Hơn ai hết, tác giả những thiên truyện viết ra từ trường đại học cuộc sống, người được coi là “cánh chim báo bão của cách mạng Nga”, “nhà văn của những người chân đất” là người hiểu rõ t
Trang 1MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NÂNG CAO KĨ NĂNG TÌM HIỂU VÀ PHÂN TÍCH CÁC CHI TIẾT NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN "VỢ CHỒNG
A PHỦ"
SGK Ngữ văn 12-Tập 2 (Chương trình Cơ bản)
Người thực hiện: Phạm Thị Hà
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Ngữ văn
Trang 2MỤC LỤC
g
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.1.2 Đặc điểm của chi tiết nghệ thuật trong tác
phẩm tự sự
3
2.1.3 Cách cảm nhận chi tiết trong tác phẩm tự sự 4 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
kinh nghiệm
5
2.3 Một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong văn
bản Vợ chồng A Phủ
5
2.3.1 Chi tiết tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân 5
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:
Không phải ngẫu nhiên mà văn hào vĩ đại người Nga Macxim Gorki từng phát biểu: “Chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn” Hơn ai hết, tác giả những thiên truyện viết ra từ trường đại học cuộc sống, người được coi là “cánh chim báo bão của cách mạng Nga”, “nhà văn của những người chân đất” là người hiểu rõ tầm quan trọng của những chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm văn chương Tương quan đối lập trong câu nói trên đã khẳng định: Cái làm nên tầm vóc của nhà văn không hẳn là quy mô tác phẩm mà chính là “chi tiết” – yếu tố đôi khi được coi là nhỏ, là vặt vãnh Chi tiết nghệ thuật không chỉ là yếu tố cấu thành tác phẩm mà còn là nơi gửi gắm những quan niệm nghệ thuật về con người, về cuộc đời của nhà văn, nơi kí thác niềm ưu tư, trăn trở của nhà văn trước cuộc đời Nhà văn chỉ thực sự là “người thư kí trung thành của thời đại” (H.Balzac) khi anh ta có khả năng làm sống dậy cuộc đời trên trang sách bắt đầu từ những chi tiết nhỏ Lựa chọn chi tiết để xây dựng nên tác phẩm nghệ thuật không chỉ thể hiện bản chất sáng tạo của người nghệ sĩ mà còn bộc lộ tài năng, tầm vóc tư tưởng của người cầm bút
Nhận thấy vai trò quan trọng của các chi tiết nghệ thuật trong các tác phẩm văn học như vậy cho nên người giáo viên cần dẫn dắt học sinh khám phá hết được các giá trị của các chi tiết nghệ thuật – nơi gửi gắm quan niệm về con người, về cuộc đời của nhà văn
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Sự đổi mới trong quá trình giáo dục và giảng dạy luôn là một yếu tố cần thiết Hơn nữa một tác phẩm văn học ở mọi góc
độ tiếp cận luôn có những cái hay, vẻ đẹp riêng Giúp học sinh cảm thụ tốt một tác phẩm là nhiệm vụ của một người giáo viên dạy văn
Với đề tài “Nâng cao kĩ năng tìm hiểu và phân tích các chi
tiết nghệ thuật trong văn bản: Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài)” chắc
chắn học sinh sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về cái hay cái đẹp của một tác phẩm văn học Đặc biệt chỉ với những chi tiết nhỏ bé trong tác phẩm lại có thể mang nhiều ý nghĩa sâu sắc đến vậy
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Văn bản Vợ chồng A Phủ (Ngữ văn 12, tập 2, chương trình
cơ bản)
- Học sinh lớp 12 trường THPT Lang Chánh
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trang 4- Nghiên cứu lí thuyết: Dựa trên việc đọc và tìm hiểu về Từ
điển Tiếng Việt…
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Điều tra khảo sát ban đầu, điều tra khảo sát sau thực nghiệm Kết quả điều tra khảo sát có phân tích, đánh giá và so sánh
- Phương pháp thực nghiệm: Tổ chức thực thực nghiệm và đối chứng tại hai lớp lớp 12A6 và lớp 12A7
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:
Thực ra tìm hiểu chi tiết nghệ thuật trong một văn bản tự sự không phải là một phạm trù mới mẻ, nhưng tìm hiểu như thế nào và đã khai thác hết hay chưa, giáo viên có tạo được hứng thú cho học sinh hay không; qua việc tìm hiểu các chi tiết đó học sinh có cảm hết được cái hay cái đẹp của văn chương hay không… thì đó mới là mức độ thành công của việc dạy học một tác phẩm ngữ văn Không phải rằng giáo viên cứ cung cấp đầy
đủ kiến thức cho học sinh từ giá trị nội dung đến giá trị nghệ thuật, từ các nhân vật cho đến tình huống trong tác phẩm… là xong nhiệm vụ Văn học còn giúp bồi dưỡng tâm hồn của học sinh, đi tìm vẻ đẹp trong văn chương cũng là góp phần phát hiện và vun đắp tâm hồn của mỗi học trò
Do đó trong quá trình giảng dạy việc tìm hiểu và giúp học sinh phân tích các chi tiết nghệ thuật sẽ giúp học sinh lĩnh hội được nhiều hơn vẻ đẹp đa dạng của văn chương, được khám phá từ nhiều góc cạnh chứ không đơn thuần là theo diễn biến trình tự, cốt truyện hay nhân vật
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
2.1.1 Khái niệm chi tiết nghệ thuật:
Theo “Từ điển thuật ngữ văn học”, chi tiết nghệ thuật là
“Các tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và
tư tưởng” và họ gọi chung là chi tiết nghệ thuật Cũng theo nhóm tác giả này thì: “Tuỳ theo sự thể hiện cụ thể, chi tiết nghệ thuật có khả năng thể hiện, giải thích, làm minh xác cấu tứ nghệ thuật của nhà văn, trở thành tiêu điểm, điểm hội tụ của tư tưởng tác giả trong tác phẩm Chi tiết nghệ thuật gắn với “quan niệm nghệ thuật” về thế giới con người, với truyền thống văn hoá nghệ thuật nhất định”
Sách giáo khoa ngữ văn 11 (bộ nâng cao) cho rằng chi tiết nghệ thuật “là những biểu hiện cụ thể, lắm khi nhỏ nhặt, nhưng lại cho thấy tính cách nhân vật và diễn biến quan hệ của chúng,
Trang 5đồng thời cũng biểu hiện sự quan sát và nghệ thuật kể chuyện của tác giả Do đó chi tiết rất quan trọng đối với nhân vật, vừa tạo ra sức hấp dẫn, thú vị vừa bộc lộ ý nghĩa của chúng”
2.1.2 Đặc điểm của chi tiết nghệ thuật trong tác
phẩm tự sự:
Tính tạo hình của chi tiết nghệ thuật: Hình tượng nghệ thuật
cụ thể, gợi cảm, sống động nhờ các chi tiết về môi trường, phong cảnh chân dung, nội thất, cử chỉ, phản ứng nội tâm, hành
vi lời nói Trong tác phẩm tự sự chi tiết có khả năng gợi ra hình ảnh về sự vật, cảnh vật, con người… đặc biệt là vai trò khắc hoạ tính cách nhân vật Nhà văn sử dụng rất nhiều chi tiết- những nét cụ thế để miêu tả ngoại hình, nội tâm, hành động của nhân vật, cũng như cảnh vật, sự kiện có liên quan đến nhân vật đó Đan dệt hàng loạt các chi tiết với nhau mới có được một bức tranh bằng ngôn ngữ có thể tạo nên một ấn tượng tương đối xác định về nhân vật
Như vậy chi tiết nghệ thuật là những yếu tố nhỏ lẻ của tác phẩm nhưng mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng Sức chinh phục của hình tượng nghệ thuật là ở sự truyền cảm thi góp phần quyết định tạo ra sức truyền cảm hấp dẫn lôi cuốn người đọc là nhờ chi tiết
Chi tiết nghệ thuật gắn với quan niệm nghệ thuật và quan niệm nhân sinh của nhà văn Đối với người đọc khi nhận biết được các chi tiết đắt giá trong tác phẩm, chúng ta có thể làm sáng tỏ được ý nghĩa của hình tượng nghệ thuật, tư tưởng chủ
đề của tác phẩm và hiểu rõ ý đồ sáng tạo của nhà văn
2.1.3 Cách cảm nhận chi tiết trong tác phẩm tự sự:
Hướng khai thác chi tiết trong truyện ngắn tự sự xuất phát
từ đặc trưng của thể loại truyện ngắn vì vậy giáo viên phải nắm được đặc trưng của thể loại truyện ngắn “Truyện ngắn là tác phẩm tự sự cỡ nhỏ, thường được viết bằng văn xuôi, phản ảnh cuộc sống trong tỉnh khách quan của nó thông qua con người, hành vi và các sự kiện Truyện ngắn đề cập đến hầu hết các phương diện của đời sổng con người và xã hội Nét nổi bật của truyện ngắn là sự giới hạn về dung lượng” “Nếu tiểu thuyết là một đoạn của dòng đời thì truyện ngắn chỉ là mặt cắt của dòng đời như mặt cắt giữa một thân cây cổ thụ Chỉ liếc qua những đường vân trên khoanh gỗ tròn kia dù trăm năm vẫn thấy cả cuộc đời thảo mộc” (Nguyễn Minh Châu)
Trang 6Vì vậy, khi viết truyện ngắn, nhà văn phải có khả năng quan sát sắc sảo, năng lực khái quát cao độ, để có thể phản ánh được bản chất của con người và đời sống qua một hiện tượng, một biến cố, một lát cắt Nhà văn phải dồn nén hiện thực và tư tưởng vào trong những chi tiết nghệ thuật có dung lượng ý nghĩa lớn lao như “bàn tay xiết lại thành nắm đấm” (Hemingway) Vì vậy yếu tố quan trọng bậc nhất của truyện ngắn là các chi tiết nghệ thuật
Tuy nhiên, trong một truyện ngắn, không phải chi tiết nào cũng “mang nhiều ẩn ý”, vì vậy đòi hỏi chúng ta phải lựa chọn được những chi tiết đắt giá, phân tích làm sáng tỏ ý nghĩa của
nó trong việc thể hiện hình tượng, chủ đề tác phẩm và tư tưởng của tác giả Hơn nữa, theo kinh nghiệm viết truyện ngắn của Vương Trí Nhàn: “toàn truyện phải là một cái vòng khép kín, không dài quá, không ngắn quá, không xô đẩy xộc xệch, thậm chí không thừa một chi tiết nào Khi đã vào truyện cái xà tích của một cô gái hay một chút ánh trăng thượng tuần cũng phải
có ý nghĩa, cái nọ nương tựa cải kia, chi tiết này soi rọi cho chi tiết khác” Các chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm có quan hệ máu thịt với nhau, cho nên khi phân tích chúng ta phải đặt chi tiết đang tìm hiểu trong mối liên hệ khăng khít với các chi tiết khác, trong chỉnh thê nghệ thuật toàn vẹn của tác phẩm
Bước 1: Trước hết phải đọc kĩ văn bản để nắm cốt truyện, ý
đồ sáng tạo của nhà văn cùng với tư tưởng chủ đề của tác phẩm
Bước 2: Tìm những chi tiết đắt giá có vai trò: thúc đẩy sự
phát triển của cốt truyện; thể hiện số phận, phẩm chất, số phận của nhân vật; thể hiện tư tưởng, chủ đề của tác phẩm… Nếu trong giảng văn người giáo viên không biết hướng dẫn học sinh lựa chọn khai thác chi tiết tiêu biểu, quan trọng chắc chắn bài giảng sẽ không có độ sâu Bài viết văn của học sinh cũng vậy sẽ không thực sự thuyết phục và để lại ấn tượng cho người đọc nếu như không chọn, bình những chi tiết đặc sắc
Bước 3: Phân tích cảm thụ, bình giá chi tiết về nội dung tư
tưởng và nghệ thuật
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Trong quá trình giảng dạy nhiều giáo viên thường không chú ý đến các chi tiết nghệ thuật, nếu có chú ý thì chú ý thì cũng chỉ lựa chọn một hoặc hai chi tiết nghệ thuật tiêu biểu
Trang 7Như vậy vô tình sẽ làm mất đi vẻ đẹp riêng biệt của mỗi tác phẩm văn học Trong văn bản Vợ chồng A phủ có rất nhiều chi tiết nghệ thuật đặc sắc mà nhiều giáo viên bỏ lỡ hoặc cho học sinh tìm hiểu qua sơ sài Trong đó thường thì giáo viên chỉ cho học sinh tìm hiểu chi tiết “tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân” hoặc có chăng thêm chi tiết “ô cửa sổ nơi buồng Mị nằm” Giáo viên vẫn thường chỉ khai thác kiến thức theo cách truyền thống tìm hiểu tác phẩm qua hai nhân vật Mị và A Phủ rồi kết hợp lồng ghép, đan xen một vài chi tiết nghệ thuật Với sáng kiến kinh nghiệm này chúng ta sẽ đi sâu tìm hiểu các chi tiết nghệ thuật, góp phần tăng khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của học sinh và giáo viên
Kết quả khảo sát ban đầu:
Đối tượng
đối chứng
Sĩ số
12A6
71,
11A7
53,
12, 8
2.3 Một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong văn bản Vợ chồng A Phủ:
2.3.1 Chi tiết tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân
Nằm ở phần giữa tác phẩm
- Tiếng sáo được miêu tả từ xa đến gần, với những cung bậc khác nhau: khi tiếng sáo lấp ló ngoài đầu núi, tiếng sáo văng vẳng gọi bạn đầu làng, tiếng sáo lửng lơ bay ngoài đường, trong đầu Mị , rập rờn tiếng sáo, tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi
Ý nghĩa:
- Là chi tiết có ý nghĩa tả thực về nét đẹp văn hóa của miền núi cao Tây Bắc, khiến người ta liên tưởng đến âm thanh quen thuộc, gần gũi của núi rừng trong những đêm xuân ở Hồng Ngài
- Tiếng sáo mang đến chất thơ, làm dịu mát cuộc sống trăm đắng ngàn cay với nỗi đời cơ cực của con người nơi đây, khiển mảnh đất Tây Bắc vốn xa lạ, hoang vu trở nên gần gũi, thơ mộng
Trang 8- Diễn tả vẻ đẹp tâm hồn Mị trong đêm tình mùa xuân Tiếng sáo lay thức tâm hồn Mị, khiến lòng Mị thiết tha, bồi hồi, nhẩm thầm bài hát của người đang thổi và những kí ức đẹp đẽ nồng nàn của người con gái đã trở về Tiếng sáo đã làm bừng lên khát vọng sống
- Chi tiết giàu chất thơ, lai láng dư vị trữ tình có sức sống lâu bên trong tâm hồn người
2.3.2 Chi tiết dòng nước mắt của A Phủ
- Do sơ ý để hổ bắt mất bò, A Phủ bị thổng lí Pá Tra trói đứng, bỏ mặc cho đói rét suốt mấy đêm liền giữa kì sương muối khắc nghiệt ở Hồng Ngài, còn Mị sau bao năm bị đọa đày cùng cực cũng đã trở nên chai lì Những đêm trước, tuy vẫn trở dậy thổi lửa, hơ tay, nhìn thấy A Phủ bị trói nhưng Mị chỉ dửng dưng, vô cảm Đêm ấy, trong nỗi bất lực, bế tắc và hoàn toàn tuyệt vọng, A Phủ đã khóc, đúng lúc đó, Mị nhìn sang và bắt gặp dòng nước mắt của A Phủ
Ý nghĩa:
- Trực tiếp bộc lộ những cảm xúc: đau đớn, tuyệt vọng trong hoàn cảnh cùng đường của A Phủ
- Tạo ra bước ngoặt quan trọng trong tâm lí nhân vật Mị
- Thúc đẩy xung đột truyện lên đến cao trào, là đầu mối của một loạt những hành động bất ngờ làm thay đổi cuộc đời các nhân vật, vừa tạo sự vận động, phát triển của tính cách nhân vật vừa tạo sự vận động cho cốt truyện
- Góp phần thể hiện giá trị hiện thực, nhân đạo của tác phẩm
- Thể hiện biệt tài phân tích tâm lí nhân vật của Tô Hoài
2.3.3 Chi tiết nắm lá ngón
- Xuất hiện ba lần trong tác phẩm và chỉ gắn liền với nhân vật Mị - người con gái miền cao lương thiện, xinh đẹp, tài hoa nhưng cuộc đời nhiều bất hạnh
- Mị - một cô gái miền cao đang tràn bung sức trẻ - ngay trong đêm tình hội xuân nồng nàn thì cuộc đời màu hồng chấm dứt Cô bị trói gô như súc nô, bắt về nhà thống lí Pá Tra "cúng trình ma” như một món hàng Người ta làm gì cuộc đời cô, thực sự lúc đó cô không biết, mãi cho đến lúc A Sử đứng trước mặt bố
cô tuyên bố đã cúng trình ma, thôi thì cô đã là người nhà thống lí mất rồi! Một
cú đánh ngã tự do, một cái rơi thật sự thẳng Mị đi từ cuộc đời đẹp như trong tranh xuống hố sâu của địa ngục - Nơi mà kẻ khác sống bằng âm thanh của tiếng than và hít thở hơi mùi máu, mà mỗi bước đi là một nỗi tủi nhục đến tột cùng
Mị sống không bằng chết, sống như một xác người trong kiếp cầm súc và rồi "có
áp bức có đấu tranh” Cô tìm về cha già, tay cầm nắm lá ngón “Lá ngón” xuất hiện lần đầu tiên như một lối thoát đen Đây là lối thoát ngắn và hữu hiệu nhất
để thoát khỏi cuộc sống nô lệ trong nhà thống lí Pá Tra Tiếc rằng đây là lối thoát để chấm dứt hiện tại nghiệt ngã chứ không phải lối thoát để bước sang
Trang 9trang mới của cuộc đời Mị Bởi vậy, chi tiết “lá ngón” gián tiếp cho thấy sự độc
ác của giai cấp thống trị cũng như nỗi thống khổ của người dân lao động miền núi
Quỳ lạy cha xong, nghe cha nói, Mị “bưng mặt khóc… ném nắm lá ngón xuống đất, nắm lá ngón Mị đã tìm hái trong rừng” Tự tìm đến lá ngón – độc dược của rừng xanh – đã là sự can đảm của Mị Nhưng ném đi độc dược để tiếp tục sống khổ lại càng can đảm hơn Đối với Mị, thà chết đi hơn sống nhục, nhưng rồi lại thà sống nhục còn hơn bất hiếu Chính chữ hiếu là bản lĩnh cao đẹp nơi người con gái trẻ
- Lá ngón xuất hiện lần 2 khi tác giả nhận xét về cuộc sống của Mị trong nhà thống lí Pá Tra sau khi cô cam chịu làm con dâu gạt nợ nhà giàu:
“Lần lần mấy năm qua, mấy năm sau, bố Mị chết Nhưng Mị cũng không còn tưởng đến Mị có thể ăn lá ngón tự tử nữa Ở lâu trong cái khổ Mị quen khổ rồi”
Lá ngón – cái chết giờ đây đã phai mờ trong tâm hồn Mị Nếu như trước kia Mị tìm đến lá ngón để phản kháng lại thực tại sống thì nay Mị buông xuôi, cam chịu, không còn ý thức đấu tranh Đây là điều đáng lo ngại cho đời sống tinh thần của Mị cũng chính là tội ác của giai cấp thống trị Chúng dùng cường quyền, thần quyền cột chặt người lao động vào kiếp đời nô lệ, áp chế họ về tinh thần
- Lần thứ 3: lá ngón xuất hiện trong ý thức của Mị vào đêm tình mùa xuân Những đêm tình mùa xuân đã đến Thiên nhiên rạo rực, tiếng sáo “thiết tha bổi hổi” cộng thêm những bát rượu ấm, cay, nồng giúp Mị từ cõi quên trở về cõi nhớ, từ vô thức dần lấy lại ý thức Mị nhớ về quá khứ ngọt ngào, tự do, hạnh phúc “Mị uốn chiếc lá trên môi thổi lá cũng hay như thổi sáo Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị” Mị đau đớn nhận ra thực tại: hôn nhân không có tình yêu “Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi tết… A Sử với Mị không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau” Sự đối lập nghiệt ngã giữa quá khứ và hiện tại, giữa cuộc sống tự do và nô lệ thôi thúc Mị hướng đến sự giải thoát Làm thế nào để giải thoát? Và lá ngón xuất hiện một lần nữa
“Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa Nhớ lại chỉ thấy ứa nước mắt ra”
Như vậy, lá ngón lần này xuất hiện với ý nghĩa về sự tự ý thức của Mị Vượt qua tình trạng sống phi thời gian trước đó, Mị đã ý thức được thời gian – không gian sống, nỗi đau của kiếp đời nô lệ cả về thể xác và tâm hồn
Ý nghĩa:
- Mang tầm ý nghĩa tố cáo cao độ: Sự dã man của xã hội ép buộc con người lương thiện đi tìm cái chết
Trang 10- Hiện thân cho nỗi thống khổ của nhân dân, cho những tích tụ đắng cay, đầy đau đớn và uất hận
- Mang một tầng ý nghĩa nhân sinh tuy bản thân tượng trưng cho cái chết
2.3.4 Chi tiết căn buồng Mị nằm:
- Căn buồng ấy kín mít, có ô vuông bằng bàn tay Hình ảnh đó giàu sức gợi, khiến người ta liên tưởng đến nhà tù, một thứ ngục thất đang giam hãm đời
Mị Đó là một không gian nhỏ bé, trơ trọi đối lập với cái mênh mông, rộng lớn của đất trời Tây Bắc
- Chân dung số phận khổ đau của đời Mị được nhà văn khắc họa thật rõ nét: Mị sống câm lặng như đá núi "không nói”, lầm lụi, chậm chạp trợ lì như
"con rùa” quẩn quanh nơi có cửa Nếu ở trên, Mị có lúc tưởng mình là "con trâu Con ngựa” - Nhưng hình ảnh đó mới chỉ gợi nỗi khổ cực vì lao động vất vả thì hình ảnh "con rùa” có sức ám ảnh mang ý nghĩa về thân phận bị đè nén, bị bỏ quên Mị mất hết ý niệm về không gian, thời gian: chỉ thấy trăng trắng không biết là sương hay là nắng Cuộc sống của Mị không có sắc màu, âm thanh, không có cả ngắn dài thời gian, không chia biệt đêm ngày
Ý nghĩa:
- Căn buồng ấy là biểu tượng cho ngục thất tinh thần, địa ngục trần gian giam cầm khát vọng sống, khát vọng tự do của đời Mị
- Nhà văn đã tố cáo sâu sắc chế độ cai trị miền núi đã đầy đọa con người, làm tê liệt quyền sống, quyền khao khát hạnh phúc của họ
2.3.5 Chi tiết câu hát:
- Những câu hát này Mị không nghe trực tiếp, nó là lời Mị tự "nhẩm thầm” khi nghe tiếng sáo Và một điều không phải ngẫu nhiên: chúng đều là lời ca của những người đang yêu hoặc đang đi tìm tình yêu, thể hiện khát vọng tình yêu -đặc biệt là khát vọng tình yêu tự do (hãy chú ý từ thể chủ động: "ta đi tìm người yêu, cô gái không yêu có quyền từ chối bắt pao, cô có quyền lựa chọn: "em yêu người nào, em bắt pao nào” ) Trước khi về nhà thống lí, Mị từng có một thời tuổi trẻ say mê theo tiếng sáo, theo lời hát Và Mị đã từng yêu Mị về nhà thổng
lí với thân phận con dâu gạt nợ, bị cầm tù trong một cuộc hôn nhân ép buộc: "A
Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau Chính những lời ca đẹp cùng với tiếng sáo, chứ không phải chỉ bản thân tiếng sáo – đã gọi về quá khứ hạnh phúc gắn với tình yêu, tuổi trẻ, từ đó thổi bùng dậy khao khát yêu và sống trong tâm hồn Mị Làm phép giả định ngược lại, nếu đó chỉ là những lời ca buồn, tiếng than não nuột cho thân phận thì có thể nhận được đồng cảm nhưng chưa chắc đã làm bừng lên khát vọng sống trong nhân vật
– Ý nghĩa: cùng với tiếng sáo, những câu hát góp phần thúc đẩy, tạo bước ngoặt trong diễn biến tâm lí của Mị Chúng cũng tạo nên sắc thái trữ tình, chất