hệ giữacác đơn vị đo thời gian không chuyển đổi theo hệ cơ số 10, các đơn vị tiếp liền
Trang 8không hơn, kém nhau cùng một số lần Để giúp học sinh khắc phục khó khănnày, giáo viên cần cho học sinh hệ thống hóa các mối quan hệ cơ bản như sau:
1 ngày = 24 giờ 1giờ = 60 phút
1 phút = 60 giây 1 năm = 12 tháng
1 tuần lễ = 7 ngày 1 thế kỉ = 100 năm
Các đơn vị đo diện tích cũng không chuyển đổi theo hệ đến cơ số 10 nênhọc sinh gặp nhiều khó khăn khi giải bài tập về chuyển đổi và so sánh số đo diệntích Vì vậy, các bài tập về chuyển đổi số đo diện tích ở lớp 4 đều có mức độđơn giản, chủ yếu liên quan đến việc chuyển đổi số đo diện tích của hai đơn vị
đo tiếp liền, hoặc học sinh có thể dễ dàng thực hiện được yêu cầu của bài toánnhờ nắm được mối quan hệ cơ bản giữa các đơn vị diện tích đã học
Khi làm bài cần dựa vào cách chia nhẩm số tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn,cho 10; 100; 1000 Chẳng hạn:
- Ví dụ 1: (Đổi số đo thời gian) Bài 2 (Trang 26 – Toán 4)
- Các bài tập khác hướng dẫn tương tự:
1 phút 8 giây = giây 2 phút 5 giây = giây
4 phút 20 giây = giây;
- Ví dụ 2: Đổi số đo diện tích
* Bài 2 - (Toán 4 –trang 65)
10 dm2 cm2 = cm2
+ Học sinh đổi nhầm: 10 dm2 2cm2 = 102 cm2
Cách khắc phục:
+ Do học sinh chưa nắm chắc mối quan hệ giữa hai đơn vị đo (dm2 và cm2)
* 1 dm2 = 100cm2, do vậy dẫn đến sai lầm trên
Học sinh có thể vận dụng cách làm trên để tìm ra kết quả
- Ví dụ 3: Giáo viên đưa ra hai đoạn thẳng AB và CD có độ dài bằng nhau
nhưng để ở vị trí khác nhau và lấy hai đoạn thẳng m, n làm đơn vị đo (đoạnthẳng m dài bằng nửa đoạn thẳng n)
- Cho học sinh đo đoạn thẳng AB với đơn vị đo n được kết quả: AB = 3n
Trang 9- Cho học sinh đo đoạn thẳng CD với đơn vị đo m được kết quả: CD = 6m
Giáo viên hỏi: Đoạn thẳng nào dài hơn?
Học sinh trả lời: CD dài hơn AB
Cách khắc phục:
Hiển nhiên câu trả lời của học sinh là sai Nguyên nhân dẫn đến sai lầm là
do học sinh khi so sánh chỉ quan sát số đo mà không quan sát đơn vị đo Họcsinh chưa hiểu bản chất phép đo nên không phân biệt được giá trị đại lượng và
số đo đại lượng Số đo lớn hay nhỏ của cùng một giá trị đại lượng phụ thuộc vàogiá trị của đơn vị đo nhỏ hay lớn
Để khắc phục sai lầm loại này tôi cho học sinh làm nhiều bài tập về so sánhđại lượng và lưu ý học sinh khi so sánh hai giá trị của một đại lượng phải qui vềcùng một phép đo( nghĩa là cùng một đơn vị đo)
* Giải pháp: Trường hợp 3: Học sinh không hiểu bản chất của phép tính trên các số đo đại lượng
-Ví dụ 1: Số đo thời gian.
Cách khắc phục:
Vậy phải cho các em thấy được bản chất của vấn đề là:
60 giây = 1 phút và 360: 60 = 6 hay 360 giây gấp 60 giây 6 lần
Cách khắc phục: Với trường hợp này giáo viên cần:
- Hướng dẫn học sinh nắm chắc cách thực hiện các phép tính số học, cácquy tắc nhân, chia nhẩm với 10; 100; 1000 khi giảng dạy các tiết học đó Giáoviên cần tạo điều kiện để học sinh luyện tập, học sinh có kĩ năng thực hiện cácphép tính số học một cách chính xác
* Giải pháp: Trường hợp 4: Học sinh không vận dụng được khái niệm và các phép tính về phân số.
