Giáo án môn Chính trị - Bài 1: Khái quát về sự hình thành chủ nghĩa Mác - Lênin

Giáo án môn Chính trị - Bài 1: Khái quát về sự hình thành chủ nghĩa Mác - Lênin trình bày khái quát về sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa Mác – Lênin; ý nghĩa to lớn của lý luận này với cách mạng thế giới và cách mạng Việt Nam.

Trang 1

GIÁO ÁN SỐ: 02 Thời gian thực hiện: 5 giờ

Tên chương: ……… Thực hiện từ ngày /…/… đến ngày / /

BÀI 1:

KHÁI QUÁT VỀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

MỤC TIÊU CỦA BÀI

Sau khi học xong bài này, người học có khả năng:

- Về kiến thức: Trình bày khái quát về sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa

Mác – Lênin; ý nghĩa to lớn của lý luận này với cách mạng thế giới và cách mạng Việt Nam

- Về kỹ năng: vận dụng được những kiến thức đã học vào quá trình học tập

những môn học khác và thực tế cuộc sống nhằm phát huy được bản chất khoa học

và cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin trong hoạt động thực tiễn

- Về thái độ: rèn luyện tính tích cực, chủ động trong học tập, nghiêm túc trong

cuộc sống; nâng cao ý thức chính trị, tinh thần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Giáo án lý thuyết;

- Đề cương bài giảng;

- Máy tính, máy chiếu, bút, phấn, bảng;

- Tài liệu tham khảo

I ỔN ĐỊNH LỚP: Thời gian: 01 phút

1 Kiểm tra sĩ số:……… ………

2 Nhắc nhở những điều cần thiết

II THỰC HIỆN BÀI HỌC

T

HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

THỜI GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

1 Dẫn nhập

Bài 1: Khái quát về sự hình

thành chủ nghĩa mác –Lênin

Nhận thức đúng giá trị của Chủ nghĩa Mác – Lênin đối với cách mạng Việt Nam là một yêu cầu cần thiết và quan trọng Vì vậy, để biết học thuyết này có giá trị như thế nào đối với cách mạng Việt Nam

- Lắng nghe 02’

Trang 2

2 Giảng bài mới

1 C.Mác, Ph.Ăngghen sáng

lập học thuyết

- Quá trình ra đời và phát triển

của chủ nghĩa Mác – Lênin có

thể chia thành hai giai đoạn lớn:

Giai đoạn hình thành và phát

triển chủ nghĩa Mác, do C Mác

và Ăngghen thực hiện; Giai

đoạn bảo vệ và phát triển chủ

nghĩa Mác – Lê nin do V.I

Lênin thực hiện

1.1 Các tiền đề hình thành

Chủ nghĩa Mác – lênin là học

thuyết lôi cuốn đông đảo quần

chúng trên thế giới nhận thức

và cải tạo xã hội phát triển,

được hình thành từ những tiền

đề:

* Tiền đề kinh tế - xã hội

- Kinh tế:

+ Nền đại công nghiệp TBCN ở

nhiều nước châu Âu đã hình

thành và phát triển mạnh mẽ

+ LLSX ngày càng phát triển

với trình độ xã hội hóa cao,

mâu thuẫn gay gắt với QHSX

tư nhân TBCN

- Xã hội:

+ Giai cấp vô sản ra đời, mâu

thuẫn gay gắt với giai cấp tư

sản Nhiều cuộc đấu tranh của

công nhân đã nổ ra, tiêu biểu:

+ Khởi nghĩa của công nhân dệt

thành phố Lyông (Pháp) 1831 –

1834

+ Phong trào Hiến chương của

công nhân Anh 1838 – 1848

+ Khởi nghĩa của công nhân

dệt thành phố Xilêdi (Đức)

1844

- Thuyết trình

- Phương thức sản xuất

là gì? Bao gồm những yếu tố nào?

- Nhận xét

- Giảng giải, phân tích

- Lắng nghe

- Lắng nghe, suy nghĩa và trả lời

- Ghi bài

- Lắng nghe, ghi bài

49’

Trang 3

Kết quả: đều thất bại, do mang tính tự phát, bộc lộ nhiều hạn chế

Ý nghĩa: mở đầu thời kỳ đấu tranh độc lập của giai cấp công nhân và đặt ra những yêu cầu mới về lý luận dẫn đường

* Tiền đề lý luận – khoa học tự nhiên

- Lý luận:

+ Chủ nghĩa Mác – Lênin ra đời không chỉ xuất phát từ nhu cầu khách quan của lịch sử, mà còn là kết qủa của sự kế thừa tinh hoa di sản lý luận của nhân loại, trong đó, trực tiếp nhất là triết học cổ điển Đức, kinh tế học chính trị cổ điển Anh và chủ nghĩa xã hội không tưởng ở các nước Pháp và Anh

+ Triết học cổ điển Đức đặc biệt là triết học của Heghen và Phoibac đã ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành thế giới quan

và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác

- Kinh tế chính trị học cổ điển Anh với những đại biểu lớn là A.Xmit, Ricacdo, đã góp phân tích cực vào quá trình hình thành quan niệm duy vật về lịch

sử của chủ nghĩa Mác

+ Chủ nghĩa xã hội không tưởng đã có một qua trình phát triển lâu dài và đạt đến đỉnh cao vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế

kỷ XIX với các nhà tư tưởng tiêu biểu là Xanhximong, Phurie, Ooen Tinh thần nhân đạo và những quan điểm đúng đắn của các nhà chủ nghĩa xã

Trang 4

hội không tưởng về lịch sử, về

đặc trưng của xã hội tương lai

đã trở thành một trong những

tiền đề lý luận quan trọng cho

sự ra đời của lý luận khoa học

về chủ nghĩa xã hội trong chủ

nghĩa Mác

- Khoa học tự nhiên:

+ Quy luật bảo toàn và chuyển

hóa năng lượng đã chứng minh

một cách khoa học về mối quan

hệ không tách rời nhau, sự

chuyển hóa lẫn nhau và được

bảo toàn của các hình thức vận

động của vật chất trong giới tự

nhiên

+ Thuyết tiến hóa đã đem lại

cơ sở khoa học về sự phát sinh,

phát triển đa dạng bởi tính di

truyền, biến dị và mỗi quan hệ

hữu cơ giữa các loài thực vật,

động vật trong quá trình chọn

lọc tự nhiên

+ Thuyết tế bào là một căn cứ

khoa học chứng minh sự thống

nhất về ặt nguồn gốc, hình thái

và cấu tạo vật chất cơ thể thực

vật, động vật và giải thích quá

trình phát trình phát triển sự

sống trong mối quan hệ của

chúng

* Vai trò nhân tố chủ quan của

C Mác và Ph Ăngghen:

- Những đóng góp thiên tài

trên lĩnh vực lý luận

- Là lãnh tụ vĩ đại của phong

trào cách mạng của giai cấp

công nhân và nhân dân lao

động

Như vậy, sự ra đời của chủ

nghĩa Mác là hiện tượng hợp

- Đặt câu hỏi: Tại sao nói các thành tựu phát minh trong lĩnh vực khoa học tự nhiên trên lại là một trong những tiền đề hình thành chủ nghĩa Mác? Các phát minh này đã “đánh đổ” các học thuyết triết học trước Mác ra sao?

- Nhận xét

- Để có những cống hiến to lớn, vĩ đại trên, Mác và Ăngghen đã phải hoạt động lao

- Lắng nghe, suy nghĩ và trả lời

- Ghi bài

- Lắng nghe, suy nghĩ và trả lời

Trang 5

qua luật; nó vừa là sản phẩm

của tình hình kinh tế - xã hội

đương thời, của ti thức nhân

loại thể hiện trong các lĩnh vực

khoa học, vừa là kết quả của

năng lực tư duy sang tạo và tinh

thần nhân văn của những người

sáng lập

1.2 Sự ra đời và phát triển

học thuyết Mác (1848 – 1895)

