Bài giảng Lý luận phương pháp dạy học Tin học 1: Phần lý thuyết - Chương 2

Bài giảng Lý luận phương pháp dạy học Tin học 1: Phần lý thuyết - Chương 2 nêu lên lý luận về phương pháp dạy học, kiểu dạy học thông báo, kiểu dạy học nêu vấn đề, kiểu dạy học nghiên cứu, phương pháp dạy học truyền thống, phương pháp dạy học hiện đại và một số nội dung khác.

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

Tin Học 1

Nguyễn Khắc Văn vannk@hcmup.edu.vn

Quy Tắc Làm Việc

Tuân Thủ

1 Bắt đầu đúng giờ.

2 Lắng nghe và tập trung vào hoạt động học tập.

3 Tích cực trao đổi và thảo luận.

4 Không sử dụng điện thoại riêng.

Một Số Quy Ước Trên Slides

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

Các Bước Tổ Chức Dạy Học Trên Lớp

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

 Các phương pháp dạy học đều được gắn với một kiểu dạy học tương

ứng trong quá trình dạy học.

 Người ta chia ra ba kiểu dạy học chính là:

 Kiểu dạy học thông báo.

 Kiểu dạy học nêu vấn đề.

 Kiểu dạy học nghiên cứu.

Bản chất và thực hiện các kiểu dạy học này như thế nào?

Kiểu Dạy Học Thông Báo

Kiến thức cần học

Tri thức cần tìm

Sơ đồ kiểu dạy học thông báo

 Bản chất

 Giáo viên giảng giải - minh họa kiến thức và cách thức hành động cho học

sinh, còn học sinh chỉ tiếp thu, tái hiện theo các thao tác mẫu

 Giáo viên nghiên cứu nội dung kiến thức, sau đó bằng phương pháp dùng lời

truyền đạt thông tin đến học sinh và học sinh sẽ học bài ghi được trên lớp.

Kiểu Dạy Học Nêu Vấn Đề

 Bản chất

 Giáo viên nêu ra cho học sinh một vấn đề cần giải quyết đồng thời tạo điều

kiện để học sinh tự lực giải quyết vấn đề trên cơ sở liên hệ giữa kiến thức

đã biết với kiến thức chưa biết.

 Tình huống gợi vấn đề: thể hiện một vấn đề mới cần giải quyết, người học

mong muốn giải quyết vấn đề và có khả năng giải quyết vấn đề với sự nỗ lực

nhất định.

Kiểu Dạy Học Nghiên Cứu

 Bản chất

 Giáo viên nêu đề tài nghiên cứu (liên quan đến kiến thức cần học) còn học sinh

bằng tìm tòi, sáng tạo sẽ là người trực tiếp tác động vào đối tượng nghiên cứu,

tìm tòi toàn bộ vấn đề Học sinh hoàn toàn chủ động giải quyết vấn đề/bài toán

yêu cầu không cần sự trợ giúp của giáo viên

Học sinh

Giáo viên

Kiến thức cần học

Tri thức cần tìm

Sơ đồ kiểu dạy học nghiên cứu

Tổng Quan Phương Pháp Dạy Học

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

PPDH Truyền Thống vs PPDH Tích Cực

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

10

phút  Bằng các kiến thức đã có, anh chị hãy phân biệt

nhóm phương pháp dạy học truyền thống và nhóm phương pháp dạy học tích cực.

 Phân biệt dựa trên các yếu tố sau: Giáo viên, học sinh, kiến thức, trang thiết bị, đánh giá kết quả.

Phương Pháp Dạy Học Truyền Thống

 Đặc điểm

- Giáo viên: Giữ vị trí trung tâm của hệ thống dạy học, có trách nhiệm

truyền đạt kiến thức cho học sinh  chủ yếu trình bày sao cho sáng sủa,

rõ ràng, logic, và dễ hiểu

- Học sinh: Học theo kiểu bắt chước và thụ động tiếp thu, cố gắng ghi nhớ

và áp dụng đúng “mẫu” mà giáo viên đã trình bày

- Kiến thức: Vẫn được cho trực tiếp và dưới dạng có sẵn

 Giáo viên cần coi trọng việc luyện tập và ôn tập của người học

 Giáo viên có vai trò gần như tuyệt đối trong đánh giá

Nhóm các phương pháp dạy học truyền thống:

Dùng lời Trực quan Thực hành

Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

 ĐẶC ĐIỂM

 Giáo viên: Tự nguyện rời bỏ vị trí trung tâm của mình trong hệ thống dạy

học Họ chỉ còn là người đạo diễn, trọng tài, cố vấn, tổ chức cho học sinh

tự mình khám phá ra kiến thức mới

 Học sinh: Trở thành chủ thể, ở vị trí trung tâm, được hướng dẫn để tự

mình khám phá và làm chủ tri thức Học sinh có vai trò chủ động

 Kiến thức: Không còn được truyền thụ trực tiếp bởi giáo viên mà do chính

học sinh khám phá ra qua quá trình hoạt động giải quyết các vấn đề

do giáo viên đề nghị Kiến thức mới nảy sinh như là kết quả của hoạt động

giải quyết vấn đề của chính học sinh

 Kết hợp đánh giá của Giáo viên và tự đánh giá của Học sinh

Nhóm các phương pháp dạy học tích cực:

Dạy học nêu vấn đề = dạy học phát hiện-giải quyết vấn đề

Dạy học theo dự án (PBL)

Dạy học chương trình hoá.

Dạy học phân hoá.

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

Nhóm Phương Pháp Dạy Học Truyền Thống

Phương Pháp Dạy Học Truyền Thống

 Nhóm phương pháp dùng lời

Phương pháp diễn giảng (thuyết trình)

Phương pháp diễn giảng thông báo (thuyết trình – thông báo)

Phương pháp diễn giảng- nêu vấn đề (*)

Phương pháp trần thuật

Phương pháp đàm thoại (hỏi đáp)

Phương pháp hỏi – đáp thông báo

Phương pháp hỏi đáp – nêu vấn đề (*)

Phương pháp làm việc với SGK và tài liệu tham khảo

Phương pháp báo cáo của học sinh

Phương Pháp Diễn Giải Thông Báo

 Bản chất

 Tính chất thông báo trong lời giảng của giáo viên là điểm nổi bật

của phương pháp này, còn học sinh chỉ nghe, nhìn, hiểu, ghi chép và ghi

nhớ

 Học sinh thụ động nắm tri thức đã được giáo viên chuẩn bị và trình

bày một cách chặt chẽ trong thời gian tương đối dài

 Yêu cầu

 Học sinh nắm nội dung theo một trình tự logic chặt chẽ.

 Lối giảng phải gây cảm xúc mạnh, ấn tượng sâu sắc.

 Mô tả dưới dạng ngắn gọn về các sự kiện riêng rẽ, truyền thụ các

thông số, trình bày các quan hệ và cho những khái quát

Phương Pháp Trần Thuật

 Bản chất

 Trần thuật là tường trình, kể lại tài liệu một cách có hệ thống.

 Phương pháp trần thuật được sử dụng khi nói về các hiện tượng, đời

sống trong tự nhiên, tiểu sử, lịch sử các nhà khoa học, lược sử môn

học hoặc trần thuật dể mở bài

 Yêu cầu

 Lời kể được chuẩn bị chu đáo, hình tượng gợi cảm xúc tích, bố cục rõ

ràng có mở có kết

 Không nên lạm dụng trần thuật để biến tiết giảng thành buổi kể chuyện

 Chẳng hạn như, trần thuật sự ra đời của máy tính và các thế hệ máy tính

(Tin 10) để mở đầu cho bài học "Giới thiệu về máy tính" (SGK 10, 2006)

Hoặc, trần thuật về lƣợc sử của Internet trong quá trình dạy học bài " Mạng

thông tin toàn cầu Internet" (SGK 10, 2006)

Phương Pháp Hỏi Đáp

 Bản chất

 Sử dụng hệ thống câu hỏi để truyền thụ kiến thức mới dựa trên các

kiến thức đã có, kinh nghiệm thực tiễn hay vốn sống của học sinh

 Hệ thống câu hỏi và trả lời chính là nguồn kiến thức sẽ cung cấp cho học

sinh

 Yêu cầu

 Phải xây dựng hệ thống câu hỏi trước.

 Cần tránh tình trạng thụ động, tăng tính tích cực của học sinh.