Trang 10- Ví dụ 1: Bài 1: Học sinh khi gặp đổi:
Vì: 1 phút = 60 giây, nên: 13 phút = 60 : 3 = 20 giây
Hoặc 13 phút = 60 x 13 = 20 giây( HS sau khi đã học Tìm phân số của một số)Vậy: 13 phút = 20 giây
Vì: 1phút = 60 giây, nên:103 phút = 60 : 10 x 3= 18 giây
Hoặc 103 phút = 60 x 103 = 18 giây( HS sau khi đã học Tìm phân số của một số)Vậy: 103 phút = 18 giây
Vì: 1 thế kỉ = 100 năm, nên 15 thế kỉ = 100 : 5 = 20 năm
Hoặc 15 thế kỉ = 100 x 15 = 20 năm Vậy: 15 thế kỉ = 20 năm
- Ví dụ 2: 34 ngày = … giờ
Vì 1 ngày = 24 giờ, nên 34 ngày = 24: 4 x 3 = 18 giờ
Hoặc 34 ngày = 24 x 34 = 18 giờ
928dag - 274dag = 754dag (654dag) 630hg : 6 = 15hg( 105 hg)
- Ví dụ 2: Một xe ô tô chở được 32 bao gạo mỗi bao cân nặng 50 kg Hỏi chiếc
Trang 11xe đó chở được tất cả bao nhiêu tạ gạo?
Bài giải:
Cách 1: Chiếc xe đó chở được tất cả số gạo là :
50 kg x 32 = 1600 kgĐổi : 1600kg = 16 tạĐáp số: 16 tạ gạo
Cách 2: Số gạo mà xe đó chở được là:
50 x 32 =1600 kgĐáp số: 1600kgHọc sinh mắc phải sai lầm trên là do:
- Trình bày phép tính trong bài giải sai
- Không đổi đơn vị đo theo yêu cầu của bài ra
Cách khắc phục: Khi hướng dẫn học sinh giải toán nhất là những bài toán có
lời văn liên quan đến đại lượng, giáo viên phải trang bị cho học sinh chắc chắn
hệ thống kiến thức liên quan đến đại lượng, cách đổi đơn vị đo vì việc thực hiệncác phép tính số học và thực hành giải toán lên quan đến các số đo đại lượnggiúp học sinh củng cố, mở rộng kĩ thuật giải toán lên quan đến các số đo đạilượng giúp học sinh củng cố, mở rộng kĩ thuật tính trên các số, đồng thời gópphần củng cố nhận thức về các đại lượng đã học
- Ví dụ 3: Từ địa điểm A đến địa điểm B, một người đi xe đạp mất 15 giờ, một
người đi xe máy mất 3 giờ Hỏi thời gian của người đi xe đạp gấp mấy lần thờigian của người đi xe máy?
Một học sinh làm như sau:
Thời gian người đi xe đạp so với thời gian người đi xe máy nhiều gấp:
15 giờ: 3 giờ =
15
3 (giờ) = 5 (lần)Trong cách làm trên học sinh cho rằng tỉ số là thương của hai đại lượng thờigian
Cách khắc phục: Cách hiểu như thế là hoàn toàn sai Ở đây ta phải hiểu: Thời
gian của người đi xe máy là 3 giờ, thời gian của người đi xe đạp là 15 giờ, do đóthời gian người đi xe đạp nhiều gấp 5 lần thời gian người đi xe máy( 3 x 5 = 15)
Vì vậy , học sinh phải trình bày như sau:
Thời gian người đi xe đạp so với thời gian người đi xe máy nhiều gấp :
15 : 3 = 5 (lần)Nguyên nhân của những sai lầm kể trên là do học sinh không hiểu bảnchất các khái niệm độ dài, diện tích, thời gian… và bản chất các phép toán trêncác số đo đại lượng Để khắc phục loại sai lầm này, giáo viên cần cho học sinhhọc làm nhiều bài tập về các phép tính trên các số đo đại lượng, chỉ cho học sinhthấy rõ bản chất của các phép tính trên các số đo đại lượng Trong ví dụ nàythực chất của phép tính là tìm tỉ số giữa hai khoảng thời gian Tôi đã lưu ý họcsinh: Trên các số đo đại lượng có thể thực hiện đủ 4 phép tính +; - ; x ; : ; còn
đại lượng chỉ có tính chất cộng được, so sánh được
- Khi giảng dạy nội dung Đại lượng và số đo đại lượng, giáo viên kết hợpcủng cố cho học sinh kĩ năng thực hiện các phép tính số học đó
* Giải pháp: Trường hợp 6: Kĩ năng ước lượng của học sinh không tốt: