Từ khi có hướng đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo tiêu chí Đạt và chưa Đạt, thì bộ môn thể dục thường dạy theo lối cũ, giờ học đơn điệu, tẻ nhạt, dụng cụ tập luyện t
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CHO HỌC SINH LỚP 11 TRONG TẬP LUYỆN NHẢY XA KIỂU ƯỠN THÂN
TỪ TIẾT 37 ĐẾN TIẾT 44
Người thực hiện: Lương Văn Đoài
Trang 2MỤC LỤC
12 2.2.4 Phân tích, đánh giá các vấn đề về trực trạng mà đề tài
đã đặt ra
5
13 2.3 Các giải và biện pháp đã tiến hành để nâng cao thành tích
nhảy xa
5
14 2.3.1.Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp và biện pháp 5
15 2.3.2 Điều kiện thực hiện giải pháp và biện pháp 6
16 2.3.3 Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu:
9
17 2.4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của
vấn đề nghiên cứu:
11
Trang 31 MỞ ĐẦU.
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hiện nay giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu trong đó thể dục cũng được coi là một môn quan trọng, cơ bản của công tác giáo dục thể chất cho học sinh Thể dục không những chỉ có tác dụng bảo vệ, củng cố tăng cường sức khỏe cho học sinh mà còn nâng cao năng lực làm việc, phát triển trí tuệ và thể lực, giáo dục đạo đức thẩm mỹ giúp các em góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường trung học phổ thông
Từ khi có hướng đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo tiêu chí Đạt và chưa Đạt, thì bộ môn thể dục thường dạy theo lối cũ, giờ học đơn điệu, tẻ nhạt, dụng cụ tập luyện thiếu, học sinh vận động quá ít, chưa tích cực năng động, chơi nhiều nên chưa đạt yêu cầu lượng vận động cần thiết đối với lứa tuổi học sinh, thành tích thấp Điều này đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của
cơ thể học sinh, chưa thúc đẩy sự phát triển toàn diện ở các em, kết quả đạt được còn thấp, nó thể hiện rõ qua việc đánh giá kết quả học tập ở cuối học kì, cuối năm học Và đặc biệt là qua các kì thi học sinh giỏi TDTT cấp tỉnh thành tích môn điền kinh chưa cao
Trong giáo dục thể chất, điền kinh là môn cơ bản, là nền tảng để phát triển các tố chất thể lực cơ sở cho các môn thể thao khác Mà trong đó có nội dung nhảy xa kiểu ưỡn thân Vì vậy để giảng dạy tốt nội dung nhảy xa thì đòi hỏi người giáo viên phải có kiến thức và phương pháp cần thiết để giảng dạy cho học sinh Xuất phát từ thực tế trên tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài đó là: “Phát huy
tính tích cực cho học sinh lớp 11 trong luyện tập nhảy xa kiểu ưỡn thân, Tiết 37-44, Chương 5, SGK Thể dục 11".
1 2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Đề tài nghiên cứu nhằm xây dựng tư liệu chuyên môn cho mình, làm cơ sở cho các giáo viên khác cũng như huấn luyện viên điền kinh có cơ sở tham khảo thêm về chuyên môn nhằm phục vụ công tác giảng dạy và huấn luyện cho học sinh lớp 11 trường THPT Lang Chánh
1 3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
* Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 11 trường THPT Lang Chánh
Nhiệm vụ của nghiên cứu đề tài này là nhằm nghiên cứu một số nội dung, phương pháp giảng dạy để tìm ra được nguyên nhân thường mắc phải và có một
số phương pháp giảng dạy để nâng cao thành tích nhảy xa cho học sinh cũng như đưa ra một số bài tập bổ trợ để nâng cao thành tích cho học sinh khá tốt
Trang 4Nghiên cứu các giải pháp để phát huy tính tích cực cho học sinh trong tập luyện nhảy xa
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Thời gian nghiên cứu và thưc hiện trong năm học 2020-2021 gồm ba giai đoạn:
* Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu các tài liệu
có liên quan, sử dụng phương pháp quan sát, phân tích, tổng hợp và lựa chọn các phương pháp giảng dạy nâng cao thanh tích nhảy xa cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp 11 trường THPT Lang Chánh
* Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Ứng dụng tính hiệu qủa của phương pháp giảng dạy trên vào thực tế giảng dạy đối với học sinh lớp 11 của nhà trường thông qua phân phối chương trình giảng dạy ở học kì II năm hoc 2020 - 2021
* Phương pháp kiểm tra, phân tích số liệu đề tài và so sánh kết quả với nhóm đối chứng lớp 11A5 cùng giảng dạy trong cùng một thời gian và giảng day theo chương trình học quy định Viết báo cáo và bảo vệ trước hội đồng khoa học nhà trường
2 NỘI DUNG:
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Sự phối hợp hoạt động trong nội dung nhảy xa rất đa dạng, phức tạp, tính chất hoạt động của nội dung nhảy xa là dùng sức mạnh bột phát trong khoảng thời gian ngắn Hơn nữa, cơ sở để nâng cao tính tích cực và hoàn thiện kĩ thuật, thể lực của người tập nhảy xa phải dựa trên cơ sở tập luyện chạy và các môn thể thao khác Trong nhảy xa, sự biến đổi sinh lý trên cơ thể cũng tương tự như môn chạy cự li ngắn Thông qua tập luyện nhảy xa, tính linh hoạt của các quá trình thần kinh tăng lên rõ rệt, các cơ chủ yếu tham gia hoạt động có biểu hiện sức mạnh và tốc độ co duỗi lớn
Để học sinh có thành tích tốt trong học tập thì người giáo viên giảng dạy trong một tiết học, một nội dung môn học phải thể hiện được ba mục đích cho người tập đó là thành thục về kĩ năng động tác, đảm bảo khối lượng vận động trong tiết học và nâng cao được thành tích vận động
Muốn đạt được mục đích như đã nêu trên thì đòi hỏi người giáo viên phải biết tổ chức giảng dạy để học sinh nắm được kĩ thuật động tác, tổ chức tập luyện nghỉ ngơi tích cực, tăng cường khối lượng vận động hợp lí để thúc đẩy các em say mê tập luyện Đối với học sinh khối lớp 11 các em đang trong thời kì phát triển của cơ thể, đòi hỏi phải vận động nhiều Vì vậy việc tập luyện thường
Trang 5xuyên, đều đặn hợp lí, tích cực, khoa học ở lứa tuổi này dễ đem lại thành tích cao
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
2.2.1 Thuận lợi – khó khăn:
* Thuận lợi: Được sự quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện của Ban giám hiệu, nhà trường và các ban ngành đoàn thể Phần lớn học sinh chịu khó học tập, năng động và có sức khỏe tốt Môn thể dục ngày càng nhận được sự quan tâm của mọi người Trong tổ bộ môn có nhiều giáo viên chuyên môn tốt từ đó tạo môi trường học tập tốt cho học sinh Đông thời lôi cuốn học sinh học tập và tập luyện
* Khó khăn: Học sinh thường không chủ động, tự giác tích cực trong học tập và luyện tập, do tình trạng lười học, học đối phó đối với môn thể dục vì điểm
5 với điểm 10 là đều xếp loại Đạt yêu cầu Do tâm lý chung là xã hội không coi trọng môn thể dục nên các em học sinh cũng không hứng thú trong việc tự giác tích cực trong tập luyện môn thể dục nói chung và luyện tập nội dung nhảy xa nói riêng Sân bãi tập luyện thì chưa được đảm bảo, do đặc thù môn học ở ngoài trời
và học cùng buổi với văn hoá vào buổi sáng nên có nhiều tiết học rất nắng, nóng nên một số thầy cô giáo ít chú ý đến việc đổi mới phương pháp dạy phù hợp với từng nội dung trong đó có nội dung nhảy xa Nên quá trình giảng dạy học tập cũng gặp nhiều khó khăn nên chất lượng giảng dạy và học tập môn thể dục chưa cao trong đó có môn nhảy xa
2.2.2 Điểm mạnh - Điểm yếu:
Trong tình hình phát triển kinh tế hiện nay xu hướng xã hội hóa về phong trào thể thao nên được Đảng và Nhà nước quan tâm đặc biệt và đang được hướng tới đối tượng thanh thiếu niên, đây là nguồn nhân lực quan trọng nhất để bồi dưỡng và huấn luyện Môn điền kinh trong đó nội dung nhảy xa là một môn thể thao ngày càng được mọi tầng lớp yêu thích, tập luyện và ngày càng có nhiều giải thi đấu được tổ chức cho học sinh
Trên thực tế đối với các môn thể thao tại trường cũng như tại địa phương của tôi và một số xã trên địa bàn huyện, phong trào tập luyện phát triển rất mạnh
mẽ, nhưng chủ yếu là mang tính tự phát, tập luyện chưa lâu dài và khoa học, chưa chú ý tới kỹ thuật cơ bản, nên một số giáo viên cũng chưa đưa ra được các phương pháp giảng dạy và phát huy tính tối ưu của môn nhảy xa Còn đối với học sinh chỉ được học một số phương pháp giảng dạy truyền thống nên chất lượng đem lại còn thấp
2.2.3 Các nguyên nhân, yếu tố tác động:
Trang 6Do đặc thù bộ môn hoạt đông ngoài trời, học sinh chưa có ý thức tự giác, tích cực, chủ động trong quá trình tập luyện ở trường cũng như ở gia đình Tình trạng sức khoẻ của học sinh chưa tốt để phát huy tốt tính năng và yêu cầu của bộ môn
Ngoài ra điều kiện học tâp chưa tốt và sự yêu thích môn học chưa cao Nên chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra về phương pháp cũng như về khối lượng vận động
2.2.4 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra:
Đa số các em thực hiện kỹ thuật sai nên nó sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ học sinh trong khối, lớp vì các em sẽ bắt chước và làm theo nhau, còn nếu thực hiện
kỹ thuật đúng sẻ hình thành kỹ năng kỹ xảo tốt Nên trước khi áp dụng các phương pháp giảng dạy mới nhằm nâng cao thành tích nhảy xa cho học sinh, tôi cho học sinh nhảy xa tự do để kiểm tra thành tích ban đầu của các em Kết quả :
- Đối với nam từ 3m20 – 4m20 (Lọai khá 21%, Trung bình 64%, Yếu 15%)
- Đối với nữ từ 2m20 – 3m00 ( Loại khá 19%, Trung bình 61%, Yếu 20%)
Nhận xét: Khi chưa học kĩ thuật để các em nhảy tự do thì thành tích thấp,
chủ yếu sai sót ở các em là:
- Chưa xác định được cách chạy đà
- Giậm nhảy không đúng vào ván giậm nhảy
- Không tận dụng được quỹ đạo bay của cơ thể ở giai đoạn trên không
Nên khi giảng dạy giáo viên cần phải nhận biết được các đối tượng học sinh
để có phương pháp giảng dạy và để tìm ra nguyên nhân và đưa ra bài tập bổ trợ tốt nhất cho học sinh Thực tế cho thấy khi giảng dạy đến các nội dung một số giáo viên chưa tìm ra các nguyên nhân mà học sinh thường mắc phải, mà chỉ cho
đó là các em đó không có năng khiếu nên không thực hiện được kỹ thuật động tác Xuất phát từ thực trạng nêu, kết hợp với kiến thức và kinh nghiệm của bản thân, của đồng nghiệp trong những năm học tập và công tác tại trường, để đưa chất lượng giải dạy và học tập môn thể dục nói chung và nội dung nhảy xa nói riêng tôi đã mạnh dạn áp dụng và cải tiến phương pháp tập luyện mới nhằm giúp học tập nội dung nhảy xa đạt kết quả cao hơn
2.3 Các giải pháp và biện pháp phát huy tính tích cực, tự giác để nâng cao thành tích nhảy xa kiểu ưỡn thân:
2.3.1 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp và biện pháp:
Thông qua cơ sở lí luận, những điều kiện cần thiết trong giảng dạy và áp dụng vào thực tiễn để nâng cao thành tích nhảy xa
Trang 7* Kiến thức – kĩ năng:
- Nhằm mục đích phát triển thể lực toàn diện cho học sinh, đặc biệt là phát triển sức mạnh của chân
- Phát hiện những học sinh có thành tích tốt để bồi dưỡng thi đấu
- Học sinh tích cực tập luyện, nắm vững kiến thức bài học, lắng nghe, quan sát giáo viên làm mẫu
* Phương pháp giảng dạy:
- Giáo viên phân tích, giảng giải kết hợp làm mẫu động tác, dùng tranh ảnh, hình vẽ để minh họa, mô phỏng động tác
- Phân nhóm quay vòng, lặp lại, sử dụng trò chơi – thi đấu
- Lồng ghép các nội dung tự chọn
- Sử dụng cán sự lớp để đôn đốc, hướng dẫn luyện tập
* Chuẩn bị của giáo viên:
- Sân tập, hố nhảy đủ cát xốp, ván giậm nhảy, cờ hiệu, thước dây, cầu đá, dây nhảy, vật cản thấp 40cm, vật dụng treo bóng
2.3.2 Điều kiện thực hiện giải pháp và biện pháp.
(Áp dụng trong phân phối chương trình phần nhảy xa ưỡn thân của lớp 11, thực hiện trong 4 tuần học)
Tuần 1: Nêu kiến thức - kĩ năng - nội dung phần học nhảy xa.
- Xây dựng cho học sinh khái niệm về kiểu nhảy xa ưỡn thân với các kiểu nhảy khác nhau, thành tích đạt được, tác dụng của từng đợt kiểm tra
- Tìm hiểu năng lực nhảy xa tự nhiên của học sinh bằng cách cho nhảy tự
do Thông qua đó giúp học sinh xác định được chân giậm nhảy
- Tập một số bài tập bổ trợ và trò chơi phát triển thể lực chung
+ Luyện tập chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau, chạy lăng sau,
chạy tăng tốc độ trên đoạn đường thẳng 30- 40m, bật nhảy cóc 20m, bật nhảy với vật chuẩn, lò cò tiếp sức
- Làm mẫu phân tích kĩ thuật, xem tranh ảnh minh họa động tác, kĩ thuật
Trang 8(Hình ảnh minh họa: kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân.)
Tuần 2: Tập luyện chạy đà, giậm nhảy, trên không:
- Tập đo đà xác định điểm giậm nhảy, chân giậm bằng cách ( một bước đà bằng hai bước thường hoặc chạy nhanh từ ván giận nhảy về vạch xuất phát sau
đo bằng bước chân xem bao nhiêu bước đà và đã đúng ván giậm nhảy chưa và có cần chỉnh đà không )
* Tập chạy đà, giậm nhảy, trên không qua vật cao 30-40cm và cách ván giậm khoảng 1m đến 2m
(Ảnh: Tập luyện nhảy xa qua vật cao 40cm)
Trang 9* Phối hợp chạy đà 3 - 5 bước - giậm nhảy - bước bộ trên không có điểm chạm vật chuẩn treo trên cao (có ván và không có ván giậm nhảy)
(Ảnh: Bóng treo trên cao làm vật chuẩn)
Tuần 3: Hoàn chỉnh chạy đà, giậm nhảy, trên không và tiếp đất
- Chạy tăng tốc độ 30 – 40m từ 3-5 lần trên đường thẳng
- Chạy đà hoàn chỉnh phối hợp giậm nhảy- bước bộ trên không với những dụng cụ hỗ trợ như ván tập thể dục, sào thấp, bóng treo làm chuẩn
(chú ý nhịp điệu 4 bước cuối cùng)
- Tập một số bài tập bổ trợ nhảy xa
- Tại chỗ kết hợp với đi, chạy mô phỏng phối hợp động tác nhảy xa ưỡn thân
- Đứng trên độ cao 40 – 50cm mô phỏng động tác trên không và rơi xuống đất
- Phối hợp với chạy đà từ cự li ngắn đến hoàn chỉnh thực hiện động tác ưỡn thân, có thể lúc đầu sử dụng dụng cụ hỗ trợ cho động tác
Tuần 4: Hoàn thiện kĩ thuật các giai đoạn, nâng cao thành tích.
- Tiếp tục chạy đà - giậm nhảy – trên không – tiếp đất hoàn thiện kĩ thuật ở mức độ vừa phải
Trang 10- Sửa chữa các sai sót mà học sinh mắc phải (nếu sai sót ít thì sửa cá nhân, nếu sai nhiều thì sửa tập trung và có thể làm mẫu lại kĩ thuật, hướng dẫn lại)
- Phối hợp chạy hoàn chỉnh 4 giai đoạn kĩ thuật, nâng cao thành tích
- Giới thiệu một số điều luật thi đấu
- Tiến hành kiểm tra thử bằng hình thức thi đấu giữa các tổ, nhóm Bồi dưỡng trạng thái kiểm tra thi đấu
Trên đây tôi chỉ giới thiệu phương pháp giảng dạy đối với nội dung của môn nhảy xa ưỡn thân trong từng tuần Trong tuần có từng tiết cụ thể và kết hợp học lồng ghép với những nội dung thể thao tự chọn, chạy bền theo phân phối chương trình Do vậy trong từng tiết dạy giáo viên cần phải sắp xếp từng nội dung cho hợp lí theo những nguyên tắc chung, đảm bảo lượng vận động sao cho tiết dạy đạt hiệu quả cao nhất
2.3.3 Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vẫn đề nghiên cứu:
* Từ tuần thứ 1: (Kết hợp giảng dạy theo hướng tích cực, phân nhóm tập
luyện, học lồng ghép).
Tổ 1:
- Học bổ trợ kĩ thuật nhảy cao (chạy bước nhỏ, nâng cao đùi, chạy đá lăng sau, chạy đạp sau, chạy nhanh 20m tốc độ cao )
Tổ 2:
- Tập xác định đà, xác định chân giậm (nhảy vào hố nhảy)
- Tập tại chỗ kết hợp đi thường, chạy 3-5 bước thực hiện mô phỏng động tác bước bộ trên không
Trang 11- Kết hợp chạy 3-5 bước giậm nhảy thực hiện bước bộ trên không.
Tổ 3:
- Học bổ trợ thể lực, nội dung lồng ghép ( đá cầu, cầu lông )
Nhận xét:
- Sau tuần học thứ 1 kết quả đã có sự thay đổi, về thể lực của học sinh được nâng cao, học sinh đã hình thành được kĩ thuật nhảy xa, nhưng thành tích chưa cao, thậm chí một số học sinh thành tích còn giảm vì đang trong giai đoạn chuyển giao giữa nhảy tự do với nhảy có kĩ thuật
- Sử dụng phân nhóm tập luyện, học lồng ghép thu hút học sinh tập luyện, giảm thời gian nghỉ của học sinh nên lượng vận động được tăng lên rõ rệt
* Từ tuần thứ 2- 3:
Tổ1:
- Học kĩ thuật chạy đà - giậm nhảy – trên không có vật chuẩn treo
- Chạy đà hoàn chỉnh phối hợp giậm nhảy bước bộ trên không qua vật cao 40cm đặt cách ván giậm 1- 2m
Tổ 2:
- Học đứng trên độ cao 40 – 50cm mô phỏng động tác trên không và rơi xuống đất
- Học hoàn thiện 4 giai đoạn kĩ thuật ở mức độ thấp ( kết hợp với dụng cụ
hỗ trợ)
Tổ 3:
- Tập một số bài tập bổ trợ thể lực, học nội dung lồng ghép
Nhận xét: Trong tuần học thứ 3 đa số học sinh đã nắm được kĩ thuật và hình thành dần toàn bộ kĩ thuật động tác Một số học sinh đã hoàn thành tương đối tốt
kĩ thuật Điều đó cho thấy rằng phương pháp giảng dạy và học tập tích cực đã tác động tích cực đến kết quả học tập của học sinh
* Tuần học thứ 4:
Tổ 1:
- Tập hoàn thiện 4 giai đoạn kĩ thuật, nâng cao dần thành tích
- Sửa chữa sai sót còn mắc phải trong quá trình luyện tập
Tổ 2: