Kinh nghiệm sử dụng kênh hình trong giảng dạy phân môn lịch sử lớp 4

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC VĂN MIÊU TẢ CHO HỌC SINH LỚP 4 Người thực hiện: T

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC VĂN MIÊU TẢ CHO HỌC SINH LỚP 4

Người thực hiện: Trương Diệu Linh Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Điện Biên I SKKN thuộc môn: Tiếng Việt

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA

PHÒNG GDĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

BIỆN PHÁP SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG GIẢNG DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ LỚP 4

Người thực hiện: Trương Diệu Linh

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường TH Điện Biên 1, TP Thanh Hoá

Biện pháp thuộc phân môn: Lịch sử

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU:

1.1 Lí do chọn đề tài……… ………

1.2 Mục đích nghiên cứu………

1.3 Đối tượng nghiên cứu………

1.4 Phương pháp nghiên cứu………

2 NỘI DUNG: 2.1 Cơ sở lí luận ………

2.2 Thực trạng của vấn đề dạy phân môn Lịch sử lớp 4………

2.3 Các biện pháp khai thác kênh hình vào giảng dạy Lịch sử lớp 4… 2.3.1 Hiểu đúng, đủ nội dung kªnh h×nh của từng bài học………

2.3.2 Khai thác triệt để kênh hình………

2.3.3 Sử dụng công nghệ thông tin làm phong phú thêm kênh hình của tiết học Lịch sử………

2.3.4 Sưu tầm kênh hình ngoài SGK………

2.3.5 Phối hợp với giáo viên trong khối tổ chức các hoạt động ngoại khóa có nội dung Lịch sử………

2.4 Hiệu quả đạt được:………

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ: 3.1 Kết luận:……….

3.2 Kiến nghị:………

1 1 2 2 3 3 3 4 7 9 10 11 12 13 14

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lớ do chọn biện phỏp:

Để khơi gợi lũng tự hào dõn tộc, Bỏc Hồ đó viết bài diễn ca “Lịch sử nước ta” trong đú cú cõu :

Dõn ta phải biết sử ta Cho tường gốc tớch nước nhà Việt Nam

Cõu thơ đầu trong diễn ca của Bỏc Hồ là lời kờu gọi, lời răn dạy cho muụn thế hệ con chỏu Phõn mụn Lịch sử ở tiểu học núi chung ở lớp 4 núi riờng đều nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về một số sự kiện, hiện tượng, nhõn vật lịch sử tiờu biểu theo dũng thời gian của lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước cho tới ngày nay Lịch sử nước nhà khụng chỉ trang bị vốn kiến thức cơ bản rất cần thiết cho thế hệ trẻ mà cũn gúp phần hoàn thiện nhõn cỏch, bản lĩnh con người Việt Nam Nhưng đối với những học sinh mới lờn 9 tuổi thỡ cỏc sự kiện lịch sử trong chương trỡnh lịch sử lớp 4 khỏ nhiều, cỏc em chỉ thớch xem truyện tranh và phim hoạt hỡnh nờn khi học lịch sử, cỏc em chưa

cú khả năng hỡnh dung cỏc sự kiện lịch sử, chưa cú khả năng phõn tớch và tổng hợp cỏc sự kiện để nhớ đầy đủ và chớnh xỏc, phõn biệt rừ ràng cỏc giai đoạn lịch

sử qua cỏc triều đại Đinh, Lờ, Lý, Trần, cũng chưa thể nào nhớ nổi cỏc sự kiện nào, cỏc chiến thắng nào thuộc thời vua nào cỏc em cứ học vẹt rồi quờn ngay sau khi thi Vậy làm thế nào cỏc em cú hứng thỳ trong việc học lịch sử nước nhà Làm sao để cỏc em cú được lũng tự hào dõn tộc, cú ý thức phấn đấu tiếp bước cha ụng?

