Phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh lớp 10 trường THPT lang chánh qua chủ đề dạy học sự biến đổi của địa hình bề mặt trái đất (SGK địa lí 10 chương trình cơ bản)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT LANG CHÁNH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CHO HỌC SINH LỚP 10 TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH QUA CHỦ ĐỀ DẠY HỌC-SỰ BIẾN ĐỔI CỦ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CHO HỌC SINH LỚP 10 TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH QUA CHỦ ĐỀ DẠY HỌC-SỰ BIẾN ĐỔI CỦA ĐỊA HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT

(Sách giáo khoa Địa lí 10-Chương trình cơ bản)

Người thực hiện: Phạm Văn Tâm Chức vụ: Tổ phó chuyên môn

SKKN thuộc lĩnh vực: Địa lí

THANH HOÁ, NĂM 2021

1.1 Lí do chọn đề tài:

Trong việc dạy học nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực học sinh nhằmđáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện của các trường THPT miền núi nóichung và trường THPT Lang Chánh nói riêng còn có nhiều hạn chế khó khăndo: Đặc điểm đặc thù vùng miền, kinh tế - xã hội, đời sống vật chất và tinh thầncòn nhiều khó khăn; học sinh đa số là người dân tộc thiểu số, địa bàn cư trú xatrường; về cơ sở vật chất của đa số các nhà trường còn thiếu thốn, chưa đáp ứngđược việc dạy và học theo phương pháp đổi mới Vì những lí do đó nên việctriển khai, tổ chức dạy học theo phương pháp mới của giáo viên nhằm nâng caophẩm chất và năng lực của học sinh còn gặp rất nhiều hạn chế, khó khăn

Năm học 2020-2021 là năm học tiếp tục thực hiện Nghị quyết số29-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng, khóa XI về "Đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục - đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóatrong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốctế" Nhiệm vụ đặt ra trong Nghị quyết đối với nề giáo dục đó là coi trọng pháttriển phẩm chất, năng lực của người học, đáp ứng được yêu cầu xã hội phát triểnhiện nay Để thực hiện được nhiệm vụ đặt ra, việc đổi mới phương pháp dạy họchết sức quan trọng, là khâu then chốt, khâu quyết định Trong các phương phápdạy học tích cực nhằm nâng cao phẩm chất, năng lực học sinh thì dạy học theochủ đề là xu hướng dạy học tích cực, phát triển được phẩm chất, năng lực ngườihọc và đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay.[]

Trong các năm học gần đây, Sở giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa đã mởnhiều lớp tập huấn về đổi mới dạy học, kiểm tra đánh giá, dạy học theo chủ đềđịnh hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh; các văn bản hướng dẫn của

Bộ giáo dục cũng như sách giáo khoa địa lí hiện hành cũng đã có nhiều nội dungbài học đáp ứng dạy học theo chủ đề; đó là những thuận lợi cho giáo viên đổimới việc tổ chức dạy học theo chủ đề

Tuy nhiên việc tổ chức áp dụng dạy học theo chủ đề ở nhà trường trong cácnăm học qua còn gặp nhiều khó khăn do: Các tài liệu, học liệu, các cơ sở vậtchất, thiết bị phục vụ dạy học theo chủ đề còn thiếu; về phía học sinh còn gặpnhiều khó khăn do tiếp thu kiến thức, kĩ năng cơ bản để tạo nền tảng cho nângcao phẩm chất, năng lực; do hoàn cảnh kinh tế, văn hóa xã hội, đặc thù học sinhdân tộc thiểu số Từ những điều kiện khó khăn hạn chế cơ bản trên nên việc dạyhọc theo chủ đề nhằm nâng cao phẩm chất, nang lực học sinh chưa được quantâm nhiều Xuất phát từ tình hình thực tế của nhà trường, tình hình địa phương,đặc biệt là yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay thúc đẩy tôi viết sáng

kiến kinh nghiệm với đề tài: " Phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh lớp 10 trường THPT Lang Chánh qua chủ đề dạy học: Sự biến đổi của địa hình bề mặt Trái Đất (SGK Địa lí 10-Chương trình cơ bản)"

1.2 Mục đích nghiên cứu:

- Đổi mới hình thức tổ chức dạy học và phương pháp, kỹ thuật dạy học tíchcực nhằm nâng cao phẩm chất năng lực học sinh nhà trường, đặc biệt là học sinhđầu cấp - lớp 10, học sinh đồng bào dân tộc thiểu số

- Tạo hứng thú học môn Địa lí cho hoc sinh

- Đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiệnnay

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Học sinh lớp 10 trường THPT Lang Chánh

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp xây dựng cơ sở lý thuyết: Thông qua các Nghị quyết, cácvăn bản hướng dẫn, các thông tư, kế hoạch

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Thông quaphiếu đánh giá khảo sát ở các lớp, đi thực tế ngoài thực địa

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

2 NỘI DUNG:

2.1 Cơ sở lí luận:

Việc đổi mới giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm Vì vậy nền giáodục nước ta đang đổi mới dựa trên những quan điểm, đường lối chỉ đạo củaĐảng đã và đang đạt được những kết quả tích cực Nghị quyết số 29-NQ/TW,Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản và toàn diệngiáo dục - đào tạo đã xác định "Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy vàhọc theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụngkiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ một chiều, ghi nhớmáy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đểngười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực"

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương trìnhgiáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗquan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụngđược cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từphương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cáchvận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăngcường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theohướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnhviệc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môncần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giảiquyết các vấn đề thực tiễn

Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chức dạyhọc Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những

hình thức tổ chức thích hợp như: học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ởngoài lớp Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành để đảmbảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn,nâng cao hứng thú cho người học.

2.2 Thực trạng:

Trong thực tiễn dạy học, giáo viên có sử dụng hình thức, phương pháp dạyhọc nào cũng đều nhằm nâng cao phẩm chất, năng lực của người người học.Chương trình giáo dục phổ thông mới với mục tiêu giáo dục học sinh phổ thông

để rèn luyện tốt 5 phẩm chất và 10 năng lực

* 5 phẩm chất chủ yếu cần có ở học sinh là: Yêu nước, nhân ái, chăm

chỉ,trung thực, trách nhiệm

* 10 năng lực cốt lõi gồm:(Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và

hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khoa học, năng lực Công nghệ, năng lực Tin học, năng lực

giới theo quan

điểm không gian

- Sử dụng được bản đồ địa hình kết hợp với địa bàn để xácđịnh vị trí của một điểm trên thực địa; xác định được vị trícủa một sự vật, hiện tượng địa lí trên bản đồ

- Phân tích được ý nghĩa của vị trí địa lí đối với tự nhiên,phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng

- Xác định và lí giải được sự phân bố các đối tượng địa lí

- Sử dụng được lược đồ trí nhớ để mô tả nhận thức về khônggian

Giải thích các

hiện tượng và

quá trình địa lí

- Giải thích được cơ chế diễn ra một số hiện tượng, quá trình

tự nhiên trên Trái Đất; sự hình thành, phát triển và phân bốcủa một số yếu tố hoặc thành phần tự nhiên…

- Giải thích được các sự vật, hiện tượng; sự phân bố, đặcđiểm, quá trình phát triển về kinh tế - xã hội ở mỗi quốc gia,khu vực và ở Việt Nam

Giải thích được các sự vật, hiện tượng, quá trình kinh tế

-xã hội

- Giải thích được những hệ quả (tích cực, tiêu cực) do conngười tác động đến môi trường tự nhiên

TÌM HIỂU ĐỊA LÍ

vẽ lược đồ, sơ đồ, trình bày được những thông tin thu thậpđược từ thực địa.

VẬN DỤNG KIẾN THỨC, KĨ NĂNG ĐÃ HỌC

Cập nhật thông

tin và liên hệ thực

tế

- Tìm kiếm được thông tin từ các nguồn tin cậy để cập nhật

số liệu, tri thức về thế giới, khu vực, đất nước, về xu hướngphát triển trên thế giới và trong nước; liên hệ được thực tếđịa phương, đất nước, để làm sáng rõ hơn kiến thức địa lí

và trình bày kết quả nghiên cứu theo các hình thức khácnhau

Địa lí là một môn học đặc thù, vì vậy trong tổ chức dạy học nhằm hìnhthành được các phẩm chất, năng lực chung thì giáo viên còn cần hướng tới hìnhthành các năng lực đặc thù của bộ môn

Trong các năm học gần đây nhóm giáo viên Địa lí chúng tôi có nhiều thuậnlợi hơn trong việc tổ chức dạy học nâng cao phẩm chất, năng lực cho học sinhvì: Đã có nhiều tài liệu, tư liệu, hướng dẫn của Bộ, Sở giáo dục; cơ sở vật chấttrang thiết bị dạy học của nhà trường được trang bị tốt hơn; đa số học sinh chămngoan, có ý thức trong học tập và rèn luyện Tuy nhiên để áp dụng hiệu quả cácphương pháp dạy học tích cực, tổ chức dạy học theo chủ đề còn gặp nhiều hạnchế do thiếu trang thiết bị, phương tiện dạy học, do đối tượng học sinh miền núivùng dân tộc ít người dẫn đến chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của đổi mới

giáo dục, đặc biệt là áp dụng dạy học theo chủ đề Qua kết quả khảo sát ở một sốlớp không thực hiện dạy học theo chủ đề cho thấy học sinh không hứng thú với

bộ môn chiếm hơn 40%, năm vững kiến thức 55%, năng lực tìm hiểu địa lí,nhận thức địa lí 40% trung bình, 24% yếu

Trước những thực trạng đó tôi đã mạnh dạn tổ chức dạy học theo chủ đề,

áp dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực cho học sinh, trọng tâm làhọc sinh đầu cấp - lớp 10 nhằm mục đích để các em yêu thích môn địa lí hơn,vận dụng được kiến thức địa lí vào thực tiễn, nâng cao năng lực

GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ: SỰ BIẾN ĐỔI CỦA ĐỊA HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT

Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết

Địa hình là một trong những thành phần quan trọng nhất của môi trườngđịa lí tự nhiên, đồng thời cũng là thành phần bền vững nhất tạo nên diện mạocảnh quan trên thực địa Địa hình tác động mạnh đến các thành phần khác của tựnhiên như phân phối lại nhiệt, ẩm của khí hậu, điều tiết dòng chảy của sôngngòi….Địa hình bề mặt Trái Đất rất đa dạng và để có dạng địa hình như ngàynay thì bề mặt Trái Đất của chúng ta đã chịu tác động của các quá trình nội lực,ngoại lực khác nhau Tuy nhiên các quá trình ấy không tác động riêng lẻ, độc lập

mà giữa chúng lại có mối quan hệ với nhau hết sức chặt chẽ, bắt đầu của quátrình này lại là kết thúc của quá trình kia

Để làm nổi bật được sự thay đổi của địa hình bề mặt Trái Đất cũng như mốiquan hệ giũa các quá trình nội lực và ngoại lực tôi sắp xếp các bài 8,9,10 trongchương trình Địa lí 10 thành chủ đề: ” Sự biến đổi của địa hình bề mặt TráiĐất”

Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học

Căn cứ vào tiến trình sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được sửdụng để tổ chức hoạt động học cho HS, từ tình huống xuất phát đã xây dựng, dựkiến các nhiệm vụ học tập cụ thể tiếp theo tương ứng với các hoạt động học của

HS, từ đó xác định các nội dung cần thiết để cấu thành chủ đề bài học Lựa chọncác nội dung của chủ đề từ các bài/tiết trong sách giáo khoa của một môn họchoặc/và các môn học có liên quan để xây dựng chuyên đề dạy học

Đối với bài học nói trên, nội dung bài học gồm:

- Khái niệm nội lực, ngoại lực, nguyên nhân sinh ra nội lực ( ngoại lực)

- Tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất

- Tác động của ngoại lực đến địa hình bề mặt Trái Đất

- Mối quan hệ giữa nội lực và ngoại lực

- Tác động của các dạng địa hình đến sự phát triển kinh tế - xã hội

Bước 3: Xác định mục tiêu bài học

1 Kiến thức:

- Trình bày được khái niệm nội lực, ngoại lực và nguyên nhân của chúng

- Biết được tác động của nội lực, ngoại lực đến sự hình thành địa hình bềmặt Trái Đất

2 Kĩ năng:

- Nhận xét tác động của nội lực, ngoại lực qua tranh ảnh

- Xác định trên bản đồ các vùng núi trẻ (Hi-ma-lay-a, An-pơ, Cooc-đi-e,An-đet), các vùng có nhiều động đất, núi lửa (Thái Bình Dương, Địa Trung Hải,Đại Tây Dương) và nêu nhận xét

3 Phẩm chất, thái độ:

- Yêu nước, trách nhiệm, trung thực, chăm chỉ, nhân ái

- Yêu thiên nhiên Việt Nam cũng như bất cứ nơi đâu trên bề mặt Trái Đất

và có các tác động phù hợp đối với các dạng địa hình nhằm đem lại hiệu quảkinh tế cao nhất nhưng không làm tổn hại đến môi trường tự nhiên

4 Định hướng năng lực được hình thành:

- Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác trong học tập và làm việc; Năng lựcgiải quyết vấn đề; Năng lực tự học

- Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ; Năng lực sử dụng bản đồ, biểu đồ, tranhảnh; Năng lực khảo sát thực tế

5 Nội dung tích hợp:

1/ Tích hợp bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng tránh vàgiảm nhẹ thiên tai: giáo dục cho học sinh ý thức trong bảo vệ tài nguyên, môitrường và phòng chống thiên tai

2/.Tích hợp kỹ năng sống mục I,II: Các kỹ năng tư duy logic, sáng tạo, suynghĩ nhiều chiều, các kỹ năng tư duy xuyên môn như: phân tích, tổng hợp, sosánh

3/.Tích hợp tuyên truyền, giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển đảo:Tuyên truyền tác động của nước biển và đại dương và vai trò của nó tới bề mặtđịa hình trên trái đất

Bước 4: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu (nhận biết, thông hiểu, vận

dụng, vận dụng cao) của mỗi loại câu hỏi/bài tập có thể sử dụng để kiểm tra,đánh giá năng lực và phẩm chất của HS trong dạy học

BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢCHÌNH THÀNH

Nội dung Nhận biết Thông

thành địa

- Hiểu được mối quan hệ giữanội lực và ngoại lực

- Nhận xét tác động của nộilực, ngoại lực qua tranh ảnh

- Xác định trên bản đồ cácvùng núi trẻ (Hi-ma-lay-a, An-

pơ, Cooc-đi-e, An-đet), cácvùng có nhiều động đất, núi

- Đánh giáđược tácđộng củađịa hìnhđến pháttriển KT-XH

hình bềmặt TráiĐất

lửa (Thái Bình Dương, ĐịaTrung Hải, Đại Tây Dương) vànêu nhận xét

Định hướng năng lực được hình thành:

- Năng lực hợp tác trong học tập và làm việc; Năng lực giải quyết vấn đề; Nănglực tự học

- Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ; Năng lực sử dụng bản đồ, tranh ảnh; Năng lựckhảo sát thực tế

Bước 5: Thiết kế tiến trình dạy học

5.1 Chuẩn bị của giáo viên và HS

5.1.1 Chuẩn bị của giáo viên

- Sách giáo khoa Địa lí 10

- Tập bản đồ Địa lí 10

5.1.2 Học sinh chuẩn bị

- Sưu tầm tranh ảnh về các dạng địa hình

- Chuẩn bị các clip về một số dạng địa hình

- Thực hiện một số trải nghiệm( thí nghiệm) về tác động của ngoại lực

5.2 Hoạt động học tập

TIẾT 1 (BÀI 7 VÀ BÀI 10): CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẤT THẠCH QUYỂN THUYẾT KIẾN TẠO MẢNG CÁC VÀNH ĐAI ĐỘNG ĐẤT, NÚI LỬA VÀ CÁC VÙNG NÚI TRẺ TRÊN BẢN ĐỒ.

1.Ổn định tổ chức lớp

2.Kiểm tra bài cũ:

- Sử dụng ứng dụng Kahoot kiểm tra nội dung bài trước

- Phương tiện: máy tính, máy chiếu

- Các mảnh lục địa được cắt rời

- Học sinh: giấy, keo 2 mặt

4 Tiến trình hoạt động

- Bước 1: GV nêu thể lệ trò chơi

+ Mỗi nhóm sẽ được phát các mảnh lục địa, các em hãy ghép để tạo thành

1 siêu lục địa (lưu ý: các ranh giới cần khớp với nhau)

+ Thời gian: 1 phút

+ Nhóm nào hoàn thành sớm nhất sẽ chiến thắng, nếu trả lời được câu hỏitiếp theo sẽ được điểm cộng trong bài kiểm tra thường xuyên

- Bước 2: GV phát các bộ mảnh lục địa được chuẩn bị sẵn

- Bước 3: GV đánh giá kết quả của HS

- Bước 4: GV trưng bày sản phẩm hoàn thiện nhất và giới thiệu về siêu lục

địa Pangea; đặt câu hỏi “Tại sao các lục địa lại có vị trí như ngày này?” để dẫndắt HS vào bài mới

B Hình thành kiến thức

Hoạt động 1: Tìm hiểu về Cấu trúc trái đất (10 phút).

(Mặc dù nằm trong phần giảm tải nhưng vì kiến thức liên quan đến phần dướinên vẫn đưa vào giảng dạy, chỉ đi sâu vào lớp Manti)

- Phương pháp dạy học: Phương pháp phát vấn, đàm thoại gợi mở

- Kĩ thuật dạy học: đọc và tóm tắt nội dung bài học theo cặp đôi

3 Phương tiện:

Bản đồ, biểu đồ, hình ảnh

4 Tiến trình hoạt động

Bước 1: GV yêu cầu học sinh làm việc cặp đôi: đọc đoạn thông tin SGK

kết hợp với hình ảnh, trả lời câu hỏi:

Câu 1 Quan sát hình 7.1, em hãy trả lời các câu hỏi sau:

- Trái Đất gồm bao nhiêu lớp?

- Nêu Vị trí, đặc điểm của lớp vỏ, lớp manti và nhân Trái Đất (về tỉ lệ thểtích, độ dày, thành phần vật chất cấu tạo chủ yếu, trạng thái)

Câu 2 Quan sát hình 7.2, cho biết

- Sự khác nhau giữa vỏ lục địa và vỏ đại dương

- Nêu khái niệm thạch quyển

Bước 2 HS thực hiện nhiệm vụ mà giáo viên đã giao GV quan sát, trợ

giúp và đánh giá HS hoạt động

Bước 3 GV yêu cầu HS trình bày phần kết quả.

Bước 4 GV kết luận và cung cấp thông tin phản hồi Nhấn mạnh đặc điểm

lớp Manti là nguyên nhân chính gây nên sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo

Hoạt động 2: Tìm hiểu về Thuyết kiến tạo mảng (15 phút)

1 Mục tiêu

- Trình bày được nội dung thuyết kiến tạo mảng

- Sử dụng tranh ảnh, hình vẽ để trình bày về thuyết kiến tạo mảng, cách tiếpxúc của các mảng kiến tạo và kết quả của mỗi cách tiếp xúc

2 Phương pháp dạy học: Hoạt động nhóm

3 Phương tiện, tư liệu

- Phương tiện: máy tính, máy chiếu, phiếu học tập,

- Các sơ đồ trong SGK trang 107 và 108, các hình ảnh liên quan

- Các tư liệu, báo cáo nghiên cứu mà các nhóm đã chuẩn bị

4 Tiến trình hoạt động

- Bước 1: GV chia lớp thành 12 nhómvà giao nhiệm vụ cụ thể

Nhóm chẵn: Quan sát hình 7.3, em hãy cho biết Trái Đất có mấy mảng

kiến tạo lớn? Kể tên?

Quan sát hình 7 3 và 7.4 cho biết giữa các mảng nào có kiểu tiếp xúc táchgiãn Hệ quả của việc tiếp xúc này

Nhóm lẻ: Quan sát hình 7.3, em hãy cho biết Trái Đất có mấy mảng kiến

tạo lớn? Kể tên?

Quan sát hình 7 3 và 7.4 cho biết giữa các mảng nào có kiểu tiếp xúc dồn

ép Hệ quả của việc tiếp xúc này

- Bước 2: Làm việc theo nhóm

HS thảo luận trong 3 phút, thống nhất phương án trình bày, GV giúp đỡ cácnhóm gặp khó khăn

- Bước 3: Báo cáo thảo luận, nhận xét và bổ sung chéo giữa các nhóm

- Bước 4: Đánh giá, tổng kết, nhận xét hoạt động của các nhóm về phong

thái, nội dung trình bày và đúc kết nội dung kiến thức

- Bước 5: GV mở rộng về Thuyết kiến tạo mảng

HOẠT ĐỘNG 3 XÁC ĐỊNH CÁC VÀNH ĐAI ĐỘNG ĐẤT, NÚI LỬA, CÁC VÙNG NÚI TRẺ TRÊN BẢN ĐỒ (15 phút)

1 Mục tiêu: Xác định được vị trí các vành đai động đất, núi lửa, các vùng

núi trẻ trên bản đồ

Cầu bắc qua thung lũng tách

giãn Álfagjá ở tây nam Iceland,

ranh giới giữa các mảng lục địa

2 Phương pháp/kĩ thuật dạy học

Bản đồ Các mảng kiến tạo, các vùng động đất, núi lửa và các vùng núi trẻtrên thế giới

3 Phương tiện

4 Tiến trình hoạt động:

- Bước 1: GV chia lớp thành 4 nhóm và giao nhiệm vụ cho các nhóm:

Nhóm 1, 2, 3: xác định vành đai động đất Nhóm 4, 5, 6: xác định vành đai núi lửa và vùng núi trẻ

- Bước 2: HS các nhóm thảo luận trong thời gian 1 phút

- Bước 3: Đại diện các nhóm báo cáo kết quả làm việc.

- Bước 4: GV tóm tắt và hoàn chỉnh nội dung Nhận xét kết quả làm việc

- Vành đai động đất phía tây châu Mĩ

- Vành đai động đất dọc sống núi ngầm Đại Tây Dương

b) Các vành đai núi lửa

- Vành đai lửa Thái Bình Dương

- Vành đai núi lửa Địa Trung Hải

- Vành đai lửa phía tây châu Mỹ

c) Các vùng núi trẻ

- Dãy Himalaya (châu Á)

- Dãy Coocđie, An đét (châu Mĩ)

HOẠT ĐỘNG 4 NHẬN XÉT VỀ PHÂN BỐ CỦA CÁC VÀNH ĐAI NÚI LỬA, ĐỘNG ĐẤT VÀ CÁC VÙNG NÚI TRẺ (18 phút)

1 Mục tiêu:

Mặt trời mọc từ 8700m trên

đỉnh Everest Dãy núi Andes Nam Mỹ là dãy núi ở Nam Mỹ là dãy núi

dài nh t th gi i ất thế giới ế giới ới

- Nhận xét được mối quan hệ trong sự phân bố của các khu vực có độngđất, núi lửa, các vùng núi trẻ.

- Thấy được sự liên quan giữa sự phân bố của các vành đai động đất, núilửa, các vùng núi trẻ với các mảng kiến tạo của thạch quyển

2 Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Khai thác kiến thức từ bản đồ,hoạt động cặp đôi

- Bước 1: GV cho HS bắt cặp và mỗi HS mở 1 bản đồ để đối chiếu vị trí

của của các vành đai động đất, núi lửa và núi trẻ với vị trí các mảng kiến tạo

(Bản đồ 1 là Hình 7.3- Các mảng kiến tạo lớn của thạch quyển – SGK trang 27; bản đồ 2 là Hình 10- các vành đai động đất, núi lửa và núi trẻ – SGK

trang 38)

- Bước 2: HS thảo luận, so sánh vị trí của các vành đai động đất, núi lửa và

núi trẻ với vị trí các mảng kiến tạo và rút ra kết luận

- Dựa vào kiến thức của bài 7 để giải thích

- Bước 3: HS các nhóm thảo luận Đại diện các nhóm báo cáo kết quả làm

việc

- Bước 4: GV tóm tắt và hoàn chỉnh nội dung Nhận xét kết quả làm việc

của các nhóm

* Tích hợp:Tác động của động đất và núi lửa tới con người và môi trường

sống của con người rất lớn, đây có thể coi là một thảm họa thiên tai lớn, nếu xảy

ra ở đại dương còn gây ra sóng thần vì vậy ta phải biết quy luật, biện pháp đểphòng tránh thiệt hại thấp nhất.(Liên hệ với Nhật Bản)

C Luyện tập (5 phút)

1 Mục tiêu: HS luyện tập về kĩ năng

2 Hình thức: cá nhân

3 Tiến trình thực hiện

-Bước 1 GV gọi lần lượt các học sinh lên chỉ tên các dãy núi trẻ, các mảng

kiến tạo, các khu vực xảy ra động đất và núi lửa nhiều trên bản đồ dưới đây

-Bước 3 HS trình bày kết quả

-Bước 4 GV nhận xét, đánh giá và bổ sung.

D Hoạt động nối tiếp- hướng dẫn học tự học (1 phút)

1 Mục tiêu: HS vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế

2 Hình thức: cá nhân

3 Tiến trình thực hiện

- Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS về nhà

+Hoàn thiện bài thực hành

+Tìm hiểu Việt Nam có những nơi nào xảy ra động đất, giải thích nguyênnhân

+Tìm hiểu về khí quyển và sự phân bố nhiệt độ không khí trên Trái Đất

- Bước 2: HS tiếp nhận nhiệm vụ

TIẾT 2: TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC ĐẾN ĐỊA HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT

1.Ổn định tổ chức lớp

2.Kiểm tra bài cũ:

- Sử dụng ứng dụng Quizizz kiểm tra nội dung bài trước

- Bước 2: Mở video cho HS xem, HS note ra giấy nháp nội dung mình

được giao; sau khi xem xong 2 HS thảo luận và cho kết quả trong thời gian 1phút

- Bước 3: Mời đại diện 1 nhóm trình bày kết quả, mời nhóm khác nhận xét

và bổ sung

- Bước 4: GV đánh giá khả năng liên hệ với kiến thức cũ của HS thông qua

đoạn phim, cho điểm và đặt vấn đề cho bài học hôm nay

- Hoạt động theo cá nhân/ cả lớp

3 Phương tiện:SGK, Hình ảnh hai mảng kiến tạo xô vào nhau

4 Tiến trình hoạt động

Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS

- GV yêu cầu HS dựa vào tài liệu SGK tìm câu trả lời :

+ Nội lực là gì?

+ Nguyên nhân sinh ra nội lực?

+ Giải thích các hiện tượng trong hình vẽ “Hai mảng kiến tạo xô vào nhau”

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

HS xem SGK để lần lượt trả lời các câu hỏi

Bước 3: GV tổ chức cho HS trình bày Các HS khác chú ý lắng nghe và bổ

- Do năng lượng của sự phân huỷ các chất phóng xạ

- Sự chuyển dịch và sắp xếp lại vật chất cấu tạo bên trong Trái Đất theo trọng lực

- Năng lượng của các phản ứng hoá học

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu VẬN ĐỘNG THEO PHƯƠNG THẲNG ĐỨNG (10 phút)

1 Mục tiêu: Hiểu được nguyên

nhân, kết quả của sự vận động

theo phương thẳng đứng của vỏ