- Sự ra đời và phát triển chủ

nghĩa Mác gắn liền với tên tuổi

của Mác – Ăng ghen

- Đại hội II, đồng mình những

người cộng sản 12 – 1847 đã ra

quyết định và yêu cầu Mác –

Ăng ghen dự thảo một văn kiện

dưới hình thức lý luận và là

Cương lĩnh hoạt động của tổ

chức này

- Cuối tháng 2 – 1848, tác phẩm

Tuyên ngôn của Đảng cộng sản

được thông qua và công bố ở

Luân Đôn Đặt dấu mốc ra đòi

chủ nghĩa Mác

- Kế thừa và phát triển rực rõ

những tinh hoa trí tuệ của nhân

loại, qua nắm bắt thực tiễn

phong trào công nhân những

năm 1848 – 1849 ở Pháp và

một số nước châu Âu, nghiên

cứu những kinh nghiệm thất bại

của công xã Pa ri Mác đã viết

nhiều tác phẩm như: “Đấu tranh

giai cấp ở Pháp”, “Nội chiến ở

Pháp”, “Bộ Tư bản”

- Giá trị lý luận tiêu biểu mà

Mác và Angghen đã cống hiến

cho nhân loại:

+ Triết học: Không chỉ giải

thích mà còn vạch ra con

động như thế nào?

- Nhận xét

- Đặt câu hỏi: Các em hãy chỉ ra ý nghĩa cơ

- Ghi bài

Trang 6

đường, những phương tiện cải

tạo thế giới bằng con đường

cách mạng

+ Kinh tế chính trị: học thuyết

giá trị thặng dư, vạch ra quy

luật vận động kinh tế cơ bản

của xã hội tư bản, từ đó thấy rõ

bản chất của giai cấp tư sản và

xã hội tư bản

+ CNXH khoa học: lý luận về

sứ mệnh lịch sử của giai cấp

công nhân (Đảng Cộng sản) –

chỉ rõ giai cấp công nhân là là

người lãnh đạo cuộc đấu tranh

để xóa bỏ chế độ bóc lột va xây

dựng thành công xã hội mới

2 Lênin phát triển học thuyết

Mác (1895 – 1924)

2.1 Sự phát triển của

V.I Lênin về lý luận cách

mạng

V.I Lênin (1870-1924) là

người kế tục một cách xuất sắc

sự nghiệp cách mạng và khoa

học của C Mác và Ph

Ăngghen

Điểm phát triển chủ yếu:

- Đưa ra 5 đặc trưng của chủ

nghĩa đế quốc

- Phát triển lý luận cách mạng

vô sản

- Phát triển lý luận đoàn kết giai

cấp, đoàn kết quốc tế

- Đưa ra nguyên tắc xây dựng

Đảng kiểu mới

- Lý luận mới về chiến tranh và

hòa bình, nhà nước và cách

mạng

bản của các giá trị lý luận tiêu biểu trong chủ nghĩa Mác?

- Nhận xét

- Đặt câu hỏi: Em hãy nêu 5 đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa đế quốc?

- Nhận xét, kết luận

- Lắng nghe, suy nghĩa và trả lời

- Ghi bài

- Lắng nghe, suy nghĩ, trả lời câu hỏi

- Ghi bài

49’

Trang 7

2.2 Chủ nghĩa xã hội từ lý

luận trở thành hiện thực

- Tháng Mười năm 1917,

cách mạng vô sản lần đầu tiên

thành công ở nước Nga, mở ra

thời kỳ mới trong lịch sử nhân

loại - thời kỳ quá độ từ CNTB

lên CNXH trên phạm vi toàn

thế giới

- Sau đó, nước Nga bắt tay

vào xây dựng CNXH - CNXH

từ lý luận trở thành hiện thực

Trong quá trình này,

Lênin tiếp tục phát triển lý luận

Mác

* Ý nghĩa thực tiễn của chủ

nghĩa Mác – Lênin:

Thứ nhất, là học thuyết có giá

trị to lớn và bền vững

Thứ hai, là học thuyết duy nhất

nêu lên mục tiêu, con đường,

lực lượng và phương pháp để

đạt mục tiêu là giải phóng xã

hội, giải phóng giai cấp và giải

phóng con người

Thứ ba, là học thuyết mang bản

chất khoa học, cách mạng

Thứ tư, cung cấp thế giới quan

và phương pháp luận để có cái

nhìn đúng đắn

Thứ năm, luôn gắn bó, cải tạo

thực tiễn; lấy thực tiễn là thước

đo, tiêu chuẩn của chân lý

3 Chủ nghĩa Mác – Lênin từ

1924 đến nay

3.1 Sự phát triển về lý luận

cách mạng

- Đặt câu hỏi: Nói CNXH từ lý luận trở thành hiện thực là nói đến quá trình những thành tựu của việc áp dụng lý luận trong thực tiễn phong trào công nhân Bằng kiến thức lịch sử của mình, các

em hãy cho biết sự kiện lịch sử nào đánh dấu

sự ra đời của hệ thống các nước XHCN trên thế giới?

- Phân tích về ý nghĩa của chủ nghĩa Mác –

Lê nin

- Đặt câu hỏi: Vì sao chủ nghĩa Mác – Lênin lại có bản chất khoa học và cách mạng?

- Ghi bài

Trang 8

- Liên Xô bắt tay vào xây dựng

CNXH (1921), đạt những thành

tựu hết sức to lớn trên nhiều

lĩnh vực Trở thành trụ cột của

các lực lượng cách mạng, thành

trì của hòa bình thế giới

- Phong trào cách mạng thế giới

phát triển mạnh mẽ với 3 dòng

thác cách mạng

- Tuy nhiên, công cuộc xây

dựng CNXH ở Liên Xô và

Đông Âu đã mắc không ít sai

lầm, khuyết điểm và chậm sửa

đổi, sai lệch trong khắc phục

Kết quả: trì trệ và sụp đổ ở

Đông Âu (1989), Liên Xô (12

– 1991) Tác động to lớn đến

phong trào cách mạng thế giới

3.2 Đổi mới xây dựng chủ

nghĩa xã hội hiện thực

Đảng Cộng sản, công nhân các

nước rút ra bài học thấm thía từ

sự sụp đổ hệ thống XHCN năm

1991, tiếp tục bổ sung, phát

triển chủ nghĩa Mác – Lênin,

làm cho học thuyết có thêm sức

sống mới, đi sâu vào thực tiễn

cách mạng thế giới

* Thực tiễn Việt Nam: CN

Mác – Lênin được vận dụng

sáng tạo, bổ sung và làm phong

phú trong điều kiện cụ thể với

tinh thần độc lập tự chủ

- Vai trò của Nguyễn Ái Quốc –

Hồ Chí Minh

- Vai trò lãnh đạo của Đảng

Cộng sản Việt Nam

Thảo luận:

Câu 1:

Tại sao nói: Chủ nghĩa Mác

-Lênin là một hệ thống lý luận

- Lấy ví dụ minh họa

- Đặt câu hỏi: CNXH ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ là tổn thất vô cùng to lớn với phong trào cách mạng thế giới, nhưng nó đã để lại cho chúng ta bài học gì?

- Đặt câu hỏi: Các em hãy cho biết, hiện nay, trên thế giới còn những nước CNXH nào?

Lấy ví dụ minh họa

- Ghi bài

49’

Trang 9

thống nhất được hình thành từ

ba bộ phận: triết học Mác

Lênin, kinh tế chính trị Mác

-Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa

học?

Hướng dẫn trả lời:

Câu 1:

Nói Chủ nghĩa Mác - Lênin là

một hệ thống lý luận thống nhất

được hình thành từ ba bộ phận:

triết học Mác - Lênin, kinh tế

chính trị Mác - Lênin và chủ

nghĩa xã hội khoa học, được thể

hiện ở những mặt sau:

- Triết học Mác - Lênin (bao

gồm chủ nghĩa duy vật biện

chứng và chủ nghĩa duy vật lịch

sử)

Triết học là khoa học về những

quy luật chung nhất của tự

nhiên, xã hội và tư duy Triết

học Mác - Lênin đem lại cho

con người thế giới quan khoa

học và phương pháp luận đúng

đắn để nhận thức và cải tạo thế

giới

- Kinh tế chính trị Mác – Lênin

Kinh tế chính trị nghiên cứu

quan hệ giữa người với người

trong quá trình sản xuất, tức

quan hệ sản xuất Kinh tế chính

trị Mác - Lênin nghiên cứu

phương thức sản xuất tư bản

chủ nghĩa, chỉ rõ bản chất bóc

lột của quan hệ sản xuất tư bản

chủ nghĩa; những quy luật kinh

tế chủ yếu hình thành, phát

triển và đưa chủ nghĩa tư bản

tới chỗ diệt vong Kinh tế chính

trị Mác - Lênin nghiên cứu

những quy luật phát triển của

- Yêu cầu lớp ngồi theo nhóm thảo luận

- Nêu yêu cầu của câu hỏi thảo luận

- Nêu nội dung thảo luận

- Hướng dẫn học sinh thảo luận theo yêu cầu của câu hỏi

- Yêu cầu các nhóm trình bày nội dung thảo luận

- Lắng nghe

- Nhận xét

- Lắng nghe,

- Lắng nghe

- Lắng nghe, thực hiện

- Lắng nghe, Thực hiện

- Trình bày nội thảo luận

- Các Nhóm thuyết trình và trả lời câu hỏi trước lớp

- Lắng nghe, ghi nhớ

45’

Trang 10

quan hệ sản xuất xã hội chủ

nghĩa, xây dựng một xã hội

không có áp bức, bất công, vì tự

do, ấm no, hạnh phúc cho mọi

người

- Chủ nghĩa xã hội khoa học

Chủ nghĩa xã hội khoa học

nghiên cứu những quy luật

chuyển biến từ xã hội tư bản

chủ nghĩa lên xã hội xã hội chủ

nghĩa và phương hướng xây

dựng xã hội mới Nó chứng

minh rằng việc xã hội hóa lao

động trong chủ nghĩa tư bản đã

tạo ra cơ sở vật chất chủ yếu

cho sự ra đời tất yếu của chủ

nghĩa xã hội; động lực trí tuệ và

tinh thần của sự chuyển biến đó

là chủ nghĩa Mác - Lênin; lực

lượng xã hội thực hiện sự

chuyển biến đó là giai cấp vô

sản và nhân dân lao động

3 Củng cố kiến thức và kết thúc

bài

Hệ thống hóa kiến thức về:

- Sự ra đời và phát triển của chủ

nghĩa Mác;

- Sự phát triển chủ nghĩa Mác

của V.I Lênin;

- Sự vận dụng, phát triển và đổi

mới lý luận xây dựng CNXH

hiện nay

- Khái quát nội dung bài học

- Nhận xét, rút kinh nghiệm, kết luận nội dung bài thảo luận

- Đánh giá ưu điểm và hạn chế của từng nhóm khi tham gia thảo luận

- Củng cố kiến thức bài học thông qua các câu

- Lắng nghe, ghi

20’

Trang 11

hỏi bài.

4 Hướng dẫn tự học 1 Lênin đã kế thừa và phát triển học

thuyết của Mác và Ăngghen như thế nào?

2 Trình bày sự vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin từ 1924 đến nay

Liên hệ với Việt Nam trong sự nghiệp phát triển đất nước

10’

Nguồn tài liệu tham khảo 1 Bộ Lao động thương binh xã hội, Giáo trình

Chính trị (2008):, NXB Lao động xã hội.

2 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, Hiến pháp 1992, 2013.

3 Bộ Giáo dục đào tạo, Giáo trình các môn

Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin, CNXH khoa học, tư tưởng HCM, NXB

Chính trị Quốc gia

TRƯỞNG KHOA/ TRƯỞNG TỔ MÔN

Mai Xuân Hiện

Ngày tháng năm

GIÁO VIÊN

Phạm Thị Thảo

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	116,5 KB