 Mức độ câu hỏi và số lượng câu hỏi đặt ra tránh không để học sinh bị

căng thẳng, "quá tải"

Phương Pháp Dạy Học Truyền Thống

 Nhóm các phương pháp trực quan

 Phương pháp biểu diễn vật tượng trưng, tượng hình

 Phương pháp biểu diễn tranh – thông báo

 Phương pháp biểu diễn tranh – tìm tòi bộ phận

 Phương pháp biểu diễn vật thật:

 Phương pháp biểu diễn vật thật – thông báo

 Phương pháp biểu diễn vật thật – tìm tòi bộ phận

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học

Nhóm Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Quan Điểm về PPDH Tích Cực

Chủ động

Thụ động

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học 02

Phương Pháp Thảo Luận

Phương Pháp Thảo Luận

 Khi người dạy muốn biết

suy nghĩ (quan điểm, kiến

Phương Pháp Thảo Luận

 Lưu ý:

 Người dạy phải chuẩn bị thật kĩ về các chủ đề cần thảo luận

 Chọn lựa câu hỏi thích hợp (những câu hỏi mang tính chất mở thay vì

dạng câu hỏi đúng hay sai)

 Trong suốt quá trình thảo luận người giáo viên cần:

 Hướng sự quan sát đến người học (cụ thể là theo dõi các nhóm hoạt động).

 Theo dõi quá trình hoạt động của tất cả các thành viên tronglớp

 Hướng sự chú ý đến các đối tượng người học ít tham gia vào quátrình thảo luận (tạo áp lực cần thiết nên người học)

 Chủ động tạo ra sự sôi động trong hoạt động thảo luận

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học 02

Phương Pháp Làm Việc Nhóm

 Tạo một môi trường cộng tác,

giúp các đối tượng người học

tham gia vào quá trình học

 Giúp người học phát triển các

kỹ năng về sáng tạo, đánh giá,

tổng hợp và phân tích vấn đề

 Giúp các người học có cơ hội

hiểu và giúp đỡ nhau trong

quá trình học tập

 Giúp người giáo viên hiểu hơn

về người học (quan điểm, kiến

Phương Pháp Làm Việc Nhóm

 Lưu ý:

Phải tạo được không khí thi

đua trong quá trình học tập

Giải pháp: Phân chia công việc sao cho phù hợp và đảm bảo

sự công bằng trong quá trình trình bày của từng nhóm

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học 02

Vừa Học – Vừa Chơi (Game)

Vừa Học – Vừa Chơi

 Ưu điểm

Tạo được bầu không khí sôi nổi,

tích cực trong giờ học

Giúp người học phát triển cả về

kiến thức, kỹ năng và thái độ

Người giáo viên cầu nói rõ yêu

cầu, hình thức thực hiện và quy

tắc kiểm tra đánh giá

Lý Luận Phương Pháp Dạy Học 02

Nhập Vai – Diễn Kịch

Nhập Vai – Diễn Kịch

 Ưu điểm

Tạo điều kiện cho người học phát triển các kỹ

năng xã hội (kỹ năng giao tiếp, ứng xử), bộc lộ

được những vấn đề liên quan đến cảm xúc

Giúp người học phát triển khả năng giao tiếp và

tương tác

Tổng Quan Phương Pháp Dạy Học

 Không thể lựa chọn phương pháp dạy học một cách ngẫu nhiên mà phải

trên quan điểm sư phạm, căn cứ vào:

 Nội dung + mục tiêu bài học.

 Tâm lí lứa tuổi (cách thức tiếp cận vấn đề).

 Cơ sở và điều kiện vật chất của quá trình dạy học.

 Kiểu dạy học nào là tốt nhất?

 Không có kiểu dạy học nào đóng vai trò độc tôn.

 Kiểu dạy học thông báo + Kiểu dạy học nêu vấn đề + kết hợp với công nghệ thông tin.

Xây Dựng Hồ Sơ - Kịch Bản – Giáo Án Dạy Học

Hồ Sơ Bài Dạy

- Document: Tài liệu hỗ trợ giáo viên, tài liệu hỗ trợ học sinh

- Guide: Các tài liệu hướng dẫn của giáo viên

- Media: Những đoạn video clip hỗ trợ bài giảng, tổng hợp

những tài liệu được sử dụng trong quá trình dạy học

- Slide: Bao gồm Kịch bản dạy học và Bài giảng

- Print: Những tài liệu in hỗ trợ giảng dạy hoặc cung cấp cho

học sinh

- Software: Những phần mềm hỗ trợ bài giảng

- Syllabus: Giáo án, phiếu học tập, phiếu bài tập

Tham Khảo Kịch Bản Mẫu

Kịch bản dạy học của một bài học

30

phút

Kịch Bản Dạy Học

Giới thiệu tổng quan về chương trình và bài học

Giả định và chuẩn bị của giáo viên – Hệ thống kiến thức của học sinhXác định bài học

Xây dựng các hoạt động

của bài học

 Xác định mục tiêu của bài dạy.

 Xác định nội dung trọng tâm và nội dung khó của bài.

 Bài học thuộc khối chương trình lớp mấy, chương nào, mục tiêu chung của khối lớp và chương.

 Những bài học liên quan đến bài học đang xây dựng.

 Môi trường, cơ sở vật chất, học sinh, giáo viên.

 Kế hoạch giảng dạy, những dự kiến, tài liệu học tập cho học sinh.

 Phương pháp dạy học áp dụng trong bài dạy

 Thời gian, mục tiêu và tiến trình/cách thức thực hiện của từng hoạt động cụ thể.

Tham Khảo Giáo Án Mẫu

Giáo án giảng dạy của một bài học

20

phút

Xây Dựng Giáo Án

Xác định mục tiêu của bài

học

Xác định phương pháp và phương tiện sử dụng

 Xây dựng các hoạt động của bài học, mỗi hoạt động phải xác định được: Hoạt động của giáo viên, hoạt động của học sinh, nội dung của hoạt động và thời gian cho từng hoạt động.

Giáo án

dạy học

 Ổn định lớp học, kiểm tra bài cũ (nếu có)

 Giới thiệu tổng quan về bài học

 Gợi động cơ dẫn dắt vào bài

Củng cố bài họcBài tập về nhà và dặn dò

 Tóm lược lại nội dung chính của bài học

 Những câu hỏi trắc nghiệm củng cố bài

 Giao bài tập về nhà (lý thuyết hoặc thực hành)

 Trình bày tổng quan về Kịch Bản Dạy Học và Giáo Án Giảng Dạy của

một chủ đề tin học ở phổ thông đã được phân công theo nhóm?

Hoạt Động Nhóm

30 phút

Tiêu Chí Đánh Giá Tiết Dạy

Đánh Giá Một Tiết Dạy

 Trả lời câu hỏi:

1 Bài dạy của bạn đã thật sự chất lượng?

 Kiến thức truyền đạt và mục tiêu dạy học? (đạt chuẩn kiến thức theo yêu cầu)?

 Có tạo được các tình huống vấn đề (trong suốt quá trình dạy học)?

 Bài dạy có hấp dẫn học sinh? (câu hỏi, gợi mở)?

 Có sử dụng công nghệ thông tin? Hình ảnh, âm thanh, video clip, hay chỉ chiếu chữ?

2 Sẽ cải tiến gì cho bài dạy của bạn?

 Phương pháp dạy học?

 Việc tổ chức dạy học và các hoạt động?

Hướng Dẫn Thực Hiện Đồ Án

Hướng Dẫn Thực Hiện Đồ Án

 Nội dung nộp

 Thực hiện các yêu cầu của từng

phần handouts (Ho01, Ho02)

 HSBD của nhóm (chủ đề đã phân

công)

 Hình thức nộp

 Lớp trưởng thu bài của các nhóm,

chép lại trên đĩa CD/DVD nộp cho

GV đúng hạn

 GV sẽ trao đổi trên từng bài nộp

với các nhóm (nếu có)

Trình Bày Đồ Án – Bài Thực Hành

TRANG BÌA

MỤC LỤC

Câu 1 -………

1.1 ………

1.2 ………

Câu 2 - ………

2.1 ………

2.1.1 ………

2.2.2 ………

2.2 ………

………

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH Khoa Công Nghệ Thông Tin Môn Lý Luận PPDH Tin học 1

ĐỒ ÁN 01 (Ho01.pdf)

Người hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

1

2

Lớp :

Kết Thúc Buổi Học

Nguyễn Khắc Văn vannk@hcmup.edu.vn

Những nội dung chính cần nhớ?