Để đạt đợc hiệu quả như mong muốn, giỳp học sinh theo dừi tiến trỡnh lịch sử một cỏch hệ thống và ghi nhớ một số sự kiện lịch sử, nhõn vật lịch sử

một cỏch chặt chẽ Qua thực tế giảng dạy, bản thõn tụi đã nhận thấy ứng dụng

cụng nghệ thụng tin vào giảng dạy lịch sử Việt Nam cho học sinh lớp 4 đặc biệt

là cách sử dụng kênh hình vào giỏo ỏn điện tử là rất quan trọng chớnh vỡ vậy tụi

đó đưa ra biện phỏp: Biện phỏp sử dụng kờnh hỡnh trong giảng dạy phõn mụn lịch sử lớp 4.

1.2 Mục đớch nghiờn cứu:

Đề tài sỏng kiến kinh nghiệm “Biện phỏp sử dụng kờnh hỡnh trong giảng dạy phõn mụn lịch sử lớp 4 trường Tiểu học Điện Biờn 1” nhằm tạo

hứng thỳ học tập và gúp phần nõng cao hiệu quả dạy học phõn mụn Lịch sử trong nhà trường núi chung

1.3 Đối tượng nghiờn cứu:

Cỏc biện phỏp sử dụng kờnh hỡnh trong giảng dạy phõn mụn lịch sử lớp 4

ở trường tiểu học Điện Biờn 1

1.4 Phương phỏp nghiờn cứu:

- Phương phỏp điều tra

- Phương phỏp quan sỏt

- Phương phỏp nghiờn cứu tài liệu

- Phương phỏp thực hành

2 NỘI DUNG

2 1 Cơ sở lý luận:

Trong giai đoạn hiện nay, xu hướng dạy học hiện đại với sự kết hợp những thành tựu công nghệ thông tin đã và đang diễn ra một cách khá phổ biến

ở các ngành học, cấp học Công nghệ thông tin với tư cách là một phương tiện

hỗ trợ cho việc dạy học đang chứng tỏ những ưu thế và hiệu quả trong quá trình dạy học nói chung và đối với bộ môn lịch sử nói riêng Trong phạm vi bài viết này tôi chỉ xin trình bày một khía cạnh của việc khai thác kênh hình trong bài dạy lịch sử nhằm nâng cao khả năng nhận thức cho học sinh ở bậc Tiểu học

1 Dạy học lịch sử là quá trình truyền thông mang tính đặc thù:

Theo các nhà lí luận dạy học, phương pháp dạy học là cách thức, là con đường đi tới nhận thức sự vật hiện tượng khách quan hay là sự tập hợp các phương tiện để đạt đến mục đích đề ra Cũng có các ý kiến cho rằng “phương pháp dạy học là tổ hợp các cách thức phối hợp hoạt động thống nhất của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học được tiến hành dưới vai trò chủ đạo của giáo viên nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học” Như vậy, khi bàn đến phương pháp dạy học, tuy có nhiều cách hiểu khác nhau song tất cả đều hướng đến tính mục tiêu của quá trình dạy học và vai trò của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học Bên cạnh đó, một yếu tố không thể thiếu đảm nhiệm vai trò trung gian của quá trình dạy học đó chính là phương tiện dạy học Xét trên phương diện mục tiêu, chúng ta có thể thấy quá trình dạy học cũng chính là quá trình truyền thông Bởi vì truyền thông là sự chuyển tải thông tin từ một hoặc một nhóm đối tượng này đến một hoặc một nhóm đối tượng khác nhằm cung cấp kiến thức, thay đổi nhận thức và cải biến hành vi của con người Điểm khác biệt ở dạy học và các loại hình truyền thông khác là ở chỗ: dạy học là quá trình truyền thông nhiều chiều trong đó học sinh là đối tượng trung tâm, là chủ thể và giáo viên đóng vai trò chủ đạo để quá trình truyền thông đạt hiệu quả Ở phạm vi hẹp, quá trình dạy học lịch sử ở trường phổ thông là một quá trình dạy học mang tính đặc thù Dạy học lịch sử là quá trình giúp học sinh tìm hiểu những gì đã diễn ra ở quá khứ, và mục tiêu của bộ môn lịch sử chính là việc giúp học sinh biết quá khứ, hiểu quá khứ đồng thời rút ra những bài học từ quá khứ để vận dụng vào trong cuộc sống hiện tại và tương lai Hay nói cách khác

đó cũng chính là quá trình giúp học sinh nắm kiến thức và hình thành kĩ năng, kĩ xảo và vận dụng kiến thức, kĩ năng đó vào giải quyết những vấn đề của cuộc sống Vấn đề khó khăn nhất của bộ môn lịch sử là việc tái hiện những sự kiện, những hiện tượng và nhân vật lịch sử Để biết, hiểu và vận dụng lịch sử yêu cầu các em phải tái hiện lịch sử một cách chính xác, sinh động, tránh hiện tượng hiện đại hoá lịch sử Nhưng làm được điều này cũng không đơn giản, hiện nay giáo viên chủ yếu chỉ dựa vào thủ pháp trình bày miệng, tường thuật, tích cực hơn là có sự kết hợp với một số phương tiện tối thiểu như tranh ảnh, bản đồ (với

số lượng không nhiều) Chính vì những lẽ đó cho nên hiệu quả của các tiết dạy vẫn chưa cao thậm chí học sinh cảm thấy không có hứng thú khi tìm hiểu bộ môn lịch sử Vậy để quá trình dạy học lịch sử đạt hiệu quả chúng ta cần có

những hướng đi mới, những thủ pháp mới để kích thích khả năng nhận thức và hứng thú cho học sinh

2 Tâm lí học sinh lớp 4 với phân môn lịch sử

Có rất nhiều trẻ em chỉ có khả năng nhớ được những gì đã quan sát được còn cái gì mà các em không thấy, không quan sát được thì rất khó nhớ

Cũng vì thế, các em xem phim lịch sử Trung Quốc thì nhớ rất rõ các nhân vật lịch sử trung Quốc còn học sử Việt Nam bằng chữ nghĩa thì lẫn lộn các nhân

vật, các sự kiện lịch sử đến nỗi các thầy cô giáo chỉ còn nước “cười ra nước mắt” Các em mang các kiến thức lẫn lộn ấy mà lớn lên và bước vào cuộc sống

mà không có niềm tự hào dân tộc anh hùng, không có cả sự ham thích học tập Không có động cơ học tập,các em học chỉ để trả nợ Học xong năm nào, các kiến thức không còn đọng lại trong tiềm thức của các em Như thế, hiệu quả giáo dục của chúng ta thật uổng phí Người công dân tương lai của đất nước ta

đa số đều thực dụng, mong sao lớn lên làm được nhiều tiền, bất chấp đất nước quê hương có phát triển, có thể sánh vai cùng các cường quốc năm châu được hay không

Các em thích đọc truyện tranh thì chúng ta có nên chăng sử dụng truyện tranh để giảng dạy lịch sử để bước đầu tiếp xúc với lịch sử thì HS không bị chán ngán, các em hứng thú với môn học, một môn học rất dễ dàng giáo dục lòng tự hào dân tộc Trong cuộc sống sôi động của đất nước và thế giới, giáo viên cần áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, tạo ra một phong cách giảng dạy sinh động, hấp dẫn đối với lớp trẻ mới mong trè yêu thích môn học lịch sử vì “Một dân tộc mà giới trẻ còn thờ ơ, không “tường” được lịch sử nước nhà thì thật nguy hiểm ”

Cần có một phương pháp giảng dạy tích cực là sự cần thiết, một phương pháp giảng dạy như thế nào để một học sinh tiểu học lớp 4 không ngừng đòi hỏi

để tìm hiểu học tập lịch sử

Đồng thời giáo viên chúng ta đặt đúng vị trí, chức năng của môn Lịch sử trong hệ thống các môn học ở phổ thông, không chỉ tập trung vào các môn Toán, Tiếng Việt khiến học sinh có xu hướng coi nhẹ môn Lịch sử Ứng dụng Công Nghệ Thông tin vào giảng dạy các môn học khác đều có thể đạt hiệu quả tốt hơn thì chúng ta cũng có thể Ứng dụng Công Nghệ Thông tin vào giảng dạy lịch sử lịch sử đặc biệt là khai thác kênh hình cũng có thể đạt hiệu quả tốt hơn mà học sinh lại được học tập một cách nhẹ nhàng, hứng thú, dễ nhớ, nhớ lâu các kiến thức lịch sử nước nhà

3 Truyền thông đa phương tiện và những ưu thế vượt trội:

- Truyền thông đa phương tiện (mutimedia communication) là một khái niệm mới được xuất hiện trong những năm gần đây Xung quanh khái niệm này vẫn có nhiều cách hiểu nhưng tất cả đều cho rằng: truyền thông đa phương tiện chính là quá trình chuyển tải thông tin bằng âm thanh và hình ảnh hay sự kết hợp giữa âm thanh và hình ảnh (có thể là kênh chữ, kênh hình) Trên cơ sở của quá trình giảng dạy thực tế ở trường phổ thông chúng ta có thể thấy việc dạy học lịch sử chỉ với những phương tiện truyền thống như bảng đen, lời nói của thầy giáo và một ít phương tiện dạy học mang tính tĩnh (bản đồ, tranh ảnh, sơ đồ)

chắc chắn hiệu quả sẽ không cao, mức độ ghi nhớ của học sinh sẽ thấp và chóng quên Trong khi đó nếu học sinh được xem kênh hình với cách khai thác kênh hình (phim tư liệu, bản đồ, sơ đồ động … được thiết kế theo logic sự kiện), tranh ảnh với màu sắc sinh động kết hợp với lời nói của giáo viên một cách hợp

lí thì khả năng ghi nhớ của các em sẽ tăng lên Không những thế, nếu làm được điều này chúng ta sẽ tạo ra được một bầu không khí học tập sinh động, khơi gợi hứng thú học tập cho các em đồng thời khắc sâu những kiến thức mà các em tiếp

thu được Rõ ràng, việc khai thác kênh hình vào giảng dạy lịch sử lớp 4 sẽ

giúp cho học sinh tiếp thu thông tin nhanh, chính xác và nhớ lâu hơn

2 2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng biện pháp.

a S¸ch gi¸o khoa:

- Nội dung chương trình:

Nội dung chương trình lịch sử lớp 4 rất khó với các em học sinh vì các em phải tiếp cận với lịch sử Việt Nam qua các triều đại phong kiến Chương trình Lịch sử lớp 4 giúp học sinh có những kiến thức cơ bản về những sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu, phản ánh những vấn đế về sự phát triển các giai đoạn lịch

sử, những thành tựu trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc ta khoảng 700 năm trước Công Nguyên đến buổi đầu thời Nguyễn năm 1858

Nội dung chương trình Lịch sử lớp 4 gồm 8 giai đoạn:

Giai đoạn 1 Buổi đầu dựng nước và giữ nước (Khoảng 700 năm TCN đến năm

179) Gồm 2 bài

Giai đoạn 2 Hơn một nghìn năm đấu tranh giành lại độc lập (Từ năm 179 TCN

đến năm 938) Gồm 4 bài, trong đó có 1 bài ôn tập

Giai đoạn 3 Buổi đầu độc lập (Từ năm 938 đến năm 1009) Gồm 2 bài

Giai đoạn 4 Nước Đại Việt thời Lý (Từ năm 1009 đến năm 1226) Gồm 3 bài Giai đoạn 5 Nước Đại Việt thời Trần (Từ năm 1226 đến năm 1400) Gồm 4

bài

Giai đoạn 6 Nước Đại Việt buổi đầu thời Hậu Lê (Thế kỉ XV) Gồm 5 bài,

trong đó có 1 bài ôn tập

Giai đoạn 7 Nước Đại Việt thế kỉ XVI – XVII Gồm 6 bài

Giai đoạn 8 Buổi đầu thời Nguyễn (Từ năm 1802 đến năm 1858) Gồm 3 bài,

trong đó có 1 bài tổng kết

- Một số bất cập về kênh hình của SGK.

Về nội dung chương trình Lịch sử lớp 4, mỗi bài học là một sự kiện, hiện tượng hay nhân vật lịch sử tiêu biểu của một giai đoạn lịch sử nhất định Sự chọn lọc như vậy nhằm đảm bảo mục tiêu phù hợp với thời lượng dành cho môn học cũng như trình độ nhận thức của học sinh Nhưng thực tế cho thấy ở đơn vị tôi, bản thân mỗi giáo viên khi thảo luận, trao đổi chuyên môn đều nhận thấy sách giáo khoa còn có những bất cập khiến học sinh khó nắm được nội dung bài lịch sử Đó là:

+ Hiện tượng thiếu kênh hình: Một số bài cần kênh hình nhưng SGK

chưa có: Ví dụ Bài Cuộc khẩn hoang ở Đàng Trong Đây là một vấn đề rất khó

khăn cho cả người dạy và người học ( HS hình dung như thế nào được về diện tích đất hoang được mở rộng? - Không có lược đồ, tranh ảnh minh họa quá trình

khẩn hoang làm sao cụ cú thể dạy để cỏc em nắm được cuộc khẩn hoang diễn ra như thế nào rồi để từ đú nhận xột, rỳt ra và nhớ lõu được nội dung lịch sử Tranh ảnh về hiện vật lịch sử cũng hạn chế: lượng tranh ảnh ớt, mờ nhạt về hỡnh

ảnh ( Bài thành thị nước ta TK16- 17 ) Một số hỡnh ảnh đưa vào ớt Vớ dụ: Bài Trường học thời Hậu Lờ ( khụng cú tranh ảnh về lễ vinh quy bỏi tổ, xướng danh

cho người đỗ cao dẫn đến học sinh khụng khắc sõu được cỏch khuyến khớch của triều Hậu Lờ đối với việc học tập

+ Hiện tượng kờnh hỡnh chưa phự hợp:

Một số kờnh hỡnh SGK đưa vào chưa phản ỏnh đỳng thời điểm lịch sử lỳc bấy giờ (bài Chựa thời Lớ, bài Kinh thành Huế hỡnh ảnh di tớch đó bị hỏng đi hoặc đó được tụn tạo lại)

Kờnh hỡnh khụng rừ, khiến cho giỏo viờn khú dạy, học sinh khú quan sỏt, hiểu khụng cặn kẽ Vớ dụ: Kờnh hỡnh bài “Nước ta ở thế kỉ XVI - XVII”

b Đối với giỏo viờn:

- Giỏo viờn đó khai thỏc kờnh hỡnh SGK, sưu tầm thờm tranh ảnh để phục

vụ cho bài dạy

- Giỏo viờn đó tớch cực ứng dụng cụng nghệ thụng tin vào giảng dạy phõn mụn lịch sử

- Tuy nhiờn trong trong quỏ trỡnh khai thỏc kờnh hỡnh, giỏo viờn chưa biết cỏch hướng dẫn cho học sinh thực hành trờn bản đồ, lược đồ và tranh ảnh, hỡnh ảnh, hoặc chưa sử dụng đỳng lỳc, đỳng chỗ cỏc phương tiện dạy học

- Việc khai thác một số kênh hình khi đa vào bài còn cha triệt để (cha nắm

rõ hết nội dung, mục đích của kênh hình đó): có bài cần đa kênh hình để học sinh hiểu bản chất của sự kiện, đối tợng lịch sử nhng lại hiểu cha đúng mục tiêu

mà chỉ là nhận diện, cú giỏo viờn chưa biết sử dụng những kờnh hỡnh cú liờn quan đến bài giảng để giới thiệu dẫn dắt lụi cuốn học sinh một cỏch hấp dẫn vào bài mới

- Khi khai thỏc nội dung kiến thức bằng kờnh hỡnh, giỏo viờn cũng chưa làm nổi bật được khi nào bắt đầu sự kiện, khi nào là cao trào của sự kiện, khi nào kết thỳc sự kiện

- Việc sử dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy đụi khi còn lúng túng giữa lời núi thuyết trỡnh khụng đi đụi với việc xuất hiện kờnh hỡnh

c Đối với học sinh.

- Phần lớn học sinh ngại học lịch sử

- Khả năng nắm bắt kiến thức, kĩ năng quan sỏt, trớ tưởng tượng khỏi quỏt húa của học sinh cũn yếu, khả năng ghi nhớ của cỏc em cũn chậm mà cỏc nhõn vật, mốc lịch sử, sự kiện lịch sử lại nhiều nờn cỏc em chỉ cú thể ghi nhớ một cỏch mỏy múc (dễ nhớ nhưng lại mau quờn)

- Kĩ năng núi, kể của cỏc em chậm, do đú ảnh hưởng đến thời gian và tiến trỡnh chung của bài học

- Tinh thần hợp tỏc chưa cao, nhiều em chưa tự tin, học thụ động

2 3 Cỏc biện phỏp khai thỏc kờnh hỡnh vào giảng dạy lịch sử lớp 4

Từ thực trạng việc dạy học phõn mụn Lịch sử tụi thấy cần thiết để cú những biện

pháp sáng tạo trong giảng dạy lịch sử lớp 4 góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở Tiểu học

2.3.1 Hiểu đúng, đủ nội dung kªnh h×nh của từng bài học.

Thứ nhất là nắm vững nội dung chuẩn kiến thức kĩ năng và điều chỉnh

của chương trình phân môn lịch sử lớp 4 mà Bộ giáo dục đã ban hành Điều này giúp cho giáo viên xác định được lượng kiến thức, kiến thức trọng tâm nổi bật của bài dạy để từ đó khai thác kênh hình đúng mục tiêu của bài dạy Nắm vững các loại kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử

Cụ thể các kênh hình trong phân môn lịch sử:

Dạng 1: Tranh ảnh ( chân dung, hiện vật, địa danh…)

Dạng 2: Lược đồ, bản đồ thể hiện được nội dung

- Xác định vị trí diễn ra sự kiện lịch sử

- Diễn biến cuộc khởi nghĩa, cuộc chiến

- Sự tiến công của ta và rút lui của địch

Dạng 3: Phim (Các đoạn video clips về một số công trình kiến trúc lịch

sử: kinh thành Huế, sử dụng đồ đá của người Việt Cổ)

Thứ hai là quan sát kĩ kênh hình để nắm các kí hiệu, đối tượng lÞch sö.

Trong thực tế cho thấy ở bất cứ kênh hình nào mà đặc biệt là dạng kênh hình lược đồ diễn biến các trận chiến nếu không nắm được các kí hiệu lịch sử thì rất khó chuyển tải nội dung diễn biến bằng lời một cách thông suốt cho học sinh hiểu bài Cũng chính từ vấn đề này học sinh sẽ nắm được những nét cơ bản về nội dung các trận chiến lịch sử ( tiến công, rút lui, mai phục )

Thứ ba là hiểu đúng mục đích, bản chất của kênh hình Một kênh hình

được khai thác ở mức độ như thế nào, giáo viên cần nắm được, biết mục đích kênh hình đó đưa ra để làm gì?

Ví dụ: Một trong những yêu cầu về chuẩn kiến thức kĩ năng của Bài Nước Văn Lang là xác định trên lược đồ những khu vực mà người Lạc Việt đã sinh sống.

Như vậy khi khai thác kênh hình ở đây cần nắm được chuẩn kiến thức kĩ năng bài dạy ( Mục đích cần nắm được là Lược đồ Bắc Bộ - Bắc Trung Bộ đưa ra để nắm đối tượng lịch sử - vị trí khu vực nước Văn Lang ra đời là ở khu vực: sông Hồng, sông Cả, sông Mã - nơi mà người Lạc Việt sinh sống)

Lược đồ Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ Việt Nam

VÝ dô : Bài Trịnh – Nguyễn phân tranh: Lược đồ địa phận Bắc Triều - Nam

Triều và Đàng Trong, Đàng Ngoài đưa ra để tránh nhầm lẫn Nam Triều với Đàng Trong, Bắc Triều với Đàng Ngoài, xác định được ranh giới chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài Nam Triều là địa phận triều đình của nhà Hồ tại Thanh Hóa Bắc Triều là triều đình của Nhà Mạc ở phía Bắc ( Hiểu đúng mục đích -bản chất của kênh hình)

Lược đồ địa phận Bắc triều – Nam triều và Đàng Trong, Đàng Ngoài

Như vậy với nội dung thứ nhất, hiểu đúng, đủ nội dung kªnh h×nh của

từng bài học thì giáo viên sẽ có định hướng khai thác hết ý nghĩa của kênh hình

góp phần lớn đảm bảo hiệu quả bài dạy lịch sử

2.3.2 Khai thác triệt để kênh hình.

Bất cứ một bài giảng nào, điều quan trọng nhất là cần làm nổi bật được trọng tâm kiến thức Việc khai thác triệt để kênh hình đã góp một phần lớn, nó

làm điểm nhấn giúp cho giáo viên đạt được mục đích trên và hơn thế, khai thác

kờnh hỡnh triệt để giỳp cho học sinh khắc sõu được nội dung kiến thức của bài học Khi khai thỏc kờnh hỡnh cần lưu ý một số vấn đề sau:

- Thời điểm đưa kờnh hỡnh trong tiết dạy: Quan trọng nhất khi sử dụng

kờnh hỡnh là Chỳ trọng thời điểm xuất hiện kờnh hỡnh Cũng giống như đưa đồ

dựng trực quan, cần đặt cõu hỏi khi sử dụng chỳng: Đưa ra khi nào? Bao giờ thỡ cất đi? Đưa vào hoạt động nào ? ) Từ thực tế giảng dạy, tôi thấy khi khai thác kờnh hỡnh phục vụ cho bài giảng cú hai cỏch đưa:

Cỏch đưa thứ nhất là xuất hiện kờnh hỡnh trước khi xuất hiện kiến thức

mới nhằm giỳp học sinh tự hỡnh thành nội dung kiến thức (nắm nột cơ bản về diễn biến, nội dung lịch sử nào đú ) Cỏch sử dụng theo kiểu này thỡ kờnh hỡnh phải đưa ra để học sinh quan sỏt, hiểu tiến trỡnh, diễn biến, vị trớ để rỳt ra nội dung kiến thức

Cỏch đưa thứ hai là xuất hiện kờnh hỡnh sau khi đó hỡnh thành đơn vị

kiến thức mới (kiểu kờnh hỡnh làm minh chứng) nhằm củng cố nội dung kiến thức lịch sử vừa tỡm hiểu: Sau khi học sinh nắm được, nhận biết được đơn vị kiến thức lịch sử nào đú thỡ GV đưa kờnh hỡnh để minh chứng cho nội dung vừa rỳt ra để học sinh khắc sõu hơn

Vớ dụ: Cách đa thứ nhất Bài Quang Trung đại phá quân Thanh (Kờnh hỡnh đưa

ra HS nắm được những nột cơ bản của diễn biến trận chiến: học sinh sẽ dựa vào lược đồ để kể (cú thể kể từng đoạn)… từ đú cỏc em sẽ nắm được nột cơ bản về diễn biến :

Lược đồ Quang Trung đại phỏ quõn Thanh (Cỏch đưa thứ nhất)

Vớ dụ Cách đa thứ hai: Bài Chựa thời Lớ (Kờnh hỡnh phục vụ cho việc minh

chứng) nội dung: Dưới thời Lớ, đạo phật phỏt triển mạnh, chựa gắn với đời sống