Nghiên cứu một số vấn đề về bảo vệ thông tin Multimedia và ứng dụng

Nghiên cứu một số vấn đề về bảo vệ thông tin Multimedia và ứng dụng

Chúng em xin chân thành c m n Khoa Công ngh Thông tin, tr ng

i h c Khoa h c T nhiên TpHCM đã t o đi u ki n cho chúng em th c

hi n đ tài lu n v n t t nghi p này

Chúng em xin g i l i c m n sâu s c đ n Ti n s D NG ANH

C và Th y TR N MINH TRI T đã t n tình h ng d n chúng em trong su t th i gian th c hi n đ tài Các th y đã cho chúng em nh ng ý

t ng thú v , và đây là ngu n đ ng l c l n lao đ chúng em ti n vào con

Cu i cùng, xin đ c nói l i c m n đ n các Anh Ch , B n bè đã giúp

đ , khích l c ng nh phê bình, góp ý giúp chúng em hoàn thành công

vi c m t cách t t nh t

V i tinh th n làm vi c nghiêm túc, chúng em đã hoàn thành lu n v n

ây m i ch là nh ng lý thuy t c b n và th nghi m ban đ u, chúng

em r t mu n phát tri n đ tài này đ tr thành m t ng d ng đ c dùng

r ng rãi trong th c t cu c s ng Nh ng ý ki n đánh giá, phê bình và góp ý c a quý th y cô và các b n s là ngu n t li u quý giá giúp nhóm sinh viên chúng em ti p t c phát tri n và ngày càng hoàn thi n c v

m t mô hình lý thuy t l n ng d ng

V Giang Nam – Nguy n Ng c Tùng

Tháng 7 n m 2004

N i dung c a lu n v n đ c t ch c và trình bày trong 10 ch ng, chia làm 4 ph n

Ph n 1 là ch ng đ u gi i thi u t ng quan v đ tài Ph n 2 g m các ch ng t 2 đ n

6 trình bày các c s lý thuy t Ph n 3 là 3 ch ng ti p theo (t ch ng 7 đ n ch ng 9) trình bày các v n đ liên quan đ n quá trình xây d ng ng d ng Và ch ng 10 là

ph n t ng k t và h ng phát tri n

Ch ng 1 Gi i thi u : Gi i thi u t ng quan v đ tài Trong đó, ph n đ u nêu lên

l ch s phát tri n c a multimedia và các v n đ liên quan T đó nêu lên m c tiêu c a

đ tài này

Ch ng 2 T ng quan v DRM: Trình bày l ch s hình thành, các khái ni m và

đ c đi m c a DRM (Digital Rights Management)

Ch ng 3 Công c b o v d li u s : Trình bày các công ngh đ c dùng trong DRM nh : mã hóa, đ nh danh và các mô hình b o m t c s (nh SSL, CA, ch ký

đi n t )

Ch ng 4 Mô hình DRM : Mô t c u trúc các thành ph n c a mô hình DRM và

đ a ra m t s mô hình đang đ c áp d ng trong th c t

Ch ng 5 T DRM đ n IPMP : Trình bày m t s h n ch c a mô hình DRM,

d n đ n m t gi i pháp m i, IPMP (Intellectual Property Management and Proctection), cùng v i m t vài công ngh m i đ c áp d ng đ t ng tính an toàn c a

mô hình IPMP này

Ch ng 6 Mô hình IPMP : Mô t c u trúc các thành ph n c a mô hình IPMP

n ng c a ng d ng SecureMedia, đ a ra mô hình và mô t chi ti t c a Use-case

Ch ng 8 Phân tích – Thi t k : Quá trình phân tính và thi t k các đ i t ng,

ph c v cho vi c xây d ng ng d ng hoàn ch nh

Ch ng 9 Cài đ t – Th nghi m : Trình bày cách th c cài đ t, tài li u h ng d n

K H

TT –

L i c m n i Trình bày lu n v n iii

M c l c v

Danh sách B ng ix

B ng chú gi i x

Ký hi u và ch vi t t t xii

1.1 Th c t v multimedia 1

1.2 M c tiêu đ tài 6

Ch ng 2 T ng quan v DRM 8 2.1 Gi i thi u v DRM 8

2.2 Môi tr ng c a DRM 10

2.3 Các yêu c u c a DRM 12

2.4 Các tiêu chu n đánh giá kh n ng DRM 14

2.5 K t lu n 18

Ch ng 3 Công c b o v d li u s 19 3.1 Mã hoá n i dung 19

3.2 Watermarking và Fingerprinting 20

3.3 Hàm b m – Hashing 20

3.4 Ch ký đi n t 20

3.5 Ch ng nh n đi n t 20

3.6 K t n i b o m t 20

3.7 Ngôn ng mô t quy n 20

3.8 Các công c khác 20

3.9 K t lu n 20

Ch ng 4 Mô hình DRM 20 4.1 Mô hình DRM 20

4.2 Kh n ng b t n công c a DRM 20

K H

TT –

5.1 Gi i thi u 20

5.2 Các khái ni m chính 20

5.3 Các công ngh đ c s d ng 20

Ch ng 6 Mô hình IPMP 20 6.1 Nh ng ch c n ng c a IPMP 20

6.2 S đ Mô hình IPMP 20

6.3 Mô hình ho t đ ng 20

6.4 K t lu n 20

Ch ng 7 ng d ng SecureMedia 20 7.1 Các ch c n ng c a ng d ng SecureMedia 20

7.2 S đ s d ng (Use-case) 20

Ch ng 8 Phân tích – Thi t k 20 8.1 Phân tích 20

8.2 Thi t k 20

Ch ng 9 Cài đ t – Th nghi m 20 9.1 Th c hi n 20

9.2 H ng d n s d ng 20

9.3 Th nghi m 20

Ch ng 10 T ng k t 20 10.1 K t qu đ t đ c 20

10.2 H ng phát tri n 20

Tài li u tham kh o 20

K H

TT –

Hình 1.1 Th gi i Digital Media trong gia đình 4

Hình 2.1 Các b c trong quá trình trao đ i n i dung d li u 9

Hình 2.2 Hai ph n c a DRM 10

Hình 2.3 Ba y u t nh h ng DRM 11

Hình 3.1 Mô hình mã hoá quy c 20

Hình 3.2 Mô hình mã hoá s d ng khoá công khai 20

Hình 3.3 S đ k thu t n d u thông tin 20

Hình 3.4 Ti n gi y c a Ngân hàng nhà n c Vi t Nam 20

Hình 3.5 Quá trình nhúng watermark 20

Hình 3.6 Phân lo i các watermark 20

Hình 3.7 T o và s d ng ch ký đi n t 20

Hình 3.8 Xác nh n ch ký 20

Hình 3.9 C u trúc c a m t gi y ch ng nh n đi n t 20

Hình 3.10 T o ch ng nh n cho root CA và cho các CA th c p 20

Hình 3.11 T o ch ng nh n cho m t end-user và ký vào tài li u 20

Hình 3.12 Các thành ph n c a giao th c SSL 20

Hình 3.13 Quá trình handshake c a giao th c SSL 20

Hình 3.14 T p h p các khái ni m c a ngôn ng ODRL 20

Hình 4.1 Mô hình DRM 20

Hình 4.2 Cách dòng d li u di chuy n trong h th ng DRM ví d 20

Hình 4.3 Mô t quá trình ho t đ ng c a FreeMe.exe 20

Hình 4.4 Mô t quá trình ho t đ ng c a sound driver và sound card 20

Hình 6.1 Mô hình IPMP 20

Hình 6.2 Mô ho t đ ng trong h th ng IPMP 20

Hình 7.1 S đ Use-case 20

K H

TT –

Hình 8.2 S đ logic d li u 20

Hình 8.3 S đ các màn hình 20

Hình 8.4 Màn hình Login 20

Hình 8.5 Màn hình RegisterUser 20

Hình 8.6 Màn hình License 20

Hình 8.7 Màn hình Keystore 20

Hình 8.8 Màn hình Content 20

Hình 8.9 Màn hình File-Users 20

Hình 8.10 Màn hình Add-Users 20

Hình 8.11 Màn hình Admin 20

Hình 8.12 Màn hình Encode 20

Hình 8.13 Màn hình Player 20

Hình 8.14 Màn hình Mp4Player 20

Hình 9.1 H ng d n Xem phim/Nghe nh c 20

Hình 9.2 H ng d n Mã hóa n i dung 20

Hình 9.3 H ng d n Mã hóa n i dung 20

K H

TT –

B ng 3.1 Mã hoá RSA 20

B ng 3.2 T đi n quy n c a ngôn ng ODRL 20

B ng 7.1 Yêu c u ch c n ng 20

B ng 7.2 Yêu c u ch t l ng 20

B ng 7.3 Các yêu c u khác (phi ch c n ng) 20

B ng 7.4 Ch c n ng - Ng i dùng 20

B ng 8.1 B ng ch c n ng - i t ng 20

B ng 8.2 Danh sách mô t ý ngh a các đ i t ng 20

B ng 8.3 B ng đ i t ng –Nhi m v 20

Digital Certificate Ch ng nh n đi n t Digital ID Th đ nh danh đi n t Digital media D li u k thu t s Distribution Phân ph i E-cash ti n đi n t

Encode/Decode Mã hoá/Gi i mã Encryption Tech Công ngh mã hoá Framework H th ng

Hash B ng b m Identification Nh n d ng Intellectual property Tài s n trí tu Keystore Thông tin l u thành file trên máy c a ng i dùng

(l u tr khóa, các license giúp có th m n i dung không c n k t n i m ng)

License B n quy n s d ng (Các thông tin cho phép

ng i s d ng có th m m t content nh : content nào, th i h n, … )

Media D li u hình ti ng nói chung Metadata Siêu d li u (thông tin mô t d li u) Monitor Ki m soát

Movie-on-demand Chi u phim theo yêu c u Multi-media Truy n thông đa ph ng ti n Multi-platform a n n t ng

Offline Không k t n i internet Open-standard Chu n m

Packaging óng gói

User Ng i dùng, ng i s d ng Vendor T ch c

Verification Xác minh ng i s d ng Watermark Th y n ( n thông tin trong d li u) Watermarking K thu t gi u thông tin

DRM(S) Digital Rights Menagement (System) IPMP Intellectual Property Management and Protection MAC Message Authentication Code

MPEG Moving Pictures Experts Group ODRL Open Digital Rights Language PKCS Public-key Cryptography Standard PKI Public-key Infastructure REL Rights Expression Language

SSL Secure Socket Layer XML eXtensible Markup Language XrML eXtensible rights Markup Language

1.1 Th c t v multimedia

Media là gì? Media đ c đ nh ngh a trong t đi n ngôn ng là truy n thông, môi

tr ng hay ph ng ti n Trong môi tr ng công ngh thông tin media mang ý ngh a

đ c bi t là ph ng ti n nghe-nhìn Nói m t cách thông th ng, ng i ta xem media là

m t t đ ch chung cho các d li u liên quan đ n hình nh, hình chuy n đ ng, âm thanh, nh c, và phim [ 1 ]

V y multimedia là gì ? C m t multimedia dùng đ mô t nh ng công ngh , công c cho phép các ph ng ti n nghe nhìn k t h p theo nh ng cách m i nh m m c

đích truy n thông – truy n thông đa ph ng ti n Multimedia đ c ng d ng r ng rãi

trong các l nh v c nh gi i trí, giáo d c và qu ng cáo Multimedia th ng đ c nh c

đ n nhi u h n trong môi tr ng công ngh thông tin G n nh m i máy tính đ bàn (personal computer – PC) hi n nay đ u ch a đ ng multimedia trong nó b i vì chúng

M

recorder – DVR), tivi màn hình t ng tác, máy nghe nh c MP3, các thi t b không dây

tiên ti n (wireless devices), đi n tho i di đ ng, PDA (personal digital assistant) và các màn hình chi u phim công c ng (public video displays)

1.1.1 L ch s multimedia

Thu t ng multimedia, b t đ u đ c s d ng vào nh ng n m 1970 Khi đó ng i ta

s d ng thu t ng này đ mô t các b phim trình chi u trong r p hát và bu i trình

di n (slide show) hình ch p ngh thu t Lúc này ý ngh a c a multimedia r t h p B t

đ u t gi a nh ng n m 80 đ n cu i nh ng n m 90, ý ngh a c a multimedia b t đ u

th nh hành Hi n nay thu t ng này đ c s d ng r ng rãi dùng đ mô t g n nh t t

c nh ng công ngh ph n c ng và ph n m m dùng đ th hi n hình nh và âm thanh

Ví d nh trong truy n hình cáp k thu t s , hay đi kèm v i m ng (multimedia networking) đ ch các h th ng qu n lý và cung c p phim nh/âm thanh, hay các thi t

b gia đình nh máy CD, MP3, DVD, tivi k thu t s , … G n đây, multimedia còn xâm nh p vào c môi tr ng đi n tho i di đ ng th h m i có kh n ng thu nh n hình

CD-Œ 1985, Intel phát hành chip h tr multimedia

Œ 1990, MicroSoft cho ra đ i h đi u hành Windows 3.0, cùng v i các tính

n ng m r ng multimedia trên máy tính Cùng n m này, Abode phát hành Photoshop và Autodesk phát hành 3D Studio

Œ 1991, Philips và Sony gi i thi u Compact Dics Interactive (CDi) m t h

th ng multimedia Cùng n m này, Tim Berners Lee gi i thi u “www” Quicktime đ a video lên màn hình destop

Œ 1992, chu n nén phim MPEG-1 ra đ i

Œ 1995, Microsoft phát hành H đi u hành n i ti ng Window 95 Các tính

n ng m r ng multimedia trên máy tính càng đ c hoàn thi n

Œ 1997, Philips, Sony, Toshiba và Panasonic gi i thi u chu n DVD, d a trên chu n MPEG-2 Cùng lúc DirectX c a Microsoft ra đ i

Œ 1998, H th ng multimedia th c s đ c truy n t i trên môi tr ng Internet

s d ng DSL1 và chu n âm thành MP3 b t đ u đ c s d ng r ng rãi trên

1.1.2 Multimedia hi n nay

Trong nh ng th p k g n đây, v i s phát tri n c a công ngh k thu t s đã làm thay

đ i đáng k cách chúng ta s d ng media t vi c s n xu t, sao chép đ n vi c phân

1

Digital Subscriber Line

Mu n có nh c và phim! Hãy lên Internet! ây chính làm m t đ c đi m r t đ c bi t

c a Internet và nh ng công ngh k thu t s , ng i ta có th d dàng sao chép, nhân

b n và phân ph i đ n hàng tri u ng i dùng v i giá c và chi phí r t th p Các kênh truy n nhanh và hi u qu nh b ng thông r ng ADSL2 góp ph n nâng cao vi c phân

ph i và truy n t i nh c, phim, hình nh và sách đi n t , t o nên nhi u c h i đ m ra nhi u th tr ng m i và nh ng l i nhu n k ch sù: “đ sô đi đào vàng trong th i đ i Internet – gold-rush in the Internet age” [ 12 ]

2

Asymmertic Digital Subcriber Line

Tuy nhiên vi c “đào vàng” này c ng g n ngh a v i vi c mà m t s ng i g i

đó là “ n c p” Download các n i dung t các trang website mà không chi tr m t

đ ng nào cho tác gi và r i sau đó phân ph i chúng lên m ng “d nh ch i”, th là chúng có kh p toàn toàn c u Các nhà kinh doanh trong l nh v c này th ng kê r ng h

m t hàng t đô la m i n m đây, đi u quan tr ng là s sáng t o và đ ng l c phát tri n s b sút gi m vì nh ng c h i nh n đ c nh ng “món quà thu nh p” b gi m b t

đi r t nhi u

Nói đ n “ n c p” trên m ng xin đ c nói qua v piracy Piracy đ c xem là

nh ng đ o t c k thu t s , đây là nh ng “k ” s d ng k thu t b khoá, hay d a vào

tính “b t c n ngây th ” c a ng i s d ng đ l y c p nh ng n i dung “nh y c m”

Ng i ta chia piracy thành ba lo i:

1 Commercial piracy (t m d ch là đ o t c th ng m i): t ch c đánh c p n i dung, gi y phép, quy n s d ng đ nhân b n hàng lo t và bán nh ng b n sao trái phép trên m ng

2 Garage piracy (t m d ch là đ o t c ga ra): cá nhân đánh c p n i dung nhân

b n thành vài tr m b n, và bán ho c trao đ i b t h p pháp

3 Ant piracy (t m d ch là đ o t c ki n): cá nhân l y đ c nôi dung, nh ng ch

mu n làm vài b n sao cho b n bè, ng i thân, và cho chính anh ta s d ng

Trong nh ng mô hình qu n lý và b o v các n i dung k thu t s , h th ng

qu n lý quy n k thu t s - Digital Rights Management (vi t t t là DRM) là m t trong

nh ng “v khí” c n có trong “cu c chi n k thu t s ” hi n nay H th ng DRM áp

d ng m t s “quy t c” lên các tài li u, th ng ràng bu c ng i dùng trong vi c s

d ng và phân ph i các s n ph m k thu t s DRM là mô hình m i phát tri n song song v i phát tri n c a Internet Nh v y, các nhà kinh doanh không còn s các “đ o

t c đào vàng” c a mình, đ ng th i t o nên m t th gi i m i, c h i m i cho các tác

gi , nhà s n xu t c ng nh ng i dùng đ u có th nh n đ c l i ích chính đáng!

1.2 M c tiêu đ tài

V i nh ng y u t nêu trên, chúng em đã quy t đ nh ch n và th c hi n đ tài “Nghiên

c u m t s v n đ v b o v thông tin multimedia và ng d ng” M c đích nh m

tìm hi u, nghiên c u lý thuy t liên quan đ n b o v n i dung multimedia nh :

Œ mã hoá đ i x ng, mã hoá b t đ i x ng - mã hoá các n i dung multimedia

Œ b ng b m - b o v và xác minh m t kh u và ch ký đi n t

Œ đ nh danh n i dung - qu n lý các n i dung

Œ mô hình ch ký đi n t - ký xác nh n các tài li u s

Œ ch ng nh n đi n t - ch ng nh n các ch ký đi n t

Œ mô hình b o v đ ng truy n SSL – đ m b o tính toàn v n d li u trên đ ng truy n

Œ chu n đ nh d ng file XML – h tr trao đ i các tham s gi a client và server

Œ chu n mã hoá file PKCS#12 – mã hoá các thông tin c a ng i dùng nh khoá, license c a ng i dùng

Œ mô hình DRM – mô hình qu n lý và b o v multimedia c s

D a vào nh ng ki n th c tìm hi u đ c, chúng em xây d ng th nghi m m t mô hình

qu n lý và b o v multimedia m r ng IPMP cho phép ng i dùng có th t mã hoá

n i dung và phân ph i mà không ph i ph thu c vào h th ng, đ m b o b o v ng i

s h u không b n c p n i dung trái phép

Thêm vào đó, chúng em còn xây d ng ng d ng “Secure Media” bao g m :

Œ server SecureMedia - có các ch c n ng ti p nh n x lý yêu c u t các

ng d ng web, player, encoder; qu n lý thông tin ng i dùng, gi y phép, ch ng nh n, đ nh danh, các khoá, và thông tin đi kèm v i n i dung

Œ website SecureMedia - có các ch c n ng h tr ng i dùng s d ng các

d ch v trong h th ng nh đ ng ký tham gia vào h th ng, c p quy n

s d ng, qu n lý các n i dung, qu n lý các license đ c c p, l u các thông tin cá nhân thành file đ c mã hoá trên máy đ có th s d ng các

n i dung không c n k t n i

Œ ch ng trình WMp4Player - là m t ng d ng dùng đ playback (m các

n i dung l u tr c ti p trên máy) hay streaming (m các n i dung đ c

l u t i server khác) các file media d ng MP4 có b o v (ch xem đ c

n i dung khi có license) ho c không có b o v (không c n license)

Œ ch ng trình WMp4Encoder - là m t ng d ng dùng đ mã hoá các file media t d ng nguyên thu thành d ng MP4 có b o v ho c không có

b o v

đ n mô hình DRM – m t mô hình qu n lý và b o v media r t thông d ng hi n nay

Ch ng này cung c p m t cái nhìn khái quát, và các tiêu chu n đánh giá mô hình DRM

2.1 Gi i thi u v DRM

Tr c khi đi vào tìm hi u v H th ng qu n lý quy n k thu t s (DRM), chúng ta s

đ nh ngh a c m t này

Qu n lý quy n k thu t s (Digital Rights Management - DRM) là m t thu t

ng thông d ng đ c hình thành vào kho ng nh ng n m 1990, khi các nhà cung c p

n i dung và công ngh phim nh b t đ u đ i m t v i h qu c a m ng máy tính tràn

ng p nh ng phân ph i trái phép các tài li u có b n quy n [ 2 ]

nh ngh a 2.1 H th ng qu n lý quy n k thu t s (DRM) là m t ki u ph n m m

máy ch (server software) có kh n ng phân ph i an toàn – và quan tr ng h n, là nó

có kh n ng ng n ch n các phân ph i trái phép các n i dung trên Web

K

nh ngh a này đ c xem là đúng đ n, và t ng tr ng cho quan đi m bao quát,

đ nh ngh a DRM là gì? và DRM cung c p nh ng cái gì? nh ngh a g i nên b c tranh

đ y đ c a DRM, song l i b qua không nói đ n các ch c n ng c a h th ng DRM

Hình 2.1 cho th y các ch c n ng ho t đ ng c a DRM m t cách chi ti t v i các b c

mà h u h t các n i dung đ u ph i đi qua trong quá trình trao đ i thông tin, nh : s n

xu t (production), s hoá (digitization), đ nh danh (identification), mô t

(description), phân ph i (distribution), s d ng (using), ki m soát (monitoring), và

cu i cùng là tính ti n (payment) M t vài b c trong nh ng b c này có th đ c

l c b trong m t vài tr ng h p nào đó Ví d nh , trong tr ng h p phân ph i

“mi n phí”, thì b c tính ti n s không c n thi t ph i th c hi n

Hình 2.1 Các b c trong quá trình trao đ i n i dung d li u

H th ng qu n lý quy n k thu t s đóng vai trò trong m i b c nh mô hình và đ c

li t kê trên Nh v y, m t đ nh ngh a khác đ c đ a ra:

nh ngh a 2.2 DRM là m t h th ng bao b c vi c mô t , đ nh danh, trao đ i, b o v ,

ki m soát và theo dõi t t c các hình th c c a vi c s d ng n i dung, trên c hai lo i

th y đ c (tangible) và không th y đ c (intangible)

Tóm t i, DRM bao g m t t c ho t đ ng mà m t ng i nào đó làm vi c trên d li u

và dùng đ trao đ i v i ng i khác Các ch c n ng c a DRM có th chia thành hai

nhóm (xem Hình 2.2)

1 đ nh danh (identify) n i dung c a h - li u r ng có m t ai đó có th phân

bi t các n i dung v i nhau hay không?

2 thu th p (collection) các siêu d li u (metadata) - li u r ng ng i s d ng

c a nh ng n i dung nh v y có th tìm th y đ c cái mà h c n hay không?

3 xác nh n (assert) các quy n c n ph i áp đ t cho n i dung – đi u này c n ch khi nào ng i ta th c s mu n phân ph i n i dung

4 phát tri n (develop) các mô hình công tác cho vi c phân ph i các n i dung

s c a h

Th hai, DRM đ c mô t là vi c qu n lý các quy n b ng k thu t s , hay thi hành t

đ ng b ng k thu t s vi c ràng bu c các quy đ nh v i ng i s d ng trong v n đ khai thác n i dung (đ c t ng tr ng h p “thi hành quy đ nh” trong Hình 2.2)

i u này đ c quy t đ nh b i ng i n m quy n, ho c nh ng ng i n m quy n trung gian (nh nhà phân ph i, nhà bán s , bán l , v.v…) Các ch c n ng trong nhóm này là

nh ng gì mà nh ngh a 2.1 nói đ n – đây c ng là đ nh ngh a là nhi u ng i nói đ n khi nh c đ n DRM Trong khi đó, h u h t các “công ngh k thu t DRM” (đ c trình bày k trong ph n sau) đ u n m trong nhóm ch c n ng DRM th hai này

Các yêu t khác nhau c a h th ng DRM đ c s d ng trong nh ng giai đo n khác nhau c a vi c trao đ i n i dung đ c mô t Hình 2.1 i u này cho th y các y u t

công ngh không th thi hành m t cách cô l p Trên th c t , các công ngh đ c s

d ng d a trên nh ng mô hình công tác (business model), c ng nh ph i d a vào h

th ng lu t pháp (legal system) M t ví d , th t là lãng phí n u s d ng công ngh b o

m t cao đ b o v n i dung có giá tr t ng đ i th p, hay s d ng công ngh kh n ng

b o m t kém cho vi c b o v nh ng n i dung có giá tr cao T ng t nh v y, m c

dù b o v n i dung s d ng các công ngh m t mã nh ng l i n m trong môi tr ng

b t h p pháp thí s không có công tác nào đ c phát tri n và ranh gi i b o v d li u

s th t b i

Hình 2.3 Ba y u t nh h ng DRM

Ba khía c nh nh h ng đ n h th ng DRM là công ngh , mô hình công tác và h

th ng lu t pháp Ba khía c nh này có th xem nh là ba chân c a “cái ki ng ba chân”

(xem hình Hình 2.3), nó ch đ ng v ng ch khi c ba chân đ u có chi u dài nh nhau

Th t không may, không gi ng v i ki ng ba chân có đ dài các chân b ng nhau nên khá n đ nh và ít khi b thay đ i, h th ng DRM không có tính ch t t ng t nh v y Chúng b nh h ng r t nhi u b i các y u t bên ngoài l n bên trong nó [ 1 ]

C ng gi ng nh tr ng thái th tr ng, khía c nh kinh t đóng vai trò r t quan tr ng đ i

v i ng i n m quy n hay ng i phân ph i n i dung trong vi c quy t đ nh mô hình công tác cho vi c phân ph i n i dung và h th ng DRM c n đ c s d ng đ h tr

mô hình công tác c a h Chúng c ng quy t đ nh xem ng i dùng có mu n s d ng các n i dung có đ nh d ng m i v i d ch v phân ph i này hay không? Ví d nh , e-

khía c nh xã h i, m t câu h i đ c đ t ra làm th nào đ h th ng này có th đ c

s d ng m t cách đ i chúng r ng rãi? Khi nào nào thì ng i dùng b t đ u mu n s

d ng DRM Câu tr l i r ng ch khi các ng i s d ng chính đ c thuy t ph c r ng DRM là m t c ch đ d dàng l y đ c n i dung, thì m i ng i s b t đ u s d ng nói m t cách th ng xuyên

ây ch m i là m t vài lý do trong nhi u lý do khi n cho DRM v n ch a hoàn toàn

1 Gói an toàn (secure container) b o v cho n i dung không th truy c p đ i v i

nh ng ng i s d ng ch a đ c c p quy n truy c p đ n các n i dung d li u này Các gói này đ u d a ch y u vào nh ng thu t toán mã hoá nh DES và AES (Advanced Encryption Standard)

2 Mô t quy n (rights expression) đ c s d ng đ mô t gi y phép cho ng i s

d ng truy c p đ n n i dung d li u đ c ch a trong gói an toàn Nh ng mô t quy n đ c đ nh d ng ho c theo cách đ n gi n ch là mô t quy n b ng c hi u (flags) ho c theo cách ph c t p b ng ngôn ng mô t quy n REL , ví d nh ISO hay MPEG – REL Ngôn ng mô t này đi kèm theo b t đi n v d li u quy n (Rights Data Dictionary)

3 H th ng đ nh danh và mô t n i dung (identification and description) đ c

dùng đ t o đ nh danh cho n i dung duy nh t (ngh a là hai n i dung khác nhau thì s có hai đ nh danh khác nhau ng v i t ng n i dung) Các đ nh danh này

đ c liên k t v i mô t siêu d li u (metadata) Thông th ng h th ng đ nh

danh n i dung đi kèm v i h th ng mô t n i dung M t vài h th ng đ nh danh

có th k đ n là h th ng ISRC (International Standard Recording Codes) dành cho vi c ghi âm, h th ng ISAN (International Standard Audio-visual Numbers) dành cho các d li u âm thanh và hình nh, h th ng DOI (Digital Object Identifiers) dành cho n i dung b t k

4 nh danh ng i s d ng (identification of people) – đây c ng đ c xem là

m t ph n khá quan tr ng trong h th ng vì ng i dùng là đ i t ng tr c ti p tác đ ng lên n i dung Không ch có nh ng ng i s h u quy n c n đ n đ liên

k t v i n i dung, mà còn dùng đ đ nh danh duy nh t đ i v i ng i s d ng

H th ng đ nh danh ng i dùng là m t đi u ki n quy t đ nh c a h th ng DRM, m t yêu c u đ h th ng có kh n ng gi i h n truy c p n i dung đ i v i

nh ng ng i dùng có quy n truy c p M t y u t ch y u c a vi c đ nh danh

ng i s d ng b ng h th ng đ nh danh đ n nh t liên quan đ n đi u l riêng t (Privacy regulation): khi h th ng DRM s d ng ch c n ng này , chúng d dàng t o ra đ c mô t (profile) c a ng i s d ng i u này t ra quan tr ng

b i vì ng i s d ng s khó đ c ki m soát khi h ng i m t n i nào đó (không xác đ nh) đ ng ký vào h th ng

5 Xác minh (authenticate) là v n đ liên quan m t thi t v i v n đ đ nh danh

ng i s d ng Nhi m v c a nó là xác minh ng i s d ng hay t ch c mu n truy c p vào n i dung Ch c n ng này s yêu c u có nh ng thu t toán mã hoá

và có th c n đ n m t t ch c th ba dùng đ phân phát các “passport” hay

gi y ch ng nh n đi n t T ch c này th ng đ c g i là “t ch c th ba tin

c y” (Trusted Third Party vi t t t là TTP)

6 D u vân tay (fingerprinting) ây công ngh liên quan m t thi t v i vi c đ nh

danh n i dung Công ngh n i b t nh t trong mi n này là watermarking và fingerprinting Trong h u h t m i tr ng h p, watermarking và fingerprinting

đ c s d ng đ có th ch ng minh s vi ph m b n quy n x y ra Ví d , nó

đ c đ a vào chu n CSS (Content Srambling System) cho DVD Khi m t

ng i nào đó mu n sao chép n i dung hay đ i sang đ nh d ng khác các d u n

ngân hàng hay th tín d ng (credit card), ho c là v i các h th ng thanh toán

khác (còn g i là “ti n đi n t ” – electronic cash) Tuy nhiên, c hai h th ng tinh ti n này đ u có nh ng v n đ n y sinh nh : vi c th tính d ng nhi u

n c ch s d ng cho ng i l n, hay các h th ng ti n đi n t ch a lôi cu n

đ c nhi u ng i s d ng đ làm ng i qu n lý có th ch p nh n “giá tr c a

lo i ti n t ” này

2.4 Các tiêu chu n đánh giá kh n ng DRM

Nh đã ch ra trên, h th ng DRM có các thành ph n, m i thành ph n c a có đ u tiên khác nhau mà theo đó gi vai trò quan tr ng nh t đ nh trong m t h th ng phân

ph i n i dung Tuy nhiên, t t c đ u có s quan tâm và đ u tiên khác nhau theo tám tiêu chu n sau: (1) h th ng thân thi n v i ng i dùng đ n m c nào, (2) đáng tin c y bao nhiêu (3) kh n ng b o m t và (4) kh n ng m r ng, (5) nó đ c cài đ t nh th nào, (6) nh ng tài nguyên nào c n đ cài đ t và phát tri n, (7) h th ng đ c s d ng

th ng xuyên ra sao và, cu i cùng, nó có (8) kh n ng tích h p v i h th ng khác không?

Chúng ta s phân tích cán v n đ n này bên d i i u quan tr ng c n l u ý r ng chúng ta đánh giá đ n toàn b h th ng phân ph i n i dung, ch không ph i ch riêng

h th ng con DRM, hay b t c thành ph n nào c a DRM

Các v n đ t ng t t n t i đ i v i các ng i tham gia còn l i trong h th ng (ví d nhà cung c p h th ng hay trung tâm đáp ng d ch v ) vì n u h không đ ng thu n,

h th ng s không th đ c h tr b i thành viên đó trong h th ng D a trên tính quan tr ng c a thành viên đó đi u này d n đ n DRM không th s d ng

Tính b o m t

Tính b o m t là tiêu chu n th ng đ c đ t u tiên hàng đ u đ i v i h th ng DRM

Th c ch t đi u quan tr ng nh t c a m t h th ng DRM là b o m t, b i vì nó qu n lí các tài s n quan tr ng – t b n thân n i dung cho đ n ti n mà khách hàng s n lòng tr cho nó Các cu c đi u tra g n đây cho th y t t c các h th ng DRM đ c đi u tra có

kh n ng b phá v Do đó, không m t h th ng nào cung c p kh n ng b o v 100%

tr c các cu c t n công có ch đích Các nhà cung c p k thu t DRM t lâu đã th o

lu n r t nhi u và kh ng đ nh r ng h th ng c a ch có th đ c an toàn v i m t chi phí khá cao: nh ng h th ng này s tr thành m t h th ng đ c bi t không thân thi n

ng i dùng

Kh n ng m r ng và tính uy n chuy n

Cung c p tr c tuy n là m t ph ng pháp t ng đ i m i, làm cho n i dung có kh

n ng s n sàng đ c s d ng M t tính quan tr ng n a mà b t k công ngh DRM nào

c n có là đ tính uy n chuy n đ gi i quy t nh ng ý t ng và suy ngh m i, v i chi phí c p không đáng k Song nh ng mô hình công tác m i nh v y có th đ c bi t

ph c t p h n là các mô hình hi n nay, và nó khó có th cài đ t đ c trên các thi t b

ph n c ng ngày nay Do kích th c c a nh ng trao đ i n i dung b o v ngày nay là không l n nên DRM ch a đ c thi t l p v i mô hình ph c t p, nh ng nó s quan

tr ng n u các h th ng x lí đ i v i các h th ng buôn bán vì chúng có th “l n lên” cùng v i vi c gia t ng nhu c u c a ng i s d ng Các nhà cung c p đã và đang xây

d ng các h th ng DRM có kh n ng m r ng cao và đang đ c phát tri n liên t c

Kh n ng cài đ t

áng quan tâm h n cho các nhà s n xu t thi t b là vi c hi u bi t các tài nguyên yêu

c u đ ch y m t h th ng DRM M t h th ng DRM có xu h ng đ c l a ch n ph thu c vào ki u c a thi t b mà n i dung s đ c phân ph i đ n H th ng có th cài

đ t trên các thi t b , ví d nh , m t máy đ c ebook, v i b nh và s c m nh x lí h n

ch , hay đó là m t thi t b đ bàn nh là TV k thu t s , hay là m t PC ? Các v n đ

nh ng ng i “k phá r i” s d ng các đ c t đ thi t l p các công c nh m phá v h

th ng DRM M t cách kh thi đ có đ c tính m là, trong khi v n có th đóng và b o

m t các thành ph n h th ng DRM, thì v a chu n hoá hình th c v a m khai báo giao

di n c a các h th ng đóng Khi đó, các thành ph n đóng v n có th t n t i trong h

M t khía c nh hoàn toàn v i tính c ng tác đó là v n đ nâng c p M t h t th ng DRM

có kh n ng t ng thích ng c (backward compatibility) hay không, khi chúng nâng

c p? N u không, thì làm th nào đ nâng c p các n i dung mà ng i s d ng đang có N u m t ng i s d ng s các n i dung mà anh ta đang có không s d ng đ c n a, anh ta s ch c ch n không b ti n ra đ cài đ t h th ng m i

Chi phí

Cu i cùng, chi phí c a m t h th ng DRM c n đ c tính vào M c này bao g m:

1 Chi phí đ ng ký cho các k thu t n n t ng

Œ x lý c a nhà cung c p n i dung

Œ thanh toán cho nhà cung c p d ch v

Œ s n xu t các thi t b đ cung c p cho ng i dùng cu i

2 Chi phí tích h p và cài đ t c a k thu t

3 Chi phí chu n b các thành ph n n i dung cho vi c phân ph i

Nói thêm r ng, t t c các chi phí này, ng i s d ng đ u ph i “gánh ch u”, và m t

đi u quan tr ng là ngày càng có nhi u kênh truy n phân ph i hi u qu , chí phí th p

Vì v y, vi c gi i thi u qu ng cáo các h th ng m i và lôi cu n s thúc đ y ng i dùng

s d ng – “tr ti n” cho – các h th ng DRM này

Qua nh ng trình bày trên, cho chúng ta th y đ c “m t m i” c a h th ng DRM V i

nh ng đ c tính nh v y, hi n nay, m t s công ty l n đã áp d ng mô hình này vào công vi c kinh doanh c a mình, ví d nh Microsoft v i b Platform SDK cho Multimedia - Microsoft Windows Media Rights Manager (g i t t là WMRM), IBM

v i h th ng Electronic Media Management System (g i t t là EMMS), Adobe v i h

th ng bán sách Adobe Content Server và SunMicrosystem v i h th ng Sun ONE (Open Net Environment)

Trên th c t các mô hình DRM c a các hãng máy tính này đ u ch y n đ nh và

ti p t c phát tri n, song theo m t s nhà chuyên môn đánh giá mô hình v n ch a hoàn toàn t t đ có th s d ng r ng rãi do nhi u lý do khách quan l n ch quan

Trong ch ng 4, chúng em s mô t các thành ph n và các ho t đ ng c a m t DRM chu n, đ ng th i gi i thi u mô hình th c t h th ng DRM do hãng Microsoft

đ a ra Qua đó, chúng ta s có th tìm ra đ c m t vài lý do t i sao DRM ch a đ c

m i ng i ch p nh n s d ng

th ng b o v l n h n Trong ch ng này chúng em s nói đ n các thu t toán v mã hoá (Cryptography), Hàm b m (Hashing), k thu t đ nh danh n i dung Trình bày m t

s mô hình c s đ c s d ng trong mô hình DRM nh mô hình ch ký đi n t , mô hình ch ng nh n đi n t và m t s công c h tr khác

3.1 Mã hoá n i dung

có th n m đ c toàn b các công c mã hoá n i, chúng em xin đ c trình bày

m t cách h th ng t ch hình thành các công c đ n gi n đ n vi c phát tri n thành các mô hình mã hoá c p cao [ 19 ]

3.1.1 Mã hoá quy c

M t câu h i đ c đ t ra: T i sao chúng ta c n mã hoá? M t câu tr l i đ n gi n r ng

“vì không mu n ai khác” ngoài m t vài ng i mình mu n có th đ c đ c n i dung nào đó

T

Hình 3.1 Mô hình mã hoá quy c

Trong h th ng mã quy c, thông đi p ngu n đ c Alice mã hoá v i khoá K đ c

th ng nh t tr c gi a ng i g i Alice và ng i nh n Bob Alice s s d ng khoá K đ

mã hoá thông đi p x thành thông đi p y và g i y cho Bob; Bob s s d ng khoá K đ

gi i mã thông đi p y này V n đ an t n b o m t thông tin đ c mã hóa ph thu c vào

vi c “gi bí m t” n i dung khoá K N u Tom bi t đ c kh a K thì Tom có th “m

khoá” thông đi p đ c Alice mã hoá g i cho Bob

M t thu t toán mã hóa là m t hàm toán h c dùng đ mã hóa và gi i mã N u tính b o m t c a m t thu t gi i nh th là d a trên tính b o m t c a các toán t c a hàm đó, đây đ c g i là m t thu t gi i h n ch Các thu t gi i h n ch ch y u đ c

dùng trong quá kh Hi n nay, trong các chu n hi n th i chúng không còn đ c s

d ng n a, vì không thích h p đ i v i các nhóm l n ng i dùng (hay là đ i v i nh ng nhóm ng i dùng có đ bi n đ ng l n) V i s đông ng i dùng, chúng ph i đ c

hi u ch nh m i khi m t ng i dùng tách kh i nhóm M t v n đ l n h n c là các thu t gi i h n ch không cho phép vi c ki m soát và chu n hóa ch t l ng đ c l p b i

vì khi thu t gi i r i vào tr ng h p x u (và quá trình chu n hóa làm cho đi u này di n

ra th ng xuyên) thu t toán s hoàn toàn vô giá tr

mã hóa đ n gi n, thao tác x lý mã hóa và gi i mã đ c th c hi n nhanh chóng Tuy nhiên, trên th c t , ph ng pháp này có th d dàng b phá v b ng cách th m i kh

n ng khóa k∈K i u này hoàn toàn có th th c hi n đ c do không gian khóa K ch

có n ph n t đ ch n l a.̊

Trong mã hóa hi n đ i nh ng v n đ này đ c gi i quy t b ng cách s d ng

“khóa” M t khóa và m t thông tin quan tr ng đ c dùng b i thu t gi i mã hóa đ mã hóa và gi i mã S phân bi t gi a thu t gi i và khóa làm cho vi c các nhóm khác nhau

có th s d ng cùng thu t gi i và v n đ m b o tính riêng t b ng cách s d ng các khóa bí m t Nh ng khóa này đ c ch n t s l ng l n các giá tr Ph m vi c a các giá tr kh d đ c g i là không gian khóa Tính b o m t c a các thu t gi i hi n đ i

không ch d a trên tính b o m t c a thu t gi i mà còn d a trên tính b o m t c a khóa

và kích th c c a không gian khóa Nguyên lý này đã đ c gi i thi u b i A Kerckhoffs trong th k 19 Nguyên lý Kerckhoffs cho phép thu t gi i đ c công b

và phân tích mã hóa m t cách đ c l p

Có 2 d ng t ng quát c a thu t gi i d a trên khóa, đó là đ i x ng và b t đ i

x ng Thu t gi i đ i x ng s d ng cùng m t khóa đ mã hóa và gi i mã Do đó, ng i

g i và ng i nh n ph i cùng bi t m t khóa bí m t mà ph i không đ c ti t l cho

ng i ngoài đ có th cho phép m t s liên l c bí m t gi a h Thu t gi i b t đ i

x ng, c ng đ c bi t đ n v i tên thu t gi i khóa công khai, s d ng 2 khóa khác nhau M t trong nh ng khóa này đ c g i là “khóa bí m t” và ph i đ c gi bí m t, trong khi khóa kia đ c g i là “khóa công khai” và có th đ c công b Khóa bí m t không th suy ra đ c t khóa công c ng Vì v y c hai d ng thu t gi i này đ u có

nh ng khuy t đi m nh t đ nh Ngoài ra còn có m t h th ng n a, đó là k t h p c hai

d ng trên

Œ Kh n ng cài đ t không đ t ti n nh là các m ch đi n t

Œ Tính b o m t c a thu t gi i không ph thu c vào vi c đ l c a thu t gi i,

mà d a trên tính b o m t c a khóa

Thu t gi i đ c g i là Chu n Mã hóa D li u (Data Encryption Standard – DES) và

đ c n hành nh là m t chu n qu c gia Hoa K n m 1976

Chu n mã hóa d li u (DES)

DES là m t mã hóa theo kh i s d ng m t khóa 56 bit đ mã hóa nh ng kh i 64 bit

v n b n tr n thành nh ng kh i 64 bit v n b n mã hóa (hay gi i mã nh ng kh i 64 bit

v n b n mã hóa thành nh ng kh i 64 bit v n b n tr n khi ho t đ ng nh m t máy gi i mã) Nó s d ng 16 khóa tùy thu c vào nh ng “vòng” c a m t vài tính toán đ n gi n Thêm vào đó, tr c vòng đ u tiên và sau vòng cu i cùng m t s chuy n v t ng-bit (hoán v ) đ c th c hi n; hoán v cu i cùng đ o ng c l i cái đ u tiên B i vì DES là

L i = R i-1 và R i = L i-1⊕ f (R i-1 , K i )

V i f là m t hàm thay đ i hành vi c a nó d a vào khóa và vòng nh sau:

Œ Ch n 48 bit t khóa 56 bit

Œ M r ng ph n bên ph i Ri c a kh i input t 32 bit lên 48 bit

Œ Th c hi n phép XOR c a nh ng chu i 48 bit này

Œ K t qu c a phép XOR sau đó đ c bi n đ i thành m t chu i 32 bit s

d ng 8 cái g i là h p thay th (h p S)

Œ Chu i 32 bit k t qu sau đó đ c hoán v Bi n đ i này đ c đ nh ngh a b i cái g i là h p P (h p hoán v ) mà nó đ n gi n là m t th t xác đ nh c a các s t 1 đ n 32

Œ Chu i 32 bit cu i cùng đ c XOR v i ph n input trái Li và các k t qu trong ph n input bên ph i Ri+1 c a vòng k ti p

N m 1997, DES b “b gãy” l n đ u tiên, NIST b t đ u nghiên c u “ng i n i nghi p” c a DES và đ c g i là Chu n mã hoá m r ng (Advanced Encryption Standard – AES) Các yêu c u c a chu n này là:

Œ Kh i mã đ i x ng có kích th c nh nh t là 128 bit v i đ dài khoá 128,

192 và 256 bit

Œ Thích h p cài đ t v i ph n c ng và ph n m m

Œ Yêu c u h n ch cho vi c x lý và s d ng tài nguyên b nh

Œ Ch ng ch i l i t t c nh ng cu c t n công (cho dù bi t đ c thu t toán mã hoá)

Œ Không có phí cho gi y phép s d ng, m i ng i đ u đ c s d ng

c a thu t toán, các byte ngu n v trí ban đ u M i vòng s thay đ i n i dung c a

tr ng thái Sau 10 l n và vòng cu i ma tr n chính là n i dung mã hoá H n th n a, khoá c a 10 vòng đ c phát sinh t b khoá 128bit và c ng đ c vi t thành ma tr n 4x4 N u thu t toán Rijndael s d ng khoá dài 192 hay 256 bit, thì ma tr n t ng ng

là 4x6 và 4x8 Và s vòng c ng thay đ i t ng ng t 10 lên 12 hay 14 [ 5 ]

u đi m và khuy t đi m

Œ u đi m T c đ x lý nhanh Mã khóa ng n Qui trình mã hóa và gi i mã s

và khóa bí m t4 và không th suy đ c khóa riêng

t khóa công khai trong khi có th suy đ c khóa công khai thành khóa riêng Do đó,

h thu t gi i này đ c g i là b t đ i x ng

Ví d M t ng i dùng tên Nam phát sinh m t c p khóa ch a khóa công khai và khóa riêng Sau đó anh ta công b khóa công khai đ n m i ng i dùng trong m ng N u anh ta mã hóa m t thông đi p v i khóa riêng c a mình, m i ng i khác có th gi i mã thông đi p và có th ch c r ng thông đi p đ c g i đi b i anh ta Ng i dùng khác có

th mã hóa m t thông đi p v i khóa công khai c a Nam và có th ch c r ng ch có Nam là có th đ c nó, b i vì ch có anh ta bi t đ c khóa riêng c n có.̊

Hình 3.2 Mô hình mã hoá s d ng khoá công khai

Nhi u thu t gi i m t mã khóa công khai đã đ c công b t 1976, nh ng ch m t vài cái đ c ch ng minh là kh thi và b o m t Trong s đó, chu n mã hoá RSA đã tr thành thu t gi i b t đ i x ng đ c s d ng r ng rãi nh t Nó đ c đ t theo tên các nhà phát minh Ron Rivest, Adi Shamir và Leon d Adleman

u đi m và khuy t đi m

Œ u đi m Mã hóa khóa công khai đáp ng 4 yêu c u quan tr ng c a mã hóa :

tính tin c y, xác th c, không th t ch i và b o toàn d li u khóa bí m t c n

đ c b o v , nh ng khóa công khai trong c p khóa không c n gi bí m t Chính vì v y, vi c trao đ i khóa tr nên d dàng h n so v i ph ng pháp mã hóa đ i x ng

Œ Khuy t đi m Mã hóa khóa công khai d ng nh là m t gi i pháp lý t ng

Tuy nhiên nó ch m h n mã hóa đ i x ng do thu t gi i mã hóa và gi i mã khác nhau M t ph n là do thu t toán gi i mã và mã hoá, m t ph n là do quá trình

t o c p khoá m t khá nhi u th i gian Do v y, mã hóa khóa công khai không có giá tr thi t th c trong vi c mã hóa kh i l ng d li u l n

3.1.4 H th ng k t h p

B i vì mã hóa b t đ i x ng r t ch m so v i thu t gi i đ i x ng, chúng không thích

h p cho mã hóa và gi i mã l ng d li u l n trong th i gian ng n i v i nh ng nhi m v nh th , thu t gi i đ i x ng nh DES và AES thích h p h n nhi u Do đó các h b o m t th ng s d ng thu t gi i đ i x ng đ mã hóa và gi i mã d li u, trong khi mã hóa b t đ i x ng đ c dùng đ mã hóa khóa chuy n giao i u này cho phép hai nhóm trao đ i cái g i là khóa phiên (ví d khóa đ mã hóa/gi i mã các thông

đi p) su t quá trình liên l c

c a n i dung Có hai gi i pháp đ gi i quy t v n đ này, m t là

s d ng d u watermark nhúng vào trong n i dung, hai là s d ng thu t toán rút trính

đ c tr ng d u vân tay (fingerprinting) Hai gi i pháp này có th đ m b o vi c đ nh danh đ c n i dung sau này, ngay c khi n i dung b thay đ i đi “chút ít”

Hình 3.3 S đ k thu t n d u thông tin

3.2.1 Watermark Watermark là gì? ây là k thu t trong l nh v c nhúng thông tin trong ngành khoa

h c máy tính, mã hoá, x lý tín hi u và giao ti p h th ng Các nhà l p trình s d ng watermark nh là m t gi i pháp c n thi t đ đ a thêm m t giá tr vào vùng b o v

phía trên vùng mã mã hoá và vùng xáo tr n (scrambling) đ t o thêm m t l p b o v

Ví d D u watermark trong các t ti n c a các ngân hàng, đây là m t lo i watermark th y đ c, dùng đ phân bi t ti n th t hay gi Không ch có nh v y, d u watermark có th ch a đ ng thêm nhi u các thông tin b sung bên trong nó Xem

Fragile Watermarking

Invisible Watermarking

Visible Watermarking

Dual Watermarking

Technical Steganography

Linguistic Steganography